Logboek 2026/1 Winter Gorcum en Oostende

Direct naar

het laatste

verslag

Zo kon het er 's winters in de Lingehaven uitzien. De haven is dichtgevroren en er ligt sneeuw op het ijs. Dat kwam de laatste tien jaar niet meer voor, de foto dateert in elk geval van de jaren voor het Eind een wandelboulevard werd. 'De Ramblas van Gorcum'. zei men. De herinrichting werd in 2019 uitgevoerd, herinner ik me. De foto is dus vóór dat jaar gemaakt. Men was er snel aan gewend en waardeert het ook nog. Allleen scheuren er nog vaak jonge gastjes snoeihard en loeigevaarlijk in hun opgepiepte auto's richting Buiten de Waterpoort. Rechts van ons huis (midden) waren er voorheen nog parkeerplaatsen. Toen was er ook nog geen eenrichtingsverkeer in de Tolsteeg.

Links ligt de stoomsleepboot Jan de Sterke, die nu al jaren bij de werf aan de Ondervloed zijn vaste winterplek heeft. In het jaar dat ik de foto maakte overwinterden er twee zeiljachten en een andere sleepboot in de havenkom bij de sluis.

Dulce ligt deze winter in de Mercatormarina van Oostende. Dat hebben we zo gedaan om medio mei volgend jaar een goede uitgangspositie te hebben om nog één keer langs de Engelse zuidkust te varen. Aan het eind van het vaarseizoen gaat ze dan bij Jachtwerf Rexwinkel in Numansdorp op de wal voor de winter van 2026/2027. In het daaropvolgend vaarseizoen willen we nog één keer naar Friesland en Terschelling. Ik hoop dat die planning lukt. Dan zal ik 82 jaar zijn en wordt het, denken we, tijd om ons dierbaar schip te verkopen. Het is dan 25 jaar oud en uitstekend onderhouden. Aan alles komt een eind.

Donderdag 01-01-2026, Nieuwjaarsdag

Samen beleven we een rustige Oudejaarsavond met lekkere oliebollen van de Langendijk. Het was buiten zacht met een redelijk heldere hemel, een half maantje en zonder vorst. We zagen de oudjaarsconference van Peter Pannekoek (39). Vonden we goed. 'Hij laat je in zijn oudejaarsconference hard lachen om nieuwsgebeurtenissen die eigenlijk om te huilen zijn', zegt Gidi Heesakkers vanmorgen in De Volkskrant. Het decor, een kunstmatig Marslandschap met rode rotsen, gaf een goede achtergrond voor grappen over Musk en Trump. Maar Trump wil naar de maan want de tocht naar Mars valt zeker buiten zijn tweede presidentschap. Even voor twaalven ontkurk ik de champagnefles die we nog overhielden van vorig jaar. Na het aftelmoment toasten we en bezegelen in een intiem moment onze nieuwjaarswensen en -kussen met een dronk. Smaakt uitstekend. Dan de gordijnen open. Het duurt even maar dan komt het vuurwerk goed op gang. Zware knallen zijn er weinig, het gaat vooral om fraaie vuurpijlen, die hoog boven haven en stad in spectaculair gekleurde sluierfontijnen uiteen slaan. Op het Eind staat een grote doos die langdurig pijlen blijft afschieten - een 'vuurwerkbatterij' - en die tenslotte bijna een halfuur nodig heeft om volledig uit te branden. Floor en Rommert bellen om gelukkig nieuwjaar te wensen. Nora heeft door alles heen geslapen, vertelt Rommert; Bas heeft het vergeten. Even later komt buurman Lourens een glas meedrinken. Iets voor halfeen klinkt er een NLAlert uit onze telefoons. Wij kijken. Het blijkt dat alarmnummer 112 overbelast is geraakt. Of we dat niet meer willen bellen. Waardoor komt die overbelasting? Teveel meldingen van gevaarlijk vuurwerk? Van brand? Dat wordt niet gezegd. We kijken een tijd naar oude optredens van musici uit onze tijd. Wel Abba, geen Dylan. We gaan om twee uur slapen. Dan is het buiten helemaal kalm.

     Vannacht geen nachtvorst; vandaag regent het bij bijna vier graden. We ruimen op en Anna kijkt naar het Weense nieuwjaarsconcert. Dat is traditie voor haar maar ditmaal vindt ze er niks aan. Als lunch neem ik een oliebol en een appelbeignet. Zonder suiker. In de middag is het af en toe droog. Ik loop naar het autootje. Staat op de Kalkhaven en heeft de jaarwisseling ongeschonden overleefd. Ik haal de kartonnen verpakkingen en de plasticfolie van de 5-litercontainers antivries af. Hoeven we dat morgen in Oostende niet te doen. De verpakking kan ik kwijt in de papiercontainers.

     Morgen vroeg dus op weg. Nu hopen dat alles klopt, dat de Kapellebrug om 14 uur voor ons opengaat en dat Cedric er is. Onderweg gaan we ze bellen. Overigens blijft de tong van zware vorst in de meest actuele beide weermodellen - ECMWF-HRES en GFS -  de komende twee weken redelijk op afstand van West- Europa. Misschien zal blijken dat onze operatie in Oostende niet nodig was. Tja, maar je weet het niet zeker. Komt de koudetong toch, dan heb je spijt. Verder moet het morgen, want in het weekeinde is er grote kans op sneeuw en gladheid. De blogpost van morgen zal laat zijn; pas als we weer terug in Gorcum zullen zijn.

Vandaag wordt de balans opgemaakt. 'Dit was de nieuwjaarsnacht: heel veel vuurwerk en ernstige-ongelukken en flinke branden', vat NOS Nieuws het samen. Er vielen twee doden door vuurwerk en de monumentale Vondelkerk in Amsterdam werd door brand verwoest. Ondanks verboden in verschillende steden werd er voor een recordbedrag de lucht in geschoten: 129 miljoen euro. Het leek in totaal niet eens erger dan de laatste jaren. Wel was sprake van ongekend veel geweld tegen hulpverleners, die bestookt werden met onder meer molotovcocktails, zwaar vuurwerk en stoeptegels. Meerdere agenten en hulpverleners raakten gewond en politieauto's werden vernield.

     Meer doden. In Zwitserland werd de cafébrand van tien jaar geleden in Volendam herhaald. Een bar in een skioord vloog vannacht in brand met meerdere tientallen doden ten gevolge Volgens de brandweer was er vermoedelijk eerst brand, die tot explosies heeft geleid.

Trump werd gisteravond gevraagd of hij nog goede voornemens voor 2026 heeft. 'Vrede op aarde', zei hij vroom met Netanyahu op zijn feestje in Mar-a-Lago. Hij heeft nog steeds zijn felbegeerde Nobelprijs niet. Overigens maakt zijn CIA vanmorgen bekend dat Oekraïne niet het buitenverblijf van Poetin in Novgorod heeft aangevallen. Trump was daar eerder 'erg boos' over. Is hij nu boos op partner-Poetin? Want diens regime bracht het 'nieuws' in de wereld, waarschijnlijk in de hoop de vredesbespreking te blokkeren. Naar het begin van dit kwartaal

Dulce passeert om half twee de Kapellebrug in Oostende op weg naar de nieuwe ligplaats.

Vrijdag 02-01-2026

Vandaag om kwart voor negen vertrokken. Aankomst iets voor half twaalf. Vertrek uit Oostende om 16.10 uur. Bij Dordrecht op de N3 in een enorme file beland wegens een groot ongeluk. Gladheid. De weg is volledig afgesloten. Na drie kwartier wachten maken mannen van Rijkswaterstaat het mogelijk om terug te keren via de afrit Werkendam. Via A16 naar de A59, alwaar na een kllometer of twee ook twee auto's door de gladheid zijn verongelukt en gedeukt in een greppel liggen. Voorzichtig verder. naar de A27. Even voor 20 uur thuis. Een kleine vier uur vanaf Oostende. In totaal dik zes uur. Maar... onze missie is geslaagd: de Kapellebrug ging open, de boot ligt op zijn nieuwe ligplaats en is volledig winterklaar. We zijn bekaf maar zeer tevreden. Het is ons gelukt. Laat de polaire uitzakker van zware vorst nu maar komen! Morgen het verhaal en een foto van de nieuwe ligplaats. Naar het begin van dit kwartaal

Oostende. De nieuwe ligplkaats van Dulce. Op de achtergrond het station.

Zaterdag 03-01-2026

Gisteren vertrokken we om kwart voor negen bij miezerig weer. Voor de zekerheid hadden we een rolkoffertje met spullen mee voor het geval we aan boord zouden moeten slapen vanwege verslechtering van het weer. Winterweer. Eveneens voor de zekerheid namen we de A27 omdat er in het zuiden geen neerslag zou zijn, de route via de oostelijke en zuidelijke ringweg om Antwerpen, omdat het een drukkere route is waar in het geval van sneeuw of bevriezing mogelijk eerder gestrooid zou worden dan op de stillere route via Bergen op Zoom onder Zeeuws-Vlaanderen door. Inderdaad scheen de zon zodra we na Breda België binnen reden. Onderweg belden we de maritiem technicus Cedric alvast en maakten de afspraak hem nogmaals op te roepen bij het binnenrijden van Oostende. Op de ring van Antwerpen geen files. Even voor halft twaalf rijden we de badplaats binnen. Zonlicht strijkt over de Mercatormarina, waar we op de Kapellebrug even parkeren om de containers met antivries en het rolkoffertje naar de boot te brengen. De toegangscode weten we nog. Dulce ligt er stralend schoon bij. Nauwelijks vogelflatsen op het dek. Dat was in Numansdorp door de zwaluwen wel anders. Ook binnen is de boot in orde, we zetten meteen de Webasto-kachel aan, alleen werkt het bilgepompje niet meer. We brengen het autootje naar de parkeergarage op de Visserskaai. Het is druk op straat met vakantiegangers. We bellen het nummer van het havenkantoor. Havenmeester Simon belooft ons een brugopening om half twee. Tot die tijd moeten we de VHF aan zetten op kanaal 14. We informeren Cedric. Hij probeert er dan ook te zijn.

     Het is al snel lekker warm in de kajuit. Met smaak verorberen we de lunchpakketjes van Anna. We laten alvast het laatste drinkwater uit de grote tank lopen, de andere twee waren al leeg. Om kwart over één een oproep van de marina op VHF 14. Of we al klaar zijn? Binnen vijf minuten. We halen de walstroom weg en alle lijnen. Door de vrij harde westenwind achterop is het nog lastig om de box uit te komen, maar het lukt nét. We varen naar de Kapellebrug die net opengaat (zie foto gisteren). Drommen wandelaars en fietsers gapen ons aan: welke malloten gaan bij die kou en harde wind uitvaren? Bij het water voor het monumentale stationsgebouw van Oostende draaien we de nieuwe ligplaats in. Touwen vast. Een medewerker van de marina komt; hij werd van thuis weggeroepen voor de brug en om de walstroomaansluiting in te schakelen. Hij krijgt een fooi van Anna. Boven op de straat buigt een vrouw zich voorover en vraagt waar we in 's hemelsnaam vandaan komen. Uit de haven hierachter. Oh, niet van zee? Nee. Even later arriveert Cedric met een vriendin.

     Als eerste doen we antivries in de motoren, de scheepsdiesel vergt bijna 10 liter, de generator slechts twee. Dan volgen de toiletten, die we nog gauw even schoon hadden gemaakt, de douches en de vuilwatertank. Cedric huldigt de theorie dat je de afsluiters beter open kunt laten staan. Als de doorgang in de kogelafsluiter bevriest als hij dicht staat, kan het ijs niet uitzetten naar buiten. Te vaak zag hij dat ze ondanks de antivries toch stuk vroren als ze dicht stonden. Oh? Hoe kan dat? Enfin, we volgen zijn advies.

     De warmwaterboiler ledigen we in het bilgeputje. We pompen het weg - en even later de antivries - met de handpomp in de kuip. Cedric ziet dat het automatisch pompje een scheur in het membraan heeft; hij zal de komende weken er een nieuwe inzetten. Ook schenken we antivries in de wasmachine en die pompen we in de afvoerleiding naar de vuilwatertank. De resterende container gieten we leeg in een drinkwatertank. Vandaar uit pompen we het door de leiding naar de buitendouche op het zwemplatform. De douchekop blijkt verweerd. We nemen hem mee om op zoek te gaan naar een nieuwe. Cedric en zijn vriendin vertrekken. We leggen de boot vast met extra landvasten. Hij ligt met de boeg naar het noordwesten. De hemel is niet meer zo blauw, er verschijnen donkere wolken. Het mooie weer gaat veranderen.

Het loopt tegen vieren. We halen in de Visserskaaigarage het autootje op. Nu is het vrij druk op de A10 riching Brussel en Antwerpen. We schatten in dat er nu wel files op de ring zullen staan, dus slaan we verderop af naar de route bezuiden Zeeuws-Vlaanderen. Vrij snel valt de schemering. De weg is slecht verlicht; eigenlijk helemaal niet, alleen van de volle maan krijgen we wat bleek licht als er gaten in de bewolking zitten. Bij Zelzate en de vier tunnels is het donker. Vanaf de grens zijn de snelwegen weer verlicht en dat scheelt flink. Tenslotte lopen we vast bij Dordrecht. Het wegdek is hier en daar opgevroren, maar de meeste automobilisten rijden niet zachter. Anna is zwaar gestresst. Op de N3 aan de oostkant van de stad is de weg aan onze zijde helemaal afgesloten door een groot ongeval, naar schatting op de Papendrechtsbrug. Er is geen doorkomen aan. Na drie kwartier komen mannen van Rijkswaterstaat de weg afsluiten. Ze beduiden ons om bij de afrit naar Werkendam een andere route te nemen.

     We zien dat velen daarna afslaan om de A16 of het pontveer over de Merwede te nemen. Dat lijkt me minder slim; daar zou het wel eens erg druk kunnen worden. Op de A16 nemen we de route naar het zuiden, over de Moerdijkbrug naar de A59. Ook dat wegdek is bevroren. We rijden stapvoets, maar dat doet lang niet iedereen. Na twee kilometer zien we twee auto's in de greppel liggen; er zijn al hulpverleners bij. Zo komen we rustig achter een vrachtwagen aan bij de A27. Daar is beter gestrooid. Even voor acht uur zijn we thuis, na bijna vier uren. Dik tevreden: de boot is klaar voor de komende winterse vorst en we zijn heel terug gekomen.

Ook vannacht zijn er in het hele land veel glijpartijen en ongelukken door gladheid, code oranje in meerdere provincies. Het begint bij het ochtendkrieken hevig te sneeuwen. Een paar uren later ligt er een dik pakket sneeuw en het sneeuwen gaat door tot het middaguur. Na een korte periode met wat zon sneeuwt het af en toe weer verder. Ouders maken met hun kinderen sneeuwpoppen op de Kriekenmarkt. We stellen vast dat het goed was dat we gisteren al naar Oostende gingen; vandaag zou het niet gelukt zijn! Anna gaat er met het boodschappenkarretje op uit voor boodschappen.

Ondertussen pleegt Trump vannacht met veel militair geweld een staatsgreep in Venezuela. De illegitieme president Maduro en zijn vrouw Cilia zouden in hun huis op de legerbasis Fuerte Tiuno bij Caracas uit hun slaapkamer zijn gesleurd en ingerekend en naar het buitenland zijn gebracht. 'Ze zijn met een helikopter in een mooie vlucht gegaan. Ik weet zeker dat ze ervan genoten hebben. Maar ze hebben veel mensen gedood, vergeet dat niet. (...) Het was een briljante operatie', aldus de Amerikaanse president later. Amerikaans justitieminister Pam Bondi zegt dat president Maduro en zijn vrouw worden aangeklaagd in het zuidelijke district van New York. Ze zouden nu op een marineschip van de VS daarheen onderweg zijn.

     Ik volg het op diverse liveblogs. De Venezolaanse oppositieleidster en Nobelprijswinnares Maria Corina Machado weigert tegenover persbureau AP commentaar te geven. De Venezolaanse vicepresident Delcy Rodriguez zou in Rusland zijn en daar op de staatstelevisie de aanval op haar land hebben veroordeeld. Later worden die berichten door het Kremlin ontkend. Rusland veroordeelt wel de actie als 'een daad van gewapende agressie' en zegt dat Rusland solidair blijft met het Venezolaanse volk en zijn regering. De grote vraag is wat de volgende stappen van Trump zullen zijn en wat het Venezolaanse leger gaat doen.

     Natuurlijk schendt Trump het internationale volkenrecht. Er is geen mandaat van de VN - en dat zou er ook nooit gekomen zijn. Hoogleraar oorlogsstudies Osinga zegt in De Volkskrant: ‘Het is volstrekt illegaal, neo-imperialistisch gedrag van het Witte Huis'. Marieke de Hoon, universitair hoofddocent internationaal strafrecht aan de UvA, noemt de aanvallen ‘een misdaad van agressie. (....) We veroordelen Poetin vanwege het binnenvallen van Oekraïne, maar dit is van dezelfde orde.'. Oekraine binnenvallen zou nog een slag erger zijn, dunkt me, want dat land heeft een legale, gekozen regering. Velen zeggen dat het Trump om régime change gaat en vooral om olie en zeldzame grondstoffen. Omstreeks 17 uur NL-tijd zal Trump een persconferentie geven. Opmerkelijk is dat  PVV-leider Wilders de actie niet afkeurt: 'Bang Boom Maduro gone', schrijft hij op X. Naar het begin van dit kwartaal

Het sneeuwt veel deze zondag.

Zondag 04-01-2026

Af en toe valt er wat sneeuw vannacht en dat is vandaag ook zo. De temperaturen zijn vlak bij het vriespunt. Voor het hele land geldt nog steeds code geel vanwege gladheid door sneeuw en bevriezing. Het KNMI heeft de weerswaarschuwing verlengd tot en met dinsdag. De komende dagen kan het flink blijven doorsneeuwen. In Oostende viel geen sneeuw en het bleef er boven nul. Is de hele operatie van eergisteren voor niets geweest? Dat kun je niet zeggen, het uitzakkende lus van zware vorst ligt in het ECMWF-HRES model vlakbij, nog tot over Denemarken en het noorden van Duitsland. Op 11 januari nadert hij onze grens maar wordt verdreven door warme lucht uit het zuiden. In de GFS komt hij eerst nog wat dichterbij dan in het Europese model. Hoe dan ook, we kunnen het nu gerust afwachten en dat is heel wat waard.

     Het wordt niet meer dan 1,5 graden. Veel sneeuwbuien de hele dag door. Er is zo'n 25 centimeter gevallen. Dat is in jaren niet gebeurd. Het dooit overigens vanmiddag. Straks komen de dochters van Anna met hun partners en mogelijk ook enige kleinkinderen en achterkleinkinderen op de traditionele nieuwjaarsvisite. Altijd erg gezellig.

Gisteravond laat zie je de eerste videobeelden van de aankomst van de ontvoerde Maduro in de VS. Hij liep met twee bewakers in een gang met een vloerkleed van de DEA op de grond. Hij en zijn vrouw werden opgesloten in een federale gevangenis in Brooklyn. Zijn regime laat geen machtsvacuüm ontstaan. Defensieminister Vladimir Padrino López kondigde aan zich tegen de buitenlandse troepen te zullen verzetten. Het Hooggerechtshof in Venezuela heeft de vice-presidente Delcy Rodríguez bevolen tijdelijk het presidentschap over te nemen. (Ze was dus niet in Rusland). Het Hof heeft Maduro niet definitief uit zijn functie ontheven, zodat er niet binnen een maand verkiezingen hoeven worden gehouden. Trump heeft daar een ander idee over. Hij zei tenminste dat de VS voorlopig de leiding overnemen in Venezuela. 'We gaan Venezuela runnen en weer olie oppompen'. Rodríguez 'heeft geen keus', zei hij. De vice-presidente riep echter de Venezolanen op zich te verzetten. In Caracas waren demonstraties tegen de VS. Trump liet geen troepen achter, maar hij dreigde tijdens zijn persconferentie met een tweede veel grotere aanvalsgolf 'als dat nodig is'.

     Binnen Venezuela zelf kan ook een machtsstrijd ontstaan, want oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado reageerde opgetogen op de gebeurtenissen in haar land: 'Venezolanen, de tijd van vrijheid is gekomen!'. Ze wil dat haar politieke partner Edmundo Gonzalez Urrutia als president wordt geïnstalleerd. Die haalde volgens peilingen een meerderheid bij de laatste verkiezingen, toen het haar verboden was kandidaat te zijn. Als ik me het goed herinner had ze haar Nobelprijs zelfs aan Trump opgedragen. Maar ze krijgt niet de steun van Trump. Waarom niet? Ze heeft volgens de Amerikaanse president onvoldoende ‘respect’.

     Nog afgezien van het ongewisse vervolg op de brute actie heeft Trump de facto het geldende volkenrecht verscheurd. Ach, dat bestond allang alleen maar op papier. Trump lijkt er mee weg te komen. Ik denk niet dat de Veiligheidsraad van de VN de aanval zal veroordelen. Dat zullen Rusland en China met veto's verhinderen. Tekenend: de EU houdt zich gedeisd; we hebben de Amerikanen immers nog nodig.

De fase van een systeemveranderende oorlog is definitief aangebroken. Deze nieuwe wereld is stuurloos en kent geen andere regels meer dan het recht van de sterkste. Geweld regeert, maar deze keer in een hel met kernwapens erbij. Verschillende opties dienen zich aan. Poetin zal zijn oorlog om Oekraïne voortzetten en de VS onder Trump zullen de militaire paraplu van Europa wegtrekken, zodat de Russische dictator zijn ambities kan uitvoeren om de rest van de voormalig Sovjetstaten in het imperiale rijk terug te voeren. China zou kunnen ingrijpen en Taiwan overnemen, zonder dat de Amerikanen het eiland zouden beschermen. Enorme stromen vluchtelingen zullen over de wereld spoelen en samenlevingen ontwrichten (voorzover klimaatrampen dat niet doen). Bondgenootschappen als de EU en andere staten die het betalen kunnen zullen zich tot de tanden moeten gaan bewapenen, zolang ze niet worden ondermijnd door oligarchen, techreuzen, hybride oorlogen en overwinningen van rechtspopulisten, want als Europa zich niet afdoende verenigt en bewapent zal het onder de voet gelopen worden. Naar het begin van dit kwartaal

Nieuwjaarsvisite. Vlnr. Anna, Ruiz, Tessa, Michel, Barbara, Esri en Jeffrey.

Maandag 05-01-2026

Ze kwamen allemaal door de sneeuw heen voor de traditionele verjaarsvisite bij ons: de dochters van Anna en hun wederhelften, en Anna's kleindochters Lina-Mae en Esri, de laatste met haar vriend Ruiz. Het werd een avond met veel vrolijkheid en zelfs politieke gesprekken, waarin we het redelijk goed met elkaar konden vinden. Geen enkel PVV-geluid. Kom daar maar eens om tegenwoordig. Later, als ze allemaal weer weg zijn en we de boel hebben opgeruimd, is buiten de stilte bij de konstant vallende sneeuw indrukwekkend.

     Vannacht viel er af en toe sneeuw en vanmorgen ook. Exuus voor het wegverkeer maar ik moet denken aan een gedicht van H.C. ten Berge:

WINTERZIN

Een grijze lucht die urenlang
   op sneeuwen stond,
zich inhield, schuchter toen
een handvol vlokken zond
als een belofte voor de nacht
waarin je wakend lag
te slapen tot de dageraad
het sneeuwen niet meer tegenhield
en je gonzend van geluk
de dag begon en uit het zolderraam
de eeuwen en de akkers
naast de landweg overzag,
    en er niets was dat die vervoering brak – 

Een zolder hebben we niet meer en ook geen zolderraam, maar toch blijkt het wonder mogelijk. Het KNMI geeft code oranje uit voor grote delen van het land, elders geldt code geel. Rond acht uur staat er bijna 700 kilometer aan files. Rijkswaterstaat roept automobilisten in de regio Utrecht op om helemaal niet de weg op te gaan. In  het noorden is de A23 tussen Akkrum en Grouw door zware sneeuwval onbegaanbaar. Voor het Mid-Friesland-Aquaduct bij Grouw vallen vrachtwagens stil omdat ze de helling niet op kunnen rijden. Van Amsterdam centraal vertrekken geen treinen meer.

     Anna en ik ruimen de drie kunstkerstboompjes op en brengen ze naar de kelder. Tot over een jaar. Het sneeuwt de hele ochtend, 's middags schijnt de zon. Het is een halve graad boven nul. Anna ruimt met de bovenste buurvrouw Corrie de collectieve kerstboom in de hal op, terwijl ik naar de mondhygiénist ga. Ja, inderdaad een jongeman. Op de terugweg neem ik eten mee voor vanavond. Er zijn nieuwe sneeuwbuien op komst.

De situatie rond Venezuela is niet duidelijk. Delcy Rodríguez wordt ingezworen als president van Venezuela. Ze zegt met de Amerikanen te willen samenwerken. Maduro en zijn vrouw worden met handboeien om in New York naar een rechtbank gebracht. Daar zullen hen de aanklachten worden voorgelegd. En passant dreigt Trump opnieuw ook Groenland te zullen annexeren. De Groenlandse kust wordt ‘overspoeld door Russische en Chinese schepen', volgens hem. Daar is niets van waar. Een militair deskundige zegt dat het voor de Amerikanen gemakkelijker is om het dunbevolkte Groenland over te nemen dan Maduro in Caracas te kidnappen. Maar zou hij zijn bondgenoten van zich willen vervreemden? Ook bedreigt hij Iran en landen met linkse leiders op het westelijk hafrond zoals Colombia, Mexico en Cuba. Ik zei het al eerder: de Monroe-doctrine herleeft na twee eeuwen. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 06-01-2026

Af en toe sneeuwt het vannacht. Het vroor bijna drie graden, maar elders rondom ons in midden des lands vroor het veel harder tot een graad of tien. Vanochtend sneeuwt het licht. Gelukkig komt de vuilniswagen wel langs om de volle oudpapierkliko's te legen. In Oostende bleef het boven nul. Opnieuw chaos op het spoor door dichtgesneeuwde en bevroren wissels en nu ook nog een IT-storing. De winter duurt nog een paar dagen; voor donderda voorspelt men dooi in de namiddag. De sportschool slaan we vanmorgen maar over. Anna gaat met het boodschappenkarretje de stad in. De treinen rijden ondertussen weer, zij het op een winterschema. Vanaf het middaguur zijn de buien weg en schijnt de zon in een stralend blauwe hemel. 'Kaiserwetter', zeggen ze in Oostenrijk alsof de zon niet voor alle inwoners is. Het wordt plus 2,5 graden. Er zijn nieuwe sneeuwbuien onderweg.

Het openlijke imperialisme van Trump was gisteravond in de nieuwsuitzendingen en de praatprogramma's het voornaamste onderwerp. Delcy Rodríguez, benoemd in de vacature van de ontvoerde Maduro, lijkt in te binden en te kiezen voor samenwerking met de VS. Het regime in Caracas heeft knokploegen naar de arme wijken gestuurd om eventueel verzet van de oppositie in te dammen.

     In de VN-Veiligheidsraad waarschuwt Guterres: 'Als landen het handvest van de VN niet langer respecteren is het hele internationale rechtssysteem in gevaar'. De tegenstanders van de Amerikaanse abductie van een president uit zijn land vallen het ‘ongeëvenaarde cynisme’ van Trump aan, die volgens hen het voortbestaan van de VN, de Veiligheidsraad en de wereldvrede in gevaar brengt. Maar de VS-vertegenwoordiger Tim Walz heeft een hele andere visie. Van een bezetting van een land was geen sprake, maar zo chirugisch was de inval niet. Er vielen 56 tot 80 doden (NYT) bij de verovering van de militaire basis, waaronder burgers en 32 Cubanen. Walz spreekt van een noodzakelijke politieactie tegen een drugsbaas om het eigen land te beschermen en verwijst naar de ontvoering van de Panamese leider Noriega in 1989. Die werd berecht in de VS en ik herinner me dat ik er destijds gematigd blij om was. Ook toen stond de Veiligheidsraad buiten spel.

     Ik heb nu meer bedenkingen dan destijds bij het binnenvallen van een land om een president te kidnappen. In elk geval is de wereld nu wezenlijk instabieler. Er heersen in de geopolitieke praktijk andere paradigma's. Die van macht en geweld door supermachten die het internationale recht en het handvest van de VN simpelweg terzijde stellen. Ik merk dat ik me opeens goed zou kan voorstellen dat Trump nog binnen zijn huidige termijn Groenland zal overnemen. Binnen twee jaar zelfs. Stel het je voor: de leider van de NAVO valt een lidstaat binnen. Landjepik. 'Risk'. Een militair waagstuk is het niet. Er wonen op het enorme eiland weinig méér mensen dan in een stadje als Gorcum. De Denen zullen heftig protesteren, gesteund door de andere Scandinavische landen en de Baltische staten. En dan? Met F35's de Amerikanen aanvallen? Zal niet gebeuren. Het is wel het absolute einde van het Atlantisch bondgenootschap, want wat zou dat er tegen kunnen doen? Niets meer dan zich neerleggen bij een wereld met brutale supermachten en - in mijn ogen - zo snel mogelijk zorgen voor een Europese federale staat met een sterk leger en voldoende kernwapens. Dwaasheid en eigenbelang op afstand zien te houden? Het alternatief van een wrakke EU-kruiwagen vol ruziënde kikkerlanden is waarschijnlijk erger. Over de helaasheid van de wereld. Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 07-01-2026

Een uitgebreid sneeuwfront trekt vannacht en vanmorgen over ons land, een heuse sneeuwjacht omdat het tevens stevig waait uit het zuiden. Dat veroorzaakt driftsneeuw, van de grond opwaaiende sneeuw. Het sneeuwt voor de zesde dag op rij. Vandaag kan er 10 centimeter vallen. Het KNMI stelt code oranje in voor het hele land, behalve voor de Waddeneilanden en Limburg. De NS rijdt weer volgens een winterschema, wat inhoudt dat er minder treinen zijn. Er ligt een dikke laag sneeuw op ons autootje en het is op veel plaatsen glad, dus we schrappen het plan om vanochtend naar de sportschool te gaan. Er is weinig verkeer op straat.

Men zou wel schilder willen zijn
om dit gebrek aan kleur
op linnen te bewaren.

Inderdaad, een gebrek aan licht en kleur. Dat schreef de Dordtse dichter Jan Eijkelboom in de bundel 'Arsenaal' (De Arbeiderspers, 2000), maar de foto hierboven laat het ook wel zien. Binnen is het donker en zijn de lampen aan tot na elf uur het sneeuwen stopt. De barometer zakt snel. Er draait een kleine maar venijnige depressie rond boven de Noordzee, die zuidelijke, wat warmere lucht naar ons land voert en een korte dooi met regen zal brengen. Donderdagavond en in de nacht naar vrijdag zal een storm - Goretti - met veel neerslag over ons land trekken met regen en natte sneeuw, die kunnen bevriezen als er nog vorst in de grond zit. In het weekeinde keert de vorst voor een paar dagen weer terug, maar daarna trekt de uitzakker van arctische kou zich van West-Europa terug (lijkt het).

     Het kwik komt vandaag niet boven nul en het is nog steeds spekglad ondanks de strooiwagens. Er is te weinig verkeer in onze straat om het zout goed in te rijden, zeggen de mensen. Omstreeks 16 uur zien we verderop op het Eind bij de Langendijk opeens een politieauto en een ambulance stoppen. Een lantaarnpaal staat helemaal scheef. Een ongeval met letsel. Er blijkt een auto tegenaan te zijn gegleden.

De VS zit al weken achter de Venezolaanse of Russische olietanker 'Marinera' aan, die een Amerikaanse blokkade bij Venezuela had ontweken en voorkwam dat de Amerikaanse kustwacht aan boord kon komen. Daarbij schilderde de bemanning een Russische vlag op het schip dat koers naar Europa zette. Het schip zou olie smokkelen naar Hezbollah in Libanon en daarmee Amerikaanse sancties overtreden. Rusland zou inmiddels een onderzeeër en andere marineschepen hebben ingezet om de tanker te beschermen. De persbureaus Reuters en CBS News bevestigen vanmiddag dat de Amerikanen desondanks bezig waren om tussen IJsland en Schotland de Marinera in te nemen. De inname wordt met helikopters uitgevoerd door het leger en de kustwacht en wordt zojuist bevestigd door US European Command. Britse vliegtuigen zouden helpen bij Amerikaanse inbeslagname van de olietanker, meldt een Britse bron. Verwarrend is dat er soms een eerdere naam voor het schip wordt gebruikt: M/V Bella 1. Vanmorgen zou de Amerikaanse marine een andere olietanker, M/T Sophia, hebben aangehouden in de Caribische Zee. 'A stateless, sanctioned dark fleet motor tanker', aldus US Southern Command. Die naam is inderdaad niet te vinden in Marine Traffic. Volgens BBC News is ook dit schip aan Venezuela gelinkt. Beide schepen zouden deel uitmaken van de inmiddels beruchte Russische schaduwvloot van afgedankte olietankers. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 08-01-2026

De update van de gemiddelde wereldtemperatuur, sinds 1997 gemeten door satellieten in de lagere atmosfeer, daalde iets in december 2025 naar +0,30 graden Celsius. Winter op het noordelijk halfrond. In november 2025 was het nog +0,43 graden. De tienjaarse opwarmingstrend sinds 1997 staat nu op +0,16 graden, te onderscheiden in +0,22 graden boven landmassa's en +0,13 graden boven de oceanen.

Het gaat steeds harder, de terugkeer van de wereld naar de wanorde van vóór de Tweede Wereldoorlog. Vannacht wordt bekend dat de VS zich terugtrekt uit tientallen internationale organisaties, waaronder 31 van de Verenigde Naties. Gisteren tekende Trump een decreet waarin staat dat de steun aan in totaal 66 internationale organisaties, agentschappen en commissies wordt opgeschort. Volgens een verklaring van Het Witte Huis handelen die 'in strijd met de nationale belangen van de VS'. Ook stelt Het Witte Huis dat deze organisaties 'radicaal klimaatbeleid, mondiaal bestuur en ideologische programma's promoten die in strijd zijn met de soevereiniteit en economische macht van de VS'. Trump stapte al eerder uit organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en werelderfgoedorganisatie Unesco en kondigde aan - net als in zijn eerste termijn - uit de VN-Mensenrechtenraad te stappen, en hij reduceerde drastisch de financiering van USAID, het belangrijkste agentschap voor buitenlandse hulp. De NAVO staat al veel langer zwaar onder druk. Een druk die dezer dagen sterk werd verhoogd door de illegale ontvoering van een staatshoofd, de overname van de contrôle over de olie-industrie van een ander land, het opbrengen van schepen op volle zee en de claim op het bezit van Groenland. 'Onder de leiding van de Amerikaanse president Donald Trump beweegt de westerse alliantie zich van de gevarenzone naar terra incognita, een gebied met interne dwangdiplomatie en surrealistische taferelen', schrijft Arnout Brouwers vandaag in De Volkskrant.

     Dat de Russen zich als (mineure) supermacht totaal geen rekening houden met internationale normen en regels, weten we al sinds 2008. In strijd met het oorlogsrecht valt het Russische leger vooral burgers aan door het dagelijks bombarderen van de energie-infrastructuur van Oekraïne. Met de kerstdagen zat een miljoen Oekraïense burgers zonder licht en warmte. Ook na de aanvallen van vannacht hebben bijna een miljoen mensen in de regio's Dnipropetrovsk en Zaporitsja geen water- en energievoorziening. Het land verwacht later deze week de komst van een intens koudefront, waardoor zulke aanvallen extra hard aankomen.

     In de nieuwe wereld(wan)orde storen supermachten zich nergens aan, behalve aan elkaar. Wat moet de NAVO nu doen? Gisteren had ik het idee dat we alvast onze supersonische F35's op Groenland zouden kunnen stationeren. Maar in De Volkskrant maakt Arno Haijtema aan die optie meteen een eind. Ze vliegen namelijk niet eens en kunnen niet schieten of bommen lanceren, omdat de Amerikanen de broncode bezitten en de toestellen daarmee digitaal kunnen uitschakelen. Als iets tekenend is voor de onmacht van Europa en van de NAVO is dit het wel.

Vannacht en vandaag valt geen sneeuw meer. Het is boven nul, circa 2 tot 3 graden, de dooi zet in. Ik maak het autootje sneeuwvrij en ga voor het eerst dit jaar weer naar de sportschool. Valt niet tegen. Ook haal ik boodschappen bij AH. Anna gaat vanmiddag te voet op bezoek bij Barbara. In de komende nacht zal het kleine lagedrukgebied van storm Goretti overtrekken en vooral in het noorden van het land flinke sneeuwjachten geven. Daar geldt tot morgenmiddag code oranje. In het weekeinde gaat het meer vriezen. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 09-01-2026

Het is vandaag een bijzondere weersituatie. In de noordelijke provincies geldt code oranje, in het midden en zuiden dooit het en valt regen. In de nacht en de ochtend trokken felle sneeuwbuien, voortgejaagd door een harde wind Bf 5 tot 7 uit het oosten, aangejaagd door een venijnig lagedrukgebiedje. In het zuiden is de wind minder hard en exact uit de tegenovergestelde richting, uit het westen dus. In het midden trekt de kern van het lagedrukgebiedje naar het oosten. Je ziet dat fraai op de weerradaropname van vanmorgen hierboven. Iets zuidelijker is de wind veel harder en vormt het de storm Goretti. Bij ons in Gorcum dooit het flink, maar later vandaag stroomt er opnieuw koudere lucht over het land en zal er weer sneeuw kunnen vallen.

     De inval van de winter leerde ons land verschillende dingen: de spoorwegen en de nationale luchthaven konden het niet aan en op veel plaatsen bleken de daken van sporthallen, gymzalen, zwembaden en bouwmarkten niet bestand tegen zoveel sneeuw. In het komend weekeinde gaat het vrij hard vriezen, zowel 's nachts als overdag, en kan het plaatselijk zelfs -12 tot -15 graden worden. Zelfs in Oostende kan het in de nacht van zaterdag op zondag een paar graden vriezen, maar ik denk niet dat de haven dicht zal liggen. Na het weekeinde gaat de winter voorlopig het land uit.

     De storm Goretti veroorzaakte in het VK wel problemen. Daar zitten vandaag in het zuidwesten bijna 80.000 huishoudens zonder stroom. Goretti trekt dus niet over ons land, maar over Frankrijk. Daar hebben 380.000 mensen geen stroom.

De Europese landen zitten met de dreiging van Trump om Groenland over te nemen in hun maag. Nu moet Trumpfluisteraar Rutte zien de steun van de Amerikaanse president te krijgen voor een gezamenlijke NAVO-missie op Groenland, die de naam 'Arctic Sentry' zou moeten krijgen. Alles om Trump meer vertrouwen te geven. Die oefening zou al over enkele weken opgezet kunnen worden. Mijn neiging is om er wat over te lachen, maar toch is het verstandig om zoveel mogelijk tijd te winnen. Volgende week gaat de Deense minister van Buitenlandse Zaken op bezoek bij zijn Amerikaanse collega Rubio.

Ondertussen verklaarden 30 regeringsleiders van 'Coalitie of the Willing' zich deze week bereid om in het kader van veiligheidsgaranties bij een bestand of een vredesregeling met de Russen troepen te installeren in Oekraïne. Macron en Starmer tekenden daartoe met president Zelensky een intentieverklaring. Ze willen er hun eigen troepen voor inzetten. De Spaanse socialistische premier Sanchez is daar ook toe bereid, maar Polen en Italië beslist niet. Schoof moet het eerst aan zijn kabinet en het parlement vragen - en zo hoort het natuurlijk ook. Het committment van de VS is marginaal. Het wil de veiligheidsgaranties steunen door te helpen met het monitoren van het front. Geen Amerikaanse boots on the ground. Je kon verwachten dat het Kremlin niet akkoord zou gaan. Gisteren zei men dat de troepen in Oekraïne van de zogeheten coalitie van bereidwilligen 'legitieme gevechtsdoelen' zullen zijn. Dat heeft Poetin al jaren verklaard. Overigens is de reactie van Moskou op de overname op volle zee door de Amerikanen van twee olietankers uit de Russische schaduwvloot opvallend mild, afgezien van enkele notoire stokebranden in de Doema.

Vanmorgen kunnen we de cv-verwarming niet aanzetten. Gelukkig niets ernstigs. De druk in de radiatoren is te laag, circa 1 atmosfeer, zie ik op het klokje in de badkamer. Dus moet ik het circuit bijvullen, een operatie die we om de drie maanden moeten uitvoeren. Waar dat lekwater blijft is een raadsel. Enfin, het is daarna heel snel behaaglijk warm. De hele dag regen en dooi. Anna gaat erop uit naar de binnenstad voor wat boodschappen. Naar het begin van dit kwrtaal

Zaterdag 10-01-2026

Voor de zoveelste keer in de afgelopen jaren schaamde ik me voor Nederland. Gisteravond kwamen de partijleiders van D66, CDA en VVD een landhuis in Hilversum uit en vertelden terwijl sneeuw om hen heen viel aan de verzamelde pers dat ze een minderheidskabinet gaan vormen. 'Veel kopjes koffie drinken', zeiden ze, met andere partijen op elk onderwerp dat in beide kamers aan de orde zal komen. Zie de twee overzichten hierboven. Deze wrakke constructie moet na decennia van stilstand ons land uit zijn verstarring helpen, terwijl de wereld in brand staat en een systeemoorlog steeds dichterbij komt. De schuld ligt voor een groot deel bij de VVD van Yesilgöz, die de meest voor de hand liggende meerderheidsregering met Groenlinks/PvdA (+20 zetels) al anderhalf jaar blokkeert. Talrijke conflicten liggen voor ze opgestapeld. Eigenlijk is de hele constructie lachwekkend. Un jeux d'enfants. De tijd dat we de politiek nog serieus konden nemen ligt steeds verder achter ons.

Klimaatnieuws. Het is zomer op het zuidelijk halfrond. In de zuidelijke staat Victoria in Australië roepen ze de noodtoestand uit. Het continent wordt al dagen geteisterd door natuurbranden, die worden aangewakkerd door een combinatie van extreme hitte en harde wind. Premier Albanese waarschuwt voor 'extreem gevaarlijk weer' en 'bosbranden in meerdere staten'. De rook van de Australische bosbranden was vanochtend te zien in Nieuw-Zeeland, tweeduizend kilometer verderop.

Trump unleashed. De Amerikaanse marine nam gisteren weer een olietanker over van de Russische schaduwvloot in de Caraibische Zee. Het schip heet 'Olina' en voer onder de (valse) vlag van Oost-Timor. Het is de vijfde illegale aanhouding op volle zee van de laatste weken.

     Trump herhaalde gisteravond dat hij Groenland zal overnemen, goedschiks of kwaadschiks. 'Ik ben een fan van Denemarken, dat moet ik toegeven, en ze zijn heel vriendelijk geweest tegen mij. Maar weet je, het is niet omdat ze er 500 jaar geleden met een boot hebben aangemeerd, dat ze het grondgebied bezitten. (...) Rusland of China mag Groenland niet bezetten. Dat zal gebeuren als wij het niet doen, en dus moet er iets gebeuren met Groenland, ofwel op de zachte, ofwel op de harde manier'.

     De Speld waarschuwt vandaag dat een vergissing zomaar gemaakt is. Met al die sneeuw lijkt Nederland van bovenaf dezer dagen gevaarlijk veel op Groenland. Youp van't Hek kan er ook wat van. In De NRC vanmorgen: 'Wordt het tijd voor een lekkere oorlog? Als we die willen dan is dat zo geregeld. De Russen komen graag en die hebben aan drie roestige sneeuwkanonnen meer dan genoeg. Een keer sneeuwschieten op Schiphol, een keer op Oudenrijn en een keer op Utrecht CS. Daarna ligt het gehele land tien dagen plat'.

Vannacht viel nog wat sneeuw. Het wordt niet boven nul graden en blijft bewolkt, maar sneeuw valt er niet meer. Kinderen verzamelen kerstbomen en brengen die naar BdW. Ze krijgen 50 cent per boom. De komende nacht is er matige tot strenge vorst. In Oostende vriest het vannacht hooguit een graad of twee. In de loop van zondagavond zal de dooi inzetten met natte sneeuw en ijzel. Het ziet er niet naar uit dat de winter daarna snel terugkeert. Naar het begin van dit kwartaal

Zondag 11-01-2026

De korte winter nam afscheid met een flink koude nacht. De laagst gemeten temperatuur was -11,6 graden in Eelde bij Groningen. Bij het KNMI in De Bilt kwam het niet verder dan -9,6 graden. De minste vorst was er in Zeeland en op de Wadden. Daar vroor het zo'n twee graden, net als in Oostende. Bij ons in Gorcum werd het maximaal -5,7. In de loop van de dag stijgen de temperaturen tot om en nabij het vriespunt, maar vannacht trekt een neerslaggebied over het land, daarbij kan het opnieuw sneeuwen of ijzelen. Na vandaag zet overal de dooi in. De ontregeling van weer en klimaat brengt in Canada de komende dagen temperaturen van +20 graden en meer. Wanneer dat hier gebeurt, schepen we ons in. Ik heb goede hoop.

Afgelopen week verscheen de nieuwe ENSO-prognose van het Amerikaanse Climate Prediction Centre. De zwakke (afkoelende) La Niña zal in dit eerste kwartaal van 2026 afnemen, waardoor er een ENSO-neutrale toestand overblijft. 'For longer forecast horizons, there are growing chances of El Niño, though there remains uncertainty given the lower accuracy of model forecasts through the spring'. Je ziet de laatste prognoses in de grafiek hierboven.

Olie-expert Jan-Hein Jesse zegt op Nu.nl dat de strijd met China een belangrijke reden is voor de bemoeienis van Trump met Venezuela. 'China is voor olie enorm afhankelijk van de import uit vier landen: Venezuela, Iran, Rusland en Angola', zegt Jesse. 'China moet elke dag zo'n 12,5 miljoen vaten olie importeren, wat gelijk is aan een vijfde van de wereldwijde olietransport. Als de VS en Europa China zouden boycotten, zoals ze nu met Rusland doen, hoopt China met deze vier landen altijd verzekerd te zijn van olie'. Ik denk dat de strijd die Trump begon tegen de Russische schaduwvloot van aftandse olietankers zeker strategische bedoelingen heeft, die verder dan Moskou strekken richting Peking. Net als bij de ontvoering van Maduro uit Vanezuela. China produceert zelf nauwelijks olie. Jesse: 'Als dat lukt, kan de VS de voorraad afknijpen als het tot een directe confrontatie met China komt. De militaire actie van de VS is puur transactioneel en strategisch'. Daarbij komt nu nog de volksopstand in de Iraanse steden, die mogelijk de olie-export van dat land naar China kan doen dalen. Ook daar dreigt Trump in te grijpen - en niet uit liefde voor de demonstranten al zegt hij van wel.

     Eén ding is wel zeker, zegt klimaatverslaggever Jeroen Kraan van Nu.nl: 'Trumps ingreep in het land (Venezuela - TZ) laat opnieuw zien dat hij een ouderwets fossiel imperium wil opbouwen'. Een typische kortetermijn-strategie, want de toekomst ligt uiteraard bij niet-fossiele energie, maar voor de nabije toekomst zijn we wel afhankelijk van Trumps olie-imperium. 'Vorig jaar haalde de EU voor ongeveer 63 miljard euro aan olie en gas uit de VS. Zonder vloeibaar gas uit de VS zaten we 's winters in de kou. Die afhankelijkheid is sterk gegroeid sinds we Russisch gas (grotendeels) hebben afgezworen'.

     Je zou zeggen dat Europa zich nu vooral zou moeten concentreren op duurzame energie-ontwikkeling, maar helaas doet de EU het tegenovergestelde en zwakt Brussel allerlei klimaatmaatregelen af. Benzineslurpende auto's mogen langer op de weg blijven. In de heffingenstrijd met Trump heeft de EU juist toegezegd om de import van fossiele energie uit de VS te verdrievoudigen. Ook hier kortetermijndenken. Ondertussen produceert Beijing meer electrische voertuigen dan ooit en zijn we steeds meer afhankelijk van de import van zeldzame metalen uit China. Onze potentiële wereldmacht Europa gedraagt zich als een kip zonder kop.

Ach toch, Erich von Däniken is gisteren overleden. Ik herinner me nog dat zijn eerste boek verscheen in de jaren 60. Het baarde veel opzien. De vertaling 'Waren de goden kosmonauten' (1968) lag in de Bredase Boekhandel Tinga in de Catharinastraat en ik weet nog dat ik mijn neus in het boek stak en meteen zag wat voor baarlijke nonsens het was. Hij werd 90 jaar. Dat hij nog leefde en nog steeds publiceerde! En desalniettemin niet werd weggehaald door de goden, dat is wreed van ze en tragisch. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 12-01-2026

Hierboven uit nostalgie een laatste foto van de winter in de Lingehaven. Gisteravond gemaakt. Gisteravond ook bezoek van buren Lourens & Joke. Vannacht en vanochtend is het ondanks de dooi erg glad in het land door opvriezende regen, vooral in het oosten. Nu staat er een laag water op het ijs in de haven. Het dooit snel. In Oostende is het alweer 10 graden.

In Iran treedt het ayatollah-regime snoeihard op tegen de massale demonstraties. Die duren nu al veertien dagen. Het dodental stond gisteren al ver over de 500, maar in werkelijkheid zijn het er veel meer. Politie en veiligheidstroepen schieten gericht mensen dood. Tienduizenden werden gearresteerd. Trump zei gisteren in het presidentiële toestel Air Force One tegen journalisten dat de Iraanse leiders contact met hem opnamen omdat ze willen onderhandelen. Hij liet in het midden of hij dat gaat doen. Volgens The Wall Street Journal overweegt Trump onder meer militaire aanvallen op Iran, het gebruik van geheime cyberwapens, het uitbreiden van sancties en het online ondersteunen van de demonstranten. 'Je kunt maar beter niet beginnen met schieten, want dan beginnen wij ook te schieten', zei hij afgelopen vrijdag via verslaggevers in Het Witte Huis tegen het regime in Teheran. Een deel van de demonstranten vestigt nu hun hoop op Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 door de islamitische revolutie afgezette sjah. Pahlavi dook opeens op, zag kansen en riep vorige week vanuit zijn ballingschap in de VS demonstranten op om 'stadscentra in te nemen' en tot een nationale staking. Dat is een nogal wereldvreemde oproep.

In De Volkskrant interviewt Sterre Lindhout Richard Atwood van de International Crisis Group (ICG), een denktank die in Londen zit. De ICG heeft een maandelijkse Crisiswatch op zijn website, een wereldkaart waarop ze 70 crises en conflicten volgen. Er is er in de huidige maand januari geeneen bij met de kleur groen, die betekent dat er verbetering is.

     Het is een interessant interview onder meer over de verschillende stromingen in Het Witte Huis die pogen Trump te beïnvloeden. Atwood denkt dat er ondanks de grillige lijn van de Amerikaanse president nog enige taboe's zijn: 'Twee belangrijke taboes staan nog overeind, of in elk geval gedeeltelijk: het taboe op de ontwikkeling en het gebruik van kernwapens en dat op het open en bloot binnenvallen van een ander land – terwijl het steunen van zo’n inval door proxy’s al een stuk meer genormaliseerd is'. Hm, dat komt nogal optimistisch op me over en Atwood vraagt zich dat zelf ook af. 'De vraag is of deze taboes de komende jaren verder afbrokkelen. Dat was al de vraag na Poetins inval in Oekraïne, en na Trumps ingreep in Venezuela des te meer. Als die twee normen vervagen en meer landen zichzelf nucleair gaan bewapenen en met geweld hun invloedssfeer gaan afbakenen, aan de rand van Europa, in het Noordpoolgebied, of waar dan ook, dan wordt de wereld nog een stuk gevaarlijker dan hij nu is’. Dat gaat mijns inziens nog wel gebeuren. Zo denkt hij dat er beslist iets op handen is in Groenland. Over de vraag of Europa daar alvast preventief eigen troepen moet gaan legeren, zoals ex-NAVO-secretaris Jaap De Hoop Scheffer dezer dagen zei, laat hij zich niet uit. De VS waarborgen in elk geval niet langer de Europese veiligheid. 'Van de allerergste scenario’s, zoals een Amerikaanse terugtrekking uit de Navo, is nog geen sprake. Maar tegelijkertijd is bijna niet meer voor te stellen dat Trump gehoor zou geven aan artikel 5, als Poetin bijvoorbeeld een hybride actie probeert in Estland. Artikel 5 is al uitgehold'.

     En wat zegt onze eigen Rutte ervan? Op bezoek ik Kroatië zegt hij vandaag dat NAVO-lidstaten er samen voor moeten zorgen dat Groenland wordt beschermd tegen landen als Rusland en China. En tegen de VS, zou ik zeggen. Er schijnt te worden gepraat over een nieuwe NAVO-missie in het noordpoolgebied. Ik las dat ergens; het werd al al Arctic Sentry genoemd. Met zo'n gezamenlijke missie, volgens Rutte met bondgenoot Amerika erbij, zou de ergste spanning in ieder geval tijdelijk uit de lucht zijn, is het idee. Ondertussen zou Denemarken met enkele andere NAVO-lidstaten, waaronder Frankrijk, werken aan een plan over hoe te reageren als de VS daadwerkelijk actie onderneemt om Groenland in te nemen. Details weten we uiteraard niet. Onze Trump-fluisteraar gaat er in Kroatië vanzelfsprekend niet op in. Hij zegt dat hij gelooft dat Trump 'het juiste' doet voor de NAVO. 'De collectieve verdediging is cruciaal. Op dit moment bespreken we de volgende stappen om te verzekeren dat we gezamenlijk verdedigen wat hier op het spel staat'. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 13-01-2026

NAVO-chef en Trumpfluisteraar Rutte dacht gisteren een van zijn geitenpaadjes te hebben bedacht. Hij zei toen dat de alliantie er gezamenlijk voor moet zorgen dat Groenland veilig is. Logisch en slim tegelijk, want dat is immers de taak van de NAVO en het zou de noodzaak voor een Amerikaanse overname compleet wegnemen. Maar het is voor Trump niet voldoende. Vorige week zei hij al tegen de pers: 'Alleen als we Groenland bezitten, dan beschermen we het'. Dat was op zich een uitspraak om goed op je te laten inwerken. Behalve het eigen land bezit de VS geen enkele NAVO-lidstaat, dus Trump zegt de facto dat hij er geeneen zal beschermen. Einde NAVO. Vanmorgen plaatste Het Witte Huis hier op X een geknutselde afbeelding waarop te zien is hoe Trump vanuit het raam van het Oval Office de kaart van Groenland bestudeert. Te kinderachtig om waar te zijn, zou je zeggen, ware het niet dat het om de machtigste man ter wereld gaat. Het is niet de spotprent hierboven; die vond ik elders op X - maar misschien zal het lachen ons nog wel vergaan.

Een belangrijke rechtszaak begint vandaag in Frankrijk. Marine Le Pen werd in maart vorig jaar veroordeeld voor het achterover drukken van meer dan 4 miljoen euro aan EU-geld. Dat werd doorgesluisd naar de partijkas van het Rassemblement National (RN). Ook elf andere leden van RN gingen in beroep tegen het vonnis. Wanneer de uitspraak van de rechtbank in Parijs in hoger beroep wordt bekrachtigd, mag Le Pen de komende vijf jaar niet deelnemen aan verkiezingen. Dat is van belang omdat er in april 2027 weer presidentsverkiezingen in Frankrijk zijn. Le Pen ligt in peilingen voorop. De zaak duurt naar verwachting tot 12 februari. De uitspraak verwacht men deze zomer. Voor het geval van een veroordeling heeft RN al een alternatieve kandidaat, Joan Bardella, die het volgens de peilingen zelfs beter zou kunnen doen. Politiek analisten noemen hem zwaar incapabel. De rechtspopulistische golf in Europa rolt voort.

Gisteren nog op de Langendijk naar mijn Koerdische kapper geweest. Geen klanten, ik was gelijk aan de beurt. Ze weten dat ik van Arabische muziek houd, dus die laten ze op staan. Nu ben ik dermate kaal dat ik pas weer over vier maanden hoef, tegen de tijd dat we ons inschepen voor het nieuwe vaarseizoen. Van mij worden ze niet rijk. Vannacht was er geen vorst meer, wel lichte regen. Vandaag is het bewolkt met licht gemiezer. Het wordt zelfs meer dan 9 graden. We gaan braaf sporten en naar de Albert Heijn. Daar kopen we een nieuwe blender uit een aanbieding. De oude was al jaren stuk. Verder geen nieuws. Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 14-01-2026

Vanmorgen kwam het jaarlijkse rapport van het Europese klimaatbureau Copernicus uit: de Global Climate Highlights 2025. Alle alarmbellen rinkelen. Er blijkt uit dat in 2025 de wereldwijde gemiddelde temperatuur 14,97 graden was, gemeten over het hele jaar. Dat is ruim een halve graad warmer dan het gemiddelde tussen 1991-2020 en een fractie onder het klimaatdoel van de Parijse Akkoorden in 2015 van bij voorkeur niet meer dan 1,5 graden opwarming wereldwijd aan het eind van deze eeuw. Bovendien werd het resultaat geboekt ondanks de aanwezigheid van het koelende effect van een La Niña (die overigens nogal zwak was). In 2026 verwacht men dat er een opwarmende El Niño zal ontstaan. Het huidige jaar en 2027 kunnen dus ook weer records breken. Tot dusver vormen de jaren 2023, 2024 en 2025 de warmste periode ooit gemeten. Gemiddeld lag de temperatuur in die drie jaar meer dan 1,5 graden boven het niveau van een eeuw geleden. Vooral in de noord- en zuidpoolgebieden ging de opwarming harder dan ooit. Dat heet de polaire amplificatie. 

     Zoals het er nu naar uitziet, gaat de wereld al over drie jaar "officieel" door de grens van 1,5 graad, berekent Copernicus. 'Dat is liefst dertien jaar eerder dan men tien jaar geleden nog verwachtte, bij het bereiken van het klimaatakkoord van Parijs', schrijft Maarten Keulemans in De Volkskrant. 'Uitgemiddeld over de tijd heeft de aarde vorig jaar de 1,4 graad opwarming gepasseerd'. Copernicus is niet het enige klimaatcentrum dat vandaag met zijn jaarcijfers komt. De Amerikaanse diensten Nasa, Noaa en Berkeley Earth, de Wereldmeteorologische Organisatie (WMO) en de Britse weerdienst Met Office komen met dezelfde constatering dat 2025 op plek drie staat in de lijst met recordwarme jaren. Het jaar 2025 telde meer dagen met hittestress. Dat is wanneer de gevoelstemperatuur oploopt tot boven de 32 graden. Hittestress is gevaarlijk voor de gezondheid. Jaarlijks overlijden daar volgens het wetenschappelijk tijdschrift The Lancet een half miljoen mensen aan.

Vandaag zijn de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen en zijn Groenlandse ambtgenoot Vivian Motzfeld in Het Witte Huis om te praten met vice-president JD Vance en Marco Rubio over de behoefte van Trump om Groenland in te lijven. Gisteravond hoorde ik premier Nielsen van Groenland op een persconferentie met premier Frederiksen van Denemarken zeggen: 'We kiezen voor het Groenland dat we vandaag de dag kennen en dat deel uitmaakt van het Deense koninkrijk'. Niet lang daarna reageerde Trump met gebruikelijke charme op die uitspraak van de Groenlandse premier. 'Ik weet niet wie hij is, ik weet niets van hem. Maar ik weet wel dat het een groot probleem voor hem wordt'. Vanmorgen schreef Trump op Truth Social dat de NAVO niet geschikt is om China en Rusland af te schrikken; die landen zouden het volgens hem ook op Groenland gemunt hebben. Zonder zijn enorm versterkte leger '...NATO would not be an effective force or deterrent - Not even close! They know that, and so do I'. Hij is dus benauwd dat Poetin of Xi het van hem gaan afpikken. Denemarken is intussen begonnen om militair materieel en ondersteunend personeel naar Groenland te sturen om de komst van meer militairen voor te bereiden.

Een dag met veel zon vandaag. Het wordt maar liefst meer dan 11 graden in de middag. We lopen de stad in. Ik heb een nieuw horlogebandje nodig en een batterijtje. Anna gaat daarna naar haar vriendin op de Schuttersgracht. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 15-01-2026

Een donkergrijze hemel overwelft de stad. Het wordt met bijna 11 graden een zachte dag. "Gorcum warmt weer op', schrijft De Stad Gorinchem. Toch laten de weermodellen grote tegenstellingen zien. Op iets langer termijn tonen ze een terugkeer van de winter. Zowel de Europese ECMWF-HRES als de Amerikaanse GFS tonen verderop in de tijd een nieuwe uitzakker van koude, arctische lucht over het oosten van Europa, die vooral het ongelukkige Oekraïne treffen zal, maar ook in onze richting migreert en in Nederland en België in de laatste week van januari zware vorst kan brengen. Echter, niets is veranderlijker dan het weer. Uiteraard blijf ik het volgen.

     We proberen de nieuwe keukenblender uit en na wat geharrewar met een sluitring doet hij het goed. Banaan met dadels gemixt. Bovenste buurvrouw komt op bezoek. Het regent soms wat. In het centrum van Utrecht breekt 's middags na een zware explosie een grote brand uit in een huis in de Visscherssteeg, naast de parkeergarage aan de Springweg. Oorzaak nog onbekend.

Gisteravond zag ik op televisie hoe de Deense en de Groenlandse buitenlandministers in Washington uit het overleg kwamen met JD Vance en Marco Rubio. Ze keken nogal beduusd, was mijn indruk. Er was totaal niks bereikt, de VS blijft het bezit van Groenland claimen. Tijdens de ontmoeting tussen de delegaties plaatste het X-account van Het Witte Huis een afbeelding van twee hondensleeën op een kruispunt. De ene weg leidt naar de VS, de andere naar China en Rusland. In de nieuwsshows ging het vooral over de vraag wat Europa nu moet doen. Iedereen vond dat we het niet moesten pikken en troepen op Groenland moesten legeren. Dat gebeurt ook, nog gisteravond landden er twee Deense Hercules-vliegtuigen in de hoofdstad Nuuk met soldaten die gaan fungeren als kwartiermakers voor een grotere troepenmacht. Daar willen Zweden, Noorwegen, Duitsland, Frankrijk en het VK ook 'aan een oefening' meedoen. En wij? Wij zijn 'welwillend', zegt Van Weel. Het zou volgens hem gaan om 'enkele militairen'. Later maakt defensieminister Brekelmans op X bekend dat we - niet lachen - één militair naar Groenland sturen.

     Niemand in de praatprogramma's toonde enige illusie dat die troepen ook maar iets kunnen uitrichten bij een Amerikaanse militaire overname van Groenland. Maar het maakt de prijs voor de VS wel hoger, dachten ze. De Russen zijn not amused. Rusland maakt zich 'ernstige zorgen' over de komst 'onder valse voorwendsels' van militairen uit NAVO-landen naar Groenland, zegt de Russische ambassade in Brussel vanmorgen. Van Poetin of het Kremlin hoor je niks.

     Trump vervreemdt zich van de Amerikaanse kiezers. zou je zeggen. Uit een peiling van Cpeiling van CNN blijkt vandaag dat driekwart van de Amerikaanse burgers zegt dat ze tegen een Amerikaanse inname van Groenland zijn. Niet alleen democratische kiezers, maar ook republikeins stemmende mensen. Ongeveer de helft van de Republikeinen zegt een inname te steunen, een helft zegt van niet. Een peiling van Reuters een dag eerder wees hetzelfde uit: slechts 17 procent van de Amerikanen steunen Trumps inspanningen om Groenland Amerikaans te maken. Trump zelf deed die peiling gisteravond in hetzelfde interview met Reuters hierboven af als 'fake', zonder enige onderbouwing waarom de peiling niet zou kloppen.

Wie koesterde er nog illusies over Trumps bedoelingen met de ontvoering van Maduro en de blokkade van olietankers? Iniddels houdt het Amerikaanse ministerie van Energie zich bezig met de verkoop van olie uit Venezuela, melden ingewijden aan The New York Times. Zowel CNN als nieuwssite Semafor spreken over een deal ter waarde van 500 miljoen dollar. De Venezolaanse interim-regering van Delcy Rodríguez werkt eraan mee. De olie wordt nota bene afgevoerd via Curaçao. De premier daar vindt het een buitenkansje. Bronnen van The New York Times verwachten dat de olie uiteindelijk bij Amerikaanse raffinaderijen belandt. Trump heeft gezegd dat de Amerikaanse bevolking moet profiteren van de olieverkoop. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 16-01-2026

Trump vervreemdt zich in hoog tempo van zijn kiezers, schreef ik gisteren. En van het westers bondgenootschap, voeg ik vandaag toe. Plus: van de waarheid. Deze week zei hij in een interview met persbureau Reuters dat Oekraïne - dus niet Rusland! - een potentiële vredesdeal ophoudt. Dat moet je toch wel even twee keer lezen. Het is domweg niet waar, we hebben allemaal in de afgelopen weken meegemaakt dat Zelensky wel bewoog, maar dat Poetin geen krimp gaf. 'I think he's ready to make a deal', zei Trump over de Russische leider. 'I think Ukraine is less ready to make a deal'. Hoe komt hij erbij? Zet hier eens tegenover de tekst van een verklaring, die de Russische minister van buitenlandse zaken Lavrov eergisteren deed, namelijk dat in een vredesplan niet alleen de vier oblasts die Rusland al grotendeels veroverd heeft op Oekraïne opgenomen moeten worden, maar tevens een oplossing moet bieden voor 'the issue of the fate of the people living in Crimea, Novorossiya, and Donbas'. Novorossiya? Oftewel Nieuw-Rusland? Dat is een oude droom uit de tsarentijd, een veel groter gebied dat ook de regio's Charkiv, Dnipropetrovsk, Mykolaiv en Odessa omvat en dat Oekraïne geheel van de Zwarte Zee zou afsluiten. Zie hierboven. Het ISW concludeert 'Lavrov’s January 14 reference to Novorossiya is not a new demand but is further evidence that Russia’s demands are greater than those encapsulated in the original 28-point plan'. Inderdaad, ik schreef er al vaker over, in januari 2022, al vóór de invasie van Rusland. Wie houdt hier nu een vredesregeling tegen? Opnieuw lijkt het er sterk op dat Trump en Poetin gemene zaak met elkaar maken.

De Financial Times brengt een bericht over een voorstel van de Europese Commissie om voor Oekraïne een ‘lichte variant’ van het EU-lidmaatschap tot stand te brengen, zodat het land op korte termijn kan toetreden. Volgens dat voorstel zou Oekraïne met aanzienlijk minder beslissingsbevoegdheden, zoals geen stemrecht bij EU-toppen of vergaderingen van EU-ministers, nu al kunnen toetreden tot de EU. Dat lijkt me een goede zaak, die wat mij betreft ook mag gelden voor het bedreigde buurland Moldavië. Het is een duidelijk signaal richting het Kremlin dat beide landen tot het democratische kamp behoren. Eind december spraken vrijwel alle EU-leiders nog uit dat toetreding van Oekraïne tot de EU ‘een cruciaal onderdeel van de vredesonderhandelingen’ is. Kennelijk wil Brussel daar nu op vooruit lopen. Wie kraait er meteen zijn bezwaren van de toren? Onze vervelende, dubbel-demissionaire minister van Buitenlandse Zaken David van Weel van de VVD: 'Er zijn altijd dingen die onder druk vloeibaar kunnen worden, maar de criteria wat ons betreft niet’. Hij heeft het niet begrepen, geloof ik. De criteria voor toetreding veranderen niet; er komt alleen iets als een voorportaal met minder rechten.

Het geweld tegen de demonstranten in Iran is ongekend. Volgens sommige berichten vielen er al duizenden doden. Trump dreigt met ingrijpen als het regime arrestanten publiek gaat ophangen. Trumps persvoorlichter Karoline Leavitt zegt vandaag op een persconferentie: 'De president heeft vernomen dat vandaag 800 executies die gisteren gepland waren en zouden plaatsvinden, zijn stopgezet'. Daar levert ze geen bewijs voor. Wat gaat Trump doen? 'Alle opties blijven open voor de president', voegde ze toe. Ondertussen zijn Amerikaanse marineschepen onderweg gegaan naar de Perzische Golf. Het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln is samen met vier torpedojagers op weg naar de Perzische Golf. Dat meldt onder meer Forbes. De schepen waren tot voor kort actief in de Zuid-Chinese Zee en worden in de loop van volgende week in het Midden-Oosten verwacht. De Amerikaanse marine heeft al luchtverdedigings- en commandofregatten in het gebied.

Vandaag is het droog met regelmatig zon. Met een zuidenwindje en 12 graden is het aangenaam. Naar de sportschool. Ik tank het autootje vol en neem deel aan de 26-centactie van de Argos op de Stationsweg. Als het getankte bedrag eindigt op 26 cent maak je kans op een tanktegoed van 260 euro. Daarvoor moet je een foto van de kassabon naar hen opsturen. Nu zit ik in hun mailingbestand. Uitslag iedere vierde dinsdag van de maand. Anna lacht me uit. Net als in de staatsloterij win ik zoiets nooit. Naar het begin van dit kwartaal

Russische kernonderzeeërs moeten door een van de Giuk Gaps om naar open zee te komen (bron: Trouw)

Zaterdag 17-01-2026

Ze vinden het een ongekend scenario. ‘Europese lidstaten die troepen sturen naar een bevriend gebied in de hoop hun grootste bondgenoot af te schrikken van militaire actie', schrijven drie auteurs deze week in The Wall Street Journal.  Ze hebben gelijk. Gisteren dreigde Trump op een bijeenkomst in Het Witte Huis met invoerheffingen tegen landen, die zich verzetten tegen zijn overname van Groenland. In zijn column in Trouw van eergisteren heeft Rob de Wijk er genoeg van: 'Gooi de VS uit de NAVO!' Dat heb ik hem bij mijn weten nog nooit horen zeggen. De Europese NAVO-lidstaten 'moeten paal en perk stellen aan zijn imperialisme'. Ik voel beslist sympathie voor die optie. Uiteraard zou het een krachtige waarschuwing zijn voor de transatlantische krachten in de VS om zich te verzetten tegen het steeds schadelijker beleid van Trumps presidentschap. Iedereen houdt er zich al te lang koest. Maar kunnen we zonder de militaire bijdrage van de Amerikanen? De Wijk meent van wel. 'Over een paar jaar zijn de belangrijkste gaten in de Europese defensie gedicht'. Op conventioneel gebied en wat betreft inlichtingen en wapenproductie zou dat in nauwe samenwerking met Oekraïne wellicht kunnen lukken, maar van de essentiële afschrikking door kernwapens ben ik er niet zo zeker van. Kunnen de Franse en Britse kernwapens de nucleaire paraplu van de Amerikanen zomaar overnemen? Van Wijk gaat nogal achteloos aan die vraag voorbij, maar het is wel de olifant in de kamer.

     De voormalig commandant van de Nederlandse strijdkrachten Dick Berlijn zegt vandaag in De Volkskrant dat het zonder de VS 'niet zomaar gaat' en dat er ‘een jarenlange tussenfase’ nodig zal zijn waarin Europa nog van Amerika afhankelijk is. Amerika en Rusland hebben elk ruim 5000 kernkoppen, terwijl de Britten er slechts bijna 250 hebben, die ze niet eens zonder Amerikaanse assistentie kunnen inzetten. De Fransen zijn onafhankelijker en bezitten in de Force de Frappe 290 kernkoppen. Een klein jaar geleden noemde defensiespecialist Ko Colijn dat in De Spectator 'te weinig voor volwaardige afschrikking'. Bovendien is de Franse politiek grillig en volgend jaar zijn er presidentsverkiezingen, waar populistisch-rechts hoge ogen kan gooien. Gezien zijn gewicht en capaciteiten zou Duitsland met relatief gemak een kernwapenarsenaal kunnen aanleggen en ter beschikking van Europese defensiemacht kunnen stellen. Niet weinigen en zeker Oekraïne betreuren het Boedapest Memorandum van 1994, waarbij Kyiv destijds zijn atoomwapens inleverde in ruil voor veiligheidsgaranties van de VS, Rusland en het VK. Garanties die later niks waard bleken.

     Ko Colijn denkt dat het niet persé met nucleaire middelen moet en dat Europa bij de huidige stand van de rakettechnologie betrekkelijk snel een geloofwaardige conventionele afschrikking kan opbouwen. Daarvoor zou een gezamenlijke defensieorganisatie met Oekraïne nodig zijn. Dat land heeft in vier jaar oorlog genoeg raketkennis opgedaan en zou bijvoorbeeld de Duitse Taurusraket kunnen doorontwikkelen. Toch rammelt vooralsnog de vereiste eenheid in Europa en dat is voor onze veiligheid niet best. Misschien is een krachtig defensieverbond nodig tussen de sterkste landen VK, Frankrijk, Duitsland en Polen? Dat de wereld allang krankzinnig is, is me bekend.

Tom-Jan Meeus bekritiseerd vanmorgen in zijn eerste NRC-emailnieuwsbrief 'Machtige Tijden' (betaalmuur) van dit jaar de vorming van het kabinet D66, CDA en VVD. 'In die situatie (van dreigende oorlog in Europa - TZ) om alleen binnenlandpolitieke redenen kiezen voor een minderheidskabinet met beperkte armslag, doet erg denken aan de naïviteit van nationale neutraliteit voor WOII. Zwijgend hopen dat de barbaren ons sparen'.

Het is overwegend zonnig met 's middags een temperatuur van ruim 11 graden. Vanaf zondag maakt de temperatuur weer een bescheiden duik, aldus de weervoorspellers. 's Nachts zakt de temperatuur enkele graden onder nul, overdag is het steeds vrij ruim boven het vriespunt. Een nieuwe uitzakker van arctische en Siberische kou gaat vooral naar de Balkan. Maar op wat langere termijn - eind januari - lijkt een volgende uitzakker ook ons te kunnen bereiken. Dat geldt vooral het GFS-model en in  mindere mate ook voor de ECMWF-HRES. Maar het kan net als de vorige keer verkeren. Vanmiddag zijn Barbara en Tessa op bezoek met een deel van hun kinderen en (achter)kleinkinderen en aanhang. Een gezellige boel. Ondertussen zitten schoonzonen Michel en Jeffrey wijn te proeven bij de Wijnboutique verderop. Ik loop er even heen en proef mee. Dan komt opeens een pushbericht binnen: Trump legt Nederland een importheffing op van 10 procent voor alle goederen. Hij gaat in op op 1 februari en wordt volgens Trump op 1 juni verhoogd naar 25 procent en geldt ook voor Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland. Het masker gaat af, de Amerikaanse president speelt het hard. De reden is dat deze landen deelnemen aan een verkenningsmissie op Groenland, die dient als voorbereiding op een NAVO-oefening.   Naar het begin van dit kwartaal

Trump vergat België en de cartoonist Tomy Tony Tomy vergat Nederland.

Zondag 18-01-2026

Velen reageerden vol ongeloof op de handelstarieven waarmee Trump zeven Europese NAVO-landen strafte voor het sturen van militairen naar Groenland. De verontwaardiging is groot. In Denemarken sprak men terecht van 'economische chantage'. Dat vond onze minister Van Weel ook. De Spaanse premier Sánchez zei dat een Amerikaanse invasie van Groenland 'Poetin de gelukkigste man op aarde zou maken. Het zou zijn invasie van Oekraïne legitimeren'. Ook terecht. Onno Eichelsheim, onze hoogste militair, vreesde gisteravond in Nieuwsuur 'een scheuring van de NAVO'. Chuck Schumer, Democratisch fractievoorzitter in de Amerikaanse Senaat, zei: 'Het is ongelofelijk dat hij de domheid nog hardnekkiger wil benadrukken door tarieven op te leggen aan onze nauwste bondgenoten om zijn onrealistische poging om Groenland over te nemen'. Ook enkele Republikeinse senatoren vonden 'dat we teveel als Poetin klinken'. Premier Starmer van het VK vond de tarieven 'Compleet fout'. De Duitse autolobby had het over een 'enorme impact op de Duitse en Europese auto-industrie'. De Duitsers haalden overigens vandaag opeens heel snel hun militairen uit Groenland terug. Daarentegen stuurde Slovenië alsnog twee militairen naar de hoofdstad Nuuk. Ursula von der Leyen vreesde dat de VS en de EU 'in een gevaarlijke neerwaartse spiraal' zullen terechtkomen. Vertegenwoordigers van alle EU-lidstaten houden aan het eind van zondagmiddag een spoedoverleg in Brussel vanwege 'Trumps tarievendreiging'. Het meest hilarisch is het feit dat België geen straftarief kreeg opgelegd, maar wel een militair naar Groenland had gestuurd.

     Een interessante opmerking maakte Thomas Rueb, Amerikacorrespondent van De Volkskrant, in een interview. Trump bedrijft geopolitiek met handelstarieven, maar hoelang kan hij dat nog blijven doen? Want er lopen diverse zaken tegen de tarieven bij het Hooggerechtshof. Ze zouden niet buiten het Congres om ingesteld mogen worden. 'Ik heb de behandeling van die zaak gevolgd en als je luistert naar de opperrechters, lijkt de kans aanzienlijk dat Trump wordt teruggefloten. Dat zou kunnen betekenen dat deze 10 procent-maatregel mogelijk komt te vervallen, beperkt wordt of op zijn minst zwaar betwist. Trump weet dat ook. Dit drukmiddel wordt misschien komende week al uit zijn handen geslagen. Dat zal de timing ook verklaren'.

     Het zou een gigantische afgang voor de president zijn als het Hooggerechtshof hem terugfluit. En ook als een meerderheid in het Congres hem afvalt. Hoe robuust de Amerikaanse democratie is moeten we afwachten, maar duidelijk is dat de president steeds meer weerstand oproept, die zijn tegenstanders alleen maar verenigt en je krijgt de indruk dat Trump ditmaal zijn hand overspeelde. Ook interessant: Trump zal deze week de meeste Europese leiders ontmoeten bij het World Economic Forum in Davos. Hij moet daar bovendien een toespraak houden - over het thema van het jaar. Wat is dat thema? 'How can we coöperate in a more contested world?' Een volgende afgang lijkt goed mogelijk.

Terwijl de wereld gist van onrust hebben we een kalme zondag met veel zon. Talrijke wandelaars lopen over de sluis en de stadswal. Met 7,5 graden in de middag is het kouder dan de vorige dagen. De weermodellen ECMWF-HRES en GFS laten in wisselende mate de koude-inval uit Siberië aan het eind van deze maand zien. Op FB ziet iemand al 'Een echte schaatspluim'. Straks lopen ook wij een eind, namelijk naar Barbara waar Michel zijn verjaardag viert. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 19-01-2026

De reactie van de EU op de straftarieven van Trump was gisteren sneller dan ik had verwacht. Al aan het eind van de avond stelde een bijeenkomst van alle EU-ambassadeurs in Brussel voor om te dreigen het pakket aan tegenheffingen op handel met de VS in te voeren dat nog klaar lag van vorig jaar. Het gaat om heffingen tot 93 miljard euro op een lange lijst van producten, zoals bijvoorbeeld spijkerbroeken, motoren en vliegtuigen. Ook zou de Unie moeten overwegen om Amerikaanse bedrijven de toegang tot de EU-markt te ontzeggen. Dat heet in Brussel 'de handelsbazooka'. Komende donderdagavond komt er een extra-top van de 27 regeringsleiders in Brussel. Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Amerikaanse Senaat, zei gistaren dat zijn partij de heffing wil blokkeren. Volgens de Democraten zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en 'onze bondgenoten in Europa'. Het staat echter nog niet vast of hij voldoende Republikeinen erachter krijgt.

In een analyse in De Volkskrant zegt Jeroen Visser dat de veiligheidsargumenten van Trump niet kloppen. Het zijn er globaal drie.

1. Amerika heeft Groenland nodig voor zijn nationale veiligheid. Trump c.s. zeggen nu dat Denemarken de veiligheid van Groenland 'verwaarloosd' had, maar het waren de Amerikanen zelf die na de Koude Oorlog de militaire activiteiten op Groenland terugschaalden. Alleen de basis in het noorden bij Thule, die nu Pituffik Space Base heet, bestaat nog. Er werken nog maar ongeveer tweehonderd mensen.

2. Amerika heeft Groenland nodig voor grondstoffen. Het gaat om goud, zink, uranium, grafiet en zeldzame aardmetalen, maar Groenland heeft er helemaal niet zoveel van. Dat geldt ook voor olie. Exploitatie is door kou en onherbergzaamheid weinig van de grond gekomen. De VS had de kans maar begon er niet aan.

3. Amerika heeft Groenland nodig vanwege de nieuwe vaarroutes. Het gebruik ervan is nu niet erg relevant want de routes zijn economisch nog niet eens rendabel. De meest gebruikte Noordelijke Zeeroute komt niet bij het Groenland in de buurt en bovendien grenzen de VS met Alaska al aan alle drie de noordelijke passages.

In het artikel wordt e.e.a. uitvoerig onderbouwd. Waar gaat het Trump dan wel om? De The New York Times vroeg onlangs nog eens aan Trump waarom hij persé annexatie wil. ‘Omdat dat volgens mij psychologisch nodig is voor succes’, zei Trump. ‘Ik denk dat eigendom je iets geeft wat je niet kunt krijgen door alleen een verdrag te ondertekenen'. Daarvoor mag de NAVO uit elkaar vallen.

Trump zelf geeft intussen geen krimp. Hij koppelt zijn dreigementen richting Groenland zelfs aan het mislopen van 'zijn' Nobelprijs voor de Vrede. In een bericht aan de Noorse premier Støre schrijft hij dat hij zich 'niet langer verplicht voelt om zich alleen maar in te zetten voor vrede' omdat hij de prijs niet kreeg. De man weet niet eens dat de premier en de Noorse poltiek helemaal niet over de prijs gaan, het Nobelcomité is volledig onafhankelijk, maar hij klaagt -nogal tegenstrijdig - dat wereldvrede zijn belangrijkste drijfveer is en blijft, maar dat hij die noodzaak nu minder voelt. Nu kan hij naar eigen zeggen beter kijken 'naar wat goed is voor de VS'. Daar valt wat hem betreft de macht over Groenland ook onder. De man reageert als een verongelijkt kind. Zie je wel, het is gewoon onze schuld, want in de ogen van Trump is het de hoogste tijd dat de NAVO eens wat terug doet.

Vandaag hebben we een mix van wolken en veel zon en het is met 4,7 graden in de middag opnieuw kouder dan de vorige dag. De kou uit Siberië rukt langzaam maar zeker op. De komende nacht gaat het weer vriezen. De weermodellen ECMWF-Hres en GFS zijn het er nog steeds niet over eens of tegen het eind van de maand de strenge kou ons land zal bereiken. We gaan naar de sportschool en de supermarkt. 's Middags is de jaarlijkse keuring van onze alarminstallatie. Helemaal in orde. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 20-01-2026

Het vlijende bericht hierboven staat op Trumps account op zijn eigen sociaal medium Truth Social. De president heeft het er zelf op gezet. Het is een privébericht van Mark Rutte en het geeft een (in mijn ogen) verbijsterend inzicht over de zelfvernedering en de gênante kruiperij van de secretaris generaal van de NAVO om de Amerikaanse president binnenboord te houden. Wat Syrië betreft refereert Rutte aan het recente staakt-het-vuren in Noord-Syrië tussen de Koerden en het Syrische bewind in Damascus. De post geeft me een gevoel van misselijkheid. Is dit het niveau van de mensen waar we afhankelijk van zijn en die onze wereld verder moeten helpen? Trump is ermee ingenomen en zet boven het bericht: 'Thank you to Mark Rutte, the Secretary General of NATO!' Maar de president is vastberaden over Groenland, ook tegen Rutte:

Het is onthutsend, dat account. Ik keek er zelden op, maar het lijkt het account van een geestelijk gestoorde. Andere wereldleiders doen ook mee aan de vlijerij. Iets eerder schreef Macron: '(From Président Macron to President Trump) My friend, We are totally in line on Syria. We can do great things on Iran. I do not understand what you are doing on Greenland. (volgt een voorstel om na Davos in Parijs een G7-overleg te houden -TZ) Let us have a dinner together in Paris (...). Emmanuel'.

     Gisteravond leek het er tijdens de nieuwsuitzendingen en praatprogramma's nog even op dat hij zou inbinden. Iemand sprak zelfs van een U-bocht. In Washington zoemde rond dat Trump verkeerd was voorgelicht over het zenden van militairen van zeven NAVO-landen naar Groenland, maar daar blijkt later niets van. Integendeel. Vannacht sprak hij over Denemarken en zei opnieuw het noordelijke eiland beslist te willen hebben: 'We moeten het hebben. Ze moeten dit doen. Ze kunnen het niet beschermen, Denemarken, het zijn geweldige mensen. Ik ken de leiders, het zijn heel goede mensen, maar ze gaan er niet eens heen'. Vanmorgen deelt hij onder meer een post, een kinderachtig in elkaar geknutselde illustratie waarop te zien is hoe hij de Amerikaanse vlag plant op Groenland. Op een andere afbeelding is een kaart te zien waarop Venezuela, Canada en Groenland Amerikaans grondgebied zijn. Hij toont hem demonstratief in Het Witte Huis op een fake- bijeenkomst met EU- en NAVO-leiders.

     De Russen kloppen het conflict graag op. Tijdens een persconferentie gisteren in Moskou zei Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, dat Groenland 'geen natuurlijk onderdeel is van Denemarken'. Hij zei ook dat Rusland zelf geen belangstelling of plannen heeft om het eiland te veroveren en dat 'Washington dat weet'.

     Trump bemoeit zich vanochtend op Truth Social ook met een andere NAVO-bondgenoot, het VK. 'Shockingly, our “brilliant” NATO Ally, the United Kingdom, is currently planning to give away the Island of Diego Garcia, the site of a vital U.S. Military Base, to Mauritius, and to do so FOR NO REASON WHATSOEVER. There is no doubt that China and Russia have noticed this act of total weakness'. Hij noemt het 'an act of GREAT STUPIDITY' en een reden 'why Greenland has to be acquired'. Het meest bizar is het feit dat de president een maand of negen geleden nog enthousiast met de overdracht instemde.

Ondertussen martelen de Russen dagelijk de bevolking van Oekraïne. Het krijgt weinig aandacht, maar het vriest er dag en nacht tussen min 15 en 20 graden. Rusland voerde vannacht opnieuw een grote aanval uit met honderden drones en raketten. Vooral de hoofdstad Kyiv moest het ontgelden. Meerdere branden braken uit. Honderdduizenden inwoners hebben geen elektriciteit meer. President Zelensky vraagt bondgenoten om meer steun zodat Oekraïne zich kan blijven verdedigen tegen de aanvallen. Ik vraag me af ze dat zullen doen. Tegelijk waarschuwt de Oekraïense bevelhebber Oleksandr Syrsky dat Rusland dit jaar, ondanks het vredesoverleg, zo’n 409 duizend soldaten wil mobiliseren. Ook zouden de Russen de productie van aanvalsdrones fors verhogen. 'Er zijn geen tekenen dat zij zich voorbereiden op vredesonderhandelingen’.

Vannacht vroor het een graad onder nul. Op veel plaatsen in het land was noorderlicht te zien. Ook in Brabant, maar wij zagen het niet. Ik bedoel: wij keken niet. Vanmorgen gaat de zon op in een heldere hemel maar een uur later ontstaat mist over de haven, een niet zeer zware mist die de hele dag blijft hangen. Geen zon dus.

     's Middags lees ik dat er vanmorgen een scheuring in de PVV plaats vond. Zeven fractieleden stappen per direct uit de fractie. Ze eisen ondermeer democratisering van de partij, waarbij ook anderen dan Wilders PVV-lid mogen worden. PVV-oud-minister Markuszower is hun leider en ze beginnen een aparte fractie onder de naam Groep Markuszower. Tegen de samengestroomde journalisten zegt Wilders dat het 'een zwarte dag is voor PVV' en 'In de politiek heb je geen vrienden'. Hij wil zonder verdere discussie met de rest van de fractie verdergaan. 'Het hoort bij de politiek'. Het bekende PVV-kamerlid Dion Graus spreekt van 'matennaaiers'. Ex- asielminster Marjolein Faber blijft de fractie trouw: 'Ik ben PVV'er en ik blijf PVV'er. Ik ga gewoon lekker doordieselen'.

     De uittreders gaan nog nadenken of ze een eigen partij gaan oprichten, maar ze blijven dus wel in de Tweede Kamer. Die telt nu 16 fracties. De PVV is 20 jaar oud. Het verbaast me dat het nu pas gebeurt. Let wel: bij de Kamer ligt een voorstel dat regelt dat partijen leden moeten hebben. De kans is groot dat het wordt aangenomen en dan kan de PVV verboden worden. Wilders is het enige lid. Naar het begin van dit kwartaal

In elkaar gefröbelde nepfoto van Trump die de Amerikaanse vlag plant op Groenland. Achter hem Vance en Rubio (bron: TruthSocial)

Woensdag 21-01-2026

Gisteren sprak een ruime meerderheid van het Europees Parlement zich uit voor het activeren van het antidwanginstrument, beter bekend als de 'handelsbazooka', tegen de VS. Daarmee kan de EU alle import van goederen, diensten en investeringen uit de VS blokkeren. Dit zware handelsinstrument is nog nooit gebruikt. Het parlement stelde tevens de behandeling van de handelsdeal met de VS uit. Het is een opmerkelijk gebeuren, want Amerika en de VS zijn met 4 miljard euro per dag en ruim 1600 miljard per jaar aan goederen en diensten de grootste handelspartners ter wereld. Xi en Poetin hoor je niet meer; ze kijken met belangstelling toe.

     Ursula von der Leyen zei gisteren tegen de WEF dat 'Europa vastberaden, eensgezind en proportioneel’ zal reageren op de extra importheffingen van Trump tegen acht Europese landen, waaronder Nederland, als zij niet instemmen met de verkoop van Groenland aan de VS. Macron, met een zonnebril op vanwege een oogkwaal, had het over 'harde maatregelen' en 'niet te willen wijken voor pestkoppen en intimidaties'. Het Franse leger staat gereed voor een NAVO-oefening op Groenland.

     In Europa houden velen hun adem in. Vannacht vertrok Trump uren te laat naar Zwitserland om een toespraak te houden op het World Economic Forum (WEF). Niemand weet nog wat hij gaat zeggen; misschien Trump zelf ook niet. Tot op dit moment heeft hij niets ingetrokken van zijn claim op Groenland. In elk geval zal hij veel Europese leiders spreken. Dat is voor het eerst sinds het conflict over Groenland uitbrak. 'Als een vorst strijkt Trump neer in de Alpen om nog meer druk te zetten op zijn Europese vazallen', spot De Volkskrant vanmorgen. Wie weet gaat hij wel een bod van vele miljarden uitbrengen op Groenland, nobody’s seen anything like this, an offer that no one can refuse, enzovoorts. Ik vraag me trouwens af of hij dat buiten het Congres om zou mogen doen.

In The Atlantic van deze week nuanceert Eliot Cohen de vasthoudendheid van Trump in een interessant artikel: 'If European countries were to permanently deploy, say, 5,000 soldiers armed with surface-to-air and anti-ship missiles to Greenland, keeping them there with orders to fight invading American soldiers to the last round of ammunition, Trump would not order the paratroops and the Marines to assault that frozen wasteland—too many body bags. If they were willing to put comparable economic sanctions in place—denying American companies access to Europe’s economy, still collectively the world’s third largest—he would back down from those threats as well'. Tja, het is een inschatting, die Eliot Cohen niet onderbouwt. In veel landen zullen politici en militaire staven ze maken. Je kunt je voorstellen dat de Amerikaanse president voor zo'n aanval op zijn bondgenoten terug zal schrikken, temeer omdat de kiezers in de VS met grote meerderheid nu al tegen zijn. 

Supermarkt - pardon: supermacht Amerika poogt de wereld te regelen. Ik schreef nog niet over de vergaande voorstellen van de president over Gaza, waarvoor een 'Vredesraad' van belangrijke wereldleiders moet worden opgericht. Die stelt Trump samen zonder enige betrokkenheid van de VN, laat staan de Palestijnen. Het gaat zover dat men hem ervan verdenkt om met die raad een opvolger te scheppen voor de Verenigde Naties. Hij heeft al zo'n 60 leiders uitgenodigd zitting te nemen. Trump wil de raad zelf voorzitten. The New York Times heeft een concept-handvest van het nieuwe orgaan ingezien, waarin opvallend genoeg met geen woord wordt gerept over Gaza. Trump zelf sprak - houd je vast - over 'de grootste en meest prestigieuze raad die ooit is samengesteld, op welk moment en welke plaats dan ook'. Tuurlijk. De wereldleiders die toetreden tot de vredesraad kunnen drie jaar lid zijn, Trump bepaalt of dat lidmaatschap wordt verlengd of niet. Wie permanent lid wil worden van de vredesraad moet 1 miljard dollar betalen. Tot dusver gingen landen als Hongarije, Argentinië, Israël, Kazachstan, Oezbekistan, Turkije en Egypte akkoord. Frankrijk, Zweden, Noorwegen en Italië willen niet toetreden.

     Gisteren heeft de Canadese premier Mark Carney zich hard afgezet tegen de VS in zijn toespraak op het WEF in Davos. Hij zei dat de 'langdurige, door de VS geleide, op regels gebaseerde internationale orde" voorbij is'. Hij voorziet een 'wereld van forten' waarbij landen armer, kwetsbaarder en minder duurzaam worden. Carney denkt dat deze risico's en kosten gespreid kunnen worden onder gelijkgestemde bondgenoten, 'om zich te verzetten tegen de dominantie van grotere, rijkere en goed bewapende landen'.

Even na half drie begint Trump zijn speech in Davos en kijk: hij slaat eerst zichzelf op de borst. De hele wereld trekt zich op aan de bloeiende economie van de VS. Maar Europa is 'op bepaalde plekken onherkenbaar' geworden. En dan komt het: 'Vrienden komen terug en vertellen me dat ze Europa niet meer herkennen'. Dat komt door de ‘ongecontroleerde massamigratie en de focus op groene energie’ (....) Ze importeren een volledig andere bevolking, terwijl er zoveel potentie in zoveel landen zit'. De omvolkingstheorie. Nu terzake! 'Geen ander land of groep van landen kan Groenland, dat prachtige stuk ijs, verdedigen. Alleen de VS kan dat'. De NAVO dus ook niet. Hij wil zijn leger niet inzetten in Groenland, maar gewoon onderhandelen over de prijs van overname. Onmiddellijk. Dat is het, gewoon een vastgoeddeal. Met een dreiging: de Europese landen kunnen rekenen op meer importheffingen op hun goederen als ze niet akkoord gaan met een Amerikaanse overname. Dat was het. De toespraak was lang en erg incoherent. Van de hak op de tak. Je kunt het hier in meer detail nalezen.

Vanmorgen overheerst bewolking met wat miezer, 's middags veel zon bij 8,7 graden. Het is vrijwel windstil omdat we vlakbij het hogedrukgebied boven Centraal-Europa zitten. Dat bepaalt of we volgende week veel kou of juist warmte krijgen. De modellen geven niet voldoende bescheid. Verder begin ik aan de voorbereiding voor onze tocht langs de Engelse zuidkust deze zomer met het bestellen van de nieuwe Reeds Nautical Almanac 2026. Die komt morgenavond. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 22-01-2026

Gisteravond voelde ik uiteindelijk vooral ongemak. Wat was er nou in Davos bereikt? Een U-bocht van Trump? Men denkt dat hij mogelijk toch geschrokken was van het toenemend verzet binnen zijn eigen partij, de Amerikaanse bevolking en van de negatieve reactie op de beurs. Na een lang gesprek van hem met Mark Rutte zou een Amerikaanse invasie van Groenland van de baan zijn, althans voorlopig, evenals de straftarieven voor zeven Europese landen. Heeft Rutte dat nu bereikt met zijn gefleem tegen 'Daddy'? Zo ja, is dat prima, maar voor hoelang? Trump zei zelf dat 'de oplossing eeuwigdurend' zou zijn, maar niemand staat ervoor in wat hij na een gesprek met Poetin zal zeggen.

     Demissionair buitenlandminister Van Weel vond dat 'de steen uit de schoen' was. Maar wat is er nou afgesproken? Geen oplossing maar 'een raamwerk' dat nog moet leiden tot het gezamenlijk beveiligen van Groenland door de NAVO tegen Russische en Chinese invloeden. Geen van de leiders lijkt te weten waar men precies aan toe is. Rutte zei bijvoorbeeld dat de kwestie of Groenland bij Denemarken blijft niet ter sprake was gekomen tijdens zijn gesprek met de president. De premier van Denemarken Mette Frederiksen haastte zich daarom wel om snel te zeggen dat de soevereiniteit van Denemarken en Groenland niet onderhandelbaar is. Het bericht van Trump op TruthSocial maakt het 'framework' niet duidelijker. Het tekent onze afhankelijkheid van de luimen van de Amerikaanse president. Later zet Arnout Brouwers in De Volkskrant in een goed overzicht uiteen hoe het 'raamwerk' in elkaar zou zitten en wat er wel en niet in staat. Puntsgewijs:

1. Een grotere presentie van de NAVO in Groenland.

2. Actualisatie van het Amerikaans/Deense verdrag uit 1951 over stationering van militaire middelen op Groenland.

3. Geen militaire invasie van de VS in Groenland.

4. De straftarieven worden ingetrokken.

5. Een toekomstige verandering in de status van Groenland (onafhankelijkheid) zou niet mogen leiden tot intrekking van toestemming voor Amerikaanse bases of andere militaire middelen in het gebied.

Enfin, er is weer wat tijd gewonnen en Trump kan zijn aandacht aan iets anders geven. De Oekraïense president Zelensky kwam vanmorgen aan in Davos voor een ontmoeting met de Amerikaan. De Oekraïense president zou eerst niet naar het WEF gaan, maar kennelijk is er iets overeen te komen. Het gesprek is 's middags en duurt een uur. Daarna zijn beiden positief over de ontmoeting, maar Zelensky is na afloop vooral bitter en chagrijnig over de leden van de EU. Hij verwijt de Europese leiders dat ze wachten tot de VS is 'afgekoeld' met betrekking tot Groenland en dat ze de bevroren Russische tegoeden nog steeds niet inzetten. Ook vraagt hij zich hardop af 'waarom Trump wel olietankers kan stoppen en de olie innemen, en Europa dat niet met Russische olie kan doen' en waarom de Venezolaanse president Nicolás Maduro al wel voor een rechtbank komt en Poetin niet.

     Ik begrijp Zelensky. Dit is tot dusver de meest hachelijke winter in de bijna vierjarige oorlog, waarbij het geteisterde Oekraïne niet alleen voor het eigen voortbestaan vecht, maar tevens voor de verdediging van Europa strijdt. Daar zou Europa veel meer aan kunnen bijdragen. Maar Europa 'speelt de tweede viool', terwijl het een wereldmacht hoort te zijn. 'Het probleem van Europa is de instelling. Op deze manier blijft Europa een verdeelde verzameling van kleine en middelgrote machten'. Misschien heeft hij moeilijke zaken van Trump te horen gekregen. Welke? Dat moeten we nog horen.

     Delegaties uit Rusland en Oekraïne gaan morgen en overmorgen met elkaar overleggen in de Verenigde Arabische Emiraten, meldt Zelensky ook nog. Aan dezelfde tafel, als ik het goed begrijp. De gesprekken worden geleid door de VS. Vanavond is de ingelaste top van de EU. Bijt Europa van zich af en komt er extra steun voor Oekraïne?

Het is een zonnige dag met weinig wind en een middagtemperatuur van ruim 4 graden. Naar de sportschool (ik) en boodschappen (Anna). Het gaat vriezen, maar niet zozeer bij ons in het zuiden. Vanaf middernacht geldt in de drie noordelijke provincies code oranje wegens ijzel. De Webmakers hebben op mijn verzoek in één keer de duizenden inzendingen met bagger voor het Gastenboek van de Poëzieroute opgeschoond. Er zat overigens al wel een robot/trollen-beveiliging voor, maar die deed het niet voldoende. Ze hebben er een zwaardere vóór gezet. De afgelopen 24 uur kwam er niks meer doorheen. Hopelijk is het nu opgelost. Naar het begin van dit kwartaal

Het logo van het Vredesberaad van Trump (bron: CNN)

Vrijdag 23-01-2026

Dat de voorbije crisis om Groenland metterdaad zeer ernstig was, blijkt vandaag uit een bericht van de Deense publieke omroep Danske Radio. De Deense militairen die naar Groenland waren gestuurd, hadden scherpe munitie bij zich en de opdracht om gevechtsklaar te zijn voor het geval de VS het gebied zouden aanvallen. Ook had men Zweden al om militaire bijstand gevraagd. Ik neem aan dat Trump daarvan op de hoogte was. Misschien hielp het hem om in te binden.

De ingelaste top van EU-leiders hield gisteravond vast aan de positie als volwaardige bondgenoot van de VS. Wat moeten ze anders? Ze waren wel ongerust en ook een beetje trots. 'We waren standvastig zonder te escaleren', zei Ursula von der Leyen na afloop. De Volkskrant kopt vanmorgen: 'De EU wordt assertiever, maar breekt niet met Trump. "Niet tachtig jaar samenwerking met de VS bij het grofvuil zetten"’. Op naar de volgende botsing met de onbetrouwbare partner aan de overkant van de oceaan. Men maakt zich op om de rest van de Trumps termijn - nog 3 jaar! - door te komen, maar het bondgenootschap is duidelijk verzwakt. Europa doet er goed aan zichzelf te versterken wat betreft defensie en economie en minder afhankelijk te worden van Amerika. Trump zelf komt ook geschonden uit de clash, hij heeft er immers niets mee bereikt.

     Dat geldt ook voor de onderhandelingen over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. De ontmoeting in Moskou tussen de Russische president Poetin en een hoge Amerikaanse delegatie heeft niets concreets opgeleverd. De Donbas-regio is het struikelblok, Poetin wil die volledig, ook de delen die hij niet in handen heeft, en dat was (en is) voor Zelensky onaanvaardbaar. Bovendien blijft Poetin 'nee' zeggen tegen veiligheidgaranties na een staakt-het-vuren, dat bewaakt zou worden door troepen van Europese landen op Oekraïense bodem (met inlichtingen-steun van de VS). Delegaties uit Oekraïne, Rusland en de VS gaan vandaag met elkaar praten in Abu Dhabi. Het gaat opnieuw over de Donbas en over 'veiligheidskwesties'. Ik verwacht er niets van, de impasse en de oorlog duren voort.

     Tenslotte lijkt ook het rare Vredesberaad voor Gaza, waarvoor Trump zestig landen uitnodigde, er niet te komen. De president hoopte er niet alleen Gaza, maar meer internationale conflicten mee te kunnen bezweren. Hij had zelfs al geopperd dat de Vredesraad de VN overbodig kan maken. Een commentator spreekt inderdaad van 'een alternatieve, parallelle en wat spookachtige constructie, die de VN, maar ook verdragen van het Rode Kruis en de rol van het Internationaal Gerechtshof in Den Haag ondermijnen'. Een andere criticus noemt het 'een mafia-versie van de VN'. Hierboven zie je het logo van het Vredesberaad van Trump. Allereerst staat alleen het westelijk er gedeeltelijk op, met de VS prominentste plek. Verder is het niet erg origineel. Met de wereldbol en de lauwerkransen lijkt het sterk op dat van de VN. Slechts een kleine twintig landen willen tot dusver meedoen, waaronder Hongarije en Bulgarije (onder zware druk van de VS) als enige EU-leden en verder landen als bijvoorbeeld Argentinië (Milei!), Pakistan, Paraguay, Turkije, Egypte, Saoedie-Arabië, de Golfstaten en Armenië. De uitnodiging aan de rebelse Canadese premier Carney trok Trump weer in. Hij vergat dat Carney zelf al had bedankt.

Het vertrouwen in de financiële stabiliteit van de VS neemt af. De Nederlandsche Bank waarschuwde dit najaar voor het risico van financiële instabiliteit en zwakkere Amerikaanse staatsobligaties. Sinds Trumps tweede termijn als president is de waarde van de dollar met ruim 10 procent gedaald. Institutionele beleggers beginnen hun Amerikaanse aandelen en obligaties te verkopen. In een interview met Fox News dreigde Trump gisteren nog met 'grote represailles' als Europese landen Amerikaanse aandelen of obligaties verkopen. Het Nederlandse ambtenarenpensioenfonds ABP verkocht dezer dagen ruim een derde van zijn staatsobligaties daar. Ook twee pensioenfondsen uit Denemarken verkochten hun Amerikaanse staatsobligaties.

Nogal gemengd weer vandaag, veel bewolking maar ook periodes met zon bij 7 graden. Vanmiddag komt Barbara met haar kleinkinderen Zaila en Alani op bezoek. De strenge Siberische kou die voor volgende week een tijd in de modellen zat, lijkt ons niet te gaan bereiken. Daar zijn we niet rouwig om. De uitzakker met extreme kou blijft in het oosten hangen, in het bijzonder boven het geplaagde Oekraïne. Door de gerichte bombardementen van Rusland zijn honderdduizenden Oekraïners zonder verwarming, terwijl het op sommige plekken -20 graden is. Burgers. Is dat niet een regelrechte oorlogsmisdaad? Polen en EU sturen ruim 800 noodaggregaten naar Oekraïne om inwoners tegen vrieskou te beschermen.  Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 24-01-2026

Wat je hierboven op de afbeelding ziet maakt duidelijk hoe sterk de straalstroom rond de polen verstoord raakt. Jetstream distortion, heet het en het wordt veroorzaakt door polaire amplificatie, de ongewoon snelle opwarming van de polen door klimaatverandering. Het smeltende ijs op de poolkappen en in poolzeeën geeft een voortdurende afname van de albedo, het terugkaatsend vermogen voor zonlicht. Samen met andere feedback-mechanismen warmt dat de poolgebieden steeds sneller op. Sam Carana zet het nog maar een keer uiteen in een nieuw arikel op Arctic News. 'The Jet Stream used to keep cold air in the Arctic, separated from warmer air at lower latitudes. A distorted Jet Stream causes the Arctic to heat up strongly, while lower latitudes get colder, as illustrated by the image that shows the average temperature anomaly on January 24, 2026. This has been coined the 'open doors' feedback', it's like the door of the freezer is left open'. Dat is een goede beeldspraak: alsof de deur van de vrieskast open bleef staan. Op de afbeelding hierboven is de toenemende warmte - de polaire amplificatie - aan de polen goed te zien, vooral in het noordpoolgebied. Duidelijk zichtbaar zijn de uitzakkers van arctische koude met extreem weer over Noord-Amerika en Centraal Europa te zien. In het laatste geval rijkt die bijna tot aan ons land. In het ijskoude Minneapolis demonstreren duizenden mensen bij min 20 graden tegen ICE, de racistische dienst die razzia's houdt om illegale migranten op te pakken.

     De huiver voor de toekomst komt aan bod in een verrassend rapport van de Britse veiligheidsdiensten, in casu het Joint Intelligence Committee, de overheidscommissie die de geheime diensten MI5 en MI6 overziet. Belangrijke ecosystemen staan wereldwijd 'on the brink of collapse', aldus het rapport. Het is een 'an analysis of how global biodiversity loss and ecosystem collapse could affect UK national security'. Zes ecosystemen zijn volgens de auteurs van cruciaal belang voor de Britse nationale veiligheid: de gletsjers in het Himalayagebergte, de regenwouden in het Amazonegebied, het rivierbekken van de rivier de Congo in Centraal-Afrika, de bossen in het hoge noorden van Canada en Rusland en de koraalriffen en mangrovegebieden van Zuidoost-Azië. Die systemen staan onder druk door een combinatie van klimaatverandering, ontbossing, intensieve landbouw en een groeiende wereldbevolking. Ze kunnen op afzienbare termijn - al vanaf 2030 - ineenstorten. Herstel is dan niet meer mogelijk. Opmerkelijk: het rapport had eigenlijk afgelopen herfst al moeten verschijnen, maar Downing Street hield het tegen, omdat het de conclusies volgens dagblad The Times 'te negatief' vond. De kopregels luiden (de rest zit achter een betaalmuur): 'Suppressed climate report warned of mass migration and nuclear war'. Unabridged document said disappearing forests and rivers drying up could drive people to Europe and lead to conflict in Asia'. Dat mocht het volk van de autoriteiten dus niet weten, maar een denktank diende eerder deze week een Freedom of Information Request in, de Britse variant van een Woo-verzoek. Nu weten we het. Maar we wisten het al vijfentwinitg jaar.

Zondag 25-01-2026

Vorst vannacht, één graad. De autoruiten zijn bevroren; gelukkig hoeven we niet weg. In de noordoosthoek van de havenkom ligt een dun vliesje ijs. Gisteren schreef ik over hoe de opwarming van de noordpool de straalstoom doet slingeren en vertragen. Jetstream distortion. Dat kan leiden tot uitzakkers van ijskoude, arctische lucht naar de continenten ten zuiden van de pool, zoals nu in zowel Noord-Amerika als Europa. Het patroon lijkt zich deze winter voor de derde keer te gaan herhalen. Rond 5 februari kan er een omslagpunt zijn, waarbij de koude lus weer in onze richting trekt. Op de Europese ECMWF-HRES-prognose voor 9 februari (hierboven) zie je hoe de uitzakker hardnekkig bij ons in de buurt komt en zelfs over ons land heen tot in Frankrijk ijskoude lucht uitspreidt. Zware vorst op komst. De Amerikaanse GFS-prognose geeft dat beeld ook, maar de uitzakkende lus reikt minder ver. Het kan dus goed zijn dat de winter nog niet voorbij is. Zoals steeds: het is een prognose die nog sterk veranderen kan, zoals het afliep met de vorige twee koudelussen. In de uiterste linker bovenhoek van de weerkaart zie je een stukje van de uitzakker boven Canada en de VS. Ondertussen slaat het barre weer daar toe. Meer dan 700.000 huishoudens in de VS zitten zonder stroom als gevolg van een zware sneeuwstorm (Fen), die over een groot deel van het land trekt. In New York zijn zeker drie mensen omgekomen.

Na de moord op demonstrante Renée Good in Minneapolis schoten federale agenten van Trumps immigratiepolitie ICE en de grenspolitie opnieuw een demonstrant dood, de IC-verpleegkundige Alex Pretti. Het slachtoffer zou een pistool bij zich hebben gehad, waarvoor hij overigens een vergunning had en dat hij niet trok. Dat verklaren getuigen onder ede. De moord is door een omstander gefilmd. Je ziet dat Pretti door een gemaskerde groep van ICE-agenten al tegen de grond was gewerkt toen een agent hem doodde. Nu doen ze een beroep op zelfverdediging, net als bij Renée Good. Iedere dictator richt zijn eigen knokploegen op. ICE is dat voor Trump. Veel Amerikanen vrezen dat Trump in Minneapolis een massale klopjacht op migranten heeft geopend in de hoop dat verzet ertegen ontspoort – om vervolgens militairen in te zetten, schrijft de NRC. Na het doodschieten van een tweede anti-ICE-betoger kan dat scenario dichterbij komen.

We hebben een rustige zondag. Het is overwegend zonnig bij weinig oostenwind en plus 1,3 graden. De komende dagen is het koud met 's nachts vorst. Er is enige kans op sneeuw, vooral in het noordoosten. De oostenwind komt van de Centraal-Europese landmassa en brengt veel fijnstof met zich mee. Het RIVM geeft voor het noorden een smogalarm af. Wintersmog ontstaat vooral bij zwakke tot matige oostenwind, als er vervuilde lucht vanuit het oosten wordt aangevoerd, waar nog uitstoot uit het oosten van Nederland bij komt. Naar het begin van dit kwartaal

De olietanker 'Grinch' uit de Russische schaduwvloot, voor anker in een baai bij Marseille (bron:Marinetrafifc)

Maandag 26-01-2026

Het verbaast me dat zo weinig olietankers uit de Russische schaduwvloot worden aangehouden. Ze vervoeren olie vanuit Russische havens naar landen als China en India en schenden daarmee de sancties. Met de opbrengsten financiert Moskou zijn agressieoorlog tegen Oekraïne. Onlangs hielden de Amerikanen er een paar aan in de buurt van Venezuela. Begin oktober pakten Franse militiairen de bemanning op van de olietanker Boracay, dat dagenlang voor de Franse westkust voor anker lag. Het schip voer onder de vlag van Benin en maakte volgens president Macron ook onderdeel uit van de Russische schaduwvloot. Men arresteerde de bemanning maar verder hoorde je weinig. Tenslotte liet men het schip om onduidelijke redenen weer vertrekken en nu vaart het in de Zuidchinese Zee.

     Afgelopen donderdag onderschepte de Franse marine de olietanker Grinch op de Zee van Alboran tussen Spanje en Marokko. Dat deed men samen met de Royal Navy van het VK. Voorzover ik weet mag dat volgens internationaal recht niet op volle zee. Het schip werd omgeleid naar de Golf van Fos bij Marseille - zie hierboven op Marinetraffic - waar het voor anker moest gaan. Er is een gerechtelijk onderzoek ingesteld en de 58-jarige Indiase kapitein werd meegenomen voor verhoor aan de wal. Het schip heette in juli 2022 nog Carl en met die naam staat het op de Europese en Amerikaanse sanctielijst. De tanker voert momenteel de vlag van de Comoren. Het schip had al vele keren van vlag gewisseld. Het voerde afgelopen jaren onder meer de vlaggen van Duitsland, Liberia, Gabon en Barbados. Worden we eindelijk actief tegen de illegale vloot die Poetin helpt de sancties te omzeilen en zijn oorlog voort te zetten?

Voorlopig lijkt het niet meer rustig te zijn in de wereld. Trump laat sinds de bloedig onderdrukte demonstraties - meer dan 5000 doden - in Iran in de Perzische Golf een geduchte strijdmacht opbouwen. Zijn eigen ICE-agenten moorden overigens ook op straat, maar dat terzijde. Vorige week waarschuwde de Amerikaanse president dat er ‘een armada onderweg is' richting Iran. Zo is onder andere het vliegdekschip USS Abraham Lincoln, dat in Azië was, richting de Golf gestuurd. Het zou nu in de Indische Oceaan zijn. (Dat schip zie je overigens niet op Marinetraffic). Trump zou al tijdens de demonstraties hebben willen reageren, maar toen had hij niet genoeg militair potentieel in de regio.

     De opbouw van een militaire macht ter plaatse doet denken aan de manier waarop hij dat bij Venezuelea deed. Daarop volgde de kidnapping van Maduro. Niemand weet wat de president van plan is. Wil hij de nucleaire faciliteiten vernietigen, die na de eerdere aanval van de VS in juni vorig jaar intact bleven of die opnieuw opgebouwd zijn? Of wil hij de opperste leider ayatollah Kamenei ontvoeren? Dat zou leiden tot 'een totale oorlog tegen Iran', zei de Iraanse president Pezeshkian gisteren.

     We moeten het afwachten, maar het kan al gauw gebeuren, want er is intensief overleg met Israël. Dat land werd door Iran met bommen bestookt na de aanval van eind juni 2025. In reactie op de voorbereidingen van de Amerikanen dreigen de Houthi's in Jemen weer schepen op de Rode Zee aan te vallen. De KLM en andere luchtvaartmaatschappijen mijden al een aantal dagen het luchtruim boven Iran, Irak, Israël en diverse Golfstaten, maar vanaf morgen gaat de KLM wel weer op Saoedie-Arabië vliegen.

Het is een grijze, sombere dag. Het vroor vannacht licht, de havenkom aan onze zijde heeft nu een dunne ijslaag. Overdag wordt het net geen plus twee graden. Het ijslaagje op de haven smelt. Anna haalt wat boodschappen in de binnenstad en ik ga naar de sportschool.

     De verstoring van de straalstroom (jetstream distortion) met zijn twee koude uitzakkers, één boven Canada en Amerika, de andere boven Centraal-Europa, handhaaft zich. Gisteren zag het ernaar uit dat rond 9 februari de uitzakkende lus boven ons continent een 'tong' zou uitsteken over ons land heen, vandaag haalt hij het niet meer. Nederland blijft juist in de stroom van warme lucht. Alles kan nog veranderen.

     Soms keert iets terug dat je een tijd miste. In mijn geval is dat de oorspronkelijke Hema-worst, de lekkerste die er was. Die werd een jaar geleden afgeschaft door de winkelketen omdat hij geen Beter-Leven-Keurmerk had. Het volk klaagde terecht. De vroegere worst, gemaakt in Oss volgens het oude recept, keert weer terug. Met keurmerk! Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 27-01-2026

Vannacht vroor het een luttele graad. Vanmorgen ligt er een korte tijd een zweem van roodheid over de haven. Straling van de zonsopgang ergens verder in het oosten, waar het wolkendek minder dik is. De voorspelde ingreep van de winter schuift weer iets op naar een later tijdstip, daar zijn de weermodellen het over eens. Opmerkelijk hoe dichtbij de ijzig koude lus van de uitgezakte straalstroom bij Nederland ligt. Omstreeks 11 februari zou hij een smalle vinger gaan uitsteken tot aan het noorden van ons land. Momenteel ligt er warme lucht van de stormdepressie Chandra in het westen, pal tegenover het arctisch koufront. Twee fronten die elkaar weinig toegeven. Chandra brengt vandaag veel wind en regen over de Britse eilanden, maar net als het koudefront redt hij/zij het niet veel verder in onze richting.

     Die andere uitzakker van extreme kou in Canada en de Vs blijft liggen. Er vielen tot dusver dertig doden. Het kan tot min achttien graden vriezen. Honderdduizenden hebben geen stroom. Volgens de nationale Amerikaanse weerdienst neemt de kans toe dat er dit weekend opnieuw een zware winterstorm het oosten van de Verenigde Staten treft.

     Ondertusssen is de omvang van poolijs in het noorden - de arctic sea ice extent - minder dan men ooit eerder zag. Ondanks de winterperiode. Vorig jaar brak de omvang van het zeeijs eerdere records; nu vreest men dat de winter 2025/2026 het record opnieuw zal breken. Arctische amplificatie, vertraging in de polaire vortex, jetstream distortion, een haperende AMOC (de warme golfstroom), het wordt allemaal veroorzaakt door de steeds snellere opwarming van het klimaat. Maarten Keulemans legt in een leuk artikel in De Volkskrant maar weer eens uit hoe het zit. Daaruit het plaatje hieronder:

Veertig jaar geleden voorspelden de klimaatmodellen al een toename van extreem weer zoals hitte- en koudegolven. We weten hoe het komt en we gaan een bijzonder onprettige wereld tegemoet.

Er is ook goed nieuws. Europa spant zich in om minder afhankelijk te worden van de VS en Rusland. Het Mercosur-akkoord en een nieuw vrijhandelsakkoord met India moeten ons handelspatroon diversifiëren. Daarnaast werkt de EU aan vrijhandelsdeals met Australië, Maleisië, de Filipijnen, Thailand en de Verenigde Arabische Emiraten. Onlangs werden ook akkoorden gesloten met Indonesië en Mexico.

Vandaag dus een bewolkte dag met veel regen in de middag. Buiten brengt Anna ons geveltuintje op orde. Door de sneeuw die erop lag waren de beide choisya's (oranjebloesems) door de sneeuw wat scheefgezakt. Straks neem ik de trein naar het station van Beesd. Daar word ik afgehaald door mijn vroegere collega Peter de K. van de ziekenhuizen in Den Bosch. Hij brengt me naar het Landgoed Mariënwaard aan de Linge. Het ligt hemelsbreed tegenover het dorp Deil, waar ik lang gewoond heb. Op het landgoed is het WinterEvent van Nestores, de club van oud-zorgbestuurders. Meestal ga ik er niet heen, zo 'nestor' voel ik me nog niet en bovendien gaan ze vaak golfen, waar ik niet van houd. Ditmaal presenteert een aardige oud-collega een boek in romanvorm dat hij onlangs uitbracht over zijn ziekenhuisjaren: Bert Kool - 'De stand van de rugleuning' (BoekScout, 2025). Ik las het met plezier en herkenning en het is leuk om na vele jaren Bert weer te ontmoeten. Grappig, juist deze maand presenteerde ik tien jaar geleden mijn eigen romancyclus op het WinterEvent in Haarlem. Zie je wel, toch een oude knar. Naar het begin van dit kwartaal

Ineterviewer Simon Boersma (l) en auteur Bert Kool.

Woensdag 28-01-2026

Gistermiddag nam ik de trein naar Beesd, waar ik van het station werd gehaald door een oud-collega, voor het WinterEvent van Nestores, de vereniging van oud-zorgbestuurders. Het vond plaats op landgoed Mariënwaard dat aan de Linge ligt. Lichte mist hing stemmig tussen de oude bomen. Lang geleden dat ik hier was. Ach, bijna alles is tegenwoordig lang geleden. Het Event was gewijd aan de roman 'De stand van de rugleuning' van mijn bevriende oud-collega Bert Kool (BoekScout, 2025). Het beschrijft op een persoonlijke manier zijn loopbaan in drie ziekenhuizen en de problemen die hij het hoofd moest bieden. Bert werd tweeëneenhalf uur lang geïnterviewd door Simon Boersma, uitgever bij BSL en voormalig hoofdredacteur van Skipr en Zorgvisie. De zaal met circa vijftig aanwezigen liet zich niet onbetuigd. Het waren vaak geestige discussies waarbij Bert zich een gedreven causeur betoonde. Om vier uur volgde een borrel en velen gingen en groupe eten in het restaurant 'De Stapelbakker' dat ook op het landgoed staat. Ik genoot van het weerzien van oude kameraden uit de ziekenhuiswereld van vroeger.

     Onder meer sprak ik Jan O.weer eens, 87 jaar oud, met wie ik vanaf 1987 in de illustere Adviescommissie Economische Zaken (AEZ) van de toenmalige Nationale Ziekenhuis Raad (NZR) zat. Een hele eer. Met een ervaren andere collega-arts was ik als schuchtere dokter in een overweldigende groep economen beland, een gezelschap dat het belangrijkste adviesorgaan van het NZR-bestuur was. We bereidden er de vergaderingen voor van het COTG, het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg. Sommige van de AEZ-leden waren tevens lid van dit machtige college, dat van 1982 tot 2006 de tarieven en de budgetten van alle ziekenhuizen vaststelde. De toenmalige ziekenfondsen en particuliere verzekeraars zaten er ook in, uiteraard met hun eigen belangen. Destijds was het een echte mannenwereld. De secretaris van het COTG, Gerard 't Hof heette hij meen ik, was een van de machtigste ervan - uiteraard waren het altijd uiterst listige figuren. Daarom zaten wij als dokters nooit in de ziekenhuisdelegatie, wij waren  zo listig niet, maar héél soms mocht je iemand vervangen. Dus zat ik een paar keer in de heilige hallen van de imponerende kantoorflat aan de Newtonweg in Utrecht. Het COTG werd in 2006 opgevolgd door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Ik herinner me dat ik eens nogal zorgeloos instemde met de definitie voor 'het eerste polikliniekbezoek'. 'Met de registratie daarvan hebben de medisch specialisten helemaal geen moeite', zei ik. Inderdaad, dat was zo en ze zijn er flink beter van geworden. De budgettering van ziekenhuizen werd later afgeschaft, er moest 'marktwerking' voor in de plaats komen. Dat liep via een systeem van 'echte prijzen', de Diagnose-Behandel-Combinaties (DBC's). Ik heb aan de bouw ervan nog meegewerkt. Het DBC-systeem werd steeds ingewikkelder. Dat was niet mijn schuld.

     In de zaaldiscussie kreeg ik de lachers op mijn hand door Bert te vragen wat hij moeilijker vond: de omgang met specialisten of die met vrouwen. Beide onderwerpen vormen namelijk de pijlers van zijn boek. Daar had hij even niet van  terug. Ik herinner me dat hij uiteindelijk zei dat hij zich bij beide groepen altijd veel onnozeler voordeed dan hij was.

     De maaltijd was erg gezellig en levendig, maar de rode wijn was lang niet zo goed als bij de borrel. Gesprekken, met name over hoe is het met die-en-die? Enkele leden bleken in de achterliggende jaren te zijn overleden. Bert en ik haalden veel herinneringen op, onder andere aan onze studiereis naar de VS en Canada in 1990 in het kader van een Advanced Managementcursus met Harmen Tiddens en Edu Feltman. Twee andere deelnemers waren Maarten Boon, toen zorginkoper van verzekeraar ZAO in Amsterdam, en Jan Breij van een verpleeghuis in Limburg. Op een keer stonden ze alledrie bij de receptie in mijn ziekenhuis. Proestend zeiden mijn secretaresses dat de receptioniste belde omdat 'er een hele groentezaak bij de balie stond. De heren Boon, Kool en Prei'.

     De avond had van mij wel langer mogen duren, maar voor acht uur ging iedereen weg. Gelukkig kreeg ik een lift naar Gorcum van Aad B., die in Giessenburg woont. Anna en ik zagen nog in het laatste Journaal dat D66, CDA en VVD een akkoord hadden bereikt over hun minderheidskabinet, maar over wat erin stond zeiden ze niks.

Geweldig nieuws. De Tweede Kamer sprak zich gisteren in meerderheid uit vóór een motie van Groenlinks/PvdA om het zeer omstreden plan van de vroegere VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen tot verbreding van de A27 in de tunnelbak bij Amelisweerd niet door te laten gaan. Zo'n 45 jaar geleden woonde ik nog in Utrecht en heb toen hartstochtelijk meegedaan met de demonstraties tegen het slopen van een deel van het bos. Die strijd werd verloren. Nu moet de snelweg nog breder worden. De kamer roept het kabinet nu op om het alternatieve verbredingsplan van de provincies en de betrokken gemeentes uit te werken 'voor een oplossing binnen de bestaande bak'. Dat zou betekenen dat de snelweg niet verbreed hoeft te worden ten koste van het oude bos; er worden meer rijbanen aangelegd binnen de bestaande ruimte. Verder zou de snelheid naar beneden gaan en komt er een dak over de weg. Pikant: de toekomstige regeringspartijen D66 en CDA stemden voor de motie, de vroemm-partij VVD bleef tegen.

     Nog meer goed nieuws: Greenpeace wint de zaak over Bonaire. Dat betreft niet alleen het eiland, dat een gemeente van Nederland is. Maar het vonnis is breder. De staat moet binnen 18 maanden nieuwe, bindende doelen vastleggen om de CO2-uitstoot voor héél ons land te verlagen. Deze uitspraak is zeker van het kaliber van het beroemde Urgenda-vonnis van juni 2015.

Geen vorst meer vannacht. Vanmorgen hangt er lichte mist. Het ijs in de haven is verdwenen. De hele dag blijft de mist hangen. Het wordt 4,8 graden. 's Middags met Anna de stad in. Bij restaurant 'De Beren' op de grote Markt spreken we de jaarlijkse familiebrunch af op 12 april a.s. Ik ga zelden naar een schoenenzaak want ik doe vele jarenlang met mijn schoeisel. Wie weet loop ik te weinig? Maar mijn favoriete paar instappers is echt versleten. Enfin, Bronkhorst op de Hoogstraat is een degelijke schoenenzaak. Op een doorzichtige plaat doen ze een electronische meting van je voeten. Daarna zijn we er snel uit. Nu eens geen zwart maar een soort koffiebruin. Mooie schoenen, die zitten als gegoten. Belangrijk want op oudere leeftijd heb je gevoeliger voeten. Maar het begin van dit kwartaal

Donderdag 29-01-2026

Nog steeds heerst verbazing over de hardnekkige koude-invallen in Noord-Amerika en Centraal-Europa. De uitzakkers van de straalstroom blijven lang liggen, vooralsnog ongeveer een week, maar het zal langer zijn. Tussen beide in zit een warme lus die voortdurend dicht bij ons land blijft en de arctische kou bij ons weghoudt. Een bekende meesmuilende reactie op al die kou in de sociale media luidt: ach, die kou, zie je nou wel, hoe kom je erbij dat de wereld opwarmt? Weervrouw Helga van Leur zegt ervan op FB:

'Het blijft ingewikkeld om te begrijpen dat wereldwijde opwarming gekoppeld is aan extreme kou-uitbraken. Het systeem wordt ontregeld en lokale effecten ontkrachten NIET de mondiale trend.
Hetzelfde gaat op voor de mogelijke afkoeling van onze winters als de golfstroom stilvalt - juist dóór het blijven uitstoten van broeikasgassen en het warmer worden van onze wereld. Bij elke extra tiende graad wereldwijde opwarming, wordt ook de kans op het bereiken van tipping points groter. Dus het voorkomen van elke tiende graad opwarming is winst..
Bottomline: De weerpatronen worden instabieler (dus soms lokaal extreme kou, maar veel vaker op meer plekken extreem hetere en drogere omstandigheden), de impact wordt telkens kostbaarder en de noodzaak tot weerbaarheid wordt groter!
Aan de bak: Aanpakken, Aanpassen, Accepteren...'

Ze plaatst er de bovenstaande weerkaart bij van een paar dagen terug. Daarop zie je duidelijk de beide uitzakkers van arctische kou boven de twee continenten. Hierboven heb ik de update van de prognose vanochtend gezet. Er tussenin is het beeld in het noorden van de Pacific wat gemengd, maar boven de Noordatlantische Oceaan is de warme lus (met enige moeite op de rechter zijkant) te zien. Het beeld is in essentie niet veranderd.

Meteorologen volgen gespannen wat er momenteel aan de noordpool gebeurt. Sommigen verwachten een nieuwe inval van strenge arctische kou in Europa voor midden februari, zoals Ventusky. Andere klimaatwetenschappers en oceanologen vrezen zelfs dat de vertraagde escapades van de straalstroom een vooraankondiging zijn van een belangrijk omslagpunt (tipping-point) wat betreft de AMOC (o.a. de warme golfstroom). Dat moeten we afwachten maar wanneer het gebeurt is het onomkeerbaar. Het hele proces heeft een wat luguber aspect, want het is winter dus alles in het poolgebied voltrekt zich in duisternis. We zien er niets van (onze instrumenten wel), er is immers geen daglicht om ons het versnelde afsmelten van de ijskap van Groenland en van het zeeijs in de poolzee te tonen.

Van de week meldde een netwerk van Iraanse artsen dat er bij de laatste demonstratiegolf tegen het ayatollah-regime mogelijk alleen al op 8 en 9 januari, de dodelijkste dagen van de protesten, meer dan 30.000 mensen werden gedood door de veilgheidsstroepen. Ongelooflijk. Met ongekend wrede straatterreur veegden de ordetroepen van het regime de straten leeg en drukten de protesten de kop in. Voor nu. Ondertussen overleggen hooggeplaatste legerfunctionarissen uit Israël en Saoedi-Arabië deze week in Washington met de Amerikaanse regering over wat de kolossale Amerikaanse strijdmacht, die op last van Trump zich verzamelde bij de Perzische Golf, moet gaan doen. Het Midden-Oosten houdt de adem in. Trump lijkt te aarzelen, want Saoedi-Arabië wil de rust in de regio bewaren en hoopt de VS ervan te overtuigen af te zien van een aanval. Eerder deze week zei de Saoedische kroonprins tegen de Iraanse president Pezeshkian dat hij Amerikaanse toestellen geen toestemming zou geven om gebruik te maken van het Saoedische luchtruim bij een mogelijke luchtaanval.

Vannacht en vanmorgen valt lichte sneeuw. Het leidt tot een drukke ochtendspits en meerdere ongelukken. Toch maar gewoon naar de sportschool en de supermarkt. De sneeuw smelt overdag snel weg. Verder een rustige dag. Anna maakt haar fameuze erwtensoep. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 30-01-2026

Tien dagen geleden overleed een markante figuur uit mijn ziekenhuisverleden, Niek de Jong. In de jaren 90 had ik regelmatig met hem te maken. Niek was tot zijn pensioen in 2000 directeur van Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de koepel van de zorgverzekeraars. Een echte bobo dus, maar vooral een aangename en vrolijke man. We hadden altijd plezier als we elkaar tegenkwamen. Hij was een warm voorstander van de transmurale ontwikkeling, die we in Gorcum ontwikkelden en die leidde tot de Rivas Zorggroep, de eerste volledige zorgketen in Nederland. 'Het Gorcumse model' noemde hij het steeds. Geert-Jan Hamilton, die destijds nauw met hem samenwerkte bij ZN, schreef op LinkedIn een mooi in memoriam. Niek de Jong werd 85 jaar.

De zware vorst is weer terug in de langere termijnprognose van het Europese weermodel ECMWF-HRES. Zie hierboven hoe de hardnekkige uitzakker van de straalstroom rond 12 februari zijn kille klauwen uitsteekt tot over ons land. De prognose van het Amerikaanse GFS-model heeft het overigens niet zó ver. Het is een rare winter. Op het weerstation van Kitsissorsuit-eiland aan de westkust van Groenland mat men een week geleden temperaturen die bijna 15 graden boven normaal waren.

     Ook in de VS en Canada zal de golf van extreme kou langer duren. Tot dusver vielen er 85 doden door het barre winterweer, vooral in de staten Tennessee, Mississippi en Louisiana. De oorzaken waren veelal onderkoeling, koolmonoxidevergiftiging en ongelukken. Honderduizenden zitten nog zonder stroom. Nu kondigt de Amerikaanse weerdienst een nieuwe koudegolf aan, die vooral het zuidoosten en midden van het land zal treffen. Een volgende verstoring van de poolwervel door een plotselinge stratosferische opwarming (SSW - Sudden Stratospheric Warming), zoals in 2013/2014, in 2019 en in 2021 (lees hier en hier). Die doen zich tegenwoordig ook aan de zuidpool voor en brengen dan extreem weer teweeg in Australië en Zuid-Amerika.

     De weersverwachting voor Oekraïne blijft overigens ook zeer beroerd. De uitzakkende lus met arctische koude blijft er steeds boven liggen. Het kan daar al volgende week tot min 30 graden gaan vriezen. Iedereen vreest een ramp worden voor de bevolking en dat is de bedoeling van het Kremlin. Vele maanden van dagelijkse verwoesting door Russische bombardementen maken dat de mensen nauwelijks meer over water, stroom en verwarming beschikken. Ook in de kerstperiode ging de vernietiging van de infrastructuur door. De grote vredemaker Trump heeft zijn kameraad Poetin gevraagd om menselijkheid te betrachten en volgende week zijn aanvallen op de energievoorzieningen te staken. Niet alleen die op Kyiv, maar ook op de andere steden in het land.

     Volgens Trump heeft zijn collega ingestemd. 'Het was erg aardig’, verklaarde Trump. 'Veel mensen zeiden: "Verspil dat telefoontje niet, je krijgt dat toch niet voor elkaar.’’ En hij heeft het gedaan'. Wanneer de pauze begint, weten we niet. Zelensky heeft Trump al wel bedankt, maar al meteen ontstaat er onduidelijkheid of het Kremlin c.q. Poetin zich eraan houden zal. Afgelopen nacht gingen de acties aan beide kanten door. Komt er enige beweging naar een staakt-het-vuren? Het lijkt erop dat het onderwerp werd besproken bij de recente onderhandelingen met Moskou in de Verenigde Arabische Emiraten. In ruil zou Oekraïne hebben beloofd te stoppen met zijn aanvallen op Russische oliedepots. Als de gevechtspauze er komt zou dat bijzonder zijn, want Poetin weigerde zo'n pauze steeds zolang er nog geen akkoord was met Kyiv. Overmorgen gaan de partijen weer om tafel. Is er een spoortje van licht?

     De inschattingen van het Institute for the Study of War (ISW) in Washingon blijven echter voor de langere termijn somber. Men meldt dat er deze week op verschillende dagen opnieuw frequente schendingen waren van het Poolse en Litauwse luchtruim vanuit Belarus. 'ISW continues to assess that Russia has de facto annexed Belarus and that Belarusian incursions into NATO airspace are very likely part of Russia’s broader Phase Zero effort'. Phase Zero is de fase van verkenning en psychologische voorbereiding die voorafgaat aan een militaire inval. Er zit een overzichtskaart bij met alle 'incursies' in Europa sinds september vorig jaar.

Gisteravond bereidde ik met de penningmeester van onze VVE de aanstaande jaarvergadering met alle eigenaren voor. Een serieuze zaak: ons eerste Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) komt op de agenda. Ieders bijdragen in de servicekosten moet omhoog, maar het hebben en uitvoeren van zo'n plan verhoogt de waarde van het gebouw. Vanmiddag maken D66, CDA en VVD het coalitieakkoord bekend. Vanavond is de ALV van onze buurtvereniging KNAKE, na de tradionele stamppotmaaltijd. Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 31-01-2026

Gisteravond was de jaarvergadering van onze buurtvereniging Knake in de pas gerestaureerde Groote Sociëteit, schuin bij ons aan de overkant van de straat. Gezellig als altijd, en lekker ook: niet de traditionele stamppotmaaltijd maar een nasi/bami rames. Anna ging niet mee, dus ik was op mijn eentje. Op zeker moment moest ik me zo nodig bemoeien met de aanstelling van een nieuwe penningmeester. Die vacature zou worden opgevuld door twee personen en dat leek me zowel onjuist als niet praktisch. Ik kreeg mijn zin niet en dus zullen we zo verder moeten. Waarom moet ik me daar toch mee bemoeien? Door de wijn natuurlijk. Enfin, het zij zo, ik heb ze gewaarschuwd en ach, plezier maken is in deze ongelukkige tijden van groter belang. Knake is de laatste jaren steeds meer een gezelligheidsclub voor de buurt geworden en minder een belangenvereniging als vroeger.

De aandacht gaat dit weekeinde vooral uit naar het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Het is overigens slechts 'een openingsbod' van het toekomstige minderheidskabinet, dat in beide kamers op zoek moet naar wisselende meerderheden. Dat wordt wel een 'permanente formatie’ genoemd.

     Er zitten goede punten in zoals de aanpak van stikstof, klimaat, woningbouw en verhoging van de defensieuitgaven, maar ook nogal wat zaken die me sceptisch maken. Helaas gaan ze toch de asociale 'PVV-asielwetten' van Faber uitvoeren, ik neem aan dat de VVD daarop stond maar de spreidingswet blijft in elk geval. De liberalen wisten ook de allang achterhaalde aftrek van de hypotheekrente te redden. De aanpak van stikstof, mest en milieu lijkt overigens toch tekort te gaan schieten, aldus de Vereniging Leefmilieu. 'Bij lange na niet genoeg om de wettelijk afgesproken doelen te halen', zegt een woordvoerder. 'Het is straal in strijd met de uitspraak van de rechter in de Greenpeace-zaak. Die rechter stelde dat de wettelijke doelen in 2030 echt moeten zijn gehaald. Dat wordt door de coalitiepartijen met vijf jaar uitgesteld'. Het opnieuw inzetten op krakkemikkige innovaties in de veestalllen is 'een kostbaar luchtkasteel'. Lelystad Airport mag toch open. Tja, en dan zijn er de flinke bezuinigingen op de zorg en de uitkeringen. Dat men de AOW-leeftijd met ingang van 2033 een-op-een koppelt aan de levensverwachting, lijkt me onvermijdelijk. En dan wat er niet in zit: CO2-beprijzing en rekeningrijden bijvoorbeeld. Gemiste kansen.

     Over het verminderen van onze afhankelijkheid van de VS en het versterken van Europa is men positief. Eurobonds vormen niet langer een absoluut taboe evenals het uitbreiden van de EU met Oekraïne, Moldavië en Noord-Macedonë. Binnen de EU wil de coalitie dat landen als Hongarije en Slowakije, 'die Europa actief ondermijnen', hard worden aangepakt.

Plussen en minnen dus. In zijn Nieuwsbrief 'Machtige Tijden' (betaalmuur NRC) schrijft TomJan Meeus vanmorgen dat de ambitie van Jetten is om een einde te maken aan de onvolwassen politiek van de laatste vijf jaar. Een halt toeroepen aan het bestuurlijk verval. Ook al verliep de formatie snel, de onzekerheid voor de coalitie is groot. 'Interessant is dat de coalitie ook een terugkeer van de poldercultuur wenst. Premiers die zwak staan hebben daar vaak behoefte aan. (....) Het is de terugkeer van een maatschappelijke dialoog die de laatste jaren aanzien verloor'. Meeus waarschuwt dat het ook meer kansen biedt aan lobbyisten, vooral de commerciële, onder meer bij de invoering en het uitrollen van de Digital Services Act, die de burgers moet beschermen en waar Trump, Musk en de andere grote Amerikaanse techreuzen massaal campagne tegen voeren. 'Hier speelt wel een dilemma voor deze minderheidscoalitie. Als de Amerikanen deze campagne verder uitbreiden – het zou niemand moeten verbazen – hoe kan het kabinet bij gebrek aan een parlementaire meerderheid dan ooit standhouden tegen zoveel Amerikaans geweld?'

Op een periode met zon na, is het vandaag overwegend bewolkt. Het wordt ruim 8 graden. Anna bakt heerlijke koekjes want 's middags krijgen we de dames Barbara, Nikita, Esri en de kinderen Zaila en Alani op bezoek.

     Het CDA heeft vandaag een partijcongres in 's Hertogenbosch. Bontenbal heeft moeite om uit te leggen wat de partij nu is opgeschoten met het coalitieakkoord.

     De spanningen in de wereld lopen op. Terwijl de grote oorlogsvloot van Trump in de Perzische Golf en de Arabische zee ligt, zijn er in Iran op meerdere plaatsen explosies. Iran begint dit weekend een maritieme oefening in de Straat van Hormuz. De vloot van de VS waarschuwt voor 'onveilig en onprofessioneel gedrag' van Iraanse schepen, die niet te dichtbij mogen komen. Ongeveer een vijfde van alle wereldwijd verhandelde olie passeert dagelijks de route, vooral bestemd voor de Aziatische markt. Verstoring kan vrijwel direct gevolgen hebben voor de olieprijs. De kans op een vonk in het kruidvat is hemelsgroot.

     De afgelopen twee dagen zijn er geen Russische drone- of raketaanvallen op de Oekraïense hoofdstad gemeld. Daarmee lijkt het alsof Moskou de toezegging nakomt dat Kyiv tot morgen, 1 februari, niet meer wordt gebombardeerd. Anders dan de Amerikaanse president beweerde, namelijk dat deze afspraak voor het hele land gold, blijkt in werkelijkheid dat hij alleen voor Kyiv opgaat. Andere steden in Oekraïne worden nog altijd beschoten. Dat leidt tot uitgebreide stroomuitval in het land en ook in Moldavië, dat ook deels aan het Oekraïense net hangt. Naar het begin van dit kwartaal

Zondag 01-02-2026

Met zijn protestlied 'Streets of Minneapolis' tegen de terreur van ICE, de U.S. Immigration and Customs Enforcement, treedt Bruce Springsteen in de voetsporen van zijn grote helden als Bob Dylan, Woody Guthrie en Pete Seeger, zegt muziekjournalist Leon Verdonschot tegen NOS Nieuws. Dat ben ik met hem eens, in onze generatie van boomers waren er vele. Het lied is volgens hem voor Springsteen-begrippen zeer direct. Zo spreekt de zanger van 'staatsterreur' en noemt hij onder anderen president Trump, minister Noem van Binnenlandse Veiligheid en Trumps topadviseur Miller bij naam. 'Nuance is prachtig', zei Springsteen zelf, 'maar soms moet je iemand op zijn bek slaan'. Hieronder staat de tekst en hierboven een uitvoering die hier op YouTube staat.

 
Through the winter's ice and cold
Down Nicollet Avenue
A city aflame fought fire and ice
'Neath an occupier's boots
King Trump's private army from the DHS
Guns belted to their coats
Came to Minneapolis to enforce the law
Or so their story goes

Against smoke and rubber bullets
In the dawn's early light
Citizens stood for justice
Their voices ringin' through the night
And there were bloody footprints
Where mercy should have stood
And two dead, left to die on snow-filled streets
Alex Pretti and Renée Good

[Chorus]
Oh, our Minneapolis, I hear your voice
Singing through the bloody mist
We'll take our stand for this land
And the stranger in our midst
Here in our home, they killed and roamed
In the winter of '26
We'll remember the names of those who died
On the streets of Minneapolis 

Logo van het Alberta Prosperity Project, dat streeft naar onafhankelijkheid van de staat van Canada.

Maandag 02-02-2026

Een nooit volwassen geworden persoon als Trump weet, naast eigenbelang en schittering (de Nobelprijs!), geen ander ideëele doelstelling te bedenken dan uitbreiding van de VS en de volledige contrôle over het westelijk halfrond. Hij wil Amerika groter maken. Een imperiaal, zelfs semi-koloniaal doel dat in alle vorige eeuwen sinds Rome de politiek van grote rijken beheerste. Behalve Groenland gaat het de Amerikaanse president ook om Canada en Mexico. In de eerste maanden van zijn tweede termijn benadrukte Trump bij herhaling de noodzaak om van de noorderbuur de 51ste staat van de VS te maken. Canada verzette zich, met name onder de huidige premier Mark Carney, die onlangs in Davos furore maakte met een toespraak vóór democratische idealen en een op internationaal recht en samenwerking gebaseerde wereldorde.

     Trump weet dat hij waarschijnlijk in zijn laatste termijn zit. Het is nu of nooit. Dus blijft hij streven naar een groter rijk (net als Poetin en Xi). Wat betreft Canada richt hij zich sinds kort op de staat Alberta aan de westkant. Daar 'voelen de Canadezen zich traditioneel het meest verwant aan de Amerikanen. Dat komt doordat Alberta het centrum is van de Canadese olieindustrie, die floreert op Amerikaanse dollars, en door de culturele overlap. Conservatieve boeren uit de streek refereren graag aan zichzelf als Canadese cowboys', schrijft Sterre Lindhout vanmorgen in De Volkskrant. In Alberta omarmde de conservatieve provinciale premier van de deelstaat Danielle Smith vorig jaar de separatistische beweging. De Financial Times onthulde een dag of wat terug dat leiders van het Alberta Prosperity Project sinds april vorig jaar driemaal een ontmoeting hadden met vertegenwoordigers van Het Witte Huis in Washington. Zij streven naar afscheiding van Canada en onafhankelijkheid voor Alberta. De FT: 'They are seeking another meeting next month with (Amerikaanse -TZ) state and Treasury officials for a 500 billion dollar credit facility to help bankroll the province if an independance referendum - yet to be called - is passed'. (Wel een héél erg hoog bedrag overigens. Er stond inderdaad '500bn'). De beweging heeft medio mei a.s. 177.000 handtekeningen nodig onder een petitie. De bevolkingsomvang is circa 5 miljoen. De beweging lijkt tot op heden niet erg succesvol. Een recente peiling wees uit dat slechts 3 op de 10 respondenten voor afscheiding waren. De verwante separatisten in de oostelijke provincie Quebec verloren dergelijke referenda in 1980 en 1995. Er is een tegenbeweging opgericht, de Alberta Forever Canada campaign. 

Yvonne Hofs maakt in De Volkskrant een analyse van het coalitieakkoord door de partijprogramma's van D66, CDA en VVD naast elkaar te leggen. Het levert een duidelijke conclusie op: D66-premier Rob Jetten gaat leiding geven aan een kabinet dat een groot deel van het verkiezingsprogramma van de VVD gaat uitvoeren. Het gaat dan om: geen hogere belasting voor vermogenden en bedrijven, de hypotheekaftrek blijft, lagere benzineaccijns, geen rekeningrijden, sneller verhogen van de AOW-leeftijd, weinig klimaatbeleid, geen CO2-heffing, vier kerncentrales, een miljard euro subsidie voor fossiele bedrijven, strenger asielbeleid (tweestatusstelsel en de asielnoodmaatregelenwet van Faber), uitstel van halvering van de stikstofuitstoot (strijdig met rechterlijke uitspraak), opening van Lelystad Airport en zo kun je nog even doorgaan. Heel veel VVD-beleid dus. 'Echte D66-elementen in het coalitieakkoord zijn schaars', zegt Hofs. Sander Schimmelpenninck sprak in zijn column gisteren van 'een pijnlijke realitycheck' voor D66-stemmers. 'De pijn wordt geleden door de D66-kiezer'. Ik kan me goed voorstellen dat Klaver op het congres van zijn partij eergisteren om een 'fundamentele koerswijziging' vroeg.

     Dat moet Klaver van Groenlinks/PvdA dus zoveel hij kan zien bij te buigen - als Yesilgöz hem daar de kans voor geeft. Ik neem aan dat de de VVD-leidster het eerst over rechts zal willen proberen met JA21 en de BBB. Ik kan me voorstellen dat Jetten er weinig voor voelt om nóg meer op de rechterflank te leunen en dan nog is GL/PvdA vrijwel onontbeerlijk in de Eerste Kamer. Conflict en verdere stagnatie zitten ingebouwd in het minderheidskabinet.

Vandaag droog met heel wat zon. Naar de sportschool en Albert Heijn. Het wordt weer wat kouder: 6,3 graden. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 03-02-2026

In 2010 sloten Amerika en Rusland het New Start-verdrag over nucleaire ontwapening. Het werd ondertekend door Obama en Medvedev, die toen Poetin verving en 'even' president was en zijn baas premier. Beide landen spraken af niet meer dan 700 intercontinentale ballistische raketten en 1550 kernkoppen te bezitten, net als 800 draagraketten en bommenwerpers uitgerust voor nucleaire bewapening. Hierboven zie je dat het goed werkte. Helaas is dit het laatst overgebleven wapenverdrag tussen de twee landen en het loopt op 5 februari 2026 - overmorgen dus - af. De Russische Federatie wilde wel een jaar verlenging maar is klaar voor de nieuwe realiteit van een wereld waarin er geen beperkingen op kernwapens meer zijn, zegt viceminister Rjabkov van Buitenlandse Zaken. In de VS blijft het stil. 'The Trump administration has said barely anything about New START’s expiration next Thursday', schrijft The New York Times onder de kop 'Let the armsrace begin'. Inderdaad, een jaar geleden zei Trump al tegen de NYT 'If it expires, it expires'. Obama waarschuwde gisteren nog op FB: 'If Congress doesn’t act, the last nuclear arms control treaty between the U.S. and Russia will expire. It would pointlessly wipe out decades of diplomacy, and could spark another arms race that makes the world less safe'. Het lijkt erop dat de leiders van beide kernmachten als macho-kickboksers met een ijzingwekkende 'stare down' bezig zijn. Het ziet er derhalve naar uit dat er na aanstaande donderdag geen afspraken meer zijn om de bewapening met kernwapens te beperken.

Afgelopen nacht hervatte Rusland de bombardementen op Kyiv. Ook andere steden werden bestookt. De aanvallen waren vooral gericht op energievoorzieningen. Honderdduizenden hebben geen stroom en geen verwarming, terwijl de temperaturen barbaars laag zijn en schommelen tussen 15 en 20 graden onder nul. Zelenskly schrijft op X: 'Door de koudste winterdagen aan te grijpen om burgers angst aan te jagen, laat Rusland zien dat het terreur belangrijker vindt dan diplomatie'. schrijft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op X.

Met een half oor volg ik het kamerdebat over het coalitieakkoord met Jetten. De oppositie ter linker en rechterzijde vindt elkaar in kritiek op de bezuinigingen in de zorg en de sociale zekerheid. Met name de schending van het Pensioenakkoord door de voorgenomen versnelling van de verhoging van de AOW-leeftijd wekt verontwaardiging. Jetten kiest als verdedigingslinie: eerst het kabinet aanstellen en dan pas onderhandelen. Het staat niet vast of dat lukken zal. Er is kans dat een kamermeerderheid zich aan het eind van het debatl tegen het AOW-plan keert. Wat doet Jetten dan?, vraagt Wilders. Die vraag ontwijkt de D66-leider. 'We zien aan het eind van de dag of en welke moties worden aangenomen', zegt hij. 'Dan besluiten we wat we ermee doen'.

Vanmorgen droog en bewolkt. Ik loop naar het ziekenhuis om op het lab mijn PSA te laten prikken. Het is alweer drie maanden geleden. Op de terugweg begint het te miezeren. Als ik thuis ben regent het. Mijn oude laptop loopt vast. Gelukkig staat de nieuwe ernaast. Moet wel wennen. Helaas staat na half vijf de uitslag nog niet in mijn online-dossier. Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 04-02-2026

De update voor de maand januari 2026 van de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer, die sinds 1979 wordt gemeten door satellieten, staat op +0,35 graden Celsius boven het gemiddelde van de laatste klimaatperiode 1991 - 2020. Een beetje meer dan de +0,30 graden in december 2025. De lineaire opwarmingstrend vanaf 1979 is nu +0,16 graden per 10 jaar, te verdelen in +0,22 graden boven landmassa's en +0,13 graden boven de oceaangebieden.

Natuurlijk keek in gisteravond laat nog eens in mijn online-dossier in het ziekenhuis naar de PSA die eerder op de dag was geprikt. Hij stond erin. Een verrassing. Mijn PSA was in de afgelopen drie maanden niet verder gestegen. Hij bedroeg 0,30 μg/l, een fractie lager dan de 0,31 μg/l van begin november. Eerder in het jaar waren er twee stijgingen achtereen - verdubbelingen - en dat is verdacht. Ik schrok ervan. Mijn uroloog zal volgende week bellen voor een telefonisch consult. Ik neem aan dat we over drie maanden weer een bepaling zullen doen. Dat heet wawa oftewel 'waakzaam afwachten'.

     Vandaag publiceerde het Integraal Kankercentrum Nederland (IKN) een rapport over de stand van zaken van kanker in ons land. Het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker is ondanks de vergrijzing de laatste jaren gedaald. Dat is het succes van het bevolkingsonderzoek sinds 2014. Het aantal gevallen van prostaatkanker neemt wél toe. Dat komt volgens het IKN omdat het vaak laat ontdekt wordt. Helaas is er daarvoor geen bevolkingsonderzoek, Ik heb destijds - in 2009 - gewoon geluk gehad: mijn broertje belde dat hij het had, toen wij met de boot in Kreta overwinterden. Dan heb ik het ook, was mijn eerste gedachte, en ik liet me terstond onderzoeken in het lokale ziekenhuis. Raak.

Vannacht en vanochtend was het in de noordelijke helft van het land spekglad door dikke ijzel. Ondanks code rood gebeurden er veel ongelukken. Vandaag een zonnige dag; 's middags wordt het ruim 9 graden. Ik zorg voor een rouwadvertentie van het bestuur van de Poëzieroute voor Bert van't Land; die staat volgende week in De Stad Gorinchem. Verder krijg ik mijn oude laptop met vooral veel geduld weer aan de gang. Ik wis alle cookies en veel afbeeldingen. Naar het begin van dit kwartaal

Artists' impression van exoplaneetkandidaat HD 137010 b. ( Credits: NASA/JPL-Caltech/Keith Miller (Caltech/IPAC))

Donderdag 05-02-2026

De Kepler-ruimtetelescoop van NASA werd in 2018 buiten gebruik gesteld omdat de brandstof op was. De missie was erg succesvol; de satelliet vond zo'n 2600 exoplaneten. Nog altijd worden de waarnemingen van de telescoop doorzocht en onlangs werd een verrassende vondst in het materiaal gedaan: een mogelijke rotsachtige planeet die iets groter is dan de aarde en die rond een zonachtige ster draait op ongeveer 146 lichtjaar afstand. De planeet werd HD 137010 b genoemd. Het wetenschappelijk artikel staat hier. De exoplaneet zou zich net binnen de buitenste rand van de bewoonbare zône bewegen en zijn omlooptijd zou ongeveer hetzelfde zijn als die van onze aarde. Helaas is zijn ster HD 137010 koeler en minder helder dan onze zon; het is een zogenaamde K-dwerg oftewel een oranje dwerg Hij heeft een oppervlaktetemperatuur van min 68 graden Celsius, dus als er water is zou het niet vloeibaar zijn, net als op Mars (oppervlaktetemperatuur min 65 graden). Die van de aarde is gemiddeld plus 15 graden. Natuurlijk varieert de temperatuur van een planeetoppervlak sterk in de loop van zijn bestaan, zeker in periodes dat er een atmosfeer is, zoals we de laatste anderhalve eeuw maar al te goed weten door het toegenomen broeikaseffect op aarde. Bovendien is de oranje dwergster waarschijnlijk wel veel ouder dan onze zon, dus zou er meer kans zijn geweest dat er ooit leven is ontstaan. Tot dusver is er niet meer dan één waarneming van de exoplaneet HD 137010 b en is er voorlopig weinig kans op andere, omdat de afstand tot zijn ster groter is dan die van de aarde. Dat houdt in dat planeetovergangen vóór de ster zeldzaam zijn. We moeten wachten tot een volgende generatie van planeetjagers.

Komt er nog een eind aan het schandaal over de rijke Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein? Voorlopig niet, lijkt het. Gisteren kwam het nieuws in de media dat de Poolse president Tusk laat onderzoeken of de man banden onderhield met Russische geheim agenten. Later zei Ron Keller in Pauw & De Wit dat Poetin altijd interesse heeft in 'kompromat'. Nou, dat was er bij Epstein in overvloed wel te vinden. De verdenking bestaat dat hij, tegen betaling, belastend materiaal verzamelde over westerse prominenten. In de dossiers zit een flinke collectie aan potentieel belastende foto’s. Epstein zou daarbij mogelijk ook Poolse en Russische jonge vrouwen of meisjes hebben geprobeerd te ronselen. Uit de duizenden pas vrijgegeven dossiers komt naar voren dat hij jarenlang via zijn netwerk probeerde een ontmoeting te regelen met de Russische president. We denken uiteraard allemaal aan kompromat over Trump. Al vele jaren gaan er geruchten rond over foto's of films van een 'Golden Shower' die hij in Moskou zou hebben gehad. Drie keer raden wat dat is. Lang niet alle dossiers over Epstein werden vrijgegeven en die wel openbaar zijn, zitten vol met onleesbaar gemaakte passages.

Het is vandaag met 3,1 graden in de middag flink kouder dan gisteren. De luchtdruk daalt naar 989 hPa. De weermodellen zijn het opnieuw niet erover eens of er medio febrauri weer een koudedip komt. Wij verwachten vandaag wat pakjes en durven niet te gaan sporten. Ik blijf thuis terwijl Anna in de binnenstad wat boodschappen doet. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 06-02-2026

Een volgende uitzakkende lus van de straalstroom met arctische en Siberische koude lucht over Europa blijft hardnekkig terugkeren in de ECMWD-HRES prognose voor medio februari. Eind volgende week dus. In de GFS-prognose is hij minder uitgesproken. Toch vraag je je af wat er deze winter aan de hand is in de noordpoolregio. Een complex van factoren  zou een rol spelen, zoals de arctische amplificatie, de aantoonbare vertraging van de AMOC (o.a. de warme golfstroom), de record-lage omvang van het zeeijs aan de noordpool, de afnemende albedo en de vertraging van de straalstroom. Sommigen veronderstellen dat dit jaar de aanzet laat zien van een kantelpunt.

Het hardnekkige hogedrukgebied boven centraal-Europa houdt oceaandepressies en stormen bij ons weg en dwingt ze in de richting van het Iberisch schiereiland en de Middellandse Zee. Dat gebeurde de laatste dagen met storm Leonardo, die in Portugal, Spanje en Marokko extreme regenval en enorme wateroverlast bracht. Wetenschappers leggen een verband met de opwarming van de aarde, waardoor de atmosfeer meer vocht opneemt. NOS Nieuws geeft in onderstaande afbeelding die situatie weer:

Nederland ligt de hele tijd op de grens tussen de koude en warme luchtmassa's. Het leidt bij ons tot ongewone droogte. Het waterschap in Brabant waarschuwt voor een extreem droog voorjaar, als er niet snel meer regen komt. Na de sneeuwval was er nauwelijks nog neerslag. 'Dat is uitzonderlijk, want juist in de winter valt normaal gesproken veel regen', zegt een woordvoerder.

Gisteren liep het laatste kernwapenverdrag tussen Amerika en Rusland af, maar op de valreep hebben beide mogendheden toch besloten om te gaan praten over verlenging.

Het is vandaag een miezerdag. Het wordt 6,2 graden. Vannacht zal het opklaren en in het weekeinde kan het zelfs lenteachtig worden met temperaturen boven de 10 graden. Terrasweer. In het noorden blijft het flink kouder, de grens tussen warme lucht en de koude uitzakker ligt dwars over ons land 9zie boven). 's Middags ga ik naar de herfenkingsbijeenkomst voor Bert van't Land in de Hipper. De grote zaal zit helemaal vol, Bert was een bekende en gewaardeerde figuur in Gorcum. Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 07-02-2026

James Hansen is een grote naam in de klimatologie. In 1988 hield hij een beroemd geworden toespraak in het Amerikaanse Congres over de grote gevaren van klimaatverandering. In de context van de klimatologie komt hij regelmatig voorbij in deze kolommen. Gisteren publiceerde hij in een artikel de grafiek hierboven, die erop neerkomt dat nog dit jaar en in 2027 er een zware El Niño zal zijn - zó kort na de vorige! - en vooral dat een wereldwijde opwarming van 2 graden boven pre-industrieel niveau al eind jaren 30 ons zal teisteren. 'The presumed upcoming El Niño will help cement and quantify global warming acceleration, showing that 2ºC global warming is likely to be reached in the 2030s, not at midcentury'. Hansen wordt vaak beticht van 'alarmisme' en dat gebeurt nu ook weer. Ik ben geen partij in dat debat, maar toch verontrust het me zeer. Dit is de samenvatting:

Er zijn meer dergelijke waarschuwingen, bijvoorbeeld hier in een artikel van 4 februari in Arctic News van klimaatblogger Sam Carana. Ook hier geldt dat ik het niet kan beoordelen. Hij en ook Hansen, ze gebruiken allebei openbare en onbetwistbare feitelijke meetgegevens en registraties. Ook de weergave van de prognoses voor een nieuwe El Niño zijn van die overheidsbureaus, in dit geval het Amerikaanse weerbureau NOAA en het Europese weermodel ECMWF. Alleen de extrapolaties zijn van de beide auteurs. Maar die zijn te technisch voor me. Wat je overigens in de grafiek hierboven goed kunt zien is de versnelling van de opwarming vanaf het jaar 2015. Die is nu +0,41 graden Celsius per tien jaar en lijkt consistent. Wat nu? De feiten doorgeven is het enige dat overblijft. Er zijn geen aanwijzingen dat de uitstoot van broeikasgassen daalt. Integendeel. En dan dus plus twee graden ergens tussen 2035 en 2040. De vraag is wat er straks nog van onze wereld overblijft.

Zelensky zei gisteren dat Trump aan zijn land en Rusland een deadline heeft gesteld: in juni moeten beide landen een akkoord voor een bestand hebben gesloten. De besprekingen in Qatar deze week bleven zonder resultaat, behalve weer een uitwisseling van krijgsgevangenen. En als de deadline wordt overschreden? Daarover geen woord. De VS stellen tevens voor om volgende week trilaterale gesprekken tussen de VS, Oekraïne en Rusland in Miami te houden. Zelensky heeft meteen ingestemd.

     Het ISW meldt vandaag dat de Russen een nieuw offensief in Oekraïne plannen 'with their likely limited strategic reserves' voor de komende zomer, vanaf het zuidelijk en/of het oostelijk front. Tenminste, als ze dat voor elkaar krijgen. 'The Russian military likely lacks sufficient reserves to both adequately prepare for such an offensive and achieve the offensive’s objectives, however'. Bovendien hebben ze er nu veel last van dat Elon Musk hun toegang tot de Starlinkverbindingen in Oekraïne volledig heeft weten af te sluiten.

Het is een zonnige dag alsof de lente opeens begint. Ruim elf graden. De zon schijnt en de barometer stijgt. Als ik tussen de middag boodschappen doe is het druk en gezellig in de binnenstad. De terrassen op de Grote Markt zitten vol. Maakt niemand zich zorgen? Morgen zullen er meer wolken zijn. De nieuwe inval van arctische kou in ons land die de weermodellen gisteren voor later in de week voorzagen is nu weer uit de prognoses verdwenen, zowel bij de ECMWF als bij de GFS. Lichte vorst in de nachten is echter niet uitgesloten. Naar het begin van dit kwartaal

Zondag 08-02-2026

De Zuidhollandse tjalk die in de havenkom bij de Peterbrug overwintert moet af en toe naar de overkant om met een lange slang drinkwater in te nemen bij het voorzieningengebouwtje. Lastig, maar vanwege de kans op vorst sluit de havendienst 's winters de tappunten op de steigers af. Het is niet anders. Vandaag weer een stralende, zonovergoten ochtend.

Door de ongewone lange tijd dat er een blokkade van de vertraagde straalstroom is, blijft er al weken een hogedrukgebied boven Centraal-Europa liggen. Het gevolg is dat de gebruikelijke trein van oceaandepressies deze winter niet bij ons over trekt, maar wordt omgebogen naar het Iberisch schiereiland en de Middellandse Zee. Dat legde ik eergisteren uit. Niet zelden groeien zulke depressies uit tot stormen. Dit jaar brengen ze noodweer met grote overstromingen in Portugal, Spanje en Marokko, zoals enige dagen geleden storm Leonardo. Op beelden van lokale media stroomt het water uit de stopcontacten en kruipt via de muren omhoog.  Het was er de natste januari van de afgelopen 25 jaar. Het leidt er zelfs toe dat er minder fruit in onze supermarkten ligt. Ik heb het nog niet gemerkt.

     Inmiddels stapelen de problemen zich op. Vooral boeren maken zich ernstige zorgen. Volgens landbouworganisaties heeft het extreme weer al voor miljoenen schade veroorzaakt aan gewassen. Duizenden hectaren land met onder meer broccoli, wortelen en olijfbomen staan voor langere tijd onder water. Sommigen vrezen dat de voedselvoorzienig zelfs in gevaar kan komen, want de blokkade van de lus van straalstroom gaat nog niet weg. Gisteren trok alweer een nieuwe storm - storm Marta - over het schiereiland met harde wind, veel regen en ook sneeuw. In de zuidelijke regio Andalusië traden rivieren buiten hun oevers en moesten 11.000 mensen geëvacueerd worden. Komende week verwacht men nog meer regen.

     'De grootste rivieren op aarde hangen gewoon in de lucht', kopte de NRC vorige week. Inderdaad, maar ze vallen nu dus niet bij ons naar beneden. 'Door de opwarming van de aarde zal de hoeveelheid overstromingen en overlast door atmosferische rivieren naar verwachting toenemen', schrijft de krant. Het vrijwel altijd droge Spanje is er niet op ingericht. Begrijp het goed: er is niet één reden voor, klimaat is een erg ingewikkeld complex met tal van factoren. Niet alleen bevat een warmere atmosfeer meer vocht, maar hele weerpatronen zoals atmosferische rivieren veranderen van loop door vertraging en blokkades van de straalstroom, polaire amplificatie (versnelde opwarming van de poolgebieden), vertraging van de AMOC (w.o. de warme golfstroom), verlaging van de albedo, sterk toenemende uitstoot van methaan in ontdooiende toendra's, enzovoorts. Multiple earth system amplifying feedbacks heten die. Met een grote kans op het passeren van onomkeerbare kantelpunten. Maar hier op de sluis komen drommen zorgeloze wandelaars langs; genieten van een zonnige dag in februari. Wat is er tegen mooi weer? Niets. Straks gaan ze massaal op televisie naar de Olympische winterspelen in Italië kijken. When will they ever know?

De middag is bewolkt. Het wordt dik zeven graden. De drommen op de sluis minderen niet. Het stokt soms bij de tegel van de fotospot omdat de meesten elkaar willen vastleggen met de Lingehaven op de achtergrond. Voor later. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 09-02-2026

Waarom willen landen toch kernwapens hebben?, vroeg Anna zich gisteravond af. Omdat verdragen niet voldoende zijn, antwoordde ik, ze kunnen immers geschonden worden. Kijk maar naar Oekraïne. Na de val van de Sovjet-Unie in het begin van de jaren 90 leverde Kyiv al zijn kernwapens uit de Sovjet-tijd in, in ruil voor de belofte van Rusland, de VS en het VK dat het nooit aangevallen zou worden. Dat was het Boedapest-memorandum van 1994 en het gold ook voor Belarus en Kazachstan. Twintig jaar later werd Oekraïne al aangevallen door Poetin en bijna dertig jaar later begon hij een complete invasie. Toen hadden ze in Oekraïne spijt. Het bezit van nucleaire wapens is de enige garantie dat je niet aangevallen zult worden, je valt een land dat kernwapens bezit niet aan als het daarmee terug kan slaan. Mutual Assured Destruction, afgekort MAD. De arsenalen werden gevuld met zóveel kernwapens, dat ze meer dan vijf keer de hele wereld konden vernietigen. De nucleaire verdragen moesten regelen dat er geen vergissingen werden gemaakt en dat er wel wat minder konden zijn.

     Het werkt al bijna 80 jaar. Maar nu komen kernwapens weer in de mode. De nucleaire verdragen verliepen en werden niet verlengd. Verschillende landen willen daarom zelf ook nucleaire wapens hebben om veilig te zijn in deze onzekere tijden, waarin veiligheid niet meer gewaarborgd wordt. De Amerikaanse nucleaire paraplu boven Europa is niet meer betrouwbaar. 'Van de Noordse landen tot Japan, van Berlijn tot Seoul is denken over de noodzaak van kernwapens niet langer taboe', schrijft Arnout Brouwers vanmorgen in De Volkskrant. 'Terwijl Rusland zijn nieuwe hypersonische raketten uitprobeert op Oekraïne, Amerika opnieuw inzet op een sluitende verdediging tegen inkomende raketten (die een paar honderd miljard dollar verder niet zal blijken te bestaan) bouwt China in het geniep lekker door aan zijn silo’s en zijn kernkoppen, en is Noord-Korea door Russische steun helemaal ‘off the hook’ met zijn kernwapenprogramma. En vanwege de steeds hechtere Chinees-Russische strategische band maken de Amerikanen zich zorgen over een oorlog met zowel China als Rusland.'

     De inzet van kernwapens bij conflicten wordt minder ondenkbaar. MAD raakt versleten. Poetin speelt al vier jaar met het idee om tactische kernwapens met beperkt bereik op Oekraïense slagvelden in te zetten, omdat de oorlog stagneert - zie hierboven - en zijn economie begint in te zakken. Een nachtmerriescenario, waar Kyiv sinds de jaren 90 geen verdediging meer tegen heeft en geen antwoord op kan geven. Weinigen verwachten nog een nucleaire respons van de VS; de Europese NAVO-landen kunnen wél met conventionele raketten fors reageren. Zullen de Britten en de Fransen dat doen? Ik twijfel.

     Vandaar dat snel lid worden van de NAVO en de EU door Zelensky essentieel geacht werd. Daar zijn we sinds de Russische schending van het memorandum van 1994 moreel toe verplicht, vond ik altijd. Maar de bescherming door de atoomparaplu van de VS en door artikel 5 van het NAVO-verdrag hangen sinds Trump in de lucht. Europa zal er nog jaren over doen om een geloofwaardig en vergelijkbaar defensie-alternatief te ontwikkelen. Zelensky staat met de rug tegen de muur en dat weten hij en wij. En Poetin en Trump. Vandaar zijn grote behoefte aan een bestandsakkoord met afdoende Amerikaans-Europese veiligheidsgaranties - om de tijd door te komen tot Europa sterk genoeg en bereid is om Oekraïne metterdaad te verdedigen. Hier typte ik per ongeluk haast 'metterdood'. Was ook adequaat geweest.

Supermacht Amerika gedraagt zich op het eigen halfrond ook imperiaal. Cuba raakt steeds meer in het nauw door de boycot op olietoevoer uit Venezuela. Geen enkel land durft meer te hulp te komen, ook de traditionele vrienden Rusland en Mexico. Volgens bondgenoot Rusland heeft het brandstoftekort op het eiland inmiddels een 'kritieke toestand' bereikt en beschuldigt Havana de VS ervan dat het Cuba 'verstikt'.

Vandaag is en blijft het grijs bij maximaal 4,3 graden. Naar de sportschool en de supermarkt. Anna gaat ook nog naar de kapper. Naar het begin van dit kwartaal

De Magelaan-sonde onthult met radar een opening in het Nyx Mons-gebied van Venus een ondergrondse grot, vermoedelijk een lavatunnel. ( Credits: RSLab, Universiteit van Trento)

Dinsdag 10-02-2026

Lavatunnels, ik herinner me niet er ooit van gehoord te hebben. Pyroducts heten ze in het Engels. Ze ontstaan als boven stromende lava door afkoeling aan het oppervlak stolt en een korst vormt, die steeds dikker wordt en tenslotte een hard en stevig dak is. Daaronder stroomt gesmolten lava verder. Als de laatste lava eruit gestroomd is, blijft er een tunnel over. Door vertakkingen kan een groot stelsel van tunnels ontstaan. Je kunt ze op aarde vinden bij vulkanen, maar ook elders zoals op onze maan en op Mars en verder overal op planeten en manen in het zonnestelsel, waar vulkanisme is.

     Nu hebben onderzoekers van de Universiteit van Trento in Italië bewezen dat er ook lavatunnels op de mysterieuze planeet Venus bestaan. Dat is op zich niet verwonderlijk omdat het oppervlak van de planeet gevormd werd door intensief vulkanisme, maar de bodem is niet goed zichtbaar door de dichte atmosfeer. Radarstraling kan helpen, daarom onderzocht NASA’s Magellan-sonde met een synthetic aperture radar (SAR) van 1989 tot 1994 vanaf een hoogte van 295 kilometer grote delen van het Venus-oppervlak. In die gegevens vonden de Italianen onlangs aanwijzingen voor het bestaan van een enorme lavabuis onder de bodem in de regio Nyx Mons. (Nyx was de Grieks/Romeinse godin van de nacht). De onderzoekers interpreteren de structuur als een mogelijke lavabuis (pyroduct) met een geschatte diameter van ongeveer één kilometer, een dakdikte van minstens 150 meter en een lege ruimte van minimaal 375 meter diep. Zó groot zijn de lavabuizen bij ons en elders in het zonnestelsel niet.

Deze dinsdag is een wat sombere dag van miezer. Het wordt iets meer dan 7 graden. In de papieren editie van De Stad Gorinchem staat de rouwadvertentie van de Poëzieroute voor Bert van't Land. Er staat ook een interview in met de nieuwe stadsdichter Esmay Usmany. Ze houdt van poëzie die zichtbaar is op muren, gevels en onverwachte plekken, zegt ze. 'Dat mis ik in Gorinchem'. Opmerkelijk, we hebben toch een van de mooiste poëzieroutes in Nederland. Maar misschien vindt ze die niet mooi genoeg, want verderop zegt ze dat ze ideeën heeft 'om aan de bestaande poëzieroute in de stad een nieuwe laag toe te voegen'. Heerlijk dat de jeugd zich roert, ons bestuur vergrijst, ze is welkom! Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 11-02-2026

Al twee weken is sprake van ongekende regenval op het Iberisch schiereiland. Hierboven zie je hoevéél dat is. In een periode van twintig dagen viel er in het dorp Grazalema, in het binnenland tussen Cádiz en Málaga, evenveel regen als anders in een heel jaar. Meer dan 2000 tot 2500 mm. Een meter meer dan er normaal in een jaar valt. Enige dagen geleden had ik het over 'een atmosferische rivier' en 'een depressie-trein' die ,door de hardnekkige blokkade van de straalstroom een vastliggend hogedrukgebied boven Centraal-Europa creërde, vanaf de oceaan naar het zuiden gedwongen werd. In De Volkskrant van vanmorgen vertelt straalstroom­expert Dim Coumou van de VU Amsterdam, dat het 'een dikke maand geleden begon met een verstoring hoog in de dampkring, van de band winden die rondom de poolcirkel waait en zo de poolkou op afstand houdt'. Die band is de straalstroom, heb ik een paar keer verteld, die te zwak is geworden om de arctische poollucht rond noordpool nog langer op te kunnen sluiten. Oorzaak van de vertraging is de versnelde opwarming aan de polen (polaire amplificatie), die het temperatuurverschil tussen polen en evenaar doet afnemen. De zwakkere straalstroom gaat meer slingeren en vormt uitzakkende lussen met ijskoude poollucht en blokkades boven de continenten van Amerika en Eurazië.

     Het is niet de enige factor. ‘Dit jaar werd gekenmerkt door extreem weinig zee-ijs in het arctisch gebied’, zegt Coumou. ‘En er is bewijs dat dit in elk geval kan leiden tot dit type verstoringen. Maar dit effect is waarschijnlijk klein.’ Ja, op de korte termijn. Maar het arctisch zeeijsvolume is zelfs lager dan ooit gemeten. Met steeds minder zeeijs zal op de wat langere termijn de afnemende ijs-albedo de opname van zonnewarmte aan de polen fors groter maken. IJs kaatst zo'n 80 tot 90 procent van het ingestraalde zonlicht terug. Bij water is dat maar 5 tot 22 procent, de rest warmt de poolzeeën op. Een andere factor van belang is die van het sterke broeikasgas methaan dat in de atmosfeer stroomt uit smeltende toendragebieden. Die uitstroom blijkt veel groter te zijn dan de modellen voorspellen.

De oceaandepressies krijgen de komende dagen een meer oostelijker koers en zullen nu ook ons land bereiken, want het hogedrukgebeid boven het midden van Europa schuift wat verder naar het noordoosten. Volgens de weermodellen is er nog steeds kans dat het terug zal keren. Vandaag is het een regenachtige dag bij ruim 9 graden. Pas in de middag wordt het droog. Veel neerslag is ons deel in de dagen die komen met in het weekeinde wat vorst in de nacht.

Het heeft lang geduurd maar eindelijk lijkt de nieuwe influenzagolf door te breken. De griepepidemie is vandaag zelfs officieel begonnen, meldt het RIVM: 59 op de 100.000 mensen bezochten hun huisarts met griepachtige klachten. De week ervoor ging het nog om 51 op de 100.000 mensen. Drukte in de ziekenhuizen. Het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht stelt noodgedwongen enkele operaties uit omdat het er door de griep drukker is dan normaal. Tja, toch maar sporten morgen. Naar het begin van dit kwartaal

Uit de klimaateffectatlas: ons huis en onze straat blijven droog bij een hevige bui van 140 cm in 2 uur bij het huidige klimaat.

Donderdag 12-02-2026

De zware oceaandepressie waar ik het gisteren over had, is nu boven Frankrijk en de Pyreneeën uitgegroeid tot een storm met de naam Nils. Hij raast met windstoten tot 160 kilometer per uur over Zuid-Frankrijk en de Pyreneeën en gaat gepaard met hevige sneeuw- en regenval. Er zijn veel overstromingen en lawines, er is een man om het leven gekomen en ook raakte iemand zwaargewond. Door het noodweer zitten 850.000 huishoudens zonder stroom.

     Bij de lectuur van het boek 'Klimaatgetto's' van de journaliste Christel Don (Mazirel, 2025) leerde ik de website Klimaateffectatlas kennen. Daarop vind je uitgebreide informatie en kaarten over de klimaatrisisco's die je huis, je straat, je buurt en je woonplaats lopen, nu en in de toekomst. Het gaat om de effecten van hittegolven, extreme regenval, overstromingen, grondwaterhoogten (i.v.m paalrot in de fundering van je huis) en dergelijke. Er is heel veel te vinden, zoals de kaart hierboven. Je kunt ver inzoomen. Dat laat zien wat er bij ons in boven- en benedenstad gebeurt als er in deze tijd een extreme regenbui valt van 140 cm in 2 uur. Je ziet dat ons huis - in het rode crirkeltje - droog blijft. Dat komt omdat het op de dijk van de Linge staat. Die dijk strekt zich aan beide kanten van de haven uit. Straten als het Eind, Langendijk, Kortendijk aan onze kant en aan de andere kant de Kriekenmarkt, Appeldijk en Havendijk blijven droog. De namen zeggen het al. Dat geldt niet voor straten verderop als de Boerenstraat, de Molenstraat (links) en de hele Kalkhaven (rechts). Die lopen onder omdat het water niet snel genoeg weg kan

     Op de atlas is veel meer te zien. Bovendien kun je nagaan hoe het er in 2050 en 2100 allemaal uitziet. Ik zal er nog wel op terug komen, met name wat betreft het risico op overstroming bij extreme waterafvoer in de Merwede. Ik vermoed dat dat ons grootste risico is.

Vanmorgen regent het maar de buien trekken weg. Het voelt buiten aangenaam; het wordt bijna 10 graden. We gaan naar de sportschool en de supermarkt. Daarmee trotseren we de kans op griep. Wie weet hebben we het al gehad. Ach, luchtweginfecties zijn haast niet te vermijden. In elk geval kregen we in het najaar de jaarlijkse vaccinatie. Anna heeft vanmiddag haar jeugdvriendin Jannie op bezoek. Gisteren was er bericht van onze scheepsmonteur Cedric in Oostende. Hij kreeg nu pas het bestelde membraan binnen voor de kapotte bilgepomp. Cedric hoopt hem er dit weekeinde te repareren.

     We krijgen bericht van Odido dat ze een cyberaanval ondergingen. Het is ook in het nieuws. We hebben onze telefoons, televisie en internet via hen. 'Op basis van het onderzoek denken we dat jouw gegevens mogelijk zijn geraakt'. Ik heb geleerd om eerst te checken of het toch geen fake-emailbericht is. Nee, het mailadres is correct. De inbraak was al in het afgelopen weekeinde. Wat hebben de criminelen buitgemaakt? Klantgegevens. Dat is nogal wat. Er stonden meer dan 6 miljoen klanten in hun systeem. 'Onder de klantgegevens vallen onder meer volledige naam, adres en woonplaats, telefoonnummer, klantnummer, e-mailadres, rekeningnummer, geboortedatum en nummers en geldigheidsdatum van identiteitsbewijzen zoals paspoort of rijbewijs'. Dus geen wachtwoorden, scans van ID-bewijzen of belgegevens. Nu moet je extra alert zijn op ongebruikelijke berichten, fishingmails en andere fraudepogingen van lieden die zich als Odido voordoen. Check altijd het emailadres en klik niet zomaar op een link. Hier vind je meer informatie. Naar het begin van dit kwartaal

Een beeld van de hypothetische Dinosauroid van Dale Russell in het Dinosaur Museum, Dorchester, Dorset, Engeland. (image: Wikipedia)

Vrijdag 13-02-2026

We bestaan bij toeval, zowel individueel als collectief. Dus als soort. Het is een geliefd thema van me. Rond de 65 miljoen jaar geleden trof een grote meteoriet het Mexicaans schiereiland Yucatan en die inslag leidde tot massaal uitsterven van de dinosauriërs en vele andere soorten. Dat gaf ruimte voor de evolutie van de insecten, amfibieën en zoogdieren, de laatsten waren een soort van kleine, schichtige dieren die tot aan dat tijdstip in een evolutionaire niche leefden. Inslag, extinctie en evolutie leidden uiteindelijk tot de mens. Maar als het enorme brok ruimtepuin voor een minimale fractie een andere baan had gehad en de aarde had gemist, hoe zou de evolutie dan zijn verlopen? Zouden de overheersende en succesvolle dino's tenslotte ook intelligentie en bewustzijn hebben ontwikkeld? En zouden de zoogdieren blijvend zijn voortgesukkeld in hun niche?

     In 1855 vond men in Montana resten van een sauriër met in verhouding een veel te groot hoofd, de Troödon. Hij lijkt wat op een vogel (onze vogels zijn verwant aan de dinosauriërs). Niet lang daarna werden in de rest van de 19e eeuw de theorieën over natuurlijke selectie en de evolutie van soorten door Darwin en anderen bedacht en ontwikkeld, en ontstonden in de loop van de 20e eeuw ideeën waarin de dino met het grote hoofd een rol speelde. Dat hoofd en zijn hersenpan waren maar liefst vier- tot zesmaal zo groot als die van de andere sauriërs met dezelfde lichaamsgrootte. De Canadese palaeontoloog Dale Russell (1937 - 2019) viel het op dat er in dinosaurusskeletten over miljoenen jaren een duidelijke, gestage groei was te zien van de encefalisatie-quotient, een maat voor het hersenvolume ten opzichte van het lichaam. Die trend had zich kunnen voortzetten als er geen massa-extinctie was geweest door het Yucatan-incident. Dan had de Troödon misschien door kunnen evolueren tot een intelligente, rechtopgaande soort. De Dinosauroid.

     Russell maakte zelfs een model van de hypothetische afstammeling, dat te zien is in het Dinosaur Museum in Dorchester (foto hierboven). Zijn dinosauroïd heeft aan iedere hand drie vingers, net als zijn voorouder de Troödon. Russell berekende dat de inhoud van zijn hersenpan moest zijn uitgegroeid tot 1100 kubieke centimeter, vergelijkbaar met die van de moderne mens. Wie weet zou hij nog steeds eieren hebben gelegd en bebroed? Critici noemden het model 'verdacht menselijk'. Maar kijk eens naar die ogen! En de bek c.q. de mond! Duidelijk van een reptiel, ik zie er toch een alien in, een buitenaards wezen maar dan eentje die gewoon hier op aarde had kunnen ontstaan. Het maakt je ervan bewust dat intelligent leven in het universum gigantisch van ons kan verschillen - en hoeveel toeval er in het spel is.

     Misschien kunnen we proberen dat museum te bezoeken, als we komende zomer langs de Engelse zuidkust varen. Kunnen we meteen bij Stonehenge langsgaan, dat ligt er niet ver vandaan. Bijvoorbeeld vanuit Weymouth, dat we goed kennen.

De cyberdiefstal van gisteren bij Odido is een van de grootste datalekken die Nederland ooit heeft meegemaakt, zo blijkt. Deskundigen doen er tamelijk rustig over. Het is niet zo dat er nu meteen meer fraudepogingen komen, zeggen ze. Onbekend is of de criminelen losgeld hebben geëist. Opmerkelijk dat ze überhaupt binnen konden komen bij Odido. Bronnen melden aan de NOS dat het ze op klassieke wijze lukte: ze kwamen binnen door in te loggen op het account van individuele medewerkers van de klantendienst. Het wachtwoord wisten ze te verkrijgen via phishing, dat wil zeggen het per mail ontfutselen van inloggegevens. Niet goed opgelet, gewoon een of meer menselijke fouten. Daarna 'belden de criminelen de medewerkers op en deden ze zich voor als de ICT-afdeling van Odido. Daarbij wisten ze hen ertoe te verleiden om hun frauduleuze inlogpoging goed te keuren en zo een extra beveiligingsstap te omzeilen. De accounts van meerdere medewerkers zouden op die manier zijn gehackt. Nadat de criminelen wisten in te loggen, zijn ze geautomatiseerd data van klanten uit het systeem gaan opslaan'. Enfin, ik heb nog niets raars in mijn emailbox gevonden.

Het is vandaag een rustige dag. 's Ochtends wat zon, 's middags bewolkt bij 4,5 graden. Anna krijgt bezoek van haar vriendin van de Schuttersgracht. De rare weersituatie duurt nog. Het noodweer in Frankrijk, Portugal en Spanje vergde gisteren meerdere doden en gewonden en veel schade. Storm Nils trok verder de Middellandse Zee op en maakte ook slachtoffers in ItalIë. Naar het begin van dit kwartaal