www.sailing-dulce.nl

Logboek 2019/4 Herfst in Gorinchem

Gezicht op Gorcum, Cornelis de Jonker, 1790
Gezicht op Gorcum, Cornelis de Jonker, 1790

Direct naar

het laatste

verslag

 

De mooie prent van het rivieraanzicht van de vestigstad Gorcum hierboven dateert uit 1790. Hij werd gemaakt door Cornelis de Jonker, een stadgenoot die van 1761 tot 1830 in de stad woonde. Dat betekent dat hij waarschijnlijk persoonlijk de Franse bezetting en het beleg van de stad heeft meegemaakt. Hij was glasontwerper, tekenleraar, schilder, tekenaar, graveur en decoratieschilder.

     Op de prent zie je dat er nog geen sluis was voor de haven. De Linge stroomde direct door de stad heen de Merwede in. Bij hoge afvloed van de rivier in het voorjaar slroomden delen van de stad onder. Je ziet ook zes van de zeven koren- en oliemolens die toen op de stadswal stonden. Daar is er nu nog maar één van over. Verder zie je ook van links naar rechts de toren van de Grote Kerk, het Tolhuis en de Waterpoort, die in 1993 gesloopt werd, met direct ernaast het etablissement dat nu bekend staat als restaurant Merwezicht, en de Peterbrug (nog een ophaalbrug).

 

Aan het begin van het laatste kwartaal van 2019 zullen we onze Dulce van Dordrecht naar Gorcum varen. Van de winter zal de boot weer tegenover ons huis liggen. Eerst zou de haven uitgebaggerd worden en tevens zou de zandbobbel aan de buitenkant, voor de sluisdeur, worden weggehaald, maar dat kan niet doorgaan omdat de baggerwerkzaamheden opeens zijn afgeblazen. Na het stikstofbesluit vorige week is er nu ook een verbod voor  het transoprt en de opslag van baggerslib is uitgevaardigd. De toxische, onafbreekbare chemische stofgroep PFAS wordt in dusdanig hoge concentraties in grond en baggerslib aangetroffen, dat de handel in grond en slib vrijwel is lamgelegd. Tja. Mogelijk moeten we dus wachten op hoogwater om met onze 2 meter diepgang de sluis in te kunnen.

 

De laatste drie maanden van het jaar gaan voor mijn gevoel nooit zo traag voorbij als de eerste drie. Dat zal wel door de naderende feestdagen komen. Maar het eerste kwartaal van 2020 houdt voor mij een bijzondere belofte in: de reis met de Bark Europa naar Antarctica van half februari tot in de tweede helft van maart. Geen kans me te vervelen omdat de tijd tot het nieuwe vaarzeizoen niet opschiet.

Gorinchem (41)

Trekker met de Missippivlag in Den Haag vandaag tijdens de boerenprotesten.
Trekker met de Missippivlag in Den Haag vandaag tijdens de boerenprotesten.

Dinsdag 01-10-2019

Het einde van de septembermaand bracht de omslag. De herfst is begonnen, een trein van depressies dendert over ons heen. De boeren leggen vanmorgen uit protest tegen de onontkoombare reductie van de veestapel veel rijkswegen plat. Er staan recordfiles in het land, meer dan 1100 kilometer. De boeren breken met hun tractoren  door de hekken van het Malieveld. Eentje rijdt met de kwalijke Mississippivlag van de Zuidelijke staten in de VS op zijn trekker (foto hierboven. Wil hij een nieuwe burgeroorlog? Ik heb best begrip voor de frustraties van die boeren, maar zo wekken ze de indruk dat de barbaren terugkeren. Met het aanzwellen van irrationele politieke bewegingen denk ik toch al vaak dat de westerse beschaving en de Verlichting bezig zijn te bezwijken onder te grote complexiteit, klimaatopwarming en het ongetemde roofkapitalisme van internationale ondernemingen. Populisme, Brexit, toenemende ongelijkheid, enzovoorts. Barbarij kreeg altijd een kans waar samenlevingen intern verscheurd raken, kijk naar Rome. De dichter Konstantinos Kaváfis schreef daarover circa honderd jaar geleden  'In afwachting van de barbaren': 

 

- Waarom wordt in de Senaat niets gedaan?
Zitten de Senatoren daar zonder wetten te maken?

Omdat de barbaren vandaag zullen komen.
Waarom zouden de Senatoren dan nog wetgeven?
Dat zullen de barbaren doen wanneer ze zijn gekomen.

 

(Uit: K. P. Kaváfis, Gedichten. Amsterdam, 1984, 1e ed., uitg. Bert Bakker, vert. Hans Warren en Mario Molegraaf)

 

Er zijn geschiedenisfilosofen die spreken van een cirkelgang: opbouw, piek, afbraak, dal, wederopbouw, nieuwe priek, enzovoorts. Na Rome kwamen in Europa eeuwen van duisternis. De donkere Middeleeuwen. Pas met Renaissance en Verlichting kwam het continent uit het dal en veroverde de wereld en bereikte dankzij koloniale uitbuiting en slavenhandel de piekperiode waarin we nu leven. Maar met de huidige desintegratie lijkt de neergang begonnen. Niet op dezelfde manier, de geschiedenis herhaalt zich nooit letterlijk, de ontwikkeling van wetenschap en techniek beïnvloeden de historische cirkelgang op grotendeels onbekende wijze, ten goede én ten kwade. De Groene Revolutie én de atoombom, massacommunicatie en sociale media én cyberwar en klimaatrampen. Sommigen spreken van een flessenhals; als voldoende mensen de komende eeuwen overleven kan er een nieuw begin ontstaan.

 

Middag. Het is droog. "Zolang ik minister ben, komt er geen halvering van de veestapel", zegt minister Carola Schouten tregen de duizenden verzamelde boeren op het Malieveld. Zo? Dat is gemakkelijk en goedkoop scoren. PVV-leider Wilders klom zelfs op een trekker en noemde boeren de helden van de samenleving. Ze bedonderen de boeren. Iedereen weet dat forse reductie van de veestapel en van de bioindustrie onontkoombaar zijn, maar de enkele politici die de moed hebben om dat te erkennen worden uitgejouwd, zoals Jesse Klaver en D66-kamerlid Tjeerd de Groot. Verstandige boerenorganisaties moeten gaan praten met de regering over een sociale wijze om de veestapel terug te brengen.

     Om half vier loopt de actie op zijn eind. De boeren zullen met hun tractoren op de terugweg opnieuw grote files veroorzaken. Daar worden ze niet populair van. In Groningen blokkeren ze nu al met een lange rij trekkers het hoofdstation. Een groepering die zich de Farmers Defence Force noemt, dreigt met 'harde acties': "Dan leggen we de voedselvoorziening en Schiphol plat, en gaat de Formule 1 niet door.' Raar eigenlijk, dat zijn immers eisen van de milieubeweging. Gele hesjes heb ik overigens nergens gezien. Terug naar boven

Gorinchem (42)

Woensdag 02-10-2019

Een flinke plus over september in de gemiddelde wereldtemperatuur van de lagere atmosfeer, gemeten door satellieten (hierboven). Plus 0,61 graden Celsius boven het gemiddelde over de jaren 1979 - 2010, ten opzichte van +0,38 in augustus. Het is de warmste septembermaand in de 40 jaar die de satellietregistratie oud is.

  

Opvallend: 2500 boeren op het Malieveld krijgen meer aandacht en support dan 35.000 klimaatdemonstranten een week eerder. Die waren dan ook niet met tractoren gekomen. Vaak hoorde ik de leus bij de protesterende boeren dat ze zorgen voor ons eten. Weinig keren hoor je ze zeggen dat de Nederlandse boeren voor het grootste deel produceren voor de export. Nederland is na de USA de grootste landbouwexporteur ter wereld. Dat enorme volume hoeft zeker niet volledig in ons land gekweekt te worden. Er is genoeg ruimte voor forse reductie wegens de stikstofcrisis zonder dat onze voedselvoorziening gevaar loopt.

 

Vanmorgen redelijk wat zon. Ik loop even de stad in. Bij De Mandarijn vindt ik de nieuwe bundel van dichteres Hagar Peeters, 'De schrijver is een alleenstaande moeder' (De Bezige Bij, 2019). Voor zover ik weet is Peeters zelf een alleenstaande moeder. Er staan mooie, rake gedichten in:

 

Op de vlakte van het verstand heerst rampspoed

op dat slagveld van gedachten raken naakte waarheden slaags met elkaar

en met het gelijk aan hun kant,

daar is het nacht.

 

Alleen de brede onwetende liefde,

die soms opkomt 's ochtends

als de zon

 

brengt nachtmerries om.

 

De Volkskrant bericht van een nieuwe oplossing voor het Brexit-probleem Noord-Ierland, no hard border, die Boris Johnson op de valreep bedacht heeft. Hij presenteert het zogenaamde 'twee grenzen plan' op het Tory-congres in Manchester. Ik moet het een paar keer lezen om het te snappen. De bedoeling is dat Noord-Ierland vijf jaar lang zowel binnen het VK als binnen de Europese Unie blijft. Er zijn dan twee grenzen: één met de Ierse Republiek en één met VK in de Ierse Zee. Noord-Ierland blijft tijdelijk in de gemeenschappelijke (Europese) markt, maar niet in de douane-unie.

     Ik snap er weinig van, het wordt een janboel, moet dit de kwadratuur van de cirkel voorstellen? Aan beide grenzen moeten immers grenscontrôles komen, customs clearence centres geheten, want het VK zelf is uit de EU en de Noordieren niet, terwijl... Om met de dichteres hierboven te spreken: op de vlakte van het verstand heerst rampspoed. Bovendien: na de vier of vijf jaar, als de Noordieren beslissen om alsnog uit de EU te stappen, moet er tóch een harde grens met Ierland komen, zou ik zeggen. Dit gaat helaas niet helpen. Dit is niet de zon die de nachtmerrie ombrengt.

     De EU kan dit maffe plan alleen maar afwijzen, maar misschien is dat juist de bedoeling van Johnson. Een tactiek om de schuld af te wentelen in het zicht van nieuwe verkiezingen, die onafwendbaar zijn. Kans op electorale winst heeft zijn prioriteit boven het landsbelang. Terug naar boven

Gorinchem (43)

Donderdag 03-10-2019

Het nieuwe voorstel van Boris Johnson vervangt de backstop-regeling, die voor het Lagerhuis tot driemaal toe reden was het voorstel van voormalig premier Theresa May af te wijzen. En het zit slimmer in elkaar dan ik aanvankelijk dacht. De NRC had er gisteravond een goede weergave en analyse van. Ik vat het hieronder samen, aangevuld met mijn eigen conclusies en voorspellingen.

     De essentie is dat de PM een concessie doet door een echte grens toe te staan in de Ierse Zee een tamelijk grote concessie. Daarbij bijftt Noord-Ierland de EU-regels volgen op gebied van landbouw, voedselproducten en goederen. Dat vergt controles op handel de tussen Engelse, Schotse en Welshe havens en Noord-Ierland, want de rest van het VK treedt uit de interne EU-markt.

     Het volgende element is een rare zachte grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek, dat wil zeggen zonder grensposten die beschoten of opgeblazen kunnen worden door Ierse nationalisten, maar wel met deels digitale contrôle (technisch onbetrouwbaar) en contrôles bij vervoersbedrijven (niet waterdicht). Gevolgen: een halfopen achterdeur voor smokkel en aantasting van de interne markt.

     Het Ierse deelparlement kan deze regeling om de vier jaar stopzetten. Dat is een noodzakelijke en tevens handige zet van Johnson, want het geeft de Ulster nationalisten van de DUP een vinger in de pap. Anders kreeg Johnson hun steun niet. Maar het maakt Brussel afhankelijk van hun sectarische luimen. Iedere vier jaar is er kans dat de harde grens toch ingesteld moet worden, zonder dat EU er iets aan kan doen.

     Vanwege de concessies van Johnson kan de EU het nieuwe voorstel niet zonder meer afwijzen, wil het niet de Zwarte Piet krijgen. Dat is bovendien bij de onvermijdelijke Britse verkiezingen in het voordeel van de Tory's. 'Ondanks de bezwaren zullen onderhandelaars van beide kanten de komende weken waarschijnlijk toch wederom de zogenoemde tunnel ingaan, een periode van intensieve onderhandelingen en complete radiostilte naar buiten toe', denkt de NRC. Juncker heeft na een telefoongesprek met Johnson zuinig gereageerd: 'Een stap vooruit, maar niet genoeg.'

 

Ondertussen tikt de klok door naar 31 oktober en een no deal Brexit, die het Britse parlement bij wet verbood. De NRC denkt dat Johnson de koningin nogmaals zal vragen op het parlement op te schorten, nu van 8 - 14 oktober, in een poging te voorkomen dat hij afgezet wordt. Op 17 en 18 oktober moet de EU zich op een top van regeringsleiders uitspreken.

     Na 19 oktober is de Britse PM bij wet verplicht bij de EU uitstel van de Brexit te vragen. Maar hij wordt naar eigen zeggen 'nog liever dood in een greppel gevonden'. Dus wordt de PM op 19/20 oktober door het Lagerhuis afgezet, waarschijnlijk via een motie van wantrouwen van Jeremy Corbin. Men zal vervolgens een interim-premier moeten zoeken die bereid is om uitstel van de Brexit aan Brussel te vragen. In de hoop op afstel zal de EU opnieuw uitstel verlenen. De Britse interim-premier zal tevens nieuwe verkiezingen en/ of een nieuw referendum (wat de facto hetzelfde is) organisieren. Het wordt op zijn best een nipte overwinning voor remain of er komt een herhaling van zetten, met voortgaande impasse en stagnatie van de hoogstnoodzakelijke geopolitieke versterking van de EU.

 

Vandaag zon en een enkele bui. Vanmorgen hervatten we de tweewekelijkse fitness. Het valt me om de donder niet mee, mijn conditie is deze zomer flink achteruit gegaan.

     De temperatuur is gedaald ten opzichte van de afgelopen dagen tot circa 12 graden. Normaal voor deze tijd in het jaar. De orkaan Lorenzo trok eergisteren ten westen langs de Azoren. Hij was boven de koude, noordelijke oceaan afgezwakt tot categorie 2, maar richtte toch veel schade aan. Het eiland Flores trof hij het zwaarst, maar er waren geen slachtoffers, wel stroomuitval en uitval van mobiele netwerken. Het is zeer zeldzaam dat een orkaan zo ver naar het noordwesten trekt.

     Morgen, vrijdag, zullen de resten van Lorenzo ons land bereiken. Nu liggen ze boven Ierland (afbeelding hierboven). De wind is eruit, maar niet de regen. Het zal een natte dag voor me worden, want ik vaar morgen met buurman Lourens de Niet Zonder Gods Zegen naar Rotterdam. Vandaaruit zullen hij en Joke de boot binnendoor naar het Franse Sète varen aan de Middellandse Zee, voor deelname aan het Escale à Sète festival.

 

In de middag vallen er meer buien. Barbara komt bij haar moeder op bezoek. Terug naar boven

Gorinchem (44)

'Niets Zonder Gods Zegen' nadert de Brienenoordbrug.

Vrijdag 04-10-2019

Vandaag vaar ik met buurman Lourens zijn antieke vrachtscheepje Niets Zonder Gods Zegen naar de Museumhaven in Rotterdam. Daar verzamelen zich vijf antieke schepen, die in konvooi binnendoor over rivieren en kanalen naar het Zuidfranse Sète zullen varen voor deelneame aan de nautische festival Escale à Sète 2020.

     We treffen het niet; het is een wisselvalige dag. Om half tien liggen we in de Grote Merwedesluis (foto hier). Op de Merwede is het juist hoog water; we hebben we de tijstroom mee. Niet iedereen weet dat er bij Gorcum nog tijverschil is op de rivier. Dat loopt door vanaf zee over de Nieuwe Waterweg, de Noord en de Boven Merwede. Als we komende maandag onze Dulce van Dordrecht naar Gorcum willen brengen, zullen we  - om het tij mee te hebben - juist bij hoog water in Gorcum aankomen. Dat is dan rond 12.30 uur. Het hoge water is ook van belang om zonder belemmering over het bultje voor het Lingesluisje te komen.

     Vlagende regenbuien treffen het schip, maar op het tij schieten we goed op. Wat een gemak dat je op het traject geen brugopeningen nodig hebt! Na twee uren varen naderen we de Brienenoordbrug (foto hierboven). Goed drie kwartier later passeren we door de geopende Nieuwe Leuvehavenbrug, vlak voor de sierlijke Erasmusbrug, en varen de Museumhaven binnen. Achter de drijvende bootjesbrug is de kade waar de boten van het konvooi zich verzamelen (foto hier). Zondag zullen ze vertrekken.

     Intussen is het droog en breekt zelfs de zon af en toe door. Ik neem afscheid van Lourens en loop naar Station Blaak. Met de Intercity naar Dordrecht en het Betuweboemeltje ben ik binnen een uur terug in Gorcum. Leuk tochtje ondanks het slechte weer. Terug naar boven

Gorinchem (45)

Ruimteschuim.(credit: Phys.org/CCO Public Domain)
Ruimteschuim.(credit: Phys.org/CCO Public Domain)

Zaterdag 05-10-2019

In volkomen lege ruimte zonder temperatuur, dus op het absolute nulpunt van -273,15 graden, in een vacuüm dus, zou helemaal niets moeten zijn. Niets beweegt meer. Er is geen materie en geen energie. Stop: energie is er wél. Altijd. een absoluut vacuüm in de ruimte zoals wij hem kennen, heeft altijd een nulpunenergie. Dat is een quantumfysische restbeweging. Raar eigenlijk.

     In een groot deel van het heelal heersen vacuümcondities. In de quantumfysica is een dergelijk absoluut vacuüm nooit echt leeg. De Onzekerheidsrelatie van Heisenberg staat echter toe dat er spontaan paren deeltjes en anti-deeltjes ontstaan. Deeltjesparen die uit zichzelf in het bestaan verschijnen. Men noemt ze virtuele deeltjes. Een wonderbaarlijk fenomeen, dat in feite onmogelijk zou moeten zijn maar het niet is. Omdat de benodigde energie als het ware 'geleend' wordt uit het vacuüm, moet die weer worden ingelost. Deelje en anti-deeltje annihileren elkaar, waarbij er twee fotonen ontstaan. Lichtdeeltjes. Fotonen dragen energie. Het gevolg is dat er in een absoluut vacuüm altijd een basaal niveau van energie bestaat: de vacuümenergie. Het fenomeen van virtuele deeltjes werd in 1948 voorspeld door twee Nederlanders, Hendrik Casimir (later bestuurder van Philips) en Dirk Polder, en werd later bewezen. Sindsdien heet het het Casimireffect. Ik schreef er af en toe over, onder andere hier. De beroemde theoreticus John Wheeler noemde het 'ruimteschuim' (afbeelding hierboven).

     Het is natuurlijk bijzonder raar dat energie en deeltjes zomaar 'uit het niets' kunnen ontstaan. In elk geval levert het dus het basale energieniveau in het universum op, dat soms de kosmologische constante (Einstein, 1917) wordt genoemd, en soms ook donkere energie. In de laatste vorm veroorzaakt het de versnelde uitdijing van het heelal, die in 1998 werd ontdekt.

 

Het bestaan van energie in lege ruimte is onbegrijpelijk. Non-begrijpelijk eigenlijk. Bovendien is het niet eens weinig of minimaal, integendeel, er is zelfs 10120 méér dan men aanvankelijk aanwezig achtte op basis van waarnemingen. In feite is lege ruimte gevuld met ziedende energie. Hoe is het mogelijk dat we daar niets van merken? Velen denken dat de annihilatie van virtuele deeltjes toch op een of andere manier de energie uitwist. Stephen Carlip van de Universiteit van Californië publiceerde eind september een artikel in Physical Review Letters onder de titel 'Hiding the cosmological constant'. daarin stelt hij een ander mechanisme voor, waarbij op het Planck-niveau, het allerkleinst mogelijke niveau dat in de werkelijkheid bestaat, de vacuümenergie wordt weggevangen door...tja...door 'iets'. The resulting picture is a version of Wheeler’s “spacetime foam,” in which the cosmological constant produces high curvature at the Planck scale but is nearly invisible at observable scales.' Dat schiet niet op, zou ik zeggen, en ik snap er niks van. Het zou bijvoorbeeld een overall kosmologische constante van nul opleveren, waarbij de tijd geen richting zou kennen. Of beter: een kosmologische constante die op Planck-niveau heel groot is en de versnelde expansie van het heelal aandrijft, en zich op meta-niveau niet manifesteert. Hoe kan iets in het micro-niveau de kosmische uitdijing accelereren en op kosmisch niveau zelf onzichtbaar zijn? Maar de versnelde expansie bestaat wel degelijk en de richting van de tijd in ons heelal ook. Raar verhaal, maar dat ligt vast aan mij.

 

Vandaag een dag met wolkenvelden en zon. Achteraf gezien hadden we vandaag best de boot naar Gorcum kunnen brengen, maar Anna moet een aantal uren op de kleintjes van Tessa & Jeff passen (foto hier) en dat heeft uiteraard prioriteit. Ik loop even de stad in voor bolletjes en hagelslag, en voor pruimen bij de groenteboer in de Arkelstraat. Er is weer een evenement, dat is tegenwoordig haast wekelijks. Binnenstadpromotie. Nu is het Herfst in de Vesting, met in de winkelstraten theater, poppenkast en muziek. Op de Langendijk staan 'levende' standbeelden. Een man in gorillapak maakt jonge kinderen bang. Bij Café ‘t Uyltje op de Varkenmarkt is vanavond een Oktoberfest, maar ik ga liever naar een strijkkwartetavond van het jonge Inguz-kwartet in het schuilkerkje op de Langendijk. Dvořák, Sjostakovitsj en Turina. Terug naar boven

Gorinchem (46)

Het Sudden Stratospheric Warming (SSW) event boven Antarctica op 04-10-2019 (bron: Weatherbell.com)
Het Sudden Stratospheric Warming (SSW) event boven Antarctica op 04-10-2019 (bron: Weatherbell.com)

Zondag 06-10-2019

In de loop van de maand september ontstond een record-warmte in de stratosfeer boven Antarctica, die nog steeds aanhoudt: een zogenaamd Strong Stratospheric Warming (SSW) event, ook wel Sudden Stratospheric Warming geheten. Ik schreef er ruim drie weken geleden hier over. Sinds 1957 wordt het ook in het noordpoolgebied waargenomen, maar slechts éénmaal aan de zuidpool, in 2002. Hier lees je er meer over. Het ontstaan van de SSW boven de zuidpoolregio drukt zich ook uit in erg hoge piek in de maand september (+0,61 graden) boven de gemiddelde wereldtemperatuur in de jaren 1979 - 2010, zoals gemeten door satellieten (zie hier). Het gevolg kan zijn dat het jaarlijkse ozongat boven Antarctica deze zomer kleiner is, en dat er grote gevolgen kunnen zijn in het weer in Australië (extreme droogte, extreme regens).

     De septemberpiek in de satellietmetingen is dermate ongewoon dat de bekende klimaatscepticus Roy Spencer op zijn blog zelfs twijfelde aan de betrouwbaarheid ervan: 'We have discovered that the last 1-2 months of LT data could be biased high.' Maar uit een analyse bleek dat de waarnemingen wel degelijk klopten: 'It was indeed anomalous, but the reason wasn’t an instrument problem, it was from Mother Nature.'

     Daarmee zijn we er nog niet; het is ingewikkelder dan Spencer het voorstelt. Warmte in de stratosfeer wil niet zeggen dat het in de eronder liggende troposfeer automatisch ook warmer wordt. Er zijn weinig verticale luchtbewegingen tussen beide lagen. Voor Spencer waren de satellietmetingen in de stratosfeer echter altijd superieur aan metingen op de grond. Een verandering van de temperatuur in de stratosfeer, zoals een piek, heeft echter wel invloed op de berekende temperatuur onderin de troposfeer, schrijft redacteur Hans Custers in een reactie op het Klimaatveranderingblog. Dat maakt satellietmetingen niet waardeloos, maar het is wel een factor die bijdraagt aan de onzekerheid. Mogelijk laten metingen aan het oppervlak in Antarctica deze zomer dezelfde sprong zien als de satellietdata in de stratosfeer. Dan is er echt iets anders aan de hand.

 

Het jonge Inguz-kwartet gaf gisteravond een mooi concert in het schuilkerkje aan de Langendijk (foto hier). Het optreden was een verrassing; oorspronkelijk zouden ze in Leiden concerteren, maar de zaal bleek niet in orde. Via via konden ze terecht in Gorcum, maar daardoor waren er geen aankondigingen in de media. Ze hadden wat affiches opgehangen op de Langendijk die ik 's ochtend bij toeval zag. Het gevolg was dat er maar vijftien mensen in het kerkje zaten te luisteren. Maar het was de moeite waard. Allereerst het bekende Amerikaanse Kwartet van Dvořák uit 1893. Een levendig stuk dat met de nodige dynamiek gespeeld werd. Toen het Achtste Strijkkwartet van Dmitri Sjostakovitsj uit 1960, dat hij in drie dagen schreef toen hij in Dresden was. Het begint met de in zijn werk vaak voorkomende noten DSCH van zijn eigen naam, op de cello. Dat motief keert steeds terug. Aan het slot klinken twee aangrijpende largo's. De jonge musici speelde het stuk met inzet en gevoel. Alleen de 2e violiste is Nederlands, de andere stammen uit Oekraïne en Albanië. Tot slot speelden ze een stuk van de Spanjaard Joaquin Turina, 'La oracion del torero' opus 34 uit 1925. Dat had van mij niet gehoeven; ik vond er weinig aan. Overigens was de akoestiek in het schuilkerkje heel goed voor kamermuziek. Dat zou er vaker gespeeld moeten worden!

 

Het is een regenachtrige zondag. Ik begin aan het nieuwe boek van Richard Dawkins, 'Los van God'(Nieuw Amsterdam, 2019). Atheïsme voor beginners, staat er op het omslag. Zo wil ik mezelf niet beschouwen.

     Aan het eind van de middag zullen we de trein nemen naar Dordrecht en ons inschepen. Vanavond eten we bij La Cubanita aan de Houttuinen. Morgen belooft het een droge dag te worden, de enige deze week. Dan varen we Dulce naar Gorcum. De drie brugopeningen bestelde ik gisteren al. Terug naar boven

Dordrecht

Ons vaarttraject over de Beneden-Merwede naar Gorcum.
Ons vaarttraject over de Beneden-Merwede naar Gorcum.

Zondag 07-10-2019

In de stromende regen liepen we gisteren aan het eind van de middag naar het station en reisden met het Betuweboemeltje naar Dordrecht. Aan boord van de Dulce was het koud maar met de Webasto-kachel en het electrisch kacheltje was het al gauw warm en gezellig in de kajuit, terwijl de regen over de ramen stroomde (foto hier). Om acht uur liepen we over de Engelenburgerbrug naar de Houttuinen en aten er bij La Cubanita. Leuke, knusse avond (foto hier). We sliepen uitstekend aan boord.

 

Vanmorgen voor de afvaart nog even een check bij de Verkeersdienst of ze de bruggen inderdaad hadden afgesproken. Vooral de spoorbrug van de Baanhoek bij Sliedrecht, want twee jaar geleden kwam daar niemand opdagen. Die brug wordt bediend door Prorail. Maar alles in orde. De Engelenburgerbrug opent meteen na oproep op VHF 74. Het is bewolkt met een gure oostenwind. We trekken de zeilpakken aan tegen de kou. Omdat het opkomend tij is hebben we geen tegenstroom. De verkeersbrug van Papendrecht draait om 9.50 uur en de spoorbrug, een mijl stroomopwaards, zal om 10.19 uur opengaan. Gespannen wachten we af. Er passeren twee treinen (foto hier) en dan gaat het licht op rood-groen. De brug opent en nu hebben we 2,5 uur  om naar de brug van de A27 over de Merwede te varen. Ruim tijd voor 14 kilometer, we doen het kalm aan.

     De Gorcumse brug gaat stipt om 12.30 uur open. Ter weerszijden staat al een lange file als we er door varen. Altijd met een wat besmuikt gevoel: zoveel oponthoud voor één bootje. We varen verder. Uit de sluis/vluchthaven komt een vrachtschip dat we voorlangs laten gaan. Dan langs De Punt en de strandjes en het gebied van Buiten de Waterpoort. Het abjecte gele hotel zie je vanaf het water haast niet, verborgen achter de kastanjebomen.  Voor het Lingesluisje vaart de veerpont naar Woudrichem juist weg. Ik geef hem wat ruimte en kom daardoor vrij dicht bij de ondiepte aan stuurboord. De sluis heeft ons gezien en geeft rood-groen. De sluisdeur draait open maar vlak ervoor loop ik aan de grond. Die vermaledijde ondiepte voor de ingang! Met het oog daarop komen we op dit uur, omdat het hoogwater is. Ik forceer met de motor de boot eroverheen, maar kom daardoor te scheef in de ingang. Boem! Aan stuurboord bots ik tegen de rubberrand, gelukkig niet al te hard. Even later liggen we binnen, met nauwelijks ruimte aan weerskanten (foto hier). De sluis meet 4.50 meter en wij 4.25.

     Bij het uitvaren keer ik de boot meteen aan stuurboord en vaar achteruit onze box in, dezelfde als twee jaar geleden (foto hier). Het is intussen één uur. We ruimen snel op en lopen naar naar de overkant, naar ons huis. Dulce is weer in de thuishaven terug. Terug naar boven

Gorinchem (47)

Interferentie in het tweespletenexperiment (afbeelding: De Volkskrant)
Interferentie in het tweespletenexperiment (afbeelding: De Volkskrant)

Dinsdag 08-10-2019

Een van de vele vragen in de fysica is: hoever in de werkelijkheid strekken de quantumregels? Of anders: wat is werkelijker, de quantumwerkelijkheid of of die van de de relativiteit en de zwaartekracht in onze macrowereld? In de werkelijkheid op het niveau van de elementaire deeltjes komen rare verschijnselen voor. Deeltjes kunnen op twee plaatsen tegelijk zijn (superpositie) of twee deeltjes vormen een eenheid, ook al zijn ze lichtjaren van elkaar verwijderd (verstrengeling). Dat laatste heet non-lokaliteit. Die fenomenen doen zich in onze alledaagse wereld niet voor, al zegt de quantumfysica dat het wel het geval moet zijn. Geen wonder dat wetenschappers op zoek zijn naar een antwoord op de vraag tot welke grootte de quantumregels gelden. Dat gebeurt met een oude, beproefde methode: het dubbele-spleet expreiment, dat in wezen al sinds het begin van de 19e eeuw bestaat en in de vorige eeuw voor de quantumfysica van grote betekenis werd. Op een scherm met twee parallelle spleten valt een lichtdeeltje (foton) en veroorzaakt op een scherm erachter een interferentiepatroon, alsof het door allebeide spleten tegelijk passeerde. In onze werkelijkheid is dat onmogelijk, in de quantumwereld kan het wel. Ik schreef er herhaalde malen over, ondermeer hier en hier drie jaar geleden. Het is alsof er ergens een grens in grootte voor materiedeeltjes bestaat, waar voorbij de quantumregels hun geldigheid verliezen. 

 

Sinds jaren experimenteert men steeds grotere deeltjes in dubbele spleetexperimenten. Geven die nog steeds interferentie of niet meer? Oostenrijkse, Zwitserse en Duitse fysici hebben onlangs superpositie bereikt met een klompje van tweeduizend atomen in de dubbele spleet (zie artikel hier in Nature Physics). In het artikel staat hoe ze het gedaan hebben. Ook De Volkskrant schrijft erover.

     Het is een opzienbarend kunstukje dat aantoont dat de quantumregels flink boven subatomair niveau nog steeds van toepassing zijn. In beginsel moeten die regels ook voor macroscopische structuren gelden als huizen of mensen, maar die zien we nooit op twee plaatsen tegelijk. Iets verhindert dat zoiets gebeurt, en mogelijk is dat de zwaartekracht. In de quantumwereld is de zwaartekracht onverenigbaar met de werkelijkheid, terwijl de macrowereld er juist door beheerst wordt. Hoe meer materie, hoe meer zwaartekracht, die ruimte rondom kromt en de tijd vervormt. In de toekomst zullen dubbele spleetexperimenten met steeds grotere objecten worden uitgevoerd. 'Ergens' ligt een grens of een overgangsgebied, waar de zwaartekracht tot decoherentie leidt, het onderdrukken van de quantumeigenschappen, en onze alledaags werkelijkheid tevoorschijn roept. Het is fascinerend te bedenken wat die vondst voor gevolgen zal hebben.

 

Toch blijft het raar dat een deelje in het experiment door twee spleten tegelijk kan vliegen. Hoe kan dat? Wel, omdat het in de quantumfysica zowel een deeltje als een golf is. Materie kent zogenaamde golf-/deeltje dualiteit. Op het plaatje hierboven zie je dat het helemaal niet zo vreemd is dat een golffront door beide spleten heengaat en erachter een referentiepatroon vormt. Het golffront komt immers tegelijk bij de beide spleten aan. Dat grotere objecten hun golfkarakter blijven behouden, is dan ook een consequentie van de theorie en wordt bevestigd door het experiment hierboven met de klomp materie van tweeduizend atomen. Ook wij als mensen hebben in beginsel zo'n golfkarakter, maar het waarschijnlijk onze eigen zwaartekracht en die van de aarde die het teniet doen.

 

Vannacht valt er veel regen, maar vandaag blijft het droog en fris. Anna heeft haar oppasdag bij Tessa. Ik heb de kachel aan.

     Trump zet een gevaarlijk besluit door om de resterende Amerikaanse troepen uit het gebied in Syrië van de Koerdische militie YPD terug te trekken. Tegen de zin van veel van zijn raadgevers - die totaal werden overdonderd - laat hij zijn bondgenoot in de steek. Een jaar geleden zwaaide hij ze nog alle lof toe. Trump ergerde zich nu dat Europese landen hem geen steun wilden geven in het gebied. Erdogan wil in het vacuüm springen en in een strook van 30 tot 40 kilometer langs de Turkse grens de 2 miljoen Syrische vluchtelingen van Arabische herkomst onderbrengen als een soort bufferzône. Etnische bevolkingspoltiek. In plaats daarvan zullen velen van hen naar Europa proberen te vluchten. In de wanordelijke strijd die in noordoost Syrië zal ontstaan, kunnen duizenden IS-gevangenen mogelijk ontsnappen. De stap van Trump veroorzaakt veel oppositie bij vooraanstande Republikeinen. Geschrokken waarschuwt de president nu de Turken om Syrië beslist niet binnen te trekken, anders 'zal hij de Turkse economie totaal vernietigen'. Zal dat indruk maken op Erdogan?

     De Nobelprijs voor de Natuurkunde gaat dit jaar naar de Canadees-Amerikaanse kosmoloog Jim Peebles, voor zijn grote bijdragen aan het moderne model van het heelal, waaronder het oerknal model en de kosmische achetrgrondstraling, en naar de Zwitserse astrofysici  Michel Mayor en Didier Queloz, die in 1995 de eerste exoplaneet ontdekten. Terechte toekenningen, zeggen velen in de wereld van fysici. 'Alweer drie mannen', verzuchten vrouwelijke natuurkundigen. Terug naar boven

Gorinchem (48)

Woensdag 09-10-2019

Na alle gescheld op de jonge mensen van Extinction Rebellion, die over de hele wereld drukke verkeersaders in steden blokkeren, volstaat als antwoord soms een simpel cartoon als hierboven. In De Volkskrant noemt een columnist de actie in Amsterdam een verademing. 'Het ging er gedisciplineerd en gemoedelijk aan toe. Geweld was heel ver weg. De agenten die het protest moesten opbreken werden hartelijk toegezongen. En urenlang klonk uit vele kelen één overduidelijke boodschap: red de aarde.' Toch begrijp ik het fellere karakter van de acties wel. Mijn oude activistenbloed kookt ook als je ziet welk een groot deel van de wereld nog altijd wegkijkt van de feiten. De aarde ligt op ramkoers met het klimaat en de nieuwe generatie zal in een onherbergzame en wrede wereld leven, die onze generatie nog had kunnen voorkomen.

 

Ondertussen maken de boeren zich op voor nieuwe hinderacties. Ze willen volgende week woensdag het Binnenhof bezetten, net zo lang tot hun eisen ingewilligd worden. 'We nemen caravans mee en tenten om er te kunnen kamperen.' Ze nemen ook de vissers en 'burgers' mee. De vissers gaat het om het verbod op de pulsvisserij; een verbod dat ze al jaren eerder zagen aankomen. Bij de boeren gaat het weer om de stikstofcrisis. Ze vechten de metingen van het RIVM aan, net als de 'boerenpartijen' CDA en SGP, maar nu ook de VVDVolgens de RIVM-metingen stoot geen enkele sector zoveel stikstof in de lucht uit als landbouw en vooral veeteelt: 106 miljoen kilo in 2017, waarvan alleen de veeteelt al 94 miljoen kilo. In de achterliggende dertig jaar werd de agrarische uitstoot weliswaar vrijwel gehalveerd, maar de laatste tien jaar stagneert de reductie. Door het afschaffen van het melkquotum gingen veehouderijen weer sterk uitbreiden. Nu is 46% van die uitstoot afkomstig van boeren en tuinders. Stikstof in de lucht tast natuur en milieu sterk aan en ons land is door megastallen en grootschalige landbouw flink lelijker geworden. De 'verbrandneteling van Nederland'. Bovendien is ammonium (NH3) is een krachtig broeikasgas.

     De cijfers over de stikstofuitstoot van het RIVM zijn gevalideerd en worden door wetenschappers betrouwbaar geacht. Ze worden regelmatig vergeleken met satellietmetingen en blijken steeds te kloppen. Anders dan boeren, CDA en SGP beweren zijn meetmethode en cijfers gewoon openbaar. Op de website van het RIVM staat een pagina met uitleg over de meetmethodes. Maar domheid en korte termijn (eigen)belang gaan hand-in-hand. De boeren willen over een week ook massaal met hun tractoren het RIVM belegeren. Wetenschappers intimideren, hoe kwalijk kan het nog worden?

     De boeren in ons land zeggen dat ze voor ons voedsel zorgen, maar in werkelijkheid produceren ze niet voornamelijk voor de nationale markt. De export van landbouw en veeteelt is gigantisch. Nederland is de op één na grootste landbouwexporteur van de wereld, na de Verenigde Staten. Bij een vergaande reductie van vooral de export kunnen de Nederlandse boeren nog gemakkelijk in de binnenlandse consunptie voorzien. Natuurlijk moet er een goede uitkoopregeling komen voor de boeren die zullen moeten stoppen. Vergaande reductie van het boerenbedrijf in Nederland is onontkombaar om de kwaliteit van lucht, milieu en natuur alsook de stabiliteit van het klimaat veilig te stellen. Een leefbaar land nalaten aan onze kinderen en kleinkinderen moet de allehoogste prioriteit hebben.

 

De gevolgen van opwarming van het klimaat zijn dagelijks in het nieuws. In Californië worden komende nacht 800.000 huizen afgesloten van het electriciteitsnet. Miljoenen Amerikanen komen dagenlang zonder stroom te zitten. Waarom? Er dreigen grootschalige bosbranden door extreme droogte en harde wind. Door de harde wind dreigen bomen op hoogspanningsleidingen te vallen, waardoor vonkenregens kunnen ontstaan die bosbranden veroorzaken. Dus het hele net wordt uitgezet.

     In Australië begint de lente pas, maar wordt nu al weken geteisterd door natuurbranden. Hoge temperaturen, langdurige droogte en sterke wind wakkeren de vlammen aan. Tientallen huizen zijn in de as gelegd. In Japan nadert de typhoon van de zwaarste categorie, Hagibis, de kust met hevige regen en windstoten. Waarover maken de media zich vooral zorgen? Dat de Grand Prix van Japan in problemen kan komen.

 

De dag begint bewolkt, maar gaandeweg komt er meer zon. Anna voelt zich goed en gaat winkelen in de stad. Ik lees het nieuwe boek van Richard Dawkins.

     De Turken beginnen aan hun inval in noordoost Syrië. Het dreigement van Trump 'to totally destroy and obliterate the Economy of Turkey!' maakt kennelijk geen indruk op Erdogan. Bombardementen van de Turkse luchtmacht treffen burgerdoelen. De bevolking in de regio is in paniek.

     Het Britse Lagerhuis besluit om voor het eerst sinds de Falklandoorlog in 1982 op zaterdag bijeen te komen. Dat is een dag na de Europese top over het Britse vertrek uit de Europese Unie. Het Brexit-drama spitst zich voor de zoveelste keer toe. De kans op een nieuw akkoord na het voorstel van Boris Johnson is minimaal. Op die zaterdag willen duizenden mensen naar het parlementsgebouw in Westminster komen om tegen de Brexit te protesteren. Terug naar boven

 

Gorinchem (49)

Donderdag 10-10-2019

De dag vangt aan met een rode zonsopgang. Op de Kriekenmarkt zijn werklui bezig met graven. De riolering moet vernieuwd worden. Mensen van de groendienst zijn bezig de bakken met geraniums te vervangen door bakken met winterharde violen.

 

Gisteravond keek ik lang naar het live-blog van de NOS over het offensief van de Turken in noordoost Syrië. Inmiddels trokken ook grondtroepen van Erdogan het gebied binnen. Er vielen onbekende aantallen doden en gewonden onder de burgerbevolking, die massaal wegvlucht. Op het tv-nieuws zie je weer eindeloze karavanen mensen met hun spullen langs de wegen sjokken. Hoe vaak zag je dat niet in het geplaagde Syrië? Volgens het UNHCR zijn er tienduizenden mensen op de vlucht geslagen.

     Er bestaat een website met de naam SyriaLiveMap, met een kaart waarop je het het verloop van de strijd in het land per uur kunt volgen. Zichtbaar is uit welke bron de nieuws-items komen. De Koerdische YPG vuurde mortiergranaten af op Turkse steden bij de grens, maar tegen de Turken zullen ze niet opgewassen zijn. Vannacht schijnen de Turken ondermeer een gevangenis met IS-strijders gebombardeerd te hebben. Trump zou wel 40 IS-gevangenen uit het gebied hebben verplaatst. Op de vraag van journalisten of er IS-strijders zullen ontsnappen door het offensief, zei Trump dat hij zich daar geen zorgen over maakt. Als ze ontsnappen, aldus Trump, dan gaan ze naar Europa. ‘Daar willen ze heen. Ze willen terug naar hun thuis.’ Hij dreigde gisteren nog even bij een inval de Turkse economie volledig te vernietigen, maar nu beperkt hij zich tot de zoveelste dwaze reactie. Het terugtrekken van de Amerikaanse troepen uit Syrië beargumenteerd hij door over de bondgenoot, die hem hielp IS te verslaan, te zeggen 'dat de Koerden ook niet hielpen bij de invasie van Normandië'.

 

Maar de Amerikaanse president loopt risico. Veel belangrijke Republikeinen steunen zijn besluit tot terugtrekken van troepen niet. De raadgevers van Trump rieden het af. Volgens een peiling van nota bene FoxNews is nu een kleine meerderheid van het volk (52%) voor impeachment van de president.

     Anderzijds beschouwen veel leiders in de wereld Trump als een zwakke leider, omdat hij geen oorlog wil, stelt Rob de Wijk in een tweet. Dat leidt tot nieuwe Krim-avonturen elders in de wereld. Ditmaal dus in Syrië. Tegenwoordig zijn er steeds meer heetgebakerde leiders aan de macht en dat baart zorgen.

     De Turkse president  Erdogan wil dat de EU zijn kritiek op de Turkse operatie in Syrië inslikt. Als de EU de Turkse actie bestempelt als bezetting, dan dreigt hij Syrische vluchtelingen die nu in Turkije zijn naar Europa te sturen. "We zullen de poorten openzetten". Het laat zien hoe gering de macht en invloed van de EU in de Orient tegenwoordig zijn. Turkije wordt immers als kandidaat-lidstaat geacht het Europese buitenlandse beleid niet tegen te werken. maar dat zal Erdogan worst zijn. In ons land wil de Tweede Kamer sancties tegen Turkije. Ik moet nog zien of Blok,laat staan de gezamenlijke minsters van buitenlandse zaken van de EU, daar maandag mee instemmen. De Koerden zijn opnieuw slchtoffer en speelbal, en de aanval van de Turken drijft ze nu in de armen van de Russen en van Assad. Over schendingen van het internationaal recht in het Midden-Oosten hebben we het al jaren niet meer.

 

Het is een dag met hoge wolkengevaarten, zon en flink wat wind. Die jaagt steeds meer bladeren van de bomen op Het Eind. We hernemen de routine van onze donderdagen: sport, boodschappen en de lekkage aan boord checken (gering). We halen het beddegoed af en kijken rond. Alles in orde. 's Middags komt Barbara bij ons thee drinken.

     In Londen houden klimaatactivisten van Extinction Rebellion een sit-in in de vertrekhal van London City Airport. Terug naar boven

Gorinchem (50)

Dulce in de Lingehaven (foto van gisteren)
Dulce in de Lingehaven (foto van gisteren)

Vrijdag 11-10-2019

Dag met buien en zon. Ik loop voor wat boodschappen de stad in. Soms kijk je naar beneden, al ben ik geen kwartjesvinder (betekenis = oplichter). Op het natte plaveisel ligt een bankpasje. Een bankcreditkaart, om precies te zijn. Terug thuis google ik de naam die erop staat, met 'Gorinchem' erachter. De naam is nogal apart. Direct verschijnt die in een digitaal telefoonboek. Dus bellen: een jonge dame. Ze is inderdaad zo'n kaart kwijt en wou hem juist gaan blokkeren. Bij welke bank? Ze noemt de juiste bank en komt hem een uur later ophalen. Opgelucht. Goede daad verricht.

 

Vanmorgen demonstreren boeren bij de provinciehuizen in 's Hertogenbosch en in Leeuwarden, in het laatste geval tegen de stikstofmaatregelen die het Friese bestuur wil treffen. Men wil niet-gebruikte 'stikstofruimte' van sommige boeren inzetten om bouwprojecten, die vanwege dezelfde stikstofcrisis stilligen, vlot te trekken. Niet onredelijk, dunkt me, maar daar denken de boeren anders over. Ze leggen het verkeer in de stad plat met tractoren en bezetten het gebouw.  Ze willen daar blijven tot de maatregelen zijn ingetrokken, meldt Omrop Fryslan. Dat belooft wat voor de bezetting van het Binnenhof, komende woensdag.

(Update 16.30 uur: Loont intimidatie? Onder druk van de boerenacties gaat de provincie Friesland door de knieën en trekt de stikstofmaatregelen in, lees hier. Maar de gedeputeerde zegt ook dat er - hoe dan ook - maatregelen moeten komen).

 

Verkeersblokkades zijn in, maar er zijn variaties. Extinction Rebellion blokkeert vanmorgen verschillende knooppunten in Amsterdam. Die acties zijn veel publieksvriendelijker, ze duren steeds slechts zeven minuten en de demonstranten gaan met koekjes en flyers langs de stilstaande auto's. 'Zwerfblokkades' noemen ze ze. Als je naar de boeren kijkt, zijn dergelijke aardige acties bij lange na niet effectief.

 

Ondertussen heb ik plezier over de kronkels waarin politici zich wringen om de boeren vooral niet tegen zich in het harnas te jagen. De plotselinge twijfel van CDA en VVD over de RIVM-cijfers is al vermakelijk, maar Barry Madlener van de PVV scoort hoog met zijn uitspraak in een kamerdebat: 'Dat het zo slecht gaat met de natuur vind ik overdreven. Kijk naar de ganzen, het stikt ervan.' Snedig parafraseert iemand op Twitter: 'Dat het zo slecht gaat met de economie vind ik echt overdreven. Kijk naar de pinautomaten, het stikt ervan.'

     De polarisatie in het stikstofconflict stijgt snel. Vandaag stelt LTO Nederland een ultimatum aan het landbouwministerie. De regering moet uiterlijk 1 november aan de LTO-voorstellen tegemoet komen. Provincies mogen geen latente stikstofruimte benutten voor bouwprojecten (zie boven). Tja. Een regeringscrisis zou me niet verbazen: VVD, CDA en ChristenUnie wankelen, alleen D66 houdt de rug (nog) recht. De boeren krijgen zoveel steun bij het publiek, dat de val van het kabinet niet gunstig is voor de democraten. Er zal dus wel water in de wijn gedaan worden. De natuur, de atmosfeer en de rest van het milieu in ons land demonstreren niet, die verkommeren en vervuilen gewoon verder.

 

Het is deze week Kinderboekenweek. Bij boekhandel De Mandarijn hebben ze morgenmiddag een voorleesmiddag voor kinderen belegd. Een aantal mensen zal voorlezen en ze hebben mij gevraagd om dat te doen uit een vermaard kinderboek uit mijn eigen jeugd: 'De scheepsjongens van Bontekoe' van Johan Fabricius. Het werd in 1924 geschreven en is dus bijna honderd jaar oud. Sinds kort is er weer een heruitgave, de 34e druk, bij Uitgeverij Leopold (1916). Ik herinner me het boek erg goed, ik las het in de jaren 50 vele keren en kreeg er niet genoeg van. Het verhaal van de reis van het schip 'De Nieuwhoorn' in het begin van de 17e eeuw naar de Oost fascineerde me. In die jaren wilde ik niets anders dan scheepskapitein worden en op een bepaalde manier is het er uiteindelijk ook van gekomen.

     Maar nu moet ik uitzoeken wat ik eruit zal voorlezen, morgenmiddag. Dat valt nog niet mee, want er zullen veel kleuters zijn en die ga je niet aan het schrikken maken door de ontploffing van het schip en de schipbreuk. Dan willen ze het boek nooit meer lezen. Dus na enig zoeken en nadenken heb ik de doop door Koning Neptunus gekozen, die de drie scheepsjongens bij de passage van de evenaar moeten ondergaan. Daarna krijgen ze een oorlam (en ik misschien ook wel, morgen). Terug naar boven

Gorinchem (51)

Voorlezen bij De Mandarijn uit
Voorlezen bij De Mandarijn uit 'De scheepsjongens van Bontekoe'. Linksonder Ans met Vajèn (foto: Emmy)

Zaterdag 12-10-2019

Er lijkt ruimte voor enige bezinning in de wereld. China en de VS sluiten een deelakkoord in de anderhalf jaar durende handelsoorlog. En leiders van de EU en het VK zien opeens toch mogelijkheden voor een Brexit-deal. Komt er een einde aan de polarisatie die de wereld uit zijn verband rukt? Dat is zeer wenselijk. De markten veren op, en het Britse pond stijgt ineens flink in waarde. Zal die malle blonde Boris het dan toch voor elkaar krijgen? Maar hij moet een mogelijke deal nog door het parlement krijgen, waar hij geen meerderheid heeft.

 

Vanmorgen valt er miezerregen. Onze kanarie begint weer te zingen na een lange rui-periode, waarin hij veel veren verloor en er scharrig en narrig uitzag.

     Er is een nieuw boek verschenen van de Franse econoom Thomas Piketty, 'Capital et idéologie', (Seuil, 2019). De Volkskrant publiceert er vanmorgen een positive recensie van. Sommigen noemden hem na zijn vorige boek de Karl Marx van de 21e eeuw. Dat boek was een lijvig pleidooi voor het verminderen van de groeiende ongelijkheid in de wereld, een thema dat is het nieuwe boek terugkeert. Ik heb niet de moed om dik 1200 bladzijden in het Frans door te worstelen en wacht tot de Nederlandse vertaling. Die komt begin 2020 uit.

 

De boeren vallen nu ook de noodzakelijke energietransitie in ons land aan. LTO Nederland komt in het geweer tegen de aanleg van zonneparken. De boerenlobby-organisatie vindt er teveel grootschalige zonneparken worden aangelegd op landbouwgrond. Merkwaardig, het lijkt me een uitstekend gebruik van landbouwgrond, die vanwege de stikstofcrisis toch moet reduceren. En de boeren krijgen er geld voor, wat wil je nog meer? De woordvoerder van LTO Nederland gebruikt rare, gevoelsmatige argumenten: 'Ik ben ooit helemaal verliefd geraakt op koeien, en dat ben ik nog steeds'. Hij denkt dat mensen liever koeien in de wei zien dan zonnepanelen. Ja zeg, dat schiet niet op.

     De boeren krijgen er na het succes in Leeuwarden van gisteren niet genoeg van. Maandag gaan ze bij negen andere provinciehuizen protesteren. Het ergert me. Bijna driekwart van de Nederlanders steunt ze, blijkt uit een flitsenquète van RTL Nieuws. Het wekt valse verwachtingen. Het grootste deel van de agarische productie gaat naar het buitenland. Drastische reducties in landbouw en veeteelt zijn onontkoombaar, willen we nog natuur overhouden in ons land. Politici moeten laten zien dat ze autoriteit en moed hebben. Je wilt niet weten wat er voor bagger op de sociale media verschijnt. 'Jaag die linkse terroristen de 2e kamer uit!', is nog de meest vriendelijke. Regeringspartij VVD buigt voor het geweld. 'Boeren mogen zoveel vee houden als ze zelf willen.

     Extinction Rebellion demostreert weer in Amsterdam. Nu blokkeerden ze de Blauwbrug in het centrum, die we nog kennen van de acties bij de kroning van Beatrix ('Geen woning, geen kroning!') en het boek van A.F.Th. van der Heijden. Er zijn ongeveer 140 klimaatactivisten aangehouden. De politie grijpt in, anders dan bij de boeren. De klimaatactivisten hebben mijn sympathie, niet de hysterische boeren. Die belichamen ons verleden, niet de toekomst.

 

Vanmiddag lees ik voor in boekhandel De Mandarijn voor kinderen, in het kader van de Kinderboekenweek, uit 'De scheepsjongens van Bontekoe' (zie gisteren en de foto hierboven). Heerlijk om te ervaren hoe ze aan je lippen hangen. een jochie zucht als ik stop. Mooier beloning is er niet. Terug naar boven

Gorinchem (52)

'De Eenvoud' in de Lingehaven (foto van eergisteren). Toevallig vaart een platbodempje achterlangs.

Zondag 13-10-2019

In de tweede havenkom, bij de Peterbrug, ligt sinds een tijdje een mooie zeiltjalk (foto hierboven). 'De Eenvoud' heet hij bescheiden en hij blijft voor de winter. Iemand vertelde dat hij uit Woudrichem is, maar kennelijk is er daar geen plaats voor het schip. Niet lang geleden was hij in de verkoop bij scheepsmakelaardij Fikkers in Groningen. Iemand heeft het schip klaarblijkelijk gekocht. In elk geval een sieraad voor onze Lingehaven deze winter.

 

De zeer zware orkaan Hagibis heeft zware schade aangericht in Japan. Er vielen veel doden (tot dusver 19) en gewonden, vooral omdat huizen en mensen werden meegesleurd door modderstromen. Japan zou sinds 1958 niet meer zijn getroffen door zo'n sterke orkaan.

     In het centrale deel van de Pacific is alleen nog een tropische storm actief (Emma), die zich niet tot orkaan lijkt te ontwikkelen en geen bedreiging vormt voor de Hawaii-eilanden. In het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan is één orkaan actief, Melissa. Die blijft op zee en gaat nergens aan land. Je moet er natuurlijk niet me je boot inzitten.

 

Opmerkelijk is hoe ons land steeds vaker tegen grenzen oploopt, die het zelf heeft geformuleerd in het kader van het noodzakelijk milieu- en gezondheidsbeleid. Behalve de uitstoot van broeikasgassen en stikstof is er nu weer een andere norm steeds vaker wordt overschreden: die van de giftige stoffen onder de verzamelnaam PFAS. Poly- en perfluoralkylstoffen, een verzamelnaam voor circa 600 niet-afbreekbare stoffen die in tal van producten zitten zoals pizzadozen, anti-aanbaklagen van pannen en waterafstotende kleding. Het komt ook in het afvalwater bij het gebruik van de GenX-techniek, om bijvoorbeeld teflon te maken. In het oppervlaktewater verspreiden PFAS'en zich snel. Het beruchte bedrijf Chemours aan de Beneden-Merwede in Dordrecht, van de chemiereus Dupont, gebruikt het bijvoorbeeld. We voeren er vorige week nog langs.

     Een nieuwe norm van het ministerie voor Infrastructuur en Waterstaat bepaalt hoeveel ervan in de grond mag voorkomen: het Tijdelijk Handelingskader PFAS. Voor natuur en landbouwgrond mag er niet meer dan 1 microgram PFAS in een kilo droge grond zitten, elders mag het hoger zijn. Als de norm wordt overschreden, mogen grond, slib of zand niet worden afgegraven en getransporteerd. Veel werk in de bouw, het baggerbedrijf en het grondverzet valt opeens stil. Dat is de reden dat ook bij ons in de Lingehaven het uitbaggeren werd afgeblazen. Onderzoek van het RIVM - daar heb je ze weer - wijst uit dat meer dan 85 procent van de geteste grond boven die norm zit.

     Hoe gevaarlijk is het voor onze gezondheid? Daarover verschilt men van mening. PFAS'en veroorzaken bij ratten tumoren in lever-, alvleesklier en testikels. Krachtens het voorzorgbeginsel is de norm terecht ingesteld in afwachting van nader onderzoek. Je ziet de discussie en de slappe knieën al aankomen. Schade bij mensen moet nog bewezen worden. Na klimaattwijfel en stikstoftwijfel komt er een nieuwe bij: PFAS-twijfel, en hevige kritiek op het arme RIVM, je kunt erop rekenen.

 

De Turkse inval in Syrië gaat zijn vijfde dag in. Volgens het Syrische Observatorium voor Mensenrechten ontsnapten uit een IS-gevangenkamp in de grensplaats Ain Issa, halverwege Raqqa en de Turkse grens, circa 100 IS-leden. Het zouden voornamelijk vrouwen en kinderen zijn. De regio wordt al dagen gebombardeerd door de Turken; ook het kamp zou getroffen zijn.

     Op Twitter zag ik een gruwelvideo uit de regio, waarop mensen, die uit hun auto's getrokken worden en machteloos op de grond liggen, worden geëxecuteerd. Hetzelfde Observatorium voor Mensenrechten meldt negen van zulke executies, waaronder die van een Koerdische politica, Hevrin Khalaf. Naar alle waarschijnlijkheid zijn de daders Arabische soennieten, leden van de milities die de Turkse inval ondersteunen. 'Het maakt niet uit wat andere landen zeggen, wij zullen niet stoppen', zei Erdogan gisteren.

 

De dag is droog en overwegend bewolkt. Het is verrassend warm en het kan in de loop van de dag 22 graden worden. We maken ons klaar om te vertrekken naar het Parkrestaurant De Hoge Veluwe in Otterlo. Daar is vanmiddag een reünie van neven en nichten uit de grote Zijlstra-familie. Terug naar boven

Gorinchem (53)

De bomen op het Eind in herfsttooi.
De bomen op het Eind in herfsttooi.

Maandag 14-10-2019

Leuke reünie gisteren van neven en nichten van de Zijlstra-familie. De laatste keer was drie jaar geleden. Het zijn er weer wat minder. Allen zijn kleinkinderen van mijn grootvader Thomas Rommert Zijlstra, in het begin van de 20e eeuw kastelein te Morra in noordoost Friesland. Hij overleed in 1924. Ik werd naar hem vernoemd en was daarin niet de enige; veel van mijn neven heten Tom.

     De bijeenkomst is aan een hele lange tafel in het Parkrestaurant De Hoge Veluwe. Er zijn 17 familieleden inclusief aanhang komen opdagen. Reünies leveren vaak gemengde gevoelens op. Je ziet dat iedereen inclusief jijzelf ouder is geworden. In het geval van mijn broer en mij is het prettig om in een gezelschap weer eens bij de jongsten te horen. Grootvader Thomas kreeg - schat ik - twaalf kinderen en mijn vader was op één na de jongste ervan.

     De middag vliegt voorbij en na een snelle maaltijd in het restaurant rijden we naar Gorcum terug. Op de A15 na verkeersplein Deil krijgen we heftige regenbuien over ons heen. Het water stroomt over de ruiten en spat op van het asfalt, het zicht is slecht en iedereen vertraagt. Ik ben blij als we thuis zijn.

     Zonnige perioden vanmorgen. Onze straat is in herfstkleuren gehuld (foto hierboven). We rijden naar Oost voor boodschappen en sport. Terug thuis is het donker bewolkt en valt er een flinke regenbui, daarna is er weer zon. In de brievenbus ligt een grote plak luxe chocolade als dank van de dame, wier bankcretitcard ik zaterdag vond.

 

Drama in Noordoost Syrië. Alles verschuift nadat Trump zijn troepen terugtrok. Grote aantallen IS-militanten wisten in de chaos te ontsnappen. De Koerden zijn tegen het Turkse leger niet opgewassen en sloten onder die druk een verbond met de moordenaar Assad. Om het vege lijf te redden moeten ze de macht over hun autonome 'staat' Rojava opgeven. Assad grijpt zijn kans en het Syrische leger trekt nu het gebied in. Zal het met de Turken slaags raken? Erdogan en Assad hadden altijd al de pest aan elkaar, maar het is denkbaar dat de Russen een matigende invloed hebben. Ik vrees dat de Koerden niet erg blij zullen zijn nu weer onder het terreurbewind van Assad te vallen.

     De 28 EU-landen beslissen vanmiddag unaniem om de wapenleveranties aan Turkije op te schorten.

 

Over optrekken. Vanmorgen trekken in acht provincies boeren op hun tractoren naar de provinciehuizen. Intimidatie loont: eergisteren maakten ze het centrum van Leeuwarden urenlang onbereikbaar en al gauw trok het Friese provinciebestuur de stikstofmaatregelen in. Vandaag zegt de gedeputeerde bestuurder Johannes Kramer  (Fryske Nasjonale Partij): 'Door de knieën gegaan? Slappe rug? Dat soort aantijgingen moet je als bestuurder van je laten afglijden. Als zoveel boeren zo boos zijn, moet je erkennen dat je een afslag gemist hebt.’ Hm, daar denk ik toch anders over, de tijd van zachte heelmeesters is voorbij, want de crisis spitst zich toe, nu er alweer een nieuw, alarmerend rapport ligt. Bedenk erbij dat de boeren voor een aanzienlijk deel voor de export produceren. De gezondheid van de burgers en de toch al schaarse natuur in ons kleine land mogen daar niet het slachtoffer van worden.

      Wageningen Environmental Research brengt vanmorgen een rapport uit, opgesteld in opdracht van het Wereld Natuur Fonds, waaruit blijkt dat 160 Natura2000-gebieden in ons land zwaar gebukt gaan onder veel te grote stikstof-depositie. Door veel te hoge deposities van stikstof rukken bramen, grassen en brandnetels op en raken kwetsbare plantensoorten in de verdrukking. De grootste bron van stikstof is ammoniak uit de veehouderij. Om dat te keren moet de stikstofuitstoot moet met meer dan 50 procent omlaag. De huidige kabinetsplannen voor het uitkopen van boeren nabij kwetsbare natuurgebieden zijn ontoereikend om dat te bereiken. Ook op andere plekken in het land zullen veehouders dieren moeten inleveren.

     Dat is duidelijke taal en een duidelijk onderzoek, in dezelfde lijn als het RIVM. Maar omstreeks het middaguur komt het bericht dat gedeputeerde Henk Jumelet (CDA) de provincie Drenthe nu ook de stikstofregels intrekt. De boeren daar trekken nu op naar Groningen om er hun collega's te versterken. Honderden boeren proberen daar het provinciehuis te bestormen omdat gedeputeerde Henk Staghouwer (ChristenUnie) weigert de boeren tegemoet te komen. Die hebben een ultimatum gesteld tot drie uur: 'Als het beleid niet van tafel gaat, gaat de deur van het provinciehuis eruit.' Er zijn schermutselingen met de politie en een boer op een trekker met een stootblok probeert daadwerkelijk de deur in te rijden. Achter die deur is koortsachtig overleg nog gaande, maar bij het afsluiten van deze blogpost (16.45 uur) is er nog geen oplossing. Even later rammen de boeren de deur in en dringen het gebouw binnen. Op Twitter verschijnt een foto van een boer die met bebloede kop naar buiten komt.

     Ook in Flevoland (Harold Hofstra, ChristenUnie), Noord-Holland (Jack van der Hoek, D66 en Esther Rommel, VVD), Zuid-Holland (Adri Bom-Lemstra, CDA) en Utrecht (Hanke Bruins Slot, CDA) weigeren de gedeputeerden de regels in te trekken, maar Gelderland (Peter Drenth, CDA) en Overijssel (Gert Harm ten Bolscher, SGP) schorten onder druk van het geweld de stikstofregels op. De helft van de provinciebesturen gaat door de knieën.

     Het zijn Pyrrus-overwinningen, want het probleem is niet weg. Woensdag willen de boze boeren met hun trekkers het Binnenhof in Den Haag bezetten. Waarom wind ik me zo op over die boeren? Terug naar boven

Gorinchem (54)

Beeld uit de documentaire
Beeld uit de documentaire 'The World of Thinking' met theoretisch-fysicus Nima Arkani-Hamed.

Dinsdag 15-10-2019

Gisteravond belandde ik in een fascinerende documentaire van een uur over Princeton en het beroemde Insitute for Advanced Studies, waar ondermeer Einstein werkte en waar tegenwoordig Robbert Dijkgraaf directeur is. De documentaire droeg terecht de titel 'The World of Thinking' en is hier terug te zien. De film volgt vijf wetenschappers in hun worsteling met vooral de snaartheorie, hopend op een doorbraak. Omdat er op het IAD intensief gewerkt en gedacht wordt, in grote concentratie, is er weinig tekst in de film. En het beeld: met verwaaide haren in de verte staren, ogen dicht knijpen, mompelen, op een schoolbord kalken. De theoreticus Nima Arkani-Hamed (foto hierboven), van Iraanse komaf, blijft soms drie dagen achtereen wakker, zonder slaap. 'Je voelt je een beetje een zombie, maar op een goede manier. Soms zorgt slapeloosheid ervoor dat de goede ideeën bovendrijven.' De frustraties en de wanhoop zijn soms hevig als het weer nergens op uitloopt. Niet vreemd; de doorbraak in de snaartheorie laat al dertig jaar op zich wachten. Ed Witten, een vader van de theorie, kwam zelf ook nog even in beeld. Merkwaardig en tegelijk klassiek, zo'n concentratie van vooraanstaande theoretisch-fysici in de lommerrijke omgeving van een universiteit. Afzijdig van de wereld? Dat wel, geloof ik, maar soms met grote effecten zoals destijds de atoombom. Ik kijk er liever naar dan naar demonstrerende boeren.

 

Het aantal dodelijke slachtoffers van de ongewoon zware orkaan Hagibis, die Japan in de afgelopen dagen teisterde, is opgelopen naar 66. Zeker vijftien mensen zijn vermist en meer dan 200 mensen raakten gewond. Zware regens veroorzaakten overstromingen en modderstromen, waarin veel mensen vast raakten. Vooral de stad Fukushima, bekend van de kernramp en de daarop volgende tsunami in 2011, werd zwaar getroffen door de orkaan. Voor de kust van West-Afrika ontstaat in de noordelijke Atlantische Oceaan een tropische depressie, nummer 15, nog zonder naam, die zware regenval op de Kaapverdische eilanden brengt.

 

Er is vandaag veel kritiek in de media op de slappe knieën van de provinciebestuurders in Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland. Ze bezweken voor de ‘Hollandse staatsgreep’ en voor de ‘trekkerterreur’. Het recept is duidelijk: met een grote bek en grote machines kun je overheden dwingen. Limburg voegt zich vandaag bij het viertal. Driehonderd demonstrerende agrariërs werden op het gouvernement (zoals het provinciehuis daar heet) opgevangen en kregen koffie en cake aangeboden. Gedeputeerde Ger Koopmans (CDA) deelde in het Limburgs mee dat de toepassing van de stikstofmaatregelen fors wordt afgezwakt. Hij uitte ook kritiek op de metingen van het RIVM. Daarna kregen de boeren koffie, cake en gratis uitrijkaarten voor de parkeerplaats.

     Ook opvallend: de regering heeft inderdaad geen meerderheid meer in de Tweede Kamer. Het afgezette lid Van Haga stemt vandaag voor een PVV-motie tegen het stikstofbeleid.

     Morgen trekken de boeren landelijk op, eerst naar het RIVM (maar niet voor de deur). De niet-essentiële werknemers werken die dag thuis. Daarna willen de boeren in Den Haag het Binnenhof bezetten tot de stikstofregels van tafel zijn. Minister Grapperhaus zegt vanmiddag in de 2e Kamer dat ze niet op het Binnenhof mogen. Dat is volgens mij ook vrij eenvoudig af te grendelen.

 

Vanmorgen een tijdje regen, verder bewolkt en droog. Anna heeft oppasdag bij Tessa. Ik haal de bimini van de boot en laat de generator 20 minuten draaien. Terug naar boven

Gorinchem (55)

Satellietfoto
Satellietfoto's van NASA laten zien dat Nederland,NW-Duitsland, Catalonië en de Povlakte hotspots zijn van ammoniak, veroorzaakt door intensieve landbouw. RIVM heeft gelijk.

Woensdag 16-10-2019

De zon komt helder op achter de huizen aan de Kriekenmarkt. In de blauwe hemel met weinig wolken schijnt bleek een volle maan. Al vroeg loop ik naar de prikpost op de Kalkhaven voor de PSA-bepaling. Het is al mis in het land, de boeren zijn op weg en de wegen staan vol files. Ik zit met vijftien andere patiënten in de wachtkamer. Na drie kwartier komt de receptioniste melden dat er vandaag niet geprik wordt. De laborante zit vast in een file. Mopperend keer ik terug naar huis. De boeren kunnen mijn rug op.

     Er staan inmiddels honderden kilometers file. De gemeente Den Haag heeft hulp van het leger ingeroepen om het Binnenhof af te schermen. Het land lijkt steeds meer op een Zuidamerikaanse bananenrepubliek.

     De boeren wantrouwen het RIVM. Volgens Micha Bouwer van de Farmers Defence Force is er met de natuur niets aan de hand. Hij zeg in het Radio1-journaal: 'De hei waar ik langs rij is nog mooi paars en het bos is nog steeds groen en ik rij er elke dag doorheen.' Een ander zegt over het RIVM: 'Ze zijn ambtenaar, en hebben er te weinig verstand van, denk ik. Kijk naar de Oostvaardersplassen, het staat daar geel van het jacobskruiskruid.' Een boerin is verrassend eerlijk. 'Ik vertrouw die stikstofmetingen niet, want ik ben het er niet mee eens.' Dit is het niveau van het boerenprotest.

     Vanochtend wilden de boeren ook protesteren bij de laboratoria van het RIVM in De Bilt. Dat mocht niet, in overleg wijken ze nu uit naar een sportveld in de buurt. Dat loopt nu vol met duizenden tractoren. Gisteren sprak iemand van een 'tractorstaat'. De sfeer is echter gemoedelijk en gezellig, meldt De Volkskrant. 'Er zijn kraampjes waar je een tosti, patatje of koffie kunt kopen. De muziek staat hard aan.' Op een spandoek staat: 'Met data knoeien om de boeren uit te roeien.' Tja, dat heb ik nooit van het RIVM gedacht.

     In een tweet toont weerman Peter Kuipers-Munneke hoezeer het RIVM gelijk heeft. Satellietfoto's van de NASA tonen dat Nederland, NW-Duitsland, Catalonië en de Povlakte hotspots zijn van ammoniak-uitstoot, veroorzaakt door intensieve landbouw. Zie hierboven. Maar het is een klassieke eigenschap van protesterend rechts-populisme om wetenschappelijk onderzoek in twijfel te trekken. Nu dus ook van de boeren.

 

Middag. Op de fiets naar het ziekenhuis geweest om me daar te laten prikken. Veertig wachtenden voor me. Als ik terug rijd is het bewolkt geraakt.

 

De boeren zijn van De Bilt naar Den Haag gereden. Op een foto staat een tractor met de leus: 'HET IS OORLOG!' In een tweet staat een filmpje van een pick-up truck met een grafkist, waarop 'Jesse' staat. een andere draagt de tekst 'Boeren met een missie, Klaver in een kissie.' Merkwaardig dat een oppositieleider die niet verantwoordelijk is voor het stikstofbeleid van de regering, de schuld krijgt. De enorme kolonne rijdt niet naar de afgesproken protestlokatie; die vinden ze te klein. Ze forceren een doorgang door een politieafzetting naar het naastgelegen Malieveld. Later blokkeren ze de trambaan voor het Centraal Station. Overal stromen tractoren de winkelstraten in de binnenstad in. Het is een chaos. Legertrucks en oproerpolitie met schilden blokkeren de doorgangen naar het Binnenhof. Autoriteiten waarschuwen de boeren zich aan de regels te houden: Rutte, Grapperhaus, Remkes (interim-burgemeester), kamerleden.

     Er komen nog steeds nieuwe kolonnes tractoren naar Den Haag. Het openbaar vervoer in de stad ligt plat. Het publiek is opvallend tolerant, zeggen verslaggevers. Het past bij de anti-wetenschappelijke attitude van de demonstranten dat Thierry Baudet en Theo Hiddema een speech mogen houden. Het levert een ietwat Germaanse sfeer op. Daarna komt een 'mystery guest', dat blijkt Geert Wilders te zijn. Hij wil geestig zijn en roept: willen jullie meer of minder stikstofregels? Het antwoord laat zich raden. Wilders zegt daarop: 'Nou, dan gaan we dat regelen.' Hij zegt er niet bij dat de PVV  in 2015 vóór het PAS stemde, dat huidige crisis veroorzaakte. Het niveau in het debat wordt ook geleverd door een spandoek met: 'Zitten we na vandaag nog in de stront, dan neuken we Schouten in de kont!' Ik zou de mininster begrijpen als ze geen verder overleg met de actievoerders wil.

 

Het is bij half vijf. Het is zacht gaan regenen. Ik sluit het blog voor vandaag af. Het ging voor de zoveelste dag over de stikstofcrisis en de boeren. Daarnaast bestaat er ook nog de klimaatcrisis. Zullen de overheden bij al die intimidatie ('stoom afblazen' genoemd) de noodzaak blijven inzien om een krachtig reductiebeleid te voeren en de moed hebben het verzet van de boeren te breken? Terug naar boven

Gorinchem (56)

(Bron: TNO 2019)
(Bron: TNO 2019)

Donderdag 17-10-2019

De wereldvreemdheid van Thierry Baudet. In het debat gisteravond over de Turkse inval in noordoost Syrië noemt hij 'Syrië één van de meest liberale staten in het Midden-Oosten, op Israël na’. Misschien bedoelde hij dat het bloedige martelbewind van de dictator Assad een grotendeels seculiere staat leidde, maar dan drukt hij zich wel erg onzorgvuldig uit.

     Het is inmiddels duidelijk dat de ommezwaai van Trump voor Assad prima uitpakte. Met de Russen beheerst hij steeds meer steden en bases in het noorden van zijn land. Turkije verklaart met een flinke dosis cynisme zich niet te zullen verzetten als Rusland samen met het Syrische regeringsleger de Koerdische YPG uit de regio verwijdert.

 

In Trouw staat vanmorgen een goed verhaal van Jeannine Julen over de oorsprong van de huidige stikstofcrisis: 'Hoe het stikstofgedrocht groeide en ter wereld kwam'. Het is niet eens een lang en ingewikkeld artikel, want de oorsprong ligt ongeveer tien jaar geleden. Toen, in 2008, schoot de Raad van State al een aanpak van de stikstofvervuiling aan. Het ‘Toetsingskader ammoniak en Natura 2000’. Daarin mocht je pas een stal uitbreiden, een weg aanleggen, of een woonwijk bouwen als je kon bewijzen dat nabije stukken 'gekwelde natuur' (Natura 2000) niet verder werden aangetast. Het gevolg van de uitspraak? Stapels stagnerende vergunningsaanvragen op de provinciehuizen. CDA (staatsecretaris Bleker, Koopmans), PvdA (Samson, Dijksma) en VVD bedachten als oplossing de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) van 2015, die onlangs eveneens door de Raad van State werd afgeschoten.

     Twee zware milieucommissies achtten echter toen al de PAS 'een juridisch onhoudbaar gedrocht', want in strijd met de Europese Habitatrichtlijn. Die kijkt niet naar hoeveel er wordt uitgestoten, maar naar de staat van de desbetreffende natuurgebieden - en die is beroerd. Niet onbegrijpelijk als je je realiseert dat Nederland per hectare de hoogste uitstoot van stikstof heeft in Europa (zie boven). Er komt drie keer meer Nederlandse stikstof in het buitenland terecht, dan er vanuit andere landen bij ons binnenkomt, waardoor Nederland een netto-exporteur van stikstof is.

     De impasse van tien jaar geleden is nu weer volledig terug, men is niets opgeschoten dankzij het doordrammen van politici en de landbouwlobby, en het negeren van advies van deskundigen. In die context begrijp ik wel dat de boeren demonstreren, maar de overgrote meerderheid bleef zelf al die jaren apathisch afwachten. Bovendiuen is het navrant dat ze nu rondrijden met een doodskist voor een politicus van een partij, die dit wanbeleid altijd al aan de kaak stelde en onwil of het onvermogen van de regerende politieke partijen om de waarheid onder ogen te zien aan de kaak stelde: dat er in Nederland geen plaats meer is voor de bio-industrie en massale veeteeltbedrijven.

     Ondertussen ligt de bouwsector op zijn gat. Binnen het kabinet dringen CDA en VVD nu aan op de instelling van een drempelwaarde. Wie er beneden blijft mag uitbreiden of bouwen. Dat is de volgende dwaasheid. De natuur is dermate overbelst met stikstofneerslag dat er jarenlang geen ruimte is.

 

Vannacht droomde ik van een dichteres. Vanwege de lengte van deze blogpost daarover morgen. Het is een aardige, zonnige dag met hoge temperaturen voor de tijd van het jaar. We gaan sporten en boodschappen doen. Bij terugkeer blijkt er vlak voor de Eurotop een concept-Brexit akkoord te zijn bereikt. Dat is verstandig. Opvallend is dat het wat betreft Noord-Ierland gebaseerd is op een regeling, die de EU al in februari 2018 voorstelde, maar die toen voor de Britten onaanvaardbaar was: grenscontrôle op de de Ierse Zee in plaats van bij de grens met de Ierse republiek. De Noord-Ierse separatisten zijn er tegen. Ze kunnen de regeling niet elke vier jaar meer opzeggen en houden het VK en de EU daarom nu in gijzeling. Zonder hen is er waarschijnlijk opnieuw geen meerderheid in het Lagerhuis, tenzij Labour opschuift. Als Johnson dat voor elkaar kreeg, vind ik dat knap van hem.

     Het kan natuurlijk ook zijn dat de PM zijn vergaande concessie deed, wetend dat het nieuwe voorstel ook zal sneuvelen in het parlement. Hij kan dan aftreden en, nu hij goed ligt in de polls, nieuwe verkiezingen forceren. Maar inmiddels verklaart Jeremy Corbyn het akkoord 'slechter dan dat van Theresa May'. Labour zal tegenstemmen. De Schotse Nationale Partij (35 zetels) ook. Aan het begin van de Eurotop zegt Juncker dat de EU geen verder uitstel zal toestaan. Het is deze deal of een harde Brexit op 31 oktober. Daarmee is de druk op het Lagerhuis overmorgen maximaal. De Brexit-ellende is dus niet van de baan.

 

's Middags begint bewolking binnen te trekken. Zolang het nog droog is haal ik lijnen weg van boord: de grootschoot en de lijntjes van de traveller, de genuaschoten en de oproller, de stellijntjes van de leiogen en de onderste lijn van de boom. Ze gaan mee naar huis voor in de wasmachine. Terug naar boven

Gorinchem (57)

Portret van Anna Achmatova (1914) door Nathan Altman, Russisch Staatsmuseum, Sint Petersburg.
Portret van Anna Achmatova (1914) door Nathan Altman, Russisch Staatsmuseum, Sint Petersburg.

Vrijdag 18-10-2019

Gisterochtend ontwaak ik met de naam van een dichteres op mijn lippen. Achmatova, alsof ik op het punt sta die uit te spreken. Vreemd, want ik droomde niet van haar. Ik droomde van water, alles was overstroomd, maar het was aangenaam warm en helder water. Als in de Rode Zee bijvoorbeeld, waar we eens zwommen boven de bloei van de koralen. Geen ramp, geen reden tot paniek, eerder tot opluchting, er was niets ergs aan de hand, er was geen oplossing nodig, er hoefde niet te worden gezocht. Vroeger hadden dromen betekenis, tegenwoordig niet. Dromen zijn -0 zegt men - niets anders dan ongerichte neurale activiteit in een brein dat lijkt op een chaotisch warenhuis of magazijn, dat wordt bewerkt door robotkarretjes. Karretjes, die geleid door intelligente algoritmes, zaken verplaatsen zonder ogenschijnlijk plan. Ach, waarom komen ze met Achmatova aan? Aan haar heb ik jarenlang niet gedacht, ik had haar nooit nodig. Maar waarom die nacht dan wel? Stond ze in de weg bij het opslaan van nieuwe herinneringen? Moest ze plaats maken voor iets anders?

 

In de tijd van Freud en de psychoanalyse dacht men er heel anders over. Ik kwam er intensief mee in aanraking, ook wat betreft de interpretatie van dromen. Die Traumdeutung. Onbewuste wensen en verlangens dienen zich aan in de vorm van dromen en van neurotische syndromen. Later werd alles doorvertaald voor ons, revolutionairen van de jaren 60, in de boeken van Herbert Marcuse en Norman O. Brown. De laatste schreef een veelgelezen boek onder de intrigerende titel 'Life angainst Death' (1958, herdrukt in 1965). Voor als je daar nog in gelooft: welke verlangens onthult mijn droom? Ikzelf geloof er niets van, de psychoanalyse heeft tegenwoordig een bedenkelijke wetenschappelijke reputatie.

 

Liever bepaal ik me tot wat tegenwoordig inzake dromen vaststaat. Mensen dromen ongeveer drie tot vijf keer per nacht. Veel dromen duren maar enkele seconden, maar soms ook tientallen minuten. Doorgaans weet je ze niet meer bij het ontwaken. Mijn Achmatova-droom was dus op de rand van wakker worden. Er is alle reden om weer eens stil te staan bij de Russische dichteres. Volgens de dichter Joseph Brodsky was zij een overweldigende verschijning: 1.80 meter lang, met donker haar, een blanke huid en bleke grijsgroene ogen als die van een sneeuwluipaard, rank en ongelooflijk elegant. Ik hield vroeger wel van haar tamelijk nuchtere gedichten. Ze dichtte in haar jonge jaren veel over liefde en vooral over liefdesverdriet. Dat trok me aan toen ik in de jaren 80 alleen leefde in mijn dijkhuis in Deil:

 

Ik wrong mijn handen onder de donkere voile...
Waarom ben je vandaag zo bleek?
Omdat ik hem dronken gevoerd heb
met een wrang mensel van verdriet.
 
Hoe moet ik het vergeten? Hij wankelde de deur uit,
zijn mond pijnlijk vertrokken...
Ik holde naar beneden zonder de trapleuning aan te raken,
ik holde achter hem aan tot de poort.
 
Buiten adem riep ik: ‘Het was allemaal maar een grapje.
Als je wegloopt ga ik dood.’
Hij glimlachte kalm en afgrijselijk
en zei: ‘Zo vat je kou’.
 
(Vertaling: Kees Verheul, 1979)
 
De beschreven scène heeft een hoge herkenbaarheid. Achmatova stierf in 1966. In mijn boekenkast vind ik twee bundeltjes van haar, vertalingen, inderdaad uit het begin van de jaren 80, de ene vertaald door Miriam Van hee en de andere door Hans Boland. Bijna veertig jaar geleden. Ik zal ze weer eens lezen. Maar ik weet nog steeds niet waarom ze na zoveel jaren ineens bij het ontwaken mijn geest binnendrong.
 
Vandaag hebben we een winderige dag. Met redelijk wat zon. Er schijnt regen op komst te zijn, maar die gaat langs ons heen. Anna krijgt 's middags een vriendin op bezoek en ik lees de nieuwe Dawkins uit, 'Los van God - Atheïsme voor iedereen' (Nieuw Amsterdam, 2019). Het bevat geen nieuws, eigenlijk is het een herhaling van eerdere boeken. Het op de hak nemen van religie is niet ongeestig, de evoluitie van ingewikkelde structuren zoals het oog, het hart of het brein zette hij eerder uiteen, b.v. in 'De Blinde Horlogemaker', enzovoorts.
     Iedereen wacht vol spanning op de extra bijeenkomst van het Britse Lagerhuis over het nieuwe Brexit-akkoord. Voor- en tegenstanders lobbyen intensief. Het lijkt een dubbeltje op zijn kant, ik zou niet durven gokken. De vergadering begint om 10.30 uur, er zal wel een livestream zijn. Terug naar boven

Gorinchem (58)

Demonstratie van People
Demonstratie van People's Vote vanmiddag. Anoushka Nairac (16) uit Oxford is woedend dat zij nooit een stem heeft gehad.

Zaterdag 19-10-2019

Het is vandaag Super Saturday in Londen: het debat en de stemming in het Lagerhuis over het nieuwe Brexit-akkoord. Een akkoord dat nog niet eens fatsoenlijk is doorgerekend door de Britse rekenkamer of juridisch is afgetimmerd. Dat tekent het bizarre van de situatie. Elke stem telt. Lastig voor PM Johnson is het Letwin-amendement. Het amendement is van Oliver Letwin, onlangs uit de Tory-fractie gezet door Johnson. Uitleg hier. Dat amendement wil dat Johnson om uitstel van brexit moet vragen ongeacht de uitslag van de stemming vanmiddag. Letwin is bang dat als de brexitdeal eerst wordt goedgekeurd, hardline brexiteers vervolgens de vereiste  brexitwetgeving wegstemmen. Hij wil voorkomen dat brexit op die manier alsnog in een No Deal kan eindigen op 31 oktober. Als het amendement wordt aangenomen - en die kans is groot - dan is de stemming van vandaag niet definitief. Dan volgt er nog een definitieve stemming bij de ratificatie in het parlement vlak voor de  deadline van 31 oktober.

 

Om half elf opent voorzitter Bercow de zitting en deelt meteen mee dat hij het amendement-Letwin heeft geselecteerd voor behandeling. Daarna begint het debat met een verklaring van Johnson. Ik volg het in een livestream. Het debat kan dus eindigen in een anti-climax, als het Letwin-amendement wordt aangenomen. Dan trekt de regering de stekker eruit en wordt dinsdag een nieuwe poging ondernomen. Super Tuesday, dus. De PM moet dan wel de vernedering ondergaan om voor 23.00 uur vanavond (Ned. tijd) bij de EU uitstel te vragen. Dat krijgt hij, lieten ondanks Juncker de Europese leiders gisteravond weten. Voor korte tijd.

     De regering heeft geen meerderheid in het Lagerhuis. Johnson heeft 320 stjemmen nodig, inclusief zijn eigen stem. De BBC heeft een lopende inventarisatie van MP's, die in kaart brengt hoe zij waarschijnlijk zullen stemmen. 310 MP's gaan vrijwel zeker voor Johnsons deal, 302 vrijwel zeker tegen. Van 27 MP's is nog niet bekend welke kant zij zullen opgaan.

     Zoals altijd is het debat levendig en scherp. Politiek theater, als het niet zo'n ernstige zaak was. 'No brexit for Northern Ireland', concludeert Nigel Dodds van de DUP, de Noord-Ierse separatisten. Zij overwegen om vóór het Letwin-amendement te stemmen. Ian Blackford van de Scottish National Party (SNP) vraagt juist het omgekeerde: waarom is er ook niet zo'n aparte regeling voor Schotland? De Schotten dreigen met een nieuw onafhankelijkheidsreferendum. Buiten demonstreren tienduizenden mensen van People's Vote voor een tweede Brexit-referendum (foto hierboven).

     Om kwart over twee spreekt Theresa May. 'Ik heb een duidelijk gevoel van déja-vu', zegt ze. Gelach. Ze doet een klemmend beroep op het huis om voor de nieuwe deal van Johnson te stemmen. Geboeid volg ik het debat. Wordt het een historisch moment of komt er opnieuw uitstel? Zal Noord-Ierland een harde grens op zee krijgen? Een grens die zal worden gecontroleerd op smokkel en ontduiking van BTW door - nota bene -Britse douaneambtenaren? Daaroim zegt DUP-MP Sammy Wilson dat de deal van Johnson Noord-Ierland 'in de klauwen van de Europese Unie' zou houden.

 

Het is half vier. Einde debat. Voorzitter Bercow vraagt mondeling te stemmen over Letwins amendement. Zoals verwacht is het Lagerhuis verdeeld. 'Division!', roept Bercow, 'open the lobby's!' Onder luid geroezemoes lopen de parlementairiërs naar de stemzaaltjes. 'Lock te doors!', roept Bercow. BBC-verslaggever Laura Kuenssberg, doorgaans goed ingevoeerd, en Sky News melden intussen dat de DUP vóór het amendement zal stemmen. Dat is een klap voor Johnson. NOS-correspondent Tim de Wit zegt echter op Twitter: 'Laatste nieuws: DUP steunt dit amendement'. Ik heb er geen idee meer van wie er gaat winnen. Niemand heeft dat, geloof ik.

     Het stemmen gaat vlug, na een kwartier zit iedereen weer in de banken terwijl de stemmen worden geteld. History in the making. Even later komt de uitslag: het Letwin-amendement is aangenomen door het Lagerhuis. 322 parlementariërs waren voor, 306 waren tegen. Premier Johnson moet nu om brexit-uitstel vragen bij de EU. Maar hij zegt meteen dat hij dat voorlopig niet gaat doen. Hoe is het mogelijk?

     Johnson stelt de stemming over zijn brexit-akkoord uit en zegt: 'We zullen onze vrienden in de EU vertellen dat verder uitstel slecht is voor dit land, de EU en de democratie.' Hij zegt te hopen dat de EU zich niet 'aangetrokken voelt' tot het verlenen van uitstel. Hij neemt hiermee een geweldige gok. De Tory-afgevaardigden verlaten en masse de zaal en laten de andere leden in verwarring achter. Leden van de oppositie opperen om naar het Hooggerechtshof wegens overtreden van de wet. Dat hof kan nauwelijks voor de brexit-datum een uitspraak doen en dan clasht het VK in een harde scheiding. Want - als ik het goed begrijp - kan blonde Boris met een semi-legaal trucje tóch wachten tot de laatste minuut voor 31 oktober met het vragen van uitstel. Merkwaardig, ik dacht dat de Benn Act hem klip en klaar dwingt het vóór komende middernacht te doen. Tamelijk confuus discussiëren de resterende leden van het Lagerhuis met de voorzitter wat ze nu volgende week moeten doen. Ik moet zeggen dat Boris je wel iedere keer weet te verrassen.

 

Vandaag is mijn dochter Floor jarig. Ze wordt 41. Ik bel haar a vroeg op om te feliciteren. We zullen elkaar volgende week zien, als we in Utrecht uit eten gaan met Rommert en Bas erbij. De dag is eerst grijs, daarna komt er meer zon. We gaan tussen de debatten in Londen door even naar de boot. Ondanks de vele buien is er niet veel lekkage. Ik neem nog een paar lijnen mee voor in de wasmachine. Terug naar boven

Gorinchem (59)

De EM Drive, een stuwstofloze aandrijving voor raketten van de Britse uitvinder Roger Shawyer (afbeelding: luismmolina/iStock / Getty Images Plus)
De EM Drive, een stuwstofloze aandrijving voor raketten van de Britse uitvinder Roger Shawyer (afbeelding: luismmolina/iStock / Getty Images Plus)

Zondag 20-10-2019

Ach toch, Boris Johnson heeft een uur voor middernacht toch maar een brief aan de EU gestuurd, waarin hij om uitstel vraagt voor de Brexit. Daar was hij wettelijk toe verplicht. Maar hij heeft er zijn handtekening niet onder gezet. Wel tekende hij een tweede brief. Daarin staat dat uitstel een vergissing zou zijn. Een derde brief is van de Britse vertegenwoordiger in Brussel, die schrijft dat de regering verplicht was om uitstel te vragen. Het is zó flauw, zelfs voor een politicus, dat men in Brussel de Britse PM nauwelijks serieus kan nemen - maar dat moet men natuurlijk wel. Uiteraard rijst de vraag of het uitstelverzoek zonder ondertekening wel rechtsgeldig is. Misschien legt de oppositie het wel aan een rechter voor. De EU heeft even geen haast, want komende week zal het Britse Lagerhuis wel stemmen over het Brexit-akkoord. Dat kun je beter even afwachten.

 

Sinds jaar en dag zoeken wetenschappers naarsrtig naar manieren om sneller en goedkoper door de ruimte te reizen. Want onze huidige raketten zijn duur en langzaam. Dat belemmert dat we sterrenstelsels en werelden in het heelal voorbij ons zonnestelsel kunnen verkennen. Onlangs was er een bericht in de New Scientist over een technologie die dergelijke beperkingen zou opheffen: de 'helical engine' van NASA-ingenieur David Burns. Het toestel zou zelfs op 99% van de lichtsnelheid kunnen reizen, gebruikmakend van relativistische effecten. Het wetenschappelijk artikel staat hier. Een dergelijke snelheid zou de nabije sector van het heelal binnen bereik van de mens brengen.

     Voortstuwing worstelt altijd met de aloude 3e Wet van Newton, dat iedere actie een tegengestelde reactie oproept van dezelfde grootte. Actie = Reactie. Denk aan de terugslag van een geweer. Bij raketten gebruikt met brandstof als stuwstof, die met krachtige uitstoot naar achteren de raket omhoog c.q. vooruitstoot. Daarom is er in raketten zoveel ruimte nodig voor het meenemen van die stuwstof. Burns denkt dat hij voor de 'helische motor' een technologie bedacht heeft zonder stuwstof.

     Daarbij gebruikt hij de 3e Wet van Newton op een wijze, waarbij de beweging van een veranderende massa snelheid kan genereren. Het gevolg zou zijn dat de actie die van de reactie overtreft, en voilä: voortstuwing. Kijk voor de technologische uitleg in het bovenstaande artikel. Schrik niet, die is verbazend simpel. Maar hoe verkrijg je een veranderende massa? Dat is de crux. Er zou een deeltjesversneller voor nodig zijn in de vorm van een kurkentrekker, dus een spiraal of helix. De versneller zou 200 meter lang moeten zijn en 12 meter in diameter. daarmee kun je met massa relativistische effecten bereiken, vanwege de snelheid in de kurkentrekker-versneller. De speciale relativiteitstheorie uit 1905 van Einstein stelt dat objecten zwaarder worden als hun snelheid de lichtsnelheid nadert. De spiraalvorm geeft de deeltjes een heen- en weergaande beweging, waardoor ze wisselend sneller en langzamer bewegen, en verandert ieder keer hun massa van zwaar naar minder zwaar. Dat genereert voortstuwing. Verbluffend simpel, maar werkt het?

     De helische motor zou zelf een vermogen van 265 megawatt vergen om een stuwkracht van 1 newton te produceren. Dat is heel weinig, ongeveer de kracht waarmee je vinger een toets indrukt op het toetsenbord van je PC. Maar als je dat in het vacuüm van de interstellaire ruimte laat gebeuren, is er geen wrijving meer en versnelt je ruimteschip. Als je het alsmaar achtereen herhaalt, kan het schip de lichtsnelheid zelfs benaderen.

     Burns heeft het concept zelf ontwikkeld, zonder steun van de NASA. Veel wetenschappers twijfelen eraan. Men denkt dat het principe de wet van behoud van impulsmoment schendt; een steunpilaar van de natuurkunde. Dat is de natuurkundige wet die bijvoorbeeld het steeds snellere rondspinnen van een kunstschaatster mogelijk maakt.

     Er werden eerder al stuwstofloze aandrijvingen bedacht, zoals een motor die centrifugaalkrachten zou omzetten in rechtlijnige, de Cook Inertial Drive (CID) van de Amerikaanse uitvinder Robert Cook, en de EM-motor van de Britse uitvinder Roger Shawyer. Een imposant ogend toestel (zie hierboven). Van beide ontwerpen is nooit bewezen dat ze werken. Lees o.a. hier. Er zijn nog geen aanwijzingen dat de NASA het concept van hun medewerker Burns in de praktijk wil toetsen met een proefopstelling van een deeltjesversneller, laat staan een prototype.

 

Het is vandaag een aardige, droge dag met niet veel zon en wind uit het noorden. We houden een rustige zondag. Tessa komt voor de verandering zonder kinderen op bezoek en zit lekker met haar moeder te kletsen. Ik begin aan boek dat ik erg goed vind: 'Dit is geen propaganda' van de in Rusland geboren journalist Peter Pomerantsev (Hollands Diep, 2019), over 'de oorlog tegen de waarheid' in al zijn verschillende vormen vanaf WO II tot nu. Van de vroegere staatspropaganda tot de huidige internet trollenfabrieken. Pomerantsev kan heel goed schrijven. Terug naar boven

Gorinchem (60)

Maandag 21-10-2019

Vaste lezers weten dat ik met miljoenen anderen al jaren meedoe aan SETI@home, het programma waarbij je onbenutte tijd en processorruimte van je eigen computer inzet voor de analyse van buitenaardse radio-signalen. Gisteren bereikte ik 300.000 analyses (zie hierboven). Sinds 24-01- 2017 draai ik mee, maar vóór onze zeiljaren was ik er er ook al bij betrokken. Bijna een jaar geleden was ik bij 200.000. Het kan honderduizenden jaren duren voordat SETI intelligent buitenaards leven vindt. So what? Wie niet zoekt... Lees er hier meer over, zeker als je zelf mee wilt doen. Mijn rangorde in het project is 392.606 van 4,5 miljoen deelnemers. Verbeterd. Een jaar geleden was het nog 522.020. Je moet een methode kiezen als je naar een speld in een hooiberg zoekt. SETI koos voor de raddiofrequentie van waterstof (H), het meest voorkomende atoom in het heelal: 1.42 - 1. 54 GHz, vanuit de gedachte dat aliens misschien ook bij voorkeur dezelfde bandbreedte zouden gebruiken, mogelijk omdat die het minste energie kost en het verst reikt.

 

In deze verdachte, veel te bevolkte wereld sta ik soms midden in mijn huis, de handen op de rug, naar mijn boekenkasten te kijken. De blik glijdt langs de ruggen op de planken, ik groet bekende namen als waren het vrienden, maar even vaak weet ik het niet meer. Soms ontbreekt - onverklaarbaar - een vriend. Zo kom ik pasgeleden aan bij Pe.. en mis opeens iets. Hugues C. Pernath. Die was één van mijn eerste dichters, een Vlaming, begin jaren 60 bezat ik een bundeltje van zijn hand dat 'Instrumentarium voor een winter' heette, uitgegeven bij De Bezige Bij, ik weet het zeker,  zoals ik ook zeker weet waar ik het kocht: met 10% korting in de Bredase Boekhandel Tinga in de Catharinastraat, waar ik in mijn vrije tijd winkelbediende was. Maar het is er niet meer en ik begrijp niet hoe dat kan. Heb ik het uitgeleend? Is het in vroeger jaren ontvreemd tijdens een wild feest? Voor de komende winter heb ik dus geen instrumentarium meer, wat dat ook moge zijn, ik zal het zonder moeten stellen op dezelfde wijze waarop ik het al tientallen jaren doe. Nooit meer aan Pernath gedacht.

     Maar ik vergis me. Op de plaats waar ik het bundeltje had behoren te vinden, staat het 'Verzameld Werk' van de dichter (Pink Ed., 1980). Een omvangrijk, bijna vierkant, donker volume van meer dan 400 bladzijden. Bijeengebracht door een vriend, Henri-Floris Jespers. Pernath stierf in 1975, 43 jaar jong. Jespers - een Vlaams nationalist - pas in 2017, hij werd 72 en hij was 'een wandelende encyclopedie en gepassioneerd archivaris van de Belgische avant-garde', schreef de Gazet Van Antwerpen in een necrologie.

     De nevel begint iets op te klaren in mijn geheugen. Heb ik niet toch al eens over Pernath geschreven? Er staat me iets van bij. Dat is met de zoekfunctie snel gevonden: anderhalf jaar geleden heb ik hem een keer genoemd. Ik nam me zelfs voor een keer op dit weblog over hem en zijn veelal onbegrijpelijke gedichten te schrijven. Ik was het vergeten en toch ook weer niet helemaal, anders signaleerde ik niet zo snel het ontbreken van zijn bundeltje. "Instrumentarium voor een winter' beslaat een flink deel van het Verzameld Werk.

 

Ik zou willen zijn het onbekende huiversprookje

Dat een grootmoeder me nooit vertelde,

Van haar lauwe taal de heldere ruimte

Tussen nu en herfst.

 

Het eerste gedicht van het instrumentarium. Tja. Gelukkig zijn de winters niet meer zo erg koud, je kunt het zonder instrumentarium wel aan. Een duistere dichter, die Pernath, een womanizer die leefde als een dandy, ter maskering van zijn wanhoop, vermoed ik, slechts voor korte tijd en moeizaam formulerend, 'nabij de ingewanden van de huiver'.

 

Zijn ijsgeur dwaalde, dodelijk duizend jaar

Verwarring sinds schrijven en begrijpen

Geschreven, lang verwoest.

Zijn handen slechts een oog

Tijdloos achter het razend oog

Der geheime aarde, openbaring gebrand.

 

Het is een overwegend droge dag. Weer naar de prikzuster, nu voor de diabetesscreening. Er zijn geen tractoren van boeren op de weg, de zuster is aanwezig. Daarna sport, boodschappen, lezen. Er is geen stemming over het nieuwe Brexit-akkoord in het Britse Lagerhuis. Voorzitter Bercow hield de geplande stemming tegen omdat dezelfde motie niet twee keer aan het parlement mag worden voorgelegd. De eerste keer was zaterdag. Terug naar boven

Gorinchem (61)

Anna vanmorgen met Lisa-Mae en Vajèn.
Anna vanmorgen met Lisa-Mae en Vajèn.

Dinsdag 22-10-2019

Met een half oor en oog volg ik de debatten over het Brexit-akkoord van PM Johnson. Hij schijnt de Brexit-wetgeving, de Withdrawal Agreement Bill, een document van 110 bladzijden en 435 pagina's met tal van bijlagen, in drie dagen door het Lagerhuis te willen jagen. Om het vertrek uit de EU voor 31 oktober rond te maken, moet het Lagerhuis uiterlijk op donderdag definitief ermee akkoord gaan. Uitermate ingewikkelde juridische en administratieve materie. Over bijvoorbeeld  een onderwerp als het aantal toegestane dieren in circussen - The Wild Animals in Circuses Act 2019 - debatteerde het parlement veel langer. Het is bizar en onverantwoordelijk dat de uittredingswet, die de toekomst van het hele VK bepaalt, er in een paar dagen doorheen moet worden gejast. Het is weer eens duidelijk: populisten hollen de functie van parlementen uit. Vanavond na 20.00 uur stemt het Lagerhuis over dat tijdpad. Als het niet lukt, wil Johnson verkiezingen nu de peilingen voor hem gunstig zijn.

 

Het wurmen, drammen en draaien van de vooraanstaande Tory-politici om alsjeblieft de Brexit voor elkaar te krijgen, is uitermate bijzonder. Theresa May zei nog vorig jaar 'dat een douanegrens tussen Noord-Ierland en Groot-Brittannië een voorstel is waar geen enkele Britse premier op kan ingaan.' Nog geen jaar geleden zei Boris Johnson op het partijcongres van de Ulster Nationalisten (DUP) dat Noord-Ierland bij aparte handelsregels 'een quasikolonie van de EU' zou worden. 'Geen enkele Britse Conservatieve regering kan of zal zulke afspraken goedkeuren', aldus Johnson toen. Het is exact wat er nu wordt voorgesteld. Ik begrijp niet dat zoveel mensen dergelijke politici serieus kunnen nemen.

     De DUP begrijp ik wel. In de steek gelaten door de Tory's zeggen de Ulster nationalisten nu dat het akkoord  de deur naar een verenigd Ierland wagenwijd openzet. Hun belangrijkste zorg is van demografische aard. De katholieken krijgen sinds jaar en dag meer kinderen. Over een paar jaar zullen zij als Noordierse protestanten een minderheid vormen in de bevolking. Volgens de BBC kunnen de katholieken al in 2021 een meerderheid hebben. Deze week is dus hun laatste kans om nog invloed op de regeling van de Brexit invloed uit te oefenen. Het liefst willen ze een unionistisch veto voor iedere noodregeling voor de Ierse grens, maar dat krijgen ze niet van Boris Johnson.

 

Vandaag een overwegend bewolkte dag. Anna had een slechte nacht vanwege migraine. Daarom brengt Tessa haar dochters naar ons, zodat Anna niet weg hoeft. Voorlezen en filmpjes en spelletjes op de tablet (foto hierboven), ze groeien anders op dan wij. Na het middaguur komt Tessa ze weer halen en duikt Anna in bed. Terug naar boven 

Gorinchem (62)

Maanden september 1860 - 2019 (bron: Berkeley Earth)
Maanden september 1860 - 2019 (bron: Berkeley Earth)

Woensdag 23-10-2019

Het blijft maar doorgaan. 2019 is op weg om wereldwijd het op één na warmste jaar ooit gemeten te worden. De resterende maanden van het jaar kunnen daar weinig meer aan veranderen. De hoge score is opvallend, omdat er geen sprake is van een El Niño-jaar. Het warmste jaar ooit gemeten was 2016 en toen was er wél een El Niño. Aan het eind van de zomer was er zelfs een zwakke La Niña, dat de temperaturen wereldwijd altijd wat drukt. De maand september was desondanks de warmste ooit gemeten: 0,83 graden Celsius ( 0,06) boven gemiddelde van de jaren 1951 - 1980 en 1,21 graden ( 0,07) boven het gemiddelde over 1850 - 1900 (zie hierboven). Er lijkt sprake van een versnelling. Alleen al in de afgelopen vijf jaar is de globale temperatuur 0,2 graden gestegen, net zoveel als in de tien jaar ervoor. In de zomer van 2019 bereikte het zee-ijs van de Noordpool het een na laagste punt sinds het begin van satellietwaarnemingen boven het gebied en waren er in de toendragebieden rondom de Noordpool uitzonderlijke natuurbranden.

 

Mijn humeur is aanzienlijk gedaald. Niet alleen door het bovenstaande. Gisteravond kreeg ik via de beveilgde emailserver van mijn huisarts de uitslag van de PSA-bepaling: 0,3 µg/l gestegen sinds de laatste keer. Het gehalte was in mei nog 0,2 µg/l, nu 0,5 µg/l. Tja, het moest een keer gebeuren. Mijn overleving is al bijna 10 jaar en zelfs klachtenvrij,  dus geen incontinentie e.d. De volgende contrôle is nu binnen drie maanden; in januari dus. De grote vraag is uiteraard of er een lokaal recidief is van de tumor of dat er ergens in mijn lichaam uitzaaiingen zijn (afstandsmetastasering). Als de stijging doorzet - wat nog moet blijken - zal er nader onderzoek moeten komen: een  combinatie van moderne beeldvormende technieken – een PET-scan, een MRI-scan en een CT-scan - om het recidief of de metatstasen op te sporen.

     In de achterliggende jaren veroorloofde ik me de luxe om nauwelijks aan die prostaatkanker te denken, afgezien van de halfjaarlijkse contrôles. We zullen zien of dat veranderen moet, maar het duurt helaas wel even voor het duidelijk wordt.

 

Na een grijs begin wordt het een dag met flink wat zon. We krijgen de broer van Ans en zijn vrouw op de lunch. Dat verzet de gedachten wat. Terug naar boven

Gorinchem (63)

Heeft de quantumcomputer Sycamore van Google (links) de supercomputer Summit van IBM (rechts) verslagen en quantumsuperioriteit bereikt?
Heeft de quantumcomputer Sycamore van Google (links) de supercomputer Summit van IBM (rechts) verslagen en quantumsuperioriteit bereikt?

Donderdag 24-10-2019

Het werd groot en met fanfare gebracht deze week: Google zegt dat het bedrijf quantum supremacy (quantumsuperioriteit) bereikte met zijn quantumcomputer Sycamore (Esdoorn). Dat is het tijdstip waarop een quantumcomputer sommige opdrachten uitvoert die voor klassieke computers te moeilijk zijn. Het zou een historische geburtenis zijn. Overigens wordt er over de definitie van 'quantum supremacy' nog wel gesteggeld, maar dat terzijde. In elk geval beweert Google dat het met zijn 53-Qubit quantumcomputer in staat is de snelste supercomputer van dit moment, sinds november 2018 de Summit van IBM, te verslaan. Ook in ons land werd het bericht groot gebracht. De NOS kopte gisteren: 'Doorbraak met quantumcomputer van Google "is echt een mijlpaal"', daarbij hoogleraar Lieven Vandersypen van de TU Delft citerend, ook De Volkskrant sprak van 'een quantummijlpaal' van Google en in DWDD was fysicus Vincent Icke het er ietwat schoorvoetend mee eens. Alles naar aanleiding van dit artikel in het prestigieuze blad Nature. Wat is de claim van Google?

 

Google zegt in Nature-artikel dat Sycamore een complexe combinatie van sommen in 3 minuten en 20 seconden berekende, een opdracht voor het bepalen van de 'toevalligheid' (randomness) van een reeks getallen, waar een klassieke supercomputer 10.000 jaar voor nodig zou hebben. De test heet 'random circuit sampling'. Meteen reageerde IBM dat hun supercomputer Summit het in 2,5 dag zou kunnen en dat er van quantumsuperioriteit geen sprake was.

 

Iedereen weet inmiddels dat een quantumcomputer werkt met quantumfenomenen als superpositie en verstrengeling, en dat het grote probleem is dat de quantumgolffunctie ineenstort bij een meting (het meetprobleem). Juist die fenomenen maken de enorme rekencapaciteit mogelijk, maar ze bepalen ook de enorme kwetsbaarheid van quantumcomputers voor verstoringen. Ze zijn uiterst instabiel. Heel veel omgevingsinvloeden kunnen decoherentie veroorzaken. Die factoren worden bij elkaar 'witte ruis' genoemd.

     Daarom zijn er extreme omstandigheden nodig als vacuüm en een tenperatuur bij het absolute nulpunt. Een klassieke computer werkt met de bits 0 en 1, dat zijn dus niet-verstrengelde toestanden die slechts een minieme fractie vormen van alle (verstrengelde) toestanden waar een quantumcomputer mee kan rekenen. Als de Sycamore van Google inderdaad met 53 gubits werkt, dan heeft hij in principe de beschikking over de onvoorstelbare hoeveelheid van 253 mogelijke toestanden. Dat is gelijk aan 1016 ofwel 10 Quadriljoen. Ik geloof dat dit te simpel uitgedrukt is, maar het geeft een indruk. In elk geval maakt de 'random circuit sampling' test gebruik van die gigantische capaciteit. Die vereist echter een minimum en de vraag is of 53 cubits voldoende zijn voor een positieve test. Sommige deskundigen stellen dat er een capaciteit nodig is tussen de 70 en 100 qubits en een diepte van 10 logische poorten. Google zegt echter in Nature dat Sycamore  voor de test slaagde. Hoe dan ook: een knappe prestatie.

 

Er staat tegenover dat ook klassieke computers nog steeds beter worden. Ze mogen dan wel méér tijd nodig hebben voor ingewikkelde bewerkingen, maar die tijd kan men bij de verdere ontwikkeling nog heel veel korter maken. Bovendien hebben de logische poorten van de supercomputers als IBM's Summit een foutenmarge van slechts 1 op 1017 bewerkingen; bij quantumcomputers is dat pas 1 op 200. Voor het halen van quantum superiority zou minimaal 1 op 1000 vereist zijn. Die gevens ontleen ik aan dit artikel in Quanta Magazine. In elk geval is de triomfantelijke claim van Google nog helemaal niet zo zeker. Maar dat er in de komende tijd ergens quantumsuperioriteit wordt gehaald, is wel zeker.

 

Het is een dag met veel zon, wolken en wind. En het is opvallend zacht. We gaan niet sporten een boodschappen doen, want Anna is nog niet in orde. Morgen dan maar. 's Middags haal ik de boot verder kaal: buiskap weg, bijbootje van het voordek, leeg en opgevouwen, alle resterende lijnen opgenomen en onder een keukenzeiltje op de giek gebonden (onder de huik, dus), en natuurlijk onze iconische kabouterlampjes opgeborgen. Terug naar boven

Gorinchem (64)

Herfstochtend, Lingehaven. Rechts ligt onze Dulce.
Herfstochtend, Lingehaven. Rechts ligt onze Dulce.

Vrijdag 25-10-2019

Anna voelt zich vandaag een stuk beter, dus gaan we sporten en boodschappen doen op Oost. Het is een overwegend bewolkte dag, met 16 graden nog steeds tamelijk zacht voor de tijd van het jaar. Morgen zal het nog met 16 tot 20 graden nog steeds zacht blijven, daarn slaat het weer om en wordt het kouder. De wintertijd lijkt te gaan beginnen met nachtvorst.

     Het is weer de tijd voor de winterverwachting. Ik had die van Piet Paulusma nog niet gezien. De achterliggende twee jaar voorspelde hij strenge winters. Die kwamen niet. Maar de voorspelling van Piet komt vanmorgen. Hij gaat opnieuw uit van een koude winter. Ja, als je dat ieder jaar herhaalt, zit je vast een keer goed.  Maar ook bij hem zullen december, januari en februari soms rommelig en kwakkelend verlopen. Toch verwacht hij één of twee perioden met vorst, waarbij er geschaatst kkan worden, en veel overlasgt door sneeuw en ijzel. 'Ik blijf van mening dat echt koude winters nog mogelijk zijn, ondanks de opwarming van de aarde. De Elfstedentocht zal binnen zeven jaar ook nog wel komen', zegt Piet. Volgens Weeronline krijgen we een typisch wisselvallige en zachte winter, zoals we de laatste tien jaar gewend zijn geraakt. 'Voor zowel december, januari als februari zijn de computermodellen unaniem: de kans op zachter weer dan normaal is groot. Meestal waait de wind uit het zuidwesten en daarmee wordt zachte oceaanlucht aangevoerd. Daardoor is de kans op vorst en sneeuw kleiner dan gebruikelijk en zal de temperatuur regelmatig oplopen tot in de dubbele cijfers.'

 

Brexit. Boris Johnson wil maandag het Lagerhuis vragen te stemmen over vervroegde verkliezingen. Die zouden op 12 december kunnen plaatsvinden. De EU wacht de uitkomst af, alvorens te beslisen over zijn aanvraag voor uitstel. Het hangt van Labour af, want voor het uitroepen van verkiezingen is een tweederde meerderheid in het Lagerhuis vereist. Gisteren besloot de partij er tegen te stemmen. Daarmee is de kans op verkiezingen klein. De regering-Johnson heeft aangekondigd in ‘staking’ te gaan als de oppositie verkiezingen blijft tegenhouden. Overigens heeft het parlement nog tot 9 november de tijd om definitief in te stemmen met het nieuwe Brexit-voorstel.

 

Volgens de bekende historicus Rob de Wijk pleegt het Westen langzaam zelfmoord. Zelfmoord in slowmotion. Dat schrijft hij vandaag in zijn column in Trouw. De verzwakking van Europa door ondermeer de Brexit is er een element van, de verzwakking van de NAVO door de desinteresse van Trump in het bondgenootschap een tweede, het blokkeren van het EU-lidmaatschap van Albanië en Noord-Macedonië deze week door Frankrijk en Nederland is een derde, het niet willen ratificeren van het CETA-handelsverdrag met Canada, nu zelfs bepleit door PvdA en Groen Links, een vierde. 'Het allerergste is de benepenheid die achter deze standpunten zit. PvdA en GroenLinks hebben even niets te schaften met vrijhandel die ons sterker moet maken in een wereld waarin China opkomt, Rusland assertiever wordt, Amerika het laat afweten, Europa zwakker wordt en de volgende recessie er aan komt', schrijft De Wijk.

     Ik ben het met hem eens. De zorgen zijn niet overdreven. Kijk eens naar het nieuws dat Servië, dat ook in de wachtkamer voor de EU verblijft, ondanks waarschuwen van de EU vandaag een vrijhandelsakkoord tekent met de Euraziatische Economische Unie (EES), die gedomineerd wordt door Rusland. Dat nationalisme nu ook bij links zijn lelijke kop opsteekt, had ik niet verwacht. Terug naar boven

Gorinchem (65)

De grens van het zonnestelsel en de interstellaire ruimte (afbeelding: New Scientist)
De grens van het zonnestelsel en de interstellaire ruimte (afbeelding: New Scientist)

Zaterdag 26-10-2019

Het is eigenlijk een non-plek. Uiterst onherbergzaam, geen plek om te verblijven, de ruimte direct buiten de rand van het zonnestelsel. Ooit zullen ruimtevaartuigen er voorbij jagen, op weg naar andere sterren en hun planeten, als de mens snelheden beheerst die een substantieel deel van de lichtsnelheid bedragen. Nu is het de plek waar de twee verste ruimtesondes van de mens op weg zijn, in de interstellaire ruimte maar toch nog vlakbij die grens, die de termination shock heet. De naam drukt uit dat hier de zonnewind, de stroom geïoniseerde deeltjes vanaf de zon, met een schok botst op de deeltjes van de insterstellaire materie en sterk afgeremd en verstrooid wordt. De grensregio erna heet de heliopauze, vanwege de trage restsnelheid van de zonnewind. Ook de interstellaire deeltjes worden weggeduwd, als een soort boeggolf in een boog om het zonnestelsel heen. Zie de afbeelding hierboven. Voyager 1, gelanceerd in september 1977, passeerde de termination shock in 2003 en verliet het zonnestelsel definitief in 2012. De Voyager 2, een maand eerder gelanceerd maar in een andere richting, vloog in 2018 het zonnestelsel uit. Dat betekent dat zde circa 5 jaar lang elk aan een kant van de grens zijn geweest. Dat zie je op de afbeelding hieronder (New Scientist).

 

heliosheath_pressure De beide Voyagers bevonden zich in 2017 ieder aan een kant van de grens van het zonnestelsel en maten allebei een scholkgolf van deeltjes van de zon (afbeelding: New Scientist).

 

Nu blijkt uit recent geanalyseerde metingen - Jamie Rankin, Princeton - dat ze in 2012 ieder een schokgolffront van zonnedeeltjes registreerden, de ene sonde binnen en de andere buiten het zonnestelsel (zie boven, het gele front). De zon vertoont vaak uitbarstingen aan zijn oppervlak, waarbij tsunami's van deeltjes de ruimte ingeslingerd worden. Die kunnen zich verenigen tot een enorm golffront dat naar buiten raast. Het effect van het front is een tijdelijke dip in de kosmische straling, als het voorbij trekt. Instrumenten aan boord van Voyager 2 maten deze stralingsdip en gaven het door aan NASA-onderzoekers op aarde. Vier maanden later ontvingen de onderzoekers van Voyager 1 metingen van een vergelijkbare dip. Daardoor konden astronomen eigenschappen van de golf en de omgeving berekenen, zoials de snelheid en de druk van de schokgolf. De druk bleek hoger dan verwacht. Nog uitgezocht wordt hoe dat kan. De gegevens zijn van belang bij de analyses van de omgeving van andere sterrenstelsels.

     Voyager 1 is nu op een afstand van 22 miljard kilometer van de aarde, en Voyager 2 op ruim 18 miljard kilometer. De instrumenten van de Voyagers werken op elektrische generatoren aangedreven door radioactief plutonium. De verwachting is dat die er in 2025 de brui aan zullen geven en dan gaat het contact met de sondes verloren.

 

Zoals verwacht weer een opmerkelijk zachte dag met veel zon, voorlopig de laatste. Sommige kunstijsbanen worden gesloten omdat het ijs smelt. De ijsmachines kunnen door de warmte het werk niet aan.

     Straks zal ik de bus nemen naar Utrecht, waar ik met mijn drie kinderen uit eten ga in Grieks Restaurant Sirtaki in de Servetstraat, bijna onder de Dom. Het Zijlstra-diner. Ook Anna gaat uit eten, met haar beide dochters in het ronde sushi-restaurant achter de Hema in Gorcum. Vooraf gaat ze met Tessa & Jeff en hun kinderen naar de Gorcumse najaarskermis. Die heeft dit jaar eens een keer droog weer. Terug naar boven

Gorinchem (66)

Met vlnr Bas, Rommert en Floor in Grieks Restaurant Sirtaki in Utrecht.
Met vlnr Bas, Rommert en Floor in Grieks Restaurant Sirtaki in Utrecht.

Zondag 27-10-2019

De Utrechtse binnenstad was gisteren als vanouds: druk en gezellig. Een kort bezoek aan Boekhandel Broese op de Stadhuisbrug leverde drie boeken op. De winkel schijnt volgend jaar naar het verbouwde postkantoor tussen Neude en Oudegracht te verhuizen. Om kwart voor zes neem ik met een glas ouzo plaats op het smalle terras aan de Servetstraat van Grieks Restaurant Sirtaki. Dmitri & Sofia begroeten me. Bij de start als het allereerste Grieks restaurant in Utrecht ergens in de jaren 70 was ik één van de eerste klanten en dat is sindsdien zo gebleven. Rond zes uur verschijnen Rommert en Floor direct na elkaar. Het is goed dat we gereserveerd hadden, want de zaak is afgeladen. Zelfs de bovenverdieping zit vol, maar wij zitten op ons favoriete plekje links achterin op de bank bij de keuken. Bas arriveert door tegenslag op het spoor tegen half acht. Het wordt een memorabele avond, ons Zijlstra-diner. Wat moet je ervan vertellen? Ze hebben zoveel te vertellen, die kinderen. Hierboven een foto. Ik was om twaalf uur thuis, Anna sliep al. Ze had ook een leuke avond met haar beide dochters in het ronde sushi-restaurant achter de Hema in Gorcum.

 

Vanmorgen verzetten we de klokken voor de wintertijd. Het is een droge dag, fiks kouder dan de eerdere dagen. In de loop van de dag kom er steeds meer zon. Een lange dag van 25 uur. Zondagmiddag in Gorcum. Wandelaars over de sluis. Straks komt buurvrouw Joke borrelen en meeëten. Buurman Lourens is al weer weken weg, onderweg met de Niets Zonder Gods Zegen in een konvooi van vijf antieke schepen naar het Franse Sète voór een festival. Je kunt hen hier op Facebook volgen.

     Ik kijk naar de mededeling van Trump: 'Last night, the United States brought the world's number one terrorist leader to justice.' Abu Bakr al-Baghdadi, de kalief van het ontmantelde IS-kalifaat werd gevonden op een complex ten noorden van Idlib, waar hij zich had verschanst, mogelijk bij een rivaliserende jihadi-beweging. Hij zou 48 uur eerder op die plek zijn aangekomen. Amerikaanse speciale troepen Delta Forces vlogen er met acht helikopters heen door corridors die de Russen en de Turken hadden vrijgemaakt. Ook de Koerdische YPG beweert een behulpzame rol te hebben gespeeld. In het verloop van de raid rende de IS-leider een doodlopende tunnel in, achtervolgd door de Amerikanen en hun honden, waarna al-Baghdadi zichzelf met drie van zijn kinderen opblies. ‘Hij stierf als een hond, hij stierf als een lafaard, wegrennend en huilend’, aldus een zegevierende Trump. 'The world is a much safer place now'. Dat denk ik niet, maar de opsteker kan hij goed gebruiken. Terug naar boven

Gorinchem (67)

Ons huis bij nacht. Ons raam (achter de stam van de boom) is verlicht, we zijn nog op (foto: Maarten van de Giessen)
Ons huis bij nacht. Ons raam (achter de stam van de boom) is verlicht, we zijn nog op (foto: Maarten van de Giessen)

Maandag 28-10-2019

Nu brengt de herfst de eerste koude dagen met vorst aan de grond. Overdag is er veel zon terwijl het onder de tien graden blijft. Het geeft me lichte somberheid. Dit zijn de maanden waarin drie decennia geleden de ene andere communistische oostblokdictatuur in elkaar stortte. Ik volgde het ademloos. De liberale democratie had de Koude Oorlog gewonnen, een filosoof riep het einde van de geschiedenis uit en de idealen van de westerse democratie, de Verlichting en de mensenrechten, zouden zich over de hele wereld verspreiden. Welvaart, vrede en vrijheid zouden voor ieder mens beschikbaar worden. Hoe anders is het gelopen!

     Die dertig jaar werden een maalstroom van ongelijkheid en oorlog. Jihadisme, islamisme, populisme, toenemen van geweld en criminaliteit, van ongeremd internationaal roofkapitalisme, de opkomst van de klasse van de onmetelijk rijken die alleen maar rijker worden en hele staten beheersen, belastingontduiking, de mislukte kleurenrevoluties, de mislukte Arabische Lente, de migratiestromen en de vluchtelingencrisis, het negeren van dreigende klimaatrampen en milieucrises, het domme consumentisme, het opkomende nationalisme en de handelsoorlogen, het Amerikaanse isolationisme en de onmacht van de Europese Unie, verzet tegen wetenschap, tegen vaccinaties, tegen vreemdelingen, toename van cybercriminaliteit en nepnieuws, enzovoorts. Wat een hoop rotzooi kan er in drie decennia ontstaan! Het is alsof de wereld gierend uit de bocht vliegt.

     Dit is geen tijd voor literatuur en poëzie. Die doen mij althans steeds onnozeler aan. Dat spijt me maar het is niet anders, het moest er even uit.

 

De Volkskrant vanochtend: 'de tijdbom onder het stikstofdossier tikte al twee jaar, maar het ministerie wilde het niet horen'. Er was geen plan B. Dat zullen de boeren graag horen. Het PAS (Programma Aanpak Stikstof) was ‘vergunningverlening op de pof', zegt een ambtenaar nu. Natuur- en minlieuorganisaties hadden al eerder gewaarschuwd. Het in 2015 ingevoerde PAS was een truc, zeiden ze, een rookmachine opgebouwd uit complexiteit en bureaucratie, enkel en alleen bedoeld om natuurregels te omzeilen. De jurist en bezwaarmaker Marcel Middelkamp noemde het PAS al ver voor aanvang ‘een criminele organisatie met democratische goedkeuring’. Tenslotte haalde de Raad van State er in mei 2019 een streep door. Nu weet men niet hoe het verder moet. Eigen schuld. Met het PAS gingen de regeringspartijen de fundamentele vragen uit de weg: hoe richten we ons land in? Hoeveel natuur kunnen we echt beschermen? Hoe groot kan de agrarische sector zijn? Die vragen zijn nog steeds onbeantwoord. De boeren zullen wel weer de weg opgaan. Deze wereld is bizar, ik wist het toch? Terug naar boven

Gorinchem (68)

Zeiltjalk
Zeiltjalk 'De Eenvoud' in de Lingehaven.

Dinsdag 29-10-2019

De dag ontwaakt voor een zonovergoten herfstdag. Anders dan het deel van oktober dat achter ons ligt, is het koud voor de tijd van het jaar. Vannacht was er nachtvorst in het oosten des lands. Anna vertrekt al vroeg voor haar oppasdag. Vanochtend loop ik naar de boot en zet slotjes op de bakskisten en haal de buitenboordmotor van de hekstoel. Die verblijft deze winter in onze kelderberging. Ik maak de foto hierboven van de overwinterende zeiltjalk.

 

Het KNMI publiceert de resultaten van een nieuw, verfijnder klimaatmodel. In 2013 werd nog gerekend op roosters van ongeveer 150 bij 150 km, inmiddels bestaan er meerdere modellen van 25 x 25 km. Deze modellen genereren meer realistische orkanen. Men verwacht dat ze met de veel hogere resolutie betere toekomstprojecties opleveren. Niet verwacht was de uitkomst van de eerste run: meer orkanen! Tot dusver gaven de modellen met de lage resolutie de uitkomst dat er niet méér orkanen zouden komen, maar wel krachtiger. Dat verschil vroeg om verklaring. Daarom draaide men het nieuwe model ook op een lagere resolutie (50 x 50 km). Dat leverde inderdaad minder orkanen op. Er is dus een proces dat pas verschijnt bij een hogere modelresolutie, want men gebruikte immers hetzelfde model. Het opvallende verschil blijkt te zitten in het groter aantal tropische buiencomplexen en de kans dat die doorgroeien tot orkaan. Een opmerkelijke uitkomst. Nu moet men meerdere modellen met hogere resoluties testen om te kijken of de uitkomst stand houdt.

 

Orkaan Pablo is intussen uitgedoofd. Uniek was dat hij op zulk een hoge breedte op de noordelijke Atlantische Oceaan ontstond. Dat was ter hoogte van de Golf van Biskaje, maar enige honderden mijlen westelijker. De Accumulated Cyclone Energy (ACE) van 2019 - dat is een maat voor de het energiegehalte van orkanen in een jaar - bedraagt momenteel voor 2019 bijna 124.000 eenheden. Het seizoen is nog niet afgelopen. Boven een ACE van 111.000 eenheden spreekt men van een boven-normaal seizoen.

 

Zwakke knieën in de politiek, wat maken we dat veel mee de laatste tijd. Nu is het staatsecretaris Stientje van Veldhoven van D66. Ze geeft een onmogelijke opdracht aan het RIVM, die wel weer de zondebok zal worden, net als bij de stikstofcrisies. Het RIVM moet zo snel mogelijk - voor 1 december - bepalen wat een veilige norm is voor het giftige PFAS in de bodem. Dat kán het RIVM helemaal niet! Die tijd is veel te kort en dat weet Van Veldhoven ook. Maar de politiek wil de wetenschap naar een conclusie dwingen, anders raakt de bouw- en baggersector in de problemen. Gezondheid en milieu mogen niet in gevaar komen, maar de wetenschappers moeten van de staatssecretaris ‘op basis van recente metingen’ wel doen wat zegt: komen tot een haar en de bouwsector welgevallige verruiming van de huidige tijdelijke norm van 0,1 microgram PFAS per kilo grond.

     De lobby van de bouwsector, verenigd in het Expertisecentrum Pfas, denkt dat het 'inmiddels voldoende weet.' Dat kan natuurlijk niet en het RIVM sputtert terecht tegen: 'We hebben geen gegevens van heel Nederland en de dataset is beperkt van omvang. Het RIVM verricht ondertussen metingen in Nederland om in 2020 een definitieve achtergrondwaarde te kunnen bepalen.’  Eigenlijk hoort het instituut de opdracht gewoon te weigeren wegens onuitvoerbaarheid. Terug naar boven

Gorinchem (69)

Demonstrant op weg naar het Malieveld in Den Haag
Demonstrant op weg naar het Malieveld in Den Haag

Woensdag 30-10-2019

Bouwvakkers en grondverzetters op het Malieveld demonstreren tegen het kabinet en het beleid rond stikstofuitstoot en PFAS. Ik ben vastbesloten er niet heen te gaan en volg de liveblogs van een paar kranten. Alles in de bouw ligt plat, zeggen de leuzen van de demonstranten, maar opvallend genoeg: in alle interviews in de media zeggen individuele ondernemers dat zij nog wel voldoende werk hebben. Ze liggen voorlopig helemaal nog niet plat. Dat valt mee. Toch moeten de normen met onmiddelijke ingang verlaagd worden, vinden de bouwers. Net als de boeren een week of wat geleden. 

     De overheid stelde normen aan vervuiling en uitstoot, maar schoof de handhaving stelselmatig voor zich uit onder druk van de lobby's van ondernemers, boeren en bouwers. En die vonden dat best. Nu roepen hogere rechters en de EU ons terecht tot de orde en zie: dan is Leiden in last. Tijdige handhaving had dat kunnen voorkomen. Er zal weer gesjoemeld gaan worden met de normen ten koste van de gezondheid van bevolking, klimaat en natuur. Niets nieuws onder de zon en Henk Wijngaard mag onder luide toejuichingen op het podium van het Malieveld 'Met de vlam in de pijp' zingen. Wat zegt Henk als hij klaar is met zingen? 'Als we allemaal onze mond houden, blijft er niets over van dit land.’ Applaus. Daarna juicht de menigte Geert Wilders toe. De demonstratie in Den Haag verloopt overigens redelijk netjes. Eerder vanmiddag stortten de demonstranten honderden kuub zand op het Malieveld, maar die grond ruimen ze ook weer op.

     Later op de dag blijkt dat ik misschien iets te somber ben. Het kabinet vergadert intensief over snelle oplossingen voor in elk geval de stikstofproblematiek. Op het lijstje staat bijvoorbeeld het in het hele land langzamer gaan rijden op de snelweg. In ruil daarvoor zou dan woningbouw op kleine schaal weer mogen.

 

Het is vandaag een prachtige herfstdag. Veel zon en nauwelijks wolken. We kijken even aan boord. De bestelde antivries voor de motor en de generator, en die voor de watertanks, de toiletten, de boiler en de wasmachine kwamen vanmorgen aan. Dat gaan we komende  zaterdagmiddag doen, met Fons. Morgenmiddag zal ik met schoonzoon Michel de genua wegnemen en opvouwen.

     Rond het middaguur gaan we naar de legerdump van Hamstra aan de Kleine Haarsekade om spullen voor mijn Antarctica-reis te kopen. Allereerst een grote plunjezak van 100 liter (foto hier), omdat je geen koffer mee aan boord mag nemen - een koffer is een gevaar op een slingerend schip - en een lange leger-onderbroek. We zullen hier nog wel vaker terugkomen in de komende maanden. Terug naar boven

Gorinchem (70)

De voorpagina van het Financieel Dagblad vanmorgen.
De voorpagina van het Financieel Dagblad vanmorgen.

Donderdag 31-10-2019

De leugen reageert in veel media, we weten het allemaal. Toch sta je even te kijken als zelfs Wopke Hoekstra, de Nederlandse minister van financiën, eraan meedoet. Al een paar dagen circuleert het bericht dat ons land de komende jaren fors méér moet gaan betalen aan de EU-begroting. Onder andere in het Financieel Dagblad, en dat is een serieuze krant. Het FD schreef dinsdag op basis van berekeningen van het ministerie van Financiën dat de Nederlandse contributie aan de Europese Unie toeneemt van bruto €8 miljard in 2020 naar bruto €13 miljard in 2027. Dat is een stijging van maar liefst 62,5%. Minister Wopke Hoekstra noemde het meteen  onacceptabel. 'Wij zullen hier niet mee akkoord gaan. Dat is volstrekt helder.' Velen volgden hem na in grote verontwaardiging op de sociale media. Brussel bashen. Maar het bericht klopt niet. Een dag later zette een geërgerde Eurocommissaris voor begrotingszaken Günther Oettinger uiteen hoe het zit en het FD brengt de correctie vanmorgen groot op de voorpagina (zie boven). Oettinger sprak van 'complete flauwekul en nogal onverantwoordelijke taal'.

     Nederland maakt volgend jaar niet bruto €8 miljard naar Brussel over, maar hooguit bruto €5,5 miljard, zegt een woordvoerder in het FD. Den Haag heeft volgens haar gemakshalve de bijna €3 miljard aan douane- en andere afdrachten bij zijn eigen contributie opgeteld. Dat is een bronbelasting die altijd rechtsstreeks in EU-havens en op vliegvelden ten behoeve van de EU wordt geheven. Netto komt de EU-afdracht van Nederland vervolgens neer op naar schatting €2,6 miljard in 2020, omdat Nederland ook nog eens miljarden uit de Europese subsidiefondsen voor bijvoorbeeld plattelandsontwikkeling en innovatie krijgt teruggestort. Aldus het FD.

     Uiteraard stijgt de Nederlandse bijdrage - ons land is een netto-betaler - natuurlijk wel, met name door inflatie en niet in de laatste plaats door de aanstaande Brexit. De EU-meerjarenbegroting gaat ervan uit de de Britten metterdaad de Unie zullen verlaten. Hun bijdrage in de pot vervalt. Het is niet de enige schadepost waar de boze populisten geen rekening mee hielden.

 

We hebben een stralende, wolkenloze herfstdag, zonder wind. Ideaal om de genua te strijken, op te vouwen en naar onze kelderberging te brengen. Maar eerst gaan we in de frisse ochtend sporten en boodschappen doen. Het is de eerste vorstdag van dit najaar in Nederland. 's Middags laat ik het grote voorzeil op het voordek zakken. Dan komt schoonzoon Michel om hem over de boot naar achteren te sjouwen en omhoog, naar het plkat van de 3e Waterkering Oost. Daar vouwen we hem op en Michel legt hem op zijn rug en torst het hele geval op zijn eentje over de sluis en naar onze kelder. Hier 3 foto's. Ook weer klaar. Terug naar boven

Gorinchem (71)

De Bark Europa bij Antarctica.
De Bark Europa bij Antarctica.

Vrijdag 01-11-2019

Na alle schitterende herfstdagen hebben we vanaf nu een serie sombere regendagen voor de boeg. Het begint vanmorgen al. te miezeren. De vorst is echter het land uit. Het is een dag om binnen te blijven en me te werpen op de verdere voorbereidingen voor mijn reis naar Antarctica met de driemaster Bark Europa in februari/maart volgend jaar. Een reis van 22 dagen over 1200 zeemijlen, van de Argentijnse haven Ushuaia (de zuidelijkste stad ter wereld) via de South Shetland Eilanden naar het Antarctisch schiereiland en terug. Onderweg, na de oversteek van Straat Drake, ankeren we praktisch dagelijks in beschutte baaien, waar we van boord gaan in kleine boten om de gletsjers, korstmossen, zeehonden en pinguïnkolonies te bekijken. Er is licht genoeg want het is zomer, de zon gaat nauwelijks onder. In de zuidelijke zomerperiode zijn er veel walvissen in het gebied. De temperaturen liggen er dan gemiddeld tussen +5 en -5 graden.

     Het is leuk om alles uit te zoeken. Ik zal het er regelmatig over hebben. In elk geval hoef ik geen slaapzak en geen handdoeken mee te nemen. Die krijgen we aan boord. Tijdens de zeilreis zullen mijn lezers voor het eerst in ruim 13 jaar mijn dagelijks blog missen. Aan boord van de Bark Europa is geen internet. Mijn plan is om wel elke dag een verslag te maken. Ik zal ze na terugkeer allemaal plaatsen.

 

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) brengt zelden vrolijk nieuws. Vandaag publiceert het een geactualiseerde analyse van het Nederlandse klimaatbeleid. De slotsom: zelfs als alle maatregelen in het Klimaatakkoord volledig worden uitgevoerd, zal Nederland zijn klimaatdoelen niet halen door nieuwe, voor het klimaat ongunstige  ontwikkelingen in 2017, 2018 en begin 2019. De vorige analyse baseerde zich op gegevens tot 2016. Sindsdien groeide de economie meer dan verwacht, hetgeen meer verkeer en meer industriële activiteiten teweegbracht met de bijbehorende extra uitstoot van broieikasgassen. Ook liggen de olie- en gasprijzen lager dan in 2016 voorspeld, wat leidt tot hoger gebruik.

     Toch is de prognose van de emissies niet héél erg slecht. De studie becijfert dat met het nieuwe klimaatakkoord in 2030 een reductie van 43% - 48% bereikt kan worden. De doelstelling is 49%. Voor de realisatie van het Urgenda-vonnis moet er in 2020 een reductie van 25% zijn; het wordt circa 23%. Eveneens zou volgend jaar het aandeel van duurzame energie 14% van alle energie moeten zijn; het blijft echter steken op 11%. Een tandje erbij, zou ik zeggen en minister Wiebes is optimistisch. Hij denkt dat ons land toch met extra inzet alle klimaatdoelen zal halen, ook die van volgend jaar.

 

Er volgt een druilerige middag. Ik lees in AD Rivierenland dat Dick Corporaal is overleden. Ik kende hem in zijn tijd als burgemeester van Leerdam en lid van het bestuur van het oude Streekziekenhuis Prinses Beatrix, het latere Beatrixziekenhuis. Ik kon goed met hem overweg. Dick kon goed luisteren en had een nuchter en evenwichtig oordeelsvermogen. In mijn beginjaren in Gorcum steunden hij en Leen Vleggeert, toen burgemeester van Gorcum,  me in mijn conflicten met specialisten en de medische staf, conflicten die we mede daardoor wonnen. Dat legde de basis voor de succesvolle modernisering van het ziekenhuis, ik ben hem en Leen er nog altijd dankbaar voor. Dick Corporaal werd 83 jaar.

     's Middags een tijd aan boord om de watertanks leegt te laten lopen. Het gaat langzaam, net alsof de pomp de druk niet hoog genoeg krijgt. Toch is er bijna 90 liter uit, morgen de rest. Ook neem ik mijn zeilpak mee terug. Dat gaan we wassen en op de stapel leggen voor mee naar Antarctica. Terug naar boven

Gorinchem (72)

Zaterdag 02-11-2019

De gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer, gemeten door satellieten, is over de maand oktober weer wat gedaald na de +0,61 graden Celsius van september. Nu is het + 0,46 graden boven het gemiddelde over de jaren 1979 - 2010 (zie hierboven). De opwarming bedraagt 0,13 graden per tien jaar, +0,11 over de oceanen en +0,18 boven de continenten.

     Ondertussen brandt klimaatverandering de Amerikaanse staat California af. Of denkt nog iemand dat climate change er niets mee van doen heeft? Let op! Ergens op Twitter zag ik een kwadrantenanalyse van de bosbranden. Op de X-as stonden de temperaturen over ruim honderd jaar en op de Y-as de vochtigheid-parameters in dezelfde periode. De laatste geven de mate van droogte aan. De enorme wildfires over de meest recente jaren stonden allemaal in het rechtsonder kwadrant. Duidelijk zat, je ziet het hieronder.

 

California-fire-season-analysis

Het artikel met de analyse staat hier. Het kan niemand ontgaan dat de jaren met de grootste bosbranden én de recente jaren zich in het rechtsonder compartiment 'hot & dry' ophopen.

 

'Johnson laat optie no-deal-brexit' vallen, kopt de NOS. Dat is verdraaid handig van hem, moet ik zeggen. Hij manoeuvreert zich daarmee voor de verkiezingen van 12 december gerieflijk in het midden als redelijk alternatief, tussen de Brexit-partij van Nigel Farage die (gesteund door Trump) persé een harde Brexit wil, en de verdeelde oppositie. Want wat Labour nu eigenlijk wil is me niet duidelijk en de LibDems opteren voor een tweede referendum. Er is een gerede kans dat de Britse uittreding in januari volgens het akkoord van Johnson gestalte zal krijgen. Dan komt een overgangsperiode van twee jaar en daarna kun je verwachten dat de malle grenstoestand rond Noord-Ierland tot grote uitvoeringsproblemen gaat leiden. De grenscontrôles in de havens rond de Ierse Zee zullen vrijwel zeker chronisch tekort schieten en leiden tot zeer schadelijke smokkel naar de EU. Maar wie dan leeft...

 

De ochtend brengt regenbuien. Hoewel het nu droog is met zelfs wat zon, zal er meer regen komen. Straks verwachten we Fons & Jo-Ann. Met Fons zal ik vanmiddag de boot winterklaar maken. Daarna nemen we ze mee naar de Griek op de Langendijk. Vannacht logeren ze in Brasserie/Restaurant Le Bon'Apart, hier op Het Eind. Terug naar boven

Gorinchem (73)

Zondagochtend in de haven (foto: Ruud van Engelen)
Zondagochtend in de haven (foto: Ruud van Engelen)

Zondag 03-11-2019

De dag vangt aan met zon en wolken. Zondagochtend. Een kennis maakte een foto van de haven die ik mag gebruiken. Zie hierboven. De middag is troosteloos van de regen. Ik staar naar buiten en ineens zie ik hem: onze reiger is terug. Hij zit op het remmingwerk van de sluis. Ik pak mijn camera en druk snel af (foto hier). Alsof hij die inbreuk op zijn privacy voelt vliegt hij meteen op en wiekt met grote vleugelslagen over de daken van de Kriekenmarkt weg.

     Drama bij de vakbond van onderwijspersoneel AOb. De voorzitter ondertekende vorige week met andere grote organisaties het convenant met het kabinet voor een eenmalige injectie van 460 miljoen euro. In ruil daarvoor zag men af van de grote demonstratie aanstaande woensdag in Den Haag. Daar kwam hevige kritiek op, juist vanwege het eenmalige van de deal. Het lerarentekort is immers geen incidenteel maar een structureel probleem. Bij een crisisberaad vanmorgen bleek dat voorzitter Liesbeth Verheggen geen mandaat voor het convenant had. Vanmorgen trad ze af en besloot men dat de staking en de demonstratie toch doorgaan.

 

Ik lees een boek dat twee jaar geleden uitkwam over de zelfmoordgolf in de eerste dagen na de Duitse inval in mei 1940, 'Mij krijgen ze niet levend' van de journalist Lucas Ligtenberg (Balans, 2017). Er is niet eens zoveel geschreven over die suicides, niet alleen van gevluchte Duitse joden maar ook van niet-joden. Ligtenberg noemt ze (waarschijnlijk) allemaal in zijn boek met korte biografische gegevens en soms een verhaal; het waren er 388. Natuurlijk kent iedereen het geval van de auteur Menno ter Braak, die geholpen door zijn broer die arts was, op de avond van 14 mei 1940 stierf na een injectie en slaappillen, toen het Nederlandse leger capituleerde. Het voornemen had hij al jaren als de Nazi's zouden binnenvallen. Als bekend antifascistisch publicist stond hij op een dodenlijst van de Duitsers. Anderen draaiden de gaskraan open, gebruikten een wapen of namen gif. Een enkeling hing zich op.

     Soms benamen hele gezinnen zich het leven, zoals de Gorcumse familie Nort, die op de Gasthuisstraat 13 woonde, hier in de binnenstad. Meijer Nort had een drogisterij annex brillenzaak. In de nacht van 15 op 16 mei schoot hij zijn vrouw en zijn drie kinderen met een revolver dood, waarschijnlijk in hun slaap, en daarna zichzelf. In het boek staat het proces verbaal opgesteld door twee agenten, nadat de hulp in de winkel en de huishouding hun lichamen vond. Ze werden begraven op de joodse begraafplaats aan de W. de Vries Robbéweg. Het huis van het gezin is er uiteraard nog, nog steeds een winkelpand, nu van een kledingketen. In de zomer van 2017 werden er Stolpersteine voor het pand gelegd. AD Rivierenland sprak bij die gelegenheid met de nabestaanden (lees hier). Er staat een aandoenlijke foto van de drie jongens bij.

 

Het regent de hele middag lang. Tessa en haar beide dochters trotseren het weer en komen op de thee. Terug naar boven

Gorinchem (74)

Bron: https://www.aviso.altimetry.fr/en/data/products/ocean-indicators-products/mean-sea-level.html
Bron: https://www.aviso.altimetry.fr/en/data/products/ocean-indicators-products/mean-sea-level.html

Maandag 04-11-2019

Een overwegend bewolkte, droge dag. We sporten en doen boodschappen op Oost. Ik heb weinig te zeggen, beetje somber gestemd. Dat komt voor.

 

Gisteren een mijlpaal. Toen overschreed mijn website het aantal van 19 miljoen bezoekers sinds het begin op 26 september 2006. Je ziet dat aantal onderaan de pagina. Het betekent dat het aantal dagelijkse bezoekers is gestegen naar bijna 4000 per dag. Wat zien ze in zo'n mopperende oude man?

 

De stijging van zeespiegels wereldwijd, gemeten door satellieten, is bijgewerkt tot en met begin augustus 2019. Zie hierboven. De versnelling over het laatste decennium is duidelijk te zien. De stijging bevindt zich boven de lijn van het gemiddelde over 1979 - 2019. De stijging bedraagt nu + 3,38 mm/jaar. Ondertussen was afgelopen september de warmste sinds het begin van de satellietmetingen in 1979. En 2019 is op driekwart het op een na warmste jaar tot nu toe. En dat zonder een El Niño.

 

Een meisje van de havendienst komt langs. Onze walstroompaal hebben ze weggehaald. Er komt een supermodern systeem voor in de plaats, waarbij je de stroom aan/uit kunt zetten en betalen met je Iphone. Oh. Zolang dat er niet is moeten we de walstroom halen op een paal aan het andere eind van de steiger. Te ver voor de stroomkabel. Dus: kabelhaspel opgraven in het derde hutje, de sleutel van de bakskist opzoeken, het vouwfietsje eruit tillen en de kajuittrap af torsen, de kabel uitleggen en de haspel in de bakskist zetten (waar hij droog staat) en de stroomkabel van de boot aansluiten. Het wordt al donker. Terug naar boven

Gorinchem (75)

Dinsdag 05-11-2019

Tweet van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Pompeo gisteren. Trots kondigt hij aan: 'Today we begin the formal process of withdrawing from the Paris Agreement. The U.S. is proud of our record as a world leader in reducing all emissions, fostering resilience, growing our economy, and ensuring energy for our citizens. Ours is a realistic and pragmatic model.' Je zult er maar trots op zijn! Hoewel de emissies in de USA inderdaad een aantal jaren lang afnamen hoort het land nog steeds tot de tien grootste vervuilers in de wereld. De emissies van auto's, vrachtverkeer en vliegtuigen nemen er nog steeds toe. Amerika neemt nog altijd 15% van de CO2-uitstoot in de wereld voor zijn rekening en in 2018 stegen de emissies alweer (met 2,5%), dus waar heeft Pompeo het over? Daarbij moet de wereldwijde CO2-uitstoot vanaf 2020 toch wel echt beginnen af te nemen, willen we de doelstellingen uit het Parijsakkoord kunnen halen. De USA zal dus over een jaar, op 4 november 2020, formeel uit de Parijse Akkoorden treden - als eerste en enige land. Beschamend.

     Wel getekend maar nog niet geraticeerd hebben Angola, Libië, Iran, Irak, Jemen, Zuid-Soedan, Eritrea, Syrië, Turkije en Kirgizië. De ambitieuze 1,5 graad opwarming, die in 2015 werd afgesproken in Parijs, voor aan het eind van deze eeuw lijkt ons door de vingers te glippen. Als landen hun verplichtingen niet nakomen, stevenen we af op een op een rampzalige opwarming van 3 graden Celsius of meer in 2100.

 

De datum van 4 november 2020 is precies één dag na de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Laten we niet wanhopen, een van de eerste daden van de nieuwe president elect zal - als het een Democraat is - de aankondiging zijn dat het land weer toetreedt tot de Parijse Akkoorden. Helaas is dat allerminst zeker. Vandaag zijn er verkiezingen in Kentucky, onder andere voor de positie van gouverneur. Die wordt nu ingenomen door Matt Bevin, een niet erg populaire Republikein. Zijn Democratische tegenstander is Andy Beshear, zoon van een eerdere gouverneur van de staat. Trump probeert er een referendum van te maken over zijn presidentschap, nu hij vecht tegen een mogelijke impeachment. 'Tomorrow, Kentucky has a chance to send the radical Democrats a message', zei hij gisteren. Daarom moeten de kiezers voor Bevin stemmen, zei hij in een toespraak staande naast de Republikeinse kandidaat, op zijn kenmerkende brallende manier, want anders zullen de wijsneuzen zeggen: 'Trump suffered the greatest defeat in the history of the world. ... You can't let that happen to me.' Ik dacht van wel.

 

We hebben een vrijwel helemaal droge dag. 's Ochtends breng ik Anna naar het huis van Tessa voor haar oppasdag en rijd daarna het autootje naar de garage voor de jaarlijkse APK-keuring. Ik poets oudere jaargangen van mijn weblog op en maak een profiel aan op de webpagina 'community' van Bark Europa. Er is een speciale bladzijde  voor de deelnemers aan iedere reis. Opvallend is dat ik zo te zien de enige Nederlander ben op de reis van 24 februari 2020. Verder lees ik Ligtenberg. Straks haal ik het autootje weer op. Terug naar boven

Gorinchem (76)

Bron: National Snow and Ice Data Center (NSIDC).
Bron: National Snow and Ice Data Center (NSIDC).

Woensdag 06-11-2019

Er is iets geks aan de hand in de Tsjoektsjenzee. De wát? De Tsjoektsjenzee, de zee ten noorden van de Beringstraat tussen de continenten Azië en Noord-Amerika. Die had allang bevroren moeten zijn, maar dat is niet het geval. De curve verloopt volledig anders dan normaal (zie de grafiek hierboven). Ik neem aan dat het noordelijke zeewater nog te warm is om te bevriezen. Je moet je niet voorstellen dat het op afzienbare tijd voor de hele arctische regio zal gelden. Nu al is het de omvang van het noordpoolijs over oktober 2009 het laagst ooit gemeten.

     Je kunt niet zeggen dat onze ondergang niet nauwkeurig geregistreerd wordt, zoals je ook niet kunt zeggen dat de wetenschap niet tijdig gewaarschuwd heeft. Gisteren publiceerden meer dan 11.000 wetenschappers in het blad BioScience een klemmende waarschuwing de wereld voor een 'ongekende lijdensweg ten gevolge van de klimaatcrisis', tenzij er grote en wezenlijke veranderingen op wereldschaal komen. De waarschuwing verschijnt ter gelegenheid van de 40e verjaardag van de eerste klimaatconferentie van Genève 1979. 'The climate crisis has arrived and is accelerating faster than most scientists expected. It is more severe than anticipated, threatening natural ecosystems and the fate of humanity.'

     De klimaatcrisis is volgens deze wetenschappers nauw verbonden aan onze levensstijl van excessief consumeren, waarin 40 jaren van klimaatonderhandelingen geen verandering bracht. Vooral zorgen baren potentiële ononkeerbare climate tipping points, die kettingreacties op gang brengen en tot diepgaande verstoring leiden in ecosystemen, samenleving en economie en die potentieel grote delen van de aarde onbewoonbaar zullen maken. De Britse krant The Guardian brengt de waarschuwing breeduit.

 

Er is ook gematigd goed nieuws. De gouverneursverkiezingen in de staat Kentucky waren door Trump uitgeroepen tot een test over zijn presidentschap (zie blog van gisteren). Ze werden echter nipt gewonnen door de Democraat Andy Beshear. Trump won daar in 2016 nog met 62,5 procent. Ook in de staat Virginia, een swing state, gaan Huis en Senaat over in Democratische handen. Er is hoop!

     Heersers omringden zich vroeger met priesters, narren, sterrenwichelaars en andere charlatans. Lees Shakespeare erop na. Nu lijkt de Amerikaanse president er ook toe over te gaan. Hij benoemde Paula White-Cain, een steenrijke televisie-dominee, als speciaal adviseur van Het Witte Huis. Zij predikt een populistische vorm van evangelisch christendom en is een tegenstander van evolutie, abortus en immigratie. Ze hangt de prosperity gospel aan, waarin God gelovigen beloont met persoonlijk en financieel succes. Tijdens haar preken doet White vaak aan glossolalie, ook wel tongentaal genoemd, waarbij ze geluiden maakt die geen overeenkomst vertonen met een bestaande taal en voor de toehoorders onbegrijpelijk zijn. Ze vergelijkt Trump met God, aldus De Volkskrant.

 

Het is een droge dag. We genieten van ons huis en ik speciaal van het nieuwe boek van Geert Mak, 'Grote Verwachtingen (in Europa, 1999 - 2019), Atlas/Contact, 2019. Terug naar boven

Gorinchem (77)

Donderdag 07-11-2019 

Gisteren trapte Boris Johnson in het zeer Tory-gezinde blad The Daily Telegraph de campagne af voor de Britse verkiezingen op 12 december met een vehement gemene sneer naar oppositieleider Corbyn (zie boven). Ver onder de gordel. Er springen twee dingen uit naar voren. Allereerst de ongenuanceerde miskleun van een historicus om de magere Labourleider te vergelijken met de Sovjet-dictator Stalin, die miljoenen arme boeren (koelakken) liet vermoorden en verkommeren in de Goelag-kampen. Overigens is die miskwalificatie niet uniek. Tony Blair, Gordon Brown en Ed Miliband werden in vroeger jaren door de Tory's ook uitgemaakt voor hele of halve stalinisten. Ten tweede spreekt uit de tekst de kritiekloze aanbidding van de economisering van alles en iedereen en van het marktdenken, dat zeker niet alleen maar goeds bracht, maar dat ook verantwoordelijk is voor de globalisering en de extreme verrijking van enkelen, voor de groeiende kloof tussen rijk en arm en voor de rampzalige uitwassen in klimaat en milieu. Iedereen kan nu in elk geval vaststellen waar we met de blonde populist aan toe zijn: méér ontwrichting, méér verdeeldheid, méér ellende.

 

Vandaag regent het een groot deel van de dag. Het is de verjaardag van Anna's jongste dochter Tessa (38). Opvallend: het Beatrixziekenhuis, mijn vroeger ziekenhuis, werd voor de zoveelste keer eerste in de categorie Streekziekenhuizen in de jaarlijkse poll AD Ziekenhuis Top 10. Trots gevoel! Maar de organisatie moet oppassen. Het ziekenhuis scoorde onlangs een onvoldoende in de financiële stresstest van accountantsbureau BDO. Dat is zeer vervelend. Het systeem voor de bekostiging van ziekenhuizen kent - zoals het heet - diverse perverse prikkels. Nog steeds waardeert het systeem productieomvang. Dat is kennelijk in strijd met effectieve samenwerking met huisartsen, thuiszorg en ouderenzorg, zoals in het transmurale concept van de Rivas Zorggroep wordt nagestreefd. Daardoor liggen patiënten korter in het ziekenhuis. Twintig jaar geleden was dat al zo. Het bracht ons echter in de jaren 90 wel in de top vijf van Nederlandse ziekenhuizen.

 

De jongste generatie poltici ontbeert het aan geheugen en rechtstatelijkheid. Dat geldt voor het kamerlid Öztürk van Denk, met zijn betichting van 'moord' voor de onzalige luchtaanval op een wijk in het stadje Hawija in 2010, maar het geldt ook voor de VVD-politica Dilan Yesilgöz. Zij is bereid om de doodstraf te accepteren als Nederlandse IS-strijders in Irak zouden worden berecht. Dat is strijdig met het Nederlands recht, dat niet voor niets de doodstraf niet kent, en dus ook met het beginsel 'Nulla poena sine lege', geen straf zonder voorafgaande wet. Je kunt zeggen: het is Irak dat straft, niet wij, maar de betrokkenen zijn wel Nederlanders. Ons land heeft destijds heftig geprotesteerd tegen de voltrekking van de doodstraf bij landgenoten/drugshandelaars in Zuidoost Azië. Onder andere in Indonesië, herinner ik me. We kunnen er dus niet mee instemmen zonder onze eigen rechtsbeginselen te schenden. Het valt me tegen dat de VVD dat vergeet. Beschaving en rechtstaat kalven steeds verder af.

 

Halverwege de middag wordt het geleidelijk droog. Barbara & Michel komen theedrinken. Terug naar boven

 

 

Gorinchem (78)

De concentraties van stikstofdioxide rond Gorinchem langs de A15 (horizontaal) en de A27 (verticaal) (bron: RIVM 2017)
De concentraties van stikstofdioxide rond Gorinchem langs de A15 (horizontaal) en de A27 (verticaal) (bron: RIVM 2017)

Vrijdag 08-11-2019

'Macron is totaal in de war.' Het interview met de Franse historicus en socioloog Pierre Rosanvallon (71) in de NRC van gisteren intrigeert me, omdat de figuur van de onmachtig lijkende Franse president me al een tijd intrigeert. Hij reageerde op het gele hesjesprotest met acties om de oorzaken van het protest op te sporen en de verlangens van de demonstranten te inventariseren. Hij belegde het zogenaamde Grand Débat in alle geledingen van de samenleving en liet in maart van dit jaar tientallen intellectuelen naar het Élysée liet komen om de crisis rond de gele hesjes te analyseren. Duizenden Fransen lieten hun grieven achter op websites en in registers in gemeentehuizen. Dat staat nu allemaal online en niemand die er iets mee doet. Vanwaar die onmacht en dat onvermogen? 'Er is geen enkele synthese gemaakt', zegt Rosanvallon.

     Uit het Grand Débat werd in elk geval duidelijk dat mensen de groeiende ongelijkheid in de wereld niet meer accepteren, de ontwikkeling waarin grote internationals ongrijpbaar worden en een schatrijke minderheid steeds meer rijkdom naar zich toetrekt. Maar gek genoeg ken ik geen enkele westerse regering die het probleem resoluut aanpakt en de progressie in de inkomstenbelastingen drastisch verhoogt, evenals de fiscale belasting van overkokende bedrijfswinsten. Integendeel. 'Iedereen vindt de kloof tussen arm en rijk zorgelijk, tegelijk is er vraag naar minder belastingen', stel Rosanvallon vast. Inderdaad, ook de oppositie in ons land niet. Bevreemdend! In de race naar grotere rendementen en volledige werkgelegenheid durft ogenschijnlijk niemand het risico aan om een recessie te veroorzaken. Dus gaat het maar door: de race naar de top.

 

We maken een mooie, zonnige herfstdag mee. De Engelse narrow boat, een vaste wintergast, ligt sinds enkele dagen ook weer op zijn plaats naast ons in de haven.

     Ook in Gorcum speelt de stikstofcrisis. men herinnert zich misschien dat de luchtvervuiling altijd al groot was in onze stad, gelegen naast twee snelwegen (A15 en A27) en een rivier met veel scheepvaart. Het betreft stikstofdioxide N2O en fijnstof. Het gevolg: inwoners ademen iedere dag het equivalent in van het inhaleren van negen sigaretten. Het weren van autoverkeer in de binnenstad als compensatie bleef echter onbespreekbaar. Van de week kreeg echter oppositiepartij Gorcum Actief een motie aangenomen waarin de gemeenteraad vraagt om op de snelwegen rondom de stad een maximum snelheid in te voeren van 100 kilometer/uur. Zeer verstandig. Het college van B&W gaat het nu in een brief aan het rijk vragen. De VROEMpartij VVD stemde als enige tegen.

 

We lopen even naar de boot. Het heeft weinig gelekt ondanks alle regen. Vanmiddag naar de huisarts voor de griepprik en de diabetesscreening, daarna naar de verjaardag van Tessa. Terug naar boven

Gorinchem (79)

Van de week keerde de narrow boat ook voor de winter terug in de Lingehaven.
Van de week keerde de narrow boat ook voor de winter terug in de Lingehaven.

Zaterdag 09-11-2019

Veel zon vandaag, maar ik merk er weinig van. Sinds gisteren heb ik een nieuwe game: Death Stranding. Het is er eentje in mijn favoriete genre van action-adventure games, waarin de actie vooral bestaat uit zoektochten en overleven in een complete open wereld, meestal een fantasiewereld, van een figuur die je als speler aanstuurt. In dit geval is er sprake van een post-apocolyptische wereld (zoals ook in het beroemde Horizon Zero Dawn). De setting is de Verenigde Staten na een cataclysmische vernietiging, waarbij de wereld bevolkt wordt door een soort zombies, wezens die in een toestand tussen leven en dood verkeren. De hoofdpersoon Sam Porter van de firma Bridges fungeert als koerier die voorraden vervoert tussen de schaarse plaatsen waar geïsoleerde gemeenschappen zich proberen te handhaven. Dat levert lange tochten op door spectaculaire landschappen. Wat me wat tegenvalt is dat er vrij lange stukken film in het verhaal zitten, maar die kun je ook overslaan. Verder krijg je in de verwoeste landschappen te maken met gewelddadige groepen separatisten, de Homo Demens, die persé op zichzelf willen blijven en ieder contact met andere gemeenschappen afwijzen. Hun leider heet Higgs. Grappig, de makers van het spel zijn goed thuis in wetenschap en literatuur. Het meest grappige is het scanwerktuigje Odradek, dat regelrecht ontleend is aan een prachtig kort verhaal van Franz Kafka: Die Sorge des Hausvaters. Ik schreef er lang geleden zeer enthousiast hier over.

     Ben ik niet een beetje te oud voor dergelijke spellen? Neu.. hoezo? Ik geniet er meestal van. Gisteravond wist ik het nog te beperken tot half één 's nachts, maar dat zal niet iedere keer lukken, vrees ik. Moge de lezer me vergeven dat ik mijn nieuwsgierigheid niet kan bedwingen en  zometeen de PS4 weer aanzet! Terug naar boven

Gorinchem (80)

Death Stranding. Mijn avatar Sam Porter Bridges brengt het lichaam van een overleden president van de VS naar een crematorium.
Death Stranding. Mijn avatar Sam Porter Bridges brengt het lichaam van een overleden president van de VS naar een crematorium.

Zondag 10-11-2019

Vannacht tot 10 voor 1 Death Stranding gespeeld, mijn nieuwe videogame. De eerste connecties gemaakt en de eerste postzendingen overgebracht naar geïsoleerde kolonies in de post-apocalyptische wereld van het spel. Zelfs het lichaam van een overlden president van de USA naar een crematorium gebracht (foto hierboven). Tja, wat een treurige toekomst verwachten de tegenwoordige spelontwerpers voor onze geplaagde wereld! Geleidelijk aan begin ik er wat meer van te snappen. Mijn waardering is gemengd. De beelden zijn mooi, de verhaallijn interessant maar de filmpjes nemen steeds veel tijd.

 

Het is een fraaie, zonnige herfstdag. Grote drukte op de sluis. Wij gaan vanmiddag lopend naar Barbara & Michel voor de verjaardag van hun zoon Jordin, Ans' oudste kleinkind. Hij wordt vandaag 23 en is bezig met een masterstudie PR & Communicatie in Rotterdam. Terug naar boven

Gorinchem (81)

Bijna volle maan boven het Paardenwater gisteravond. recht de stellingmolen De Eendracht op de stadswal.
Bijna volle maan boven het Paardenwater gisteravond. recht de stellingmolen De Eendracht op de stadswal.

Maandag 11-11-2019

Gisteravond liepen we terug van de verjaardag van Jordin over het Paardenwater. De hemel was helder, de lucht koud en scherp. Niets bewoog; er stond geen zuchtje wind. Een vrieslucht zoals je je die herinnert uit je jeugd. Aan de westelijke horizon gaf een oranjerode streep aan waar de zon was ondergegaan. Aan de andere kant stond een bijna volle maan naast de molen Nooit Volmaakt op de stadswal (foto hierboven). We dachten dat het zou gaan vriezen, maar  vannacht moet het bewolkt zijn geraakt; vanochtend begint een grijsbewolkte dag. Geen kans om vanmiddag iets te zien van de Mercuriusovergang. Dus moeten we wachten tot 2032, voor wie dan nog leeft. We rijden naar oost voor boodschapeen en sport. Later zal het gaan regenen.

 

Hoax van De Telegraaf vanmorgen. 'Het bestrijden van gladde wegen deze winter komt in gevaar. Het strooizout voldoet niet aan de PFAS-normen', kopt de krant vanmorgen. Het leek me al onwaarschijnlijk, want steenzout wordt op honderden meters diepte gewonnen. Daar dringen de PFAS-stoffen nog lang niet in door. Een paar uur later checkt De Volkskrant het bericht. Wat blijkt? Het zout is nog helemaal niet geanalyseerd. De actiegroep Grond in Verzet had wel monsters opgestuurd naar een laboratorium, maar onderzoeksbedrijf SGS kán zo'n onderzoek helemaal niet eens doen en de monsters gaan per kerende post terug naar de actiegroep. Het bericht staat echter nog steeds op het FB-account van de actiegroep. Het ontzenuwen van het nepnieuws is een mooi voorbeeld van de enorme waarde van echte journalistiek.

 

Vanaf een uur of twee trekken er uit het westen buien over. Er is kans op hagel, onweer en windstoten. Dat levert straks een drukke avondspits op en pech voor de kinderen die voor Sint Maarten langs de deuren gaan. Terug naar boven