www.sailing-dulce.nl

Logboek 2023/1 Winter, Gorcum, Oorlog

Direct naar

het laatste

verslag

 

De winter 2022/2023 is vooralsnog ver te zoeken. Daarom deze winterse foto van opengedraaide Peterbrug met links het bekende brugwachtershuis 'In den blauwen hoet'. De haven is dichtgevroren maar de stoomijsbreker breekt hem open voor het vrachtschip 'Aalsmeer' op weg naar de sluis. Voor de boeg van de ijsbreker is een speciale beugel gemonteerd om het ijs te klieven en opzij te schuiven. De naam van de ijsbreker kan ik nét niet lezen. Links op de foto zijn de kapotte treden van de haventrappen afgesloten met een hek. Op de achtergond de Havendijk met de herenhuizen. De huidige steigers voor jachten ontbreken nog, die kwamen pas in 1988. De foto is gemaakt in één van de strenge winters na de oorlog. Misschien in 1947, het jaar dat ik geboren werd, maar het kan ook in 1963 zijn. Gelet op de jaren-60 modellen van de geparkeerde auto's die direct links van de hoge schoorsteen van de ijsbreker op de Havendijk zichtbaar zijn, denk ik dat 1963 het meest waarschijnlijk is.

 

Het eerste kwartaal van 2023. De oorlog in Oekraïne zal een jaar oud zijn. De multipele crisis en problemen - zoals klimaatopwarming, energieprijzen, kloof arm/rijk, migratie, stikstof, waterkwaliteit, arbeidsmarkt, woningnood, groeiend protectionisme bij de VS - zullen niet dichter bij een oplossing komen en waarschijnlijk verergeren. Het jaar 2023 begint onder een slecht gesternte. Toch moeten we verder. Dit kwartaal vind ik altijd het ergste. Voor mijn gevoel duurt het altijd twee keer langer dan de andere. Ach, het komt wel om.

Gorinchem (23.001)

Gorinchem (23.001)

Zondag 01-01-2023, Nieuwjaarsdag

Oudjaarsavond. Anna had een salade gemaakt. We eten hem en luisteren naar het Quartetto Italiano op vinyl, hun beroemde opnames in een cassette van alle strijkkwartetten van Mozart. Ooit in 1974 cadeau gehad van een collega. De leden van het kwartet zijn allemaal dood; hun prachtige uitvoeringen van Mozarts kwartetten bleven. Buiten is het droog geworden maar er staat nog veel wind. Incidenteel geknal van vuurwerk, oudejaarsavond kan beginnen. Helaas, de oliebollen uit het pannekoekenrestaurant blijken dit jaar erg slecht; hartstikke droog. De appelflappen zijn wel goed.

     Tijdens de oudejaarsconference van Claudia de Breij mag de champagne open. De cabaretière is op dreef. Ze brengt een sterke en kritische show en mijdt moelijke thema's niet. De live-uitvoering komt - veelbetekenend - uit Groningen. Dat de locale bard Ede Staal aan bod komt met zijn onvergetelijke lied ''t Het nog nooit zo donker west', of 't werd altied wel weer licht' doet me werkelijk plezier. De leiders van het land zijn ongeschikt en dat brengt ze op effectieve wijze naar voren. Ons land is een schip zonder kapitein. Rutte is goed in 'zitten', op zijn kont in de stront. Sterk vinden we de manier waarop ze de jongste generatie aanspreekt, generatie wanhoop, die het zal moeten stellen met de rampzalige wereld die wij aan hen overdragen. Met name voor hen brengt De Breij het lied van Staal als (schrale) troost. Blijf in leven! De eigen liedjes van De Breij zijn melancholiek en tegelijk geestig. Haar imitatie van Kate Bush is meesterlijk. De ontroerende afsluiting door de uit Rusland gevluchte Bolsjojballerina Olga Smirnova op de muziek van het Zwanenmeer raakte ons in het hart.

     Om 12 uur toasten we, champagne in de hand, en kussen. Dat dit een goed en gezond jaar mag zijn. Ik ben dankbaar dat binnen het eerste halfuur alledrie mijn kinderen even bellen. Bas viert oud & nieuw in Middelburg, blijkt. We dimmen het licht en trekken de gordijnen open om naar het vuurwerk te kijken. Gorcum legt zich geen beperkingen op in de vuurpijlen en het knallen. Arme huisdieren. We trekken de gordijnen weer dicht wanneer er groepen jonge gastjes langstrekken met zwaar vuurwerk. Niet de aandacht trekken. Na de jaarwisseling vind ik het altijd leuk naar opnames van oude hits te kijken, maar op liefst drie netten zijn optredens van Snollebollekes. Dat gaat te ver, welk een leegte. Dan gaat de bel. Tot onze verrassing staat Wiger op de stoep met een bekende bezoekster: Esther, de vrouw van Pieter de K, meer dan 20 jaar geleden mijn opvolger bij Rivas. We lopen met hen mee naar de overkant en zo duurt oudjaar in alle vrolijkheid nog voort tot half drie.

 

Om half negen uit bed. Niet al te brak, gelukkig. Het lijkt een droge dag te worden met meteen al een nieuw weerrecord. Het is nu al officieel de warmste nieuwjaarsdag ooit gemeten. In De Bilt werd het om 1:00 uur 15,5 graden en iets erna 15,6 graden. Het warmterecord stond op 13,2 graden en is uit 2022. Bij ons hoeft de kachel zelfs niet aan. In de email zit de late nieuwjaarswens van Shuzo Azuchi Gulliver. Hij leeft dus nog. Anna luistert traditiegtrouw naar het Weense nieuwjaarsconcert, maar ze vindt er dit jaar niks aan. Allemaal van hetzelfde. Straks komen de dochters, kleinkinderen en achterkleinkind van Anna. 14 Mensen voor de Kippie-pan. Anna belt Barbara: wil ze haar resterende oliebollen meebrengen? Want de droge deegballen van de Langenijk willen we ze niet voorzetten. Maar Barbara heeft ze daar ook gehaald en die zijn even beroerd. Anna warmt ze maar eens op in de magnetron; dat scheelt wel.

 

In grote delen van Oekraïne klonk na middernacht (lokale tijd) het luchtalarm, melden de lokale autoriteiten. Ook was in hoofdstad Kyiv zeker één explosie te horen in het eerste uur van 2023.  De Oekraïense luchtmacht zegt in totaal 45 aanvalsdrones uit de lucht te hebben gehaald. Volgens de legertop heeft Rusland vannacht en op zaterdag 31 raketten afgevuurd en 12 vliegtuigbombardementen uitgevoerd. De schade in Kyiv door de afweer was beperkt. Een van de neergehaalde Russische drones in Kyiv bevatte de boodschap ‘Gelukkig Nieuwjaar’. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.002)

George Lemaître in het teruggevonden interview uit 1964.
George Lemaître in het teruggevonden interview uit 1964.

Maandag 02-01-2023

Bij de Vlaamse televiseomroep VRT vond men een twintig minuten interview terug met de Belgische kosmoloog/priester Georges Lemaître uit 1964. Men dacht dat het verloren was gegaan, maar bij het systematische digitaliseren van oude filmbanden kwam het boven water. Lemaître was de eerste die de theorie van het uitdijende heelal mét een oerknal formuleerde. Wat uit elkaar vliegt moet eerder dichter bij elkaar geweest zijn. Dat was in de jaren 1927 - 1931. Voor die tijd ging men ervan uit dat het universum statisch, eeuwig en onveranderlijk was, oneindig in ruimte en tijd, zonder begin of einde. Later nioemde men het de steady-state theorie, als tegenhanger van de BigBangtheorie. 'BigBang' was de spotnaam die de astrofysicus Fred Hoyle verzon maar die sindsdien ingeburgerd raakte. Zelfs Einstein moest in het begin van de jaren 30 niet zoveel hebben van de oerknaltheorie, maar ging al snel overstag toen Lemaîtres idee prima bleek te passen bij de relativiteitstheorie en de waarnemingen van Hubble, namelijk die van sterrenstelsels die overal in de kosmos uiteen vliegen. In 1965, een jaar voor de dood van Lemaître, kwam het bewijs van de BigBang-theorie door de ontdekking van de kosmische achtergrondstraling, de straling die dateert van de beginfase van het heelal. Einstein was toen al tien jaar dood, maar Lemaître maakte het nog mee.

     Het is geweldig om het interview met de priester/kosmoloog te zien. Natuurlijk stelt de interviewer de vraag of de theorie niet strijdig is met de Bijbel en het katholieke geloof. Geduldig legt Lemaître uit dat er volgens hem geen enkele tegenspraak is. 'Het begin is niet de plaats waar men God kan aanraken', zegt hij. Zijn theorie haalt God juist van de eerste oorzaken vandaan. 'Hij heeft er niets mee te maken. Hij is niet de horlogemaker van Voltaire, die af en toe het universum opwindt'. De oerknal is geen begin dat een oorzaak nodig heeft; het bestaat uit een of meer spontane fluctuaties van quanta vóór ruimte en tijd bestonden. Een gedachte die nog steeds opgeld doet. Lemaïtre kreeg nooit een Nobelprijs, maar hij had hem zeker verdiend.

     Quantumfluctuaties zijn mogelijk omdat de energie van het vacuüm niet nul is maar een zekere waarde heeft. De virtuele deeltjes (fotonen) die ultrakort ontstaan verenigen zich meteen weer en vallen terug in het vacuüm. Daardoor wordt de wet van behoud van energie niet geschonden. Maar volgens de uit 1981 daterende theorie van kosmische inflatie wordt in de eerste micro-momenten na de oerknal door de kolossale, exponentiële uitbreiding voorkomen dat de deeltjes zich weer verenigen (annihileren), al blijven ze in het uitdijend universum met elkaar verstrengeld. Hoe die explosieve inflatie zou moeten werken is niet bekend.

 

Gisteren was fullhouse bij ons, een orgie van gezellig geklets en lekker eten met Anna's dochters, hun kinderen en achterkleinkind Zaila. De kipvleugels en satéstokjes van Kippie vonden gretig aftrek, alsook eerder de opgepiepte oliebollen en appelflappen en later de kaasjes en de andere hapjes. Kijk hier voor 4 foto's. Vandaag is het opnieuw zacht (11 graden), miezerig en winderig. Weer hoeft de kachel niet aan. Door de vele dagen met harde wind is de opbrensgt van windenergie in ons land zeer groot. We gaan braaf naar de sportschool - goede voornemens! - en daarna doet Anna wat boodschappen in de binnenstad. Vanmiddag ruimen we samen de kerstboompjes op. Voor een jaar. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.003)

Gorinchem (23.003)

Dinsdag 03-01-2023

De maandelijkse update van de gemiddelde wereldtemperatuur in de lageren atmosfeer is er nog niet, vandaar een andere en zeer recente grafiek over de methaanconcentratie in de atmosfeer. Hij is afkomstig van de Amerikaanse NOAA. Methaan is als broeikasgas 30 tot 70 keer zo sterk als CO2, maar het blijft veel korter aanwezig, ruim 10 jaar tegenover honderden jaren voor CO2. Het valt dus snel uiteen maar dat is ook in broeikasgassen, zoals waterdamp en ozon.  Je ziet de scherpe stijging sinds het begin van de industriële revolutie. Binnenkort zal dat al drie keer zo hoog zijn dan pre-industrieel. De herkomst? Dat is vooral van rijstbouw, afvalverwerking en veeteelt. Bij de vertering van voedsel in de pens van een koe komt methaan vrij. Hoe meer veeteelt, hoe meer methaangas. Omdat het gas zo snel verdwijnt uit de hogere luchtlagen helpt stabiliseren van de uitstoot op zich al goed, maar vermindering is nog beter. Bij de voortgaande sterke groei van de wereldbevolking zie ik zelfs een stabilsatie niet gebeuren.

 

Peilingen wezen uit dat de meerderheid van onze bevolking voor een algemeen vuurwerkverbod is (54 procent). Dus denk je, na alle ellende op de Nederlandse slagvelden bij de jaarwisseling van dit jaar, dat het verbod er wel zal komen. Zelfs de politietop pleit ervoor. Maar nee hoor, een kamermeerderheid van VVD, CDA, PVV, SP, FvD, JA21, Van Haga en BBB is voor méér vuurwerkslachtoffers. De laatste vier partijen zijn nu eenmaal niet wijzer, maar de eerste drie wel. Ze zijn echter doodsbang stemmen te verliezen aan populistisch rechts - en spelen het daarmee in de kaart.

 

In Rusland zijn er veel kritische reacties na de Oekraïense aanval op oudejaarsavond op een schoolgebouw in de stad Makijivka, vlakbij Donetsk, waar mogelijk honderden Russische militairen zijn gedood bij een Oekraïnse aanval met vier HIMARS-raketten. Op de sociale media en op diverse blogs wordt er schande van gesproken dat zoveel militairen bij elkaar zaten in een gebouw, waar misschien ook nog munitie lag opgeslagen. Hoe zouden de Oekraïense inlichtingendiensten de locatie hebben ontdekt? Er is een navrante verklaring. Plaatselijke autoriteiten, geciteerd door persbureau Tass, zeggen dat het massale gebruik van mobiele telefoons door de militairen in het gebouw de aandacht van het Oekraïense leger kan hebben getrokken. Later vandaag komen er berichten van de Generale Staf van de Oekraïense Strijdkrachten dat er een tweede aanval was tijdens Oudjaar, op het dorp Tsjoelakivka, in de door Rusland bezette regio Cherson. Daarbij zouden zo’n vijfhonderd Russische soldaten zijn omgekomen of gewond geraakt. Verdere gegevens ontbreken en deze aanval werd niet door de Russen bevestigd.

     De Russische gruweloorlog krijgt nieuwe dimensies door de vondst van 25 martelkamers in het bevrijde deel van de provincie Charkiv. Met een scala van wreedheden tegen bewoners, waaronder kinderen, probeerden de Russen informatie los te krijgen. ‘Electrische marteling, gebroken vingers, onmenselijke detentieomstandigheden; dit is wat ‘Russische vrede’ onze vreedzame dorpen en steden bracht’, zegt het hoofd van de politie in Charkiv. Voeg daarbij schijnexecuties, aframmelingen, messteken, verbranding van de huid, breken van armen en benen, enzovoorts. Sinds de Russen in september uit het gebied werden verdreven tijdens een succesvol Oekraïens offensief, zijn volgens hem de lichamen van 920 burgers gevonden, onder wie 25 kinderen.

 

Het is vandaag een overwegend droge dag, een fractie minder zacht dan de vorige dagen. Anna gaat vroeg op pad, oppassen op baby Zaila. Tegen half vier komt ze terug. Ik doe een klusje en verdiep me vooral in een dik en zeer boeiend boek: 'Into The Cool' over energiegradiënten, thermodynamica en leven van Eric Schneider van NOAA en Dorion Sagan (University of Chicago Press, 2005). De laatste is de zoon van twee beroemde ouders, astronoom Carl Sagan en biologe Lynn Margulis. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.004)

Gorinchem (22.004)

Woensdag 04-01-2023

Opmerkelijk laag was de gemiddelde wereldtemperatuur (gemeten door satellieten) in afgelopen maand december: slechts 0,05 graden Celsius boven het gemiddelde van de periode 1991 - 2020. In november was het nog +0,17 graden. De oorzaak ligt waarschijnlijk in de aanhoudende koelende invloed over de afgelopen twee jaar van het La Niña-fenomeen in de Stille Oceaan. Toch neemt 2023 de 7e plaats in op de top-tien van warmste jaren, waarin alleen maar jaren van de 21e eeuw staan, met uitzondering van 1998, het jaar met een uitzonderlijk krachtige El Niño. Dat jaar zie je duidelijk pieken in de grafiek hierboven. De lineaire trend van opwarming blijft op +0,13 graden per decade (+0,12 boven de oceanen en +0,18 boven de continenten). Hoelang blijft de koelende La Niña-situatie nog bestaan? Dat is afwachten, maar het fenomeen lijkt eindelijk te verzwakken. De meeste weermodellen voorspellen dat er in de Stille Oceaan een neutrale toestand zal ontstaan in februari 2023. Dat is al gauw.

 

Over voorspellingen. Columniste Heleen Mees doet in De Volkskrant vijf overwogen voorspellingen voor dit nieuwe jaar:

 

1. Donald Trump wordt strafrechtelijk vervolgd. Dat is niet zo moeilijk, er lopen liefst drie strafrechtelijke onderzoeken tegen hem. Die betreffen zijn rol in de Capitoolbestorming en met name zijn pogingen de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan te maken door alternatieve lijsten van kiesmannen op te laten stellen en opruiing van zijn aanhangers. Verder zijn er het achterhouden van geheime documenten in Mar-a-Lago en zijn betrokkenheid bij fraude van de Trump-organisatie. Ook kan het vrijgeven van zijn belastingaangiftes nog iets opleveren. De kansen op een nominatie bij de Republikeinen voor de presidentsverkiezingen van 2024 wordt kleiner.

 

2. De VS gaan Oekraïne offensieve wapens leveren. 'Omdat Rusland de loopgravenoorlog langer vol kan houden dan Oekraïne – het heeft nou eenmaal meer kanonnenvlees dan Oekraïne – zal Biden (volgens Mees) besluiten om Oekraïne de wapens te leveren die nodig zijn om gebied terug te heroveren op de Russen, waaronder ATACMS, raketten met een bereik van 300 kilometer. Biden is beducht om het conflict te laten escaleren tot een wereldoorlog maar hij is nog meer beducht om Poetin te laten winnen door een patstelling.' Dat is het scenario van 'bleeding Russia'. Het kan jaren duren.

     Hoe groot is de ecomische schade in Rusland door de pandemie, de oorlog en de sancties? In de De Volkskrant zegt Geert Groot Koerkamp dat Covid19 1 miljoen levens kostte en dat er 1 miljoen het land ontvluchtten, vooral voor de mobilisatie. De economie kromp in 2022 met 3 procent maar in de winkels merken de Russen nog weinig van de sancties. Hij denkt dat de gevolgen dit jaar steeds groter zullen worden door het embargo van de G7 en de EU op ruwe olie en vanaf februari ook op olieproducten. 'Gas kunnen ze aan Europa alleen nog maar kwijt in Zuidoost-Europa, via Turkije. En dan hebben we het nog niet eens over steenkool en hout, ook belangrijke exportproducten waarvan Rusland inkomsten gaat mislopen.' De samenleving keert ondertussen tot zichzelf in, de protesten zijn ondergronds gegaan. En Poetin? 'Poetin is in een doodlopende straat terechtgekomen, maar hoe lang die straat is weten we niet.'

 

3. China houdt zich gedeisd in de kwestie rond Taiwan. Die kans lijkt me inderdaad groot voor 2023, zeker nu na de snelle versoepelingen een Covid19-golf door het land raast. Die kan nog maanden aanhouden, zeker nu de nieuwe omikronvariant XBB.1.5 er voorkomt. Die zou overigens in de VS - maar misschien eerder, al in november in China - zijn ontstaan. Hij is nu al dominant in de VS Nog infectueuzer maar niet ernstig ziekmakend voor gezonde mensen.

 

4. De inflatie daalt snel. Dat zou volgens Mees komen door de - tot dusver - zachte winter en de goede vulling van de gasvoorraden. Dat kan. Maar ook tegenvallen.

 

5. Kaag verruilt de Haagse politiek voor een hoge positie bij de VN. Geen idee. Het zou me tegenvallen, maar ik zou er begrip voor hebben gezien haar zorgen over de veiligheid van haar gezin. Het is wel heel zorgelijk. De persoonlijke risico's in de Nederlandse politiek zijn naar een gevaarlijk niveau gestegen.

 

Miezerregen en harde wind. Niks aan, deze dag. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.005)

Gorinchem (23.005)

Donderdag 05-01-2023

Geluk en verdriet liggen dicht naast elkaar. Maar laat ik bij het begin beginnen. Gisteren lopen we halverwege de middag in de regen naar het station en nemen het boemeltje naar Dordrecht. Daar stappen we in de intercity naar Rotterdam Centraal en aansluitend op de metro naar het begin van de Wilhelminapier. Opvallend hoeveel mensen hun electrische steps bij zich hebben. We lopen naar Hotel New York - jaren niet geweest. Tweemaal waait mijn pet af maar niet in het water. We hebben afgesproken met Floor & Jason en Thijs en Lisa, die er met zijn viertjes vannacht logeren. We hebben er een heel leuk en lekker diner. Tot onze verbazing lusten de kinderen verse oesters en genieten ervan (hier drie foto's, toen we nog van niks wisten). Want we hebben veel plezier totdat opeens het mobieltje van mijn dochter afgaat. Haar stiefvader is naar het ziekenhuis gebracht met een hersenbloeding. Hij is nog aanspreekbaar dus het diner opbreken en onmiddellijk erheen reizen is niet nodig. We ronden het diner af maar de stemming is bedrukt en bezorgd, terecht, want onder de koffie rinkelt het mobieltje weer. Nog een beroerte eroverheen; nu is het wel heel erg. Ze nemen een taxi van Über naar Amsterdam en wij naar het centraal station van Rotterdam. Vanochtend overlijdt hij, 72 jaar oud. Wat ontzettend triest. Na de scheiding van mijn eerste echtgenote was hij haar grote liefde. Hij voedde Floor op en - zelf ook gescheiden van een Zweedse vrouw - zijn eigen dochter. Ik kende hem goed uit de tijden van de Utrechtse studentenbeweging en mocht hem altijd erg graag; dat gold ook voor Anna. Ron was nog zeer actief als onderwijsvernieuwer onder moeilijke omstandigheden. Ja, geluk en verdriet zijn nauwe buren.

 

De hele dag zijn we somber en hebben geen zin om te gaan sporten. Wel doen we boodschappen op oost. Het is droog en licht zonnig. Met 12 graden voelt het als lente. Ik kan mijn draai vandaag niet goed vinden. Met mevr. L, onze bovenbuurvrouw, ruimen we de kerstboom in het halletje van ons gebouw op. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.006)

Gorinchem (23.006)

Vrijdag 06-01-2023

De laatste regen trekt vanmorgen vroeg weg en maakt ruimte voor zon. Nog steeds is het ongewoon zacht; opnieuw 12 graden. Hoewel het dus verre van winter is, gaat Anna voor vanavond een ouderwetse erwtensoep maken, met rookworst en speklapjes voor op roggebrood. Alom geweegklaag over de weinige sneeuw in de wintersportgebieden. Science publiceert een omvangrijk onderzoek, waaruit blijkt dat de gletsjers overal ter wereld sneller smelten dan verwacht. Zelfs in het scenario met de minste opwarming zal de helft nog voor het einde van de eeuw verdwenen zijn. Het smelten zal volgens de modellen ertoe leiden dat de zeespiegel afhankelijk van het opwarmingscenario extra stijgt met 9 tot 15 centimeter. Dat komt boven op de stijging die toch al ontstaat doordat het opwarmende zeewater zelf ook uitzet. Ook klaagt men over de vroege inzet van hooikoorts omdat hazelaars en elzen nu al bloeien. Gemiddeld is dat rond half februari.

     Ik voel me nog steeds wat uit mijn doen sinds gisteren. We rijden naar de werf in Numansdorp, waar ondanks de vele regen van weinig lekkage sprake is. Om half één terug, waar blijkt dat de inmiddels opgesteven erwtensoep voldoende dik is dat de soeplepel rechtop erin blijft staan (foto hier).

 

In amper vier maanden tijd zullen er volgens schattingen een half miljoen Chinezen aan Covid19 sterven, meldt De Volkskrant vandaag. Maar omdat de autoriteiten geen gegevens meer verstrekken, lopen de ramingen ver uiteen. 'Het kunnen er ook 1 miljoen zijn, of 1,5 of 2 miljoen, of zelfs 2,5 miljoen als overlijdens door uitgestelde zorg worden meegeteld.' Begin december liet de regering opeens alle remmen los na protesten van de bevolking tegen het strenge Covid-regine. Nu leidt het onvermijdelijk tot het andere extreem: grote sterfte door een ongeremde omikrongolf bij een gebrekkig gevaccineerde bevolking, zonder natuurlijke immuniteit. Het is een bizarre politieke ommezwaai, die opnieuw laat zien hoe slecht autoritaire regimes in staat zijn de pandemie aan te pakken. Dan is het proces van - in alle openbaarheid - vallen, opstaan en leren van democratische landen toch verkieslijker. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.007)

Gorinchem (22.007)

Zaterdag 07-01-2023

Veel mensen kijken op de website van hun energieleverancier om na te gaan hoeveel ze gebruikt hebben en of hun jaarverbruik onder het prijsplafond zat (al geldt het pas voor 2023). De waarden voor dit nieuwe jaar zijn 1200 m3 voor gas en 2900 kWh voor stroom. De websites zijn overbelast maar vanmorgen lukt het me om er tussen te komen. Ons verbruik over december, met een stukje winter erin, valt mee, het is lager dan in de twee vorige jaren. Hoe was de maand december ten opzichte van de eerdere jaren? NB: de bijdrage van 190 euro zit er niet in.

 

  • december 2020:  stroom 440 kWh (€  81,45)  gas 148 m3 (€ 138, 48) totaal € 219,93
  • december 2021:  stroom 344 kWh (€  92,17)  gas 162 m3 (€ 202,30)  totaal € 294,47
  • december 2022:  stroom 302 kWh (€118,14)  gas 132 m3 (€ 293,67)  totaal € 411,81 

Het levert een duidelijk beeld: minder verbruik maar vergeleken met 2020 bijna dubbele kosten. Maar als er in 2022 het huidige prijsplafond had gegolden, dan waren we er onder gebleven: gas 2022: 714 m3 (plafond 1200 m3) en stroom 2780 kWh (plafond 2900 kWh). Ons termijnbedrag staat nu op 300 euro/maand; de energiemaatschappij adviseert het zo te laten.

 

De griepgolf grijpt fors om zich heen, de piek is nog niet bereikt en opnieuw dreigt een zorginfarct, mede door de krapte aan zorgpersoneel. Maar er is een geruststelling: de samenstelling van de griepprik die we dit najaar kregen als 60-plusser heeft zelden zo goed aangesloten op de rondwarende griepvarianten als dit seizoen. Een viroloog van het Erasmus MC zegt dat er een nagenoeg perfecte match is. Het vaccin beschermt niet tegen een infectie, maar wel tegen ziekenhuisopname en overlijden. Daar boffen we dus bij.

 

Het is een zachte, droge dag met zonnige perioden en opnieuw een graad of twaalf. Enige boodschappen in de binnenstad en veel lezen. Barbara, Nikita en Zaila komen 's middags op de thee. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.008)

Geen bestand voor het orthodoxe kerstfeest.
Geen bestand voor het orthodoxe kerstfeest.

Zondag 08-01-2023 

De strijdende partijen in Oekraïne zitten vast in een stellingenoorlog met weinig tot geen perspectief op een overwinning voor één van hen. Dat zou onderhandelingen dichterbij kunnen brengen, maar geen van beiden lijkt daartoe bereid (ondanks de oproep van een aantal linkse BN'ers. 'Polderboomers' noemt iemand hen). Er is een bizar filmpje op Twitter waarin je Poetin in zijn dooie eentje in het Kremlin een orthodoxe kerstmis ziet bijwonen. Maar dat terzijde, mogelijk bereiden de Russen nieuwe offensieven voor, misschien mede vanuit Belarus in het noorden en versterkt door deelname van het leger van Loekasjenko. Ook gaan er geruchten over een volgende mobilisatie in Rusland. Alleen nieuwe feiten op het slagveld kunnen veranderingen afdwingen in Moskou, schrijft De Volkskrant. Het Westen gaat daarom over tot het leveren van zwaardere wapens aan Kyiv: gepantserde AMX-10’s (Frankrijk), Marder infanteriegevechtsvoertuigen (Duitsland) en in navolging van de Verenigde Staten, een Patriot-luchtafweersysteem, en Bradley gevechtsvoertuigen door de VS. Dat brengt de discussie dichterbij over levering van moderne westerse tanks als de Amerikaanse Abrams en de Duitse Leopard-II. De vraag blijft wat Poetin kan doen als hij beseft dat hij de oorlog niet kan en zal winnen. Niet winnen staat in dit geval gelijk aan verliezen.

     Het Amerikaanse blad Foreign Affairs publiceerde deze maand een uitgebreide analyse, die je niet erg vrolijk maakt: 'Vladimir Putin's Last Stand: The Promise and Peril of Russian Defeat'. Het westen moet zich voorbereiden op de volgende fase van Ruslands desatreus verlopende oorlog. Het kremlin lijkt de zelfgekozen oorlog te zullen verliezen. Daarvoor ziet het blad drie mogelijke basisscenario's.

 

1. Het meest onwaarschijnlijke scenario is dat Rusland zijn verlies accepteert en vrede accepteert op Oekraïense voorwaarden. Iedere schijn van een diplomatieke dialoog tussen de belligerente partijen is verdwenen en de omvang van de Russische oorlogsmisdaden maakt dat Oekraïne alleen bereid is een volledige nederlaag van zijn tegenstander te accepteren. De leiders in het Kremlin - Poetin of zijn opvolgers - zouden kunnen proberen om De Krim te behouden en de verovering van de rest van Oekraïne op de lange baan te schuiven, zoals ze dat eerder deden.

 

2. In een tweede scenario zou een verliezend Rusland de oorlog kunnen voortzetten en aanvullen met een ongekende campagne van sabotage in Oekraïne en vooral in de landen die Kyiv steunen. In het ergste geval zou Moskou een nucleaire aanval op Oekraïne kunnen uitvoeren. Dat levert een confrontatie op met de NAVO, die niet nucleair zal willen reageren maar wel met een zware conventionele ingreep om Rusland op de grond te verslaan. Dat kan op zijn beurt conventionele tegenacties uitlokken, zoals Russische aanvallen op de Baltische staten en Polen. Bij de NAVO-tegenreactie die erop volgt zou de defensieve overname van de enclave Kaliningrad kunnen horen. Een volledige atoomoorlog is dan heel dichtbij. Dat zou voor veel andere landen in de wereld aanleiding geven om zich ook van nucleaire wapens te gaan voorzien. 'A helter-skelter age of proliferation would ensue, to the immense detriment of global security.'

 

3. In een derde scenario zou de oorlog kunnen eindigen door een coup in het Kremlin, al dan niet met steun intern of in de straten van Moskou. Al eerder eindigde een Russische oorlog met een staatsgreep, zoals in 1917, toen de bolsjewieken Rusland terugtrokken uit WO1. Ook dat leidde tot interne chaos, tot etnische conflicten en afscheidingen en een jarenlange burgeroorlog tussen Rode en Witte legers. Verder uiteenvallen van het Russische rijk en de opkomst van nieuwe staten op het verscheurde Euraziatisch grondgebied is dan mogelijk. Het zou een terugval zijn naar de omstandigheden van 1991, toen de Sovjet Unie uiteen viel. In de chaos die dan opnieuw ontstaat zijn de grote vragen hoe het gedemoraliseerde leger reageert en wie het beheer over de Russische kernwapens zal hebben.

 

In het artikel werken de auteurs de verschillende scenario's en hun varianten verder uit. Interessante lectuur! Natuurlijk zijn er meer opties. Een nieuw, minder militaristisch regime in het Kremlin zou misschien kunnen streven naar betere relaties met het Westen. Een substantieel deel van de Russen zou dat toejuichen. Een democratisch Rusland zou kunnen streven naar opname in de veiligheidsstructuur voor een vreedzaam Europa. Deze mogelijkheid achten de auteurs van Foreign Affairs echter 'vanishingly small'. Een eveneens autoritaire opvolger van Poetin in een verzwakt Rusland is veel waarschijnlijker. Wie profiteert daar het meest van? China.

 

We genieten een mooie, zonnige zondag met temperaturen boven 10 graden en weinig wind. Tessa en Vajèn komen 's middags theedrinken. Gorcum stort zich en masse op de stadswallen om te wandelen. Ondertussen zijn er elders wel klimaatrampen. In het noordwesten van Australië zijn honderden mensen geëvacueerd uit gebieden die door overstromingen geïsoleerd zijn geraakt, na hevige regens door de orkaan Ellie. In Californië zitten door hevige regenbuien en harde wind honderdduizenden huizen en bedrijven zonder stroom. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.009)

Gorinchem (23.009)

Maandag 09-01-2023

Het bestormen van regeringscentra door opgehitste, raar uitgedoste meutes krijgt weer een prominente plaats op het lijstje tactieken van populistisch rechts. In de Braziliaanse hoofdstad Brasilia was er gisteren een haast identieke vertoning als twee jaar eerder in het Capitool in Washington. En wat doen ze er? Ze slaan de zaak aan stukken, stichten brandjes, gooien de ramen in, vernielen het meubilair en kostbare kunst en jatten er van alles, tot ze er door de inderhaast (en te laat) opgeroepen sterke arm eruit worden gezet. Ook in ons land zouden de Baudet-aanhangers er graag toe overgaan, liefst geholpen door radicale trekkerboeren. Je moet ook denken aan het oranjegepeupel en de gruwelijke moord op de gebroeders De Witt bij de Gevangenpoort naast het Haagse Binnenhof. Nog in december vorig jaar werd een bestorming van de Duitse Bondsdag nipt voorkomen door de arrestatie van 25 rechts-extremisten. Daarna kwam het in Den Haag niet meer voor.

     In Brasilia pakte men bij de door president Lula ingezette 'federale interventie' honderden relmakers op, de verantwoordelijke gouverneur - een Bolsonaro-aanhanger - werd op non-actief gesteld en een kamp van Bolsonaristas bij het hoofdkwartier van het Braziliaanse leger in Brasilia omsingeld. Natuurlijk rijzen dezelfde vragen als twee jaar geleden rond de rol van Trump, maar nu wat betreft Bolsonaro. Wat betreft de ophitsing van zijn volgelingen deed hij niet onder voor de Amerikaanse ex-president. Ook hij sprak van verkiezingsfraude zonder dat daarvoor bewijs of aanwijzingen voor bestonden. Spreekt zijn onverwachte en opvallende retraite in Florida hem vrij? Of was dat alibi deel van het scenario? In elk geval wordt het weer eens duidelijk hoe gevaarlijk dat rechtse populisme kan worden.

 

Vandaag een miezermaandag. Pas in de loop van de middag wordt het droger. Sport en boodschappen. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.010)

De beide zonnevlammen van deze week in beeld. (bron: NASA)
De beide zonnevlammen van deze week in beeld. (bron: NASA)

Dinsdag 10-01-2023

De 25e zonnecyclus komt steeds meer op gang. De zon wordt steeds actiever. De cyclus begon in 2019/2020; gemiddeld duurt een zonnecyclus 11 jaar. Gisteren was er een uitbarsting van een zonnevlam van de zwaarste categorie X1.9, de tweede in deze week. De eerste was vanuit ons gezien aan de oostelijke achterkant van de zon en dus niet op de aarde gericht. De tweede veroorzaakte een kortstondige verstoring van het magnetische veld van de aarde. Aan de basis van de uitbarstingen liggen stormen van deeltjes in de corona van de zon, coroneale massa ejecties (CME). De CME van gisteren ging gepaard met een enorme zonnevlam die wel zes uur aanhield. De uitbarstingen ontstaan uit sterke magnetische velden, de zogenaamde zonnevlekken, wanneer de verwrongen magnetische veldlijnen breken. Omdat de zon verder draait is er kans dat een nieuwe stroom magnetische CME-plasmadeeltjes uit de zonnevlek, die onder de laatste zonnevlam zit, na twee tot drie dagen toch nog de aarde kan treffen. Dat leidt mogelijk tot een volgende verstoring van het aardmagnetisch veld. In uitzonderlijke gevallen kunnen zonnevlammen en andere grote uitbarstingen op de zon ook het radioverkeer, navigatiesystemen en elektriciteitsnetten op aarde platleggen. In zijn actieve periodes levert de zon eveneens een substantiële bijdrage aan de opwarming van de aarde.

 

Goed nieuws: het herstel van de ozonlaag gaat langzaam maar gestaag verder, is de boodschap van deskundigen van de Verenigde Naties in een presentatie op een bijeenkomst van de American Meteorological Society. De ozonlaag boven het Noordpoolgebied zou in 2045 hersteld kunnen zijn. Boven Antarctica - waar de laag zo dun is dat er een gat in zit - zou de laag in 2066 hersteld zijn, is de verwachting. Ze beoordelen elke vier jaar de schade aan de ozonlaag. Zonder de bescherming door die laag zou er geen leven op aarde mogelijk zijn. Het is een voorbeeld dat een internationale aanpak van milieuproblemen succesvol kan zijn, maar bij een veel ingewikkelder probleem als klimaatopwarming bakt de wereldgemeenschap er nog steeds niks van.

 

Het lijkt erop dat het Wagner-huurlingenleger na een halfjaar strijd eindelijk een doorbraak wist te forceren in de Donbas. Vandaag meldt het Britse ministerie van Defensie dat ze waarschijnlijk de Oekraïense mijnstad Soledar hebben veroverd. Die ligt zo'n 18 kilometer noordelijk van het zwaarbelegerde Bachmoet, waar geen muur meer overeind staat. Zowel Rusland als Oekraïne maken zich vooral zorgen om de zoutmijntunnels die onder Soledar doorlopen. Deze zouden het makkelijker maken om achter de vijandelijke linies te geraken en zouden een voordeel kunnen vormen voor een eventuele Russische aanval op Bachmoet. Door het stevige Oekraïense verzet in Bachmoet verwacht het Britse ministerie echter niet dat de stad op korte termijn zal worden ingenomen. Kyiv heeft extra troepen naar het gebied gestuurd.

 

Weer een miezerdag. 's Ochtends is het nog droog, maar later volgt eindeloze regen. We brengen een bezoek aan de praktijkverpleegkundige van onze huisarts. Alles is eigenlijk prima in orde, zelfs mijn bloeddruk (128/75). Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.011)

Gorinchem (23.011)

Woensdag 11-01-2023

Met grote regelmaat lees je dat de westerse boycot van Russische olie niks uithaalt. Vele critici vonden het prijsplafond van 60 dollar per barrel veel te hoog. De enorme Europese markt is voor Moskou verdwenen. De Russen zouden hun olie gemakkelijk kwijt kunnen aan andere landen zonder veel aan prijshoogte in te leveren, zei men. Maar volgens een artikel van deze week bij Bloomsberg gaat die kritiek niet op. Het wordt zelfs verkocht voor prijzen die onder het prijsplafond liggen: 'Russia’s flagship oil is selling at less than half international prices — and way below a Group of Seven imposed cap.' De cijfers zijn van het onafhankelijke bureau Argus Media, dat energieprijzen analyseert. De Russen hebben moeite hun olie te verkopen. Die wordt steeds goedkoper. Een vat Oeral kost nog maar 38 dollar, twee keer minder dan een barrel Brent-olie uit de Noordzee. Nog nooit is de 'spread' tussen Oeral en Brent zo groot geweest. Espo-olie is ook Russisch; ze komt uit het verre oosten van Siberië. Die prijs daalt ook maar blijft nog net boven het plafond. Het prijsverschil tussen Oeral en Espo? Oeral wordt door een pijplijn naar de Russische haven Primorsk bij Sint-Petersburg vervoerd, de grootste olieoverslagplaats van de Oostzee. Nu de Europese markt weg is gevallen, gaat veel van die olie naar Zuidoost-Azië. Dat kosten van vervoer zijn navenant hoger want Espo hoeft niet zo ver. Het lijkt dus dat het prijsplafond van de G-7 wél werkt en dat Poetin meer problemen gaat krijgen zijn stagnerende invasie te financieren. Natuurlijk kan hij de productie beperken om de olieprijzen in de wereld op te drijven, maar dat mes snijdt aan twee kanten. De G-7 kan overigens zijn prijsplafond ook nog zelf verlagen.

 

Als het water in de Merwede gaat stijgen krijgen we in Gorcum altijd een beetje de kriebels. Dat komt door het hoge water in februari 1995, toen ruim 300.000 mensen uit de Betuwe en ook uit de Gorcumse buitenwijken moesten worden geëvacueerd. Ik woonde toen in Deil en moest ook weg met mijn gezin. We logeerden bij mijn schoonouders in Zeist en bij vrienden in Nieuwegein. Nu verwacht men in de komende tien dagen erg veel regen in het stroomgebied van de grote rivieren. Rijkswaterstaat waarschuwt boeren en gemeenten dat vee en losse spullen uit de uiterwaarden moeten worden gehaald, want die gaan onderlopen. Er is echter geen sprake van alarmerend hoogwater, aldus de waterbeheerder.

 

Tussen alle regendagen in hadden we gisteren en hebben we vandaag redelijk wat zon. Terwijl Anna 's middags naar achterkleinkind Zaila is, die voor oppas bij haar tante Tessa is, ga ik naar de kapper. Hoog tijd! Vanavond zal een gebied met felle regenbuien - mogelijk met hagel en onweer - overtrekken. Morgen gaan we met het OV naar Zorgvlied, Amsterdam, naar de crematie van Ron, vroegere vriend uit mijn studentenjaren en stiefvader van Floor. Door het slechte weer verwacht men dan een zware ochtend- en avondspits. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.012)

Gorinchem (23.012)

Donderdag 12-01-2023

'Opwarming oceanen gaat lijnrecht omhoog, verstoring van grote zeestromen dreigt', kopte De Volkskrant gisteren naar aanleiding van nieuwe cijfers die twee wetenschapsteams, uit China en de VS, gisteren bekendmaakten. 'Lijnrecht' is een beetje overdreven, maar het gaat toch wel heel erg snel vergeleken met de millennia waarin de warmte-inhoud van de wereldzeeën nauwelijks veranderde. Hetzelfde geldt voor de maandelijkse afwijking (anomaly) van de gemiddelde wereldtemperatuur, vastgelegd door het Europese Copernicusprogramma van de EU (zie hierboven). Ontkenners roepen meteen 'alarmisme!' maar helaas is daar geen sprake van, het zijn gewoon feiten. Onze vertrouwde wereld verdwijnt in hoog tempo. We dachten dat we al te oud waren om veel van de opwarming te merken, maar daar lijkt het nu niet meer op. Veelbetekenend is dat het allemaal gebeurt in een jaar dat de huidige La Niña nog zijn koelende invloed deed gelden. Die zal naar verwachting al spoedig stilvallen en ergens in de komende jaren worden vervangen door het broertje El Niño, die de opwarming juist een extra boost kan geven.

     Voor het verstoren van de zeestromen waarschuwen klimaatwetenschapper al decennia. Met name de warme golfstroom, die ons in Europa zijn gematigd klimaat geeft. Als die tot stilstand komt, kunnen polaire luchtmassa's het klimaat in West-Europa doen omslaan naar één van extreme koude. Ik schreef er herhaaldelijk over, voor het eerst al in 2007 over (lees hier). De ontkenner Björn Lomborg vond dat toen 'één van de minst gefundeerde angsten' en een voordeel, omdat 'afzwakking van de Golfstroom betekent dat de opwarming in Europa minder zal zijn'. Ik twijfelde toen zelf of het allemaal zo snel zou gaan; die twijfel is  nu wel verdwenen. Europa warmt sneller op dan verwacht: het jaar 2022 was voor Europa het een na warmste jaar uit de recente geschiedenis. Een jaar van intense hittegolven en ernstige droogte, waarbij de zomer van 2022 de warmste was ooit gemeten op ons eigen continent.

 

Vannacht kreunt een harde zuidwestenwind om het huis. regen striemt de haven. Veel geraas en gezucht in de grote esdoorn op de wal. Vanmorgen is het niet minder. Het KNMI kondigde code geel af vanwege extreme regen en zware windstoten Rijkswaterstaat riep verkeersdeelnemers op om als het kan niet de weg op te gaan. Dat doen we zeker niet! Veel mensen lijken dat advies in de wind te slaan. Het is volgens de ANWB drukker dan normaal op donderdagochtend. In het zuiden van het land gebeuren veel ongelukken. Straks om elf uur zullen we door de regenbuien naar het station lopen, de bus naar Utrecht pakken en daar de intercity naar Amsterdam. Vervolgens een bus naar Zorgvlied voor de crematie van Ron B. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.013)

Ron B. en ik in 2013 in Amsterdam bij de verjaardag van Floor.
Ron B. en ik in 2013 in Amsterdam bij de verjaardag van Floor.

Vrijdag 13-01-2023

Het jaar 2023 begon rauw in de eerste week met de plotselinge dood van Ron B. Gisteren was de crematie. Het weer was er naar. Met snelbus, intercity, stadsbus 62 en een kwartier lopen kwamen we op de onstuimige dag - het was toen even droog - bij de aula van Zorgvlied aan, op de oever van de Amstel. Een uitvaart heeft doorgaans een vastliggend stramien en dat is niet persé verkeerd. Het afscheid van de stiefvader van mijn dochter en de echtgenoot van haar moeder Liesje trok een hondertal mensen, die krap in de ruimte pasten. Gelukkig waren er zitplaatsen voor ons. De blankhouten kist stond zwaar en nadrukkelijk in het midden maar niet zonder menselijk aspect: de kinderen hadden er tekeningetjes en plaatjes op geplakt. Floor, dappere dodo, was de eerste om het woord te voeren en ze deed het met verve. Ron voedde haar - en zijn eigen dochter - mee op toen hij op haar vierde jaar de levenspartner van Liesje werd, toen nog in Utrecht. Hij was een betere partner voor haar dan ik. Ron bracht een eigen dochter mee uit een vorige relatie. Ron en Lies werden elkaars grote liefde en hij groeide uit van stiefvader tot haast echte vader. Natuurlijk steekt me dat nog steeds een beetje, in de jaren 80 en 90 haalde ik haar met grote regelmaat op uit Utrecht, Leeuwarden en nog later Zoetermeer voor weekenden bij mij thuis. Maar dat levert nu eenmaal een geringere impact op en ook teleurstelling, spijt en het gevoel tekort te schieten dat niet weg te redeneren viel, maar ik moest  me er nolens volens bij neerleggen. Ik ben er echter gelukkig mee dat we de laatste jaren beter contact hebben. Ron zelf mocht ik altijd graag al werden we nooit hele dikke vrienden. Dat is ook begrijpelijk.

     Daarna volgde als sprekers een rij van oud-collega's en vrienden die hem prezen als de warme, betrokken en bescheiden man die hij was. Thijs en Lisa hadden zichtbaar moeite het vol te houden en zaten te schuifelen op hun stoelen. De meest kernachtige toespraak was van een psychiater/vriend, al uit eind jaren 70, die hem met een paar anecdotes raak wist neer te zetten. Ik herinnerde me ook zo'n anecdote. Sinds bijna twee jaar woonden Ron & Liesje in een mooi appartement aan een gracht in Amsterdam. Daar werd Ron een keer aangereden door zo'n hypersnelle fietser, die hem uitfoeterde. Boos gaf Ron de man een klap en de twee praatten vervolgens een uur lang de zaak uit. Dat typeert hem.

     Zoals altijd was de bijeenkomst in het paviljoen van Zorgvlied niet alleen droevig, maar ook gezellig en zelfs vrolijk. Dat is onvermijdelijk en zeker niet onbetamelijk. Sommigen zagen elkaar na soms tientallen jaren terug. Aan het eind regende het pijpenstelen en zagen we er tegenop om helemaal terug naar de bushalte te lopen. Het viel echter niet mee om met dit weer een taxi te bemachtigen. Toch lukte het en in de grote drukte op het Amstelstation kwam de intercity naar Utrecht meteen aanrijden. In de lange bovencoupé van de tweedekker zat achter me een vervelend rotgastje luidkeels op te scheppen over zijn grote testikels en de meiden die hij ermee versierde. 'Ik heb ze laten gillen'. Het spijt me maar het was een joch van Marokkaanse achtergrond. Enfin, na een keer verstoord omkijken dempte hij zijn stem wat. In Utrecht hadden we meteen de snelbus terug naar Gorcum. Die kon de lange files van het rotweer over de vluchtstook passeren. Thuis bakte Anna een ei voor ons voor op de boterham.

 

Vanmorgen gaat Anna al vroeg oppassen op baby Zaila, voor de hele dag. Het is overwegend droog met soms wat zon. Zaterdag weer een zo'n winderige regendag. Daarna wordt het kouder met kans op winterse buien en 's nachts nachtvorst. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.014)

De 'gehaktmolen'. Verlaten slagveld bij Bachmoet of Soledar. In ieder cirkeltje ligt een gesneuvelde soldaat. (beeld: Ukraine News)
De 'gehaktmolen'. Verlaten slagveld bij Bachmoet of Soledar. In ieder cirkeltje ligt een gesneuvelde soldaat. (beeld: Ukraine News)

Zaterdag 14-01-2023

Dit is een slagveld bij Bachmoet of Soledar, na een Russische aanval gefotografeerd door een Oekraïense drone. In ieder oranje kringetje ligt een dode soldaat. De Volkskrant beschrijft zo'n aanval. Eerst voeren de Wagner-troepen zware beschietingen uit. Na de beschietingen 'volgt alweer de zoveelste Russische aanvalsgolf van militairen om terrein te winnen. Het overgrote deel wordt neergemaaid of geraakt door de Oekraïense artillerie. "De Russen sturen eerst hun niet al te beste vechters naar voren", aldus een Pentagon-functionaris zondag over de strijd om Soledar. "Als zij de Oekraïense tegenaanval hebben geïncasseerd, volgen achter hen de beter getrainde troepen. Als je teruggaat in de Russische geschiedenis, zie je dat er genoeg voorbeelden zijn waarbij militairen worden ingezet om alleen kogels op te vangen."' Beide partijen gebruiken de term 'gehaktmolen' om aanvallen te beschrijven.

     Het is een ultiem beeld van de verschrikkingen en de zinloosheid van deze veldslag. De verovering van Soledar door de Wagner-huurlingen wordt door velen een Pyrrusoverwinning genoemd. Duidelijke voordelen lijkt het bezit van dat dorp niet op te leveren, het is een overwinning 'ten koste van alles – en zeker het bloed van de geronselde ex-gevangenen die nu in de voorhoede opereren', zegt Arnout Brouwers in De Volkskrant. De huurlingenleider Jevgeni Prigozjin wil laten weten dat hij, anders dan het reguliere leger van Rusland, wel zeges kan boeken. 'Toen hij voortijdig aankondigde dat Soledar gevallen was, werd de strijd nog feller. Er spreekt een soortgelijke wanhoop uit als uit de benoeming deze week van generaal Gerasimov tot commandant van het invasieleger. Als dat mislukt, kan president Poetin alleen nog zichzelf benoemen, luidden de smalende reacties. Geen generaal kan de kloof tussen Poetins droom en de realiteit op het slagveld overbruggen.' Velen vrezen dat het Kremlin rond 24 februari, als deze smerige oorlog een jaar oud is, nieuwe offensieven wil uitvoeren. Het is een oorlog van aantallen geworden, zegt een deskundige. 'Wie genoeg manschappen én munitie kan organiseren, trekt aan het langste eind.' De vraag is of en zo ja, hoe krachtig het westen daaraan blijft meewerken.

     In elk geval hakt het VK de knoop nu door. Het land gaat als eerste moderne Challenger-2 tanks naar Oekraïne sturen. Die kunnen een grote rol spelen bij offensieve operaties waarmee Oekraïne land hoopt te heroveren en hun levering zou een forse opschaling van de militaire steun betekenen. Er zijn geruchten dat Polen nu ook zware tanks gaat leveren, de geduchte Duitse Leopard 2, maar formeel is daarvoor toestemming nodig van de Duitse regering.

 

Alsof de oorlog niet bestaat hadden we gisteravond een lange avond van mooie gesprekken bij Joop & Tonny in Hoornaar. Voor we het wisten liep het al tegen middernacht. Vandaag opnieuw een miezerige regendag. Vannacht was het droog, maar vandaag valt nog eens 20 mm regen. De reiger, vaste havenbewoner, staat nat te kleumen op een ducdalf. De steigers zijn onder water gelopen, Het waterschap Rivierenland waarschuwt voor overstromingen van de Linge bij Leerdam en Geldermalsen. Kelders, schuren en woningen kunnen onderlopen. Onder normale omstandigheden staat de Linge 80 centimeter boven NAP. Nu is dat het dubbele. 'Tot nu toe is er in januari al 91 millimeter regen gevallen, terwijl gemiddeld in de hele maand januari 71 millimeter valt', zegt weerman Kuipers Munnike. 'Het is na 1948 de natste januari ooit, heel uitzonderlijk.' Typisch voor deze tijd: je kunt de toestand van de Linge hier live volgen.  Vanmiddag gaan we naar de verjaardag van Michel (52). Naar het begin van dit kwartaal 

Gorinchem (23.015)

Gorinchem (23.015)

Zondag 15-01-2023

Nog steeds hoog water in de Lingehaven, maar vanochtend is het droog. Gisteren viel er wat minder regen dan verwacht. De gemalen van Waterschap Rivierenland draaien op volle toeren maar het is moeilijk om al het extra regenwater weg te krijgen. 'Dat het waterpeil vlak voor het weekend zo snel steeg, kwam doordat het waterschap de sluis bij Arkel vrijdag dichtzette', vertelt een woordvoerder. ‘Dat deden we om te voorkomen dat Gorinchem onder zou lopen. Dat is een dichtbevolkt gebied. Dat zou tamelijk veel schade opleveren. In Leerdam gaat het om 14 huizen.’ De bewoners namen het risico, die 14 huizen staan in de uiterwaard.

     Stralend komt de zon tevoorschijn achter de huizen aan de Kriekenmarkt. Na zoveel regen is het goed om even bij de boot te kijken. Door af en toe korte, felle buien, afgewisseld met zon en regenbogen, rijden we naar Numansdorp. Daar waait het knap hard maar - verbazing - er is weinig lekkage aan boord. Misschien heeft het hier minder geregend dan in Gorkum? De waterstanden in het Lingegebied stabiliseren zich vandaag, meldt het waterschap, maar ze blijven wel pompen want morgen wordt opnieuw buiïg. Ondertussen stijgt het water in de grote rivieren. De uiterwaarden lopen vol en het water zal op sommige plekken hoog tegen de dijk staan. 'Dat is prima, want daar zijn de uiterwaarden en de dijken voor.'

 

Sigrid Kaag roept vandaag op een bijeenkomst van D66 op tot meer openlijk verzet tegen rechts-extremisten en complot-populisten. 'Niet alleen in het buitenland, maar ook in Nederland is de voedingsbodem voor extremisme "zorgwekkend vruchtbaar'. Kaag gelooft niet dat het zin heeft om rechtsextremisme te negeren in een poging om het niet groter te maken. 'Het heeft nooit gewerkt. Door te doen alsof het er niet is, groeit en groeit het alleen maar.' Eens. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.016)

Gorinchem (23.016)

Maandag 16-01-2023

De foto hierbij is van eergisteren. Je ziet links dat de steiger van de LIngehaven voor ons huis onder water staat. Rechts zit de havenreiger op een ducdalf, vergezeld van een meeuw op de volgende paal. De foto is onscherp door regendruppels tegen het raam. Vanmorgen is het waterpeil gezakt; de steiger staat weer boven water. We hebben een grijze ochtend met uren van miezerregen. Iets na 08.00 uur vanochtend staat er door de regen 864 kilometer file in het land, een record in dit jonge nieuwe jaar. Anna heeft migraine, dus verzetten we ons sportuurtje naar morgen. Rond de middag is het een paar uur droog en zelfs even zonnig. Na drieën regent het weer. Volgens het waterschap is de Linge nu stabiel. Het peil in de grote rivieren stijgt nog wel en zorgt voor binnendijkse kwel.

 

De hele dag verdiep ik me in de Verzamelde Gedichten van Truus Gerhardt (1899-1960), de oudere zus van Ida. Die uitgave verkreeg ik antiquarisch; hij verscheen postuum in 1963 bij P.N. van Kampen). Ook herlas ik haar biografie 'De sluier weggevallen' van Mieke van den Berg en Dirk Idzinga (2010, De Nieuwe Haagsche). De uitgelaten natuurlyriek die ze bij leven publiceerde spreekt me ook nu niet erg aan, maar wel het nagelaten werk uit haar sombere tijd na de oorlog. Ik schreef eerder over haar in 2010. We willen een gedicht van Truus in de Gorcumse Poëzieroute opnemen, al weten we nog niet waar en al woonde ze maar vier jaar in Gorcum, in haar vroege jeugd. De andere bestuursleden delen die voorkeur voor haar laatste periode. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.017)

Gorinchem (23.017)

Dinsdag 17-01-2023

Sinds december speel ik af en toe een van de vinylplaten af uit de prachtige box met al Mozarts strijkkwartetten door het Quartetto Italiano, die al sinds halverwege de jaren 70 in mijn bezit is. Laatst was de beurt aan het Adagio en Fuga in c KV 546, een vrij kort stuk maar o zo heerlijk vertolkt door de al lang overleden Italianen. Zo kwam ik weer eens op het spoor van Mozarts grote liefde voor het contrapunt. Na zijn leermeester Haydn was Bach een van zijn grootste voorbeelden. Ik vond een CD met de Preludes & fuga's KV 404a uit de cassette van Brilliant Classics met zijn hele oeuvre, uitgebracht in 2001. Die zijn niet voor kwartet maar voor strijktrio en ze worden inderdaad brilliant uitgevoerd door drie getalenteerde musici. 'Een juweel van een cd, ingespeeld door drie mannen die regelmatig samenwerken in het Orkest van de Achttiende Eeuw: Rémy Baudet, Staas Swierstra en Rainer Zipperling', schreef een recensent nog in 2014. 'Schitterende muziek, perfect uitgevoerd en voorbeeldig opgenomen. Krap drie kwartier, maar zoveel schoonheid valt niet in tijd uit te drukken'. Daar ben ik het helemaal mee eens. Hier staat de opname op YouTube. Drie van de stukken zijn bewerkingen van delen uit het Wohltemperierte Klavier, en de andere komen van een Adagio uit de Orgelsonate in d BWV 527 gekoppeld met een fuga uit Die Kunst der Fuge BWV 1080, een Largo uit de Orgelsonate in c BWV 526 gekoppeld met een fuga uit hetzelfde stuk, en tenslotte een Adagio & fuga van Wilhelm Friedemann Bach, een van de zonen van Bach. De bewerkingen van Mozart dateren uit 1782. Ik draai hem al de hele middag.

 

Vannacht een paar graden vorst en kennelijk ook wat sneeuw, want als we het autootje willen pakken om naar de sportschool te rijden, moeten we eerst ijs en bevroren sneeuw van de ruiten krabben. Helaas begeven de ruitenwissers het als ik ze aan zet; bij het asje zat aangekoekte sneeuw die ik niet gezien had. Stom. Motortje waarschijnlijk doorgebrand. Na de sport en de boodschappen rij ik naar de garage; morgenmiddag kan hij gerepareerd worden. Verder is het een heldere, zonnige dag. Anna gaat 's middags op bezoek bij haar vriendin aan de Schuttersgracht.

 

In de huidige wereld is een proces van ‘geo-economische fragmentatie’ gaande,  stellen economen van het IMF. Door een groeiende hang naar zelfvoorziening dreigt de globalisering te worden teruggedraaid. De expansie van de wereldhandel valt stil. De schade kan in het slechtste geval oplopen tot 7 procent van het mondiale bbp. De oorzaken liggen in de Brexit, sterkere rivaliteit tussen de VS en China, toenemend Amerikaans protectionisme onder Trump, doorgezet door Biden, de coronaepidemie en de Russische inval in Oekraïne. Daardoor willen staten en machtsblokken hun afhankelijkheid verminderen en meer zelfvoorzienend worden en door processen van 'reshoring' productieprocessen naar zich toehalen. Het IMF vrees  negatieve gevolgen voor de armere, opkomende delen van de wereld en hogere prijzen voor de consumenten in het Westen.

     Het onderwerp is uiterst actueel. Vandaag bezoeken Rutte en Hoekstra de president van de VS. Al ontkent Rutte het in alle toonaarden, de maker van chipmachines ASML staat hoog op de agenda. Amerika wil de handel van ASML met China vergaand beperken. De verkoop van de gewilde chipmachines aan China - 2,7 miljard euro en daarmee goed voor 15 procent van de jaaromzet van het bedriif uit Eindhoven - is in gevaar. Rutte zal vermoedelijk compensatie eisen als de Chinese export weg moet vallen en in ruil voor medewerking, dus extra Amerikaanse bestellingen voor ASML eisen. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.018)

Andromeda met de mysterieuze blauwe gaswolk links ernaast (Credit: Marcel Drechsler/Xavier Strottner/Yann Sainty)
Andromeda met de mysterieuze blauwe gaswolk links ernaast (Credit: Marcel Drechsler/Xavier Strottner/Yann Sainty)

Woensdag 18-01-2023

De vaste lezers weten dat ik een zwak heb voor het Andromedastelsel, het buur-sterrenstelsel van onze Melkweg. Nog voor het laatst hier jongstleden oktober. Het stelsel is maar iets kleiner dan ons eigen stelsel en zal er over 4 miljard jaar mee botsen. Haar betoverende spiraal staat op ruim 2,5 miljoen lichtjaren afstand en het zit er niet erg in dat de mensheid hem ooit zal bezoeken - als die dan nog bestaat. Maar je kunt er wel naar kijken. Amateur-astronomen (!) hebben onlangs vlak naast Andromeda een enorme gaswolk ontdekt, bijna net zo groot als het stelsel zelf, een grote nevel met een de blauwgroene kleur van dubbel geïoniseerde zuurstof – dat wil zeggen zuurstofatomen die twee van hun buitenste elektronen zijn kwijtgeraakt, wat vaak voorkomt in grote gaswolken. Het is een vreemde structuur, zie de foto hierboven, alsof het een soort schaduw is van het grote stelsel. Professionele astronomen zijn er nog niet uit wat de nevel precies is. Het is denkbaar dat het gas afkomstig is van sterren in de zogeheten halo van het Andromedastelsel, schrijft Astronieuws, maar in dat geval zou je daarin ook waterstofgas verwachten, en dat lijkt er niet te zijn. Een andere mogelijkheid is dat de gaswolk is ontstaan bij een botsing tussen de halo’s van het Andromedastelsel en ons eigen Melkwegstelsel. In dat geval zou het een soort boeggolf kunnen zijn, maar ook dan zou je waterstofgas verwachten. 'En dan is er ook nog de intrigerende mogelijkheid dat de wolk veel kleiner en dichterbij is dan we denken, en deel uitmaakt van ons eigen Melkwegstelsel. Verwarring alom dus. Het wachten is nu op spectra van het licht van de gaswolk. Die zouden bijvoorbeeld duidelijk kunnen maken of de gaswolk met dezelfde snelheid, en in dezelfde richting, beweegt als het Andromedastelsel en inderdaad daarmee verbonden is.'

 

Ook vandaag een overwegend zonnige dag. Vannacht weer nachtvorst en vanavond en komende nacht kunnen we winterse buien krijgen. Een dik uur lang probeer ik mijn beleggingsrekening op te heffen, maar dat gaat zomaar niet. Ik kijk er eigenlijk nooit meer op, het is me teveel gedoe en ik krijg voortdurend aanmaningen dat ik mijn gegevens moet controleren - gevolg van het versterkte bankentoezicht - maar ik ben mijn toegangscode weer eens kwijt. Dan moet ik een nieuwe maken, die niet mag lijken op een van de oudere codes. Vervolgens moet je zelf één voor één al je aandelen verkoopopdrachten geven voor al je aandelen. (Dat is wel logisch). Pas als alles verkocht is kun je de rekening opheffen. Met aandelen is dat niet zo moeilijk, maar bij beleggingsfondsen duurt het langer. Geduld is een schone zaak.

     Na het middaguur krab ik de ruiten van het autootje weer schoon en breng het naar de garage. Helaas kan ik er niet op wachten, dus wandeling terug. Gedurende de middag trekt bewolking binnen. De garage zal bellen wanneer ze klaar zijn. Thuis bij het internetbankieren voer ik ongemerkt een verkeerde code in. Mijn digipas blokkeert meteen. Volgt opnieuw een sessie op de wachtlijst voor de telefoon van de bank. Je went eraan. Na het eerste telefoontje zal iemand anders me terugbellen. Dat heet het vier-ogen-principe. Na een uurtje doet de pas het weer.  Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.019)

Een klimaatneutrale stad - in 2050?
Een klimaatneutrale stad - in 2050?

Donderdag 19-01-2023

'Anderhalve graad opwarming van de aarde mogelijk volgend jaar al een feit', kopte De Volkskrant gisteren. Dat komt omdat klimaatwetenschappers volgend jaar een warme El Niño verwachten, maar eerst moet dan wel de huidige, langdurende en koelende La Niña ermee stoppen. Dat wordt in februari verwacht of anders enkele maanden later. Bovendien komt de hete El Niño maar in één van de ongeveer dertig klimaatmodellen voor, die het Amerikaanse onderzoeksinstituut het Climate Prediction Center voor de studie hanteerde. In dat ene model gaat al vanaf komende zomer de temperatuur scherp omhoog. Bij een andere analyse, nu met zo’n 25 modellen, zien wetenschappers van het International Research Institute for Climate and Society (IRI) ook één toekomst waarin de El Niño extreem heftig uitpakt. Het kan dus meevallen, maar dan bereiken we de 1,5 graden opwarming wel een aantal jaren later. Klimaatopwarming is ook niet gelijk over de hele wereld verdeeld. Op het noordelijk halfrond overschreed de gemiddelde temperatuur al in het jaar 2020 de anderhalve graad opwarming, meldden onderzoekers een jaar geleden. Het noordelijk halfrond is inmiddels gemiddeld 1,6 graden opgewarmd, doordat er op het noordelijk halfrond meer land ligt en land nu eenmaal sterker opwarmt dan de oceanen. 'Dat limitering van de opwarming van de aarde tot 1,5 graad nog een haalbare kaart is, geloofde eigenlijk al niemand meer.', schrijft De Volkskrant.

 

In november vorig jaar verscheen een tussenrapportage van het Expertteam Energiesysteem 2050, dat door minister Jetten was ingesteld. De media zagen het rapport over het hoofd. 'Als Nederland uiterlijk in 2050 volledig klimaatneutraal wil zijn zal het energiesysteem al rond 2040 CO2-neutraal moeten zijn. Hiervoor is een forse versnelling en grotere inspanning noodzakelijk', meldde het team. In het rapport staat het plaatje hierboven van een volledig klimaatneutrale stad met veel groen. Erg mooi vind ik het niet, maar vooruit, dat doet er even niet toe. Hoe bereiken we die situatie? Om daar te komen trekken de auteurs 10 conclusies in het tussenrapport: 

  1. De economie en maatschappij in 2050 moeten het uitgangspunt vormen.
  2. De energietransitie moet vorm krijgen in synergie met andere grote ontwikkelingen.
  3. Voor een klimaatneutraal Nederland in 2050 moet het energiesysteem in 2040 CO2-neutraal zijn en het elektriciteitssysteem al in 2035.
  4. Rechtvaardigheid van het energiesysteem is een cruciale factor voor maatschappelijke inbedding.
  5. De economische structuur van Nederland bemoeilijkt de opgave.
  6. Schaarste vraagt om keuzes.
  7. De keuzes van de overheid doen ertoe: haar regie is nodig.
  8. Energiebesparing en gedragsverandering zijn een robuust onderdeel van de energietransitie en verdienen prioriteit.
  9. De uitbreiding van de hernieuwbare elektriciteitsvoorziening moet voorrang krijgen.
  10. Ook minder robuuste ontwikkelpaden moeten worden opgestart.

Dat is niet misselijk. Dat lukt alleen indien de politiek in Nederland krachtig en met visie leiding geeft aan dat proces. De rapporteurs spreken van 'een sterke regierol' voor de overheid. Het spijt me, ik zie dat in het huidige politieke klimaat niet gebeuren. Eerst is er een fikse klimaatramp in ons land nodig om de zaak wakker te schudden.

 

Vannacht en vanmorgen sneeuwt het in het oosten en zuidoosten van het land, maar in Gorcum blijft het overwegend zonnig. We sporten en doen boodschappen op Oost. 's Middags gaat Anna naar het huis van Nikita, waar Barbara op baby Zaila past. Ik doe een hoop administratieve klusjes voor de Poëzieroute en voor onszelf.

     In het nieuws lees ik dat Sietse Bosgra is overleden, de spil van het vroegere Angola Comité en later het Kommitee Zuidelijk Afrika (KZA). In de jaren 70 had ik met hem te maken - lees deel 3 van mijn romancyclus - en ik geloof niet dat hij me erg mocht of vertrouwde. 'Ironie past niet in mijn denkwereld', zei hij eens. In die tijd keek ik nogal tegen hem op. Voor de bevrijdingsstrijd in de voormalige Portugese kolonies was hij van grote betekenis. Na de onafhankelijkheid van Angola en  Mozambique erkende hij later dat de sociale revoluties mislukt waren. Over Mozambique zei hij in 1996 in een interview met De Volkskrant dat het inderdaad was 'misgegaan met dat land'. Maar of die chaos te vermijden was geweest of niet, dat wist hij niet. 'Ik ben bang dat ik met dat dilemma het graf in zal gaan'. Ach, dat gebeurt dus nu, een kwart eeuw later. Sietse Bosgra werd 87 jaar. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.020)

Gorinchem (23.020)

Vrijdag 20-01-2023

Halverwege gisteravond begon het te sneeuwen, eerst natte sneeuw, later sneeuw die bleef liggen. Dikke vlokken. Vanochten sneeuwt het weer en vanaf 8 uur stelt het KNMI code oranje in voor Utrecht, Noord-Brabant, Gelderland en Limburg (vanaf 10 uur), en voor de rest code geel. Gladheid en slecht zicht. Er gebeuren diverse ongelukken en er ontstaan lange files. In Zeeland glijdt langs de A59 een strooiwagen in een sloot. De hele ochtend sneeuwt het flink door, maar in het zuidwesten begint het al te dooien. Ondertussen zijn mensen van de firma Strago Electro bezig om in ons gebouw een nieuw systeem met video voor de deurbellen aan te leggen, het M-50e systeem van Nelec. Daarmee kun je goed zien en communiceren met wie er voor de buitendeur staat. Na het middaguur verandert regen de sneeuw in een papperige massa. Die kan vanavond/vannacht weer opvriezen.

 

Ach, nu is David Crosby ook al overleden. Hij was in 1964 mede-oprichter van de onvergetelijke folkrock-band The Byrds. Ik heb hun vinylplaten nog. Een jaar later braken ze door met een cover van Bob Dylans nummer Mr. Tambourine Man. Ik herinner me dat nummer zeer goed. Joan Baez schrijft vandaag op FB: 'In 1965, Bob Dylan and I were discussing the state of the music scene. He said The Byrds, who had made a hit of “Mr. Tambourine Man,” were the only thing happening musically at that point in time. Perhaps an exaggeration, but certainly a tribute to the stellar musicians who formed the budding monster groups of the years to come like The Byrds and CSNY.' CNSY was natuurlijk Crosby, Stills, Nash & Young, het magische viertal waar ik ook nog de grammofoonplaten van heb, waaronder een prachtige dubbel-LP van een live-optreden, '4 Way Street', opnames in The Fillmore East en wat andere locaties in 1970. In 1992 kocht ik de CD ervan om te voorkomen dat ik de LP grijs zou draaien. Eén van de grote regels van een song luidde; 'We are only castles burning'. Geweldig: we zijn alleen maar kastelen die afbranden. David Crosby was een notoire ruziemaker, drugsverslaafde en een zuiplap. Al in 1994 kreeg hij een levertransplantatie, in 2014 een hartoperatie en hij had ook nog diabetes. Bijzonder dat hij desondanks 81 werd. Vóór alles was hij een groot musicus en zanger. Ik denk dat hij erg van het leven genoten heeft.

 

De gebruikelijke dynamiek van grote oorlogen dient zich aan: op de Amerikaanse basis Ramstein in Duitsland buigen de NAVO-leiders zich over nieuwe steun aan Oekraïne met zwaardere wapens. Het lijkt een historische bijeenkomst te worden. 'Het Kremlin en de geschiedenis kijken mee', zegt de Amerikaanse defensieminister Austin. Het moge zo zijn dat Poetin zich met zijn invasie in een onmogelijke en doodlopende weg heeft gemanoeuvreerd. Hij moet de oorlog absoluut winnen om zijn positie en die van zijn criminele regime te behouden. Voor het Westen geldt evenzeer een duivels dilemma: verliezen is ook hier geen optie. Als men Poetin laat winnen dan zijn de tientallen miljarden euro's en dollars om Kyiv te steunen voor niks geweest en bovendien zet de zege het Kremlin aan om een volgende escapade in Oost-Europa te proberen. Ziedaar het onontkoombare dilemma van oorlog. Zolang een der partijen niet uitgeput raakt en verliezen geen optie is, moet de oorlog verder escaleren in steeds gevaarlijker richtingen. Waar liggen de rode lijnen precies? Ook Rob de Wijk komt er in Trouw vandaag niet uit. Hij signaleert 'dat president Poetin de discussie steeds meer verlegt van de "denazificatie" en "demilitarisering" van Oekraïne naar een strijd tegen de NAVO.' Moeten we dan de Patriots voor onszelf houden om straks Rotterdam en Vlissingen, de aanvoerhavens voor militair materieel, te verdedigen tegen Russische langeafstandsraketten? 'Ik ben blij dat ik geen politicus ben die dit soort dilemma’s moet oplossen.' Dat begrijp ik, maar je schiet daar ook niks mee op. De hamvraag is en blijft of Poetin de NAVO wel durft aan te vallen - want die strijd zal hij eveneens verliezen, ook als hij zou kiezen voor wederzijdse vernietiging in een kernoorlog. Op die hamvraag weten we het antwoord niet. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.021)

Ondergelopen uiterwaard bij Gorcum (de Merwede zelf ligt rechts, niet op de foto)   Foto: Annet Ardesch
Ondergelopen uiterwaard bij Gorcum (de Merwede zelf ligt rechts, niet op de foto) Foto: Annet Ardesch

Zaterdag 21-01-2023

Vanochtend hangt lichte nevel boven de bevroren sneeuwresten. Het water in de Merwede is alweer aan het zakken, maar de uiterwaarden staan nog onder water. Na elf uur is de nevel weg en breekt de zon door, glinsterend op de achtergebleven sneeuw. 's Middags is het bewolkt. Anna gaat met haar dochters en Lina Mae op de Langendijk poffertjes eten. Ze nemen heerlijke appelflappen mee naar ons. Daarvoor bezwijk ik (eentje maar). Langzaamaan wordt het buiten weer nevelig.

 

Het overleg van gisteren in Ramstein leverde van alles op aan westerse steun aan Oekraïne. 'Europa beseft nu ook dat offensieve steun aan Oekraïne onmisbaar is', schrijft Michael Persson in De Volkskrant, maar niet de Leopard-2 tanks die nodig zijn om de Russen effectief terug te dringen. De Duitse kanselier blijft aarzelen en vindt dat de Amerikanen maar eerst hun zware tanks moeten leveren. Geen Duitse Alleingang. Maar de Abrams-tanks zouden minder praktisch zijn, omdat die een lastigere turbinemotor hebben. Ik snap Scholz ook niet helemaal, kennelijk levert de bijdrage van Polen en Finland met hun Leopard-2 tanks (en de Britse Challenger-2 tanks) niet genoeg gezamenlijkheid op. Sommigen noemen de weigering van Scholz 'een historische vergissing'. Ik neig ertoe ze gelijk te geven. Het uitstel geeft de Russen tijd om zich voor te bereiden op nieuwe offensieven over een paar maanden. De Oekraïense minister van Defensie, Oleksii Reznikov, heeft tegen de Amerikaanse radiozender Voice of America gezegd dat Polen de Oekraïeners alvast gaat leren hoe ze de Leopard 2 tanks moeten besturen en bedienen. Want dát ze er zullen komen, lijkt ondanks Scholz wel zeker.

     In The New Statesman schrijft correspondent Jeremy Cliff vandaag dat Westerse terughoudendheid ook tot escalatie kan leiden en dat een aangemoedigde Poetin zelfs onverantwoordelijker kan zijn dan een ingetoomde. 'This reality has not yet sunk in here in the German capital, where the notion that the rest of Europe might need to move at a pace faster than the lumbering Teutonic giant crosses influential minds all too rarely.' Duitsland wordt zo de wegversperring in het hart van ons continent. Ondertussen lijkt de verdediging van Bachmoet te bezwijken onder de constant malende menselijke vleesmolen van het geboefte van de Wagner-soldateska.

 

Laten we - voor wie er altijd iets te kankeren hebben - het nog eens hebben over de vraag in welk land ter wereld je het best kan wonen. Dit overzicht kwam net voorbij op Twitter. Hij komt van de data-website Numbeo.

 

                           

 

Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.022)

Gorinchem (23.022)

Zondag 22-01-2023

Je kunt niet vaak genoeg de onbeschaamde misleiding door klimaatontkenners aan de kaak stellen. Hier vind je zo'n leugenachtige website, die glashard beweert dat de aarde sinds 2018 afkoelt. Lees bijvoorbeeld dit artikel. Inderdaad gaat de gemiddelde wereldtemperatuur de laatste acht jaar iets naar beneden. Voor klimatologen is het duidelijk dat weer en klimaat verschillende dingen zijn. Daarom nemen ze voor ontwikkelingen in het klimaat een standaardperiode aan van minstens 30 jaar. Natuurlijk is het klimaat variabel, al was het alleen al door de bekende afwisseling van het El Niño/La Niña fenomeen in de Stille Oceean. Die variaties vallen binnen de normale variabiliteit van het klimaat, een variabiliteit waaronder de langjarige trend schuil gaat en die er één is van voortgaande opwarming. Opwarming met een gemiddelde van +0,13 graden Celsius per tien jaar. Een pauze in de opwarming was er al eens eerder, de hiatus vanaf 1998, het jaar van een ongewoon krachtige El Niño. Wie er meer van wil weten verwijs ik naar dit artikel uit 2013: 'Het fabeltje over 16 jaar geen opwarming'. Nu is het wachten op het afnemen van de huidige, koelende La Niña en de start van een hete El Niño, mogelijk volgend jaar.

 

Liefde is een fenomeen dat lichaam en geest, hormonen en verstand dramatisch kan beroeren. In De Volkskrant staat er een leuk artikel over: ‘Liefde is biologisch vuurwerk’ door een neurowetenschapper die zich verdiepte in de liefde en haar man verloor, ook een neurowetenschapper, maar die zich verdiepte in eenzaamheid. Heel herkenbaar stuk. Ik heb het geprint en in een boek gestopt over hetzelfde onderwerp: 'Why We Love' van de antropologe Helen Fischer (Owl Books, 2004) over de aard en de chemie van romantische liefde. De moraal: er is weinig tegen te doen.

 

Een overwegend grijze zondag. Niks te melden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.023)

Gorinchem (23.023)

Maandag 23-01-2023

Een grijze, kille dag, maar geen vorst meer in de nacht. Sport; boodschappen zijn nog niet nodig. Hier zie je het beeld van de camera bij de nieuwe voordeurbel. Het lijkt zwart/wit, maar dat is het niet, het is een kleurenschermpje. Je kunt dus goed zien wie er aanbelt en niet opendoen als je het niet vertrouwt. Bijvoorbeeld zo'n gast in de outfit van een pakjesbezorger, terwijl je niks besteld hebt. Toenemende verschansing. Is dat een ouderdomskwaal?

 

Een overheid die je niet beschermd. Het lijkt alsof dat steeds meer het geval is. Nu blijkt dat een verbod op het varend ontgassen van giftige stoffen door binnenvaartschepen wél mogelijk is, blijkt uit een juridische analyse van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Volgens de regering kan een verbod niet, omdat een internationaal verdrag over ontgassen niet door alle deelnemers zou zijn goedgekeurd. Ach, kom nou toch, in België en Duitsland is het al wel verboden en daarom komen binnenvaartschepen naar ons land om het hier te doen. Ik weet niet of ze het hier op de Merwede ook doen, maar Gorcum heeft al tientallen jaren een zeer slechte luchtkwaliteit door de ligging aan twee snelwegen en een druk bevaren rivier. Op het vernieuwde luchtmeetnet.nl kun je de luchtkwaliteit in je eigen omgeving zien. Die krijgt vandaag bij ons hier een 4 (matig) en voor morgen wordt er zelfs 2,4 (zeer slecht) verwacht en het is regelmatig zo laag. Niemand doet er wat aan.

     Niet reageren. Uitstellen, Tijd winnen, misschien gaat het probleem vanzelf weg. Het is steeds hetzelfde liedje, of het nu om de opvang van asielzoekers gaat, de reductie van de uitstoot van broeikasgassen of om stikstofreductie, de noodzakelijke halvering van de veestapel of de handhaving van de mestregels op het platteland. 'Immer dralend ministerie heeft elk krediet in Brussel verspeeld', commentarieert De Volkskrant. Dat betreft het ministerie van landbouw. Die minister Adema van de ChristenUnie kan ik niet uitstaan. Wat een kneus! En dan dat blije gezicht erbij, hij wil met iedereen praten, vooral met de boeren, maar bereikt niks waar ieder verder uitstel nog meer schade aanricht.

     De VK schrijft onderaan het commentaar: 'Premier Rutte erkende vrijdag dat er in Brussel "weinig vertrouwen" meer is in Nederland, maar ook dat het kabinet daar nog steeds niet aan is gewend. "Achteraf gezien is het fout en blijkt dat de ruimte waarvan we dachten dat-ie er was, er niet was. Er was de gedachte: je kunt iets meer tijd pakken."' Beter had hij het Nederlandse mestbeleid niet kunnen samenvatten, smaalt de krant.

     Nog zo'n bericht, nu in het AD van vandaag: 'Honderden bedden bezet door patiënten die geen ziekenhuisbehandeling meer nodig hebben'. Daardoor worden operaties afgezegd en uitgesteld. Waarom liggen die patiënten daar dan? Ze wachten op een plek in een verpleeghuis, revalidatiecentrum of op thuiszorg. Vroeger noemden we die 'verkeerde-bed-patiënten'. Voor dat probleem hadden we in de jaren 90 - dus 25 jaar geleden! - al oplossingen bedacht: een herstelafdeling of schakelafdeling in het ziekenhuis onder regie van het verpleeghuis, een transmurale zorgketen van ziekenhuis, verpleeghuizen, (toen nog) verzorgingshuizen en thuiszorg, alles in één organisatie  en met één regie. Dat werd de Rivas Zorggroep, opgericht in 1999, ik was de eerste bestuursvoorzitter en we zorgden voor snelle en effectieve patiëntentrajecten. En dat doet Rivas nog steeds (hoewel die schakelafdeling er niet meer schijnt te zijn). Waarom vond 'het Gorcumse model' zo weinig navolging? Waarom liggen er nog steeds verkeerde-bed-patiënten in de ziekenhuizen? Zijn de bestuurders tegenwoordig niet meer slagvaardig?

     Waren wij vroeger - toen we het nog voor het zeggen hadden - ook zulke treuzelaars? Zeker niet, zou ik zeggen. Typisch opmerkingen van een oude man? Nee, daar geloof ik onderhand niks meer van. Deze generatie bestuurders gooit er met de pet naar.  Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.024)

Cartoon: Bas van der Schot in De Volkskrant.
Cartoon: Bas van der Schot in De Volkskrant.

Dinsdag 24-01-2023

Gisteren schreef ik over de eigenwijze stoethaspel op het ministerie van landbouw, minister Adema van de CU. Vlak daarop blijkt het nog erger: de minister wist al een maand dat de EU aan Nederland geen uitzondering meer zou geven voor het uitrijden van mest. We hebben het te bont gemaakt. Maar hij zei er niks over in het parlement. Vrijdag kwam hij in paniek hals-over-kop van een landbouwbeurs in Berlijn terug voor spoedberaad met het kabinet, maar hij was er dus allang van op de hoogte. Adema zou de brief van de EU op 19 december "ambtelijk hebben gekregen" maar niet hebben gelezen voor het debat van 20 december. Dat gelooft geen mens. De ambtenaren op Landbouw krijgen de schuld, maar die weten donders goed dat ze hun minister over zoiets cruciaals moeten informeren vlak voor een debat met de kamer. Adema heeft nu het allerlaatste uitstel voor de stop van de derogatie verspeeld en de boeren staan voor een voldongen feit. Het ‘overgangsjaar’ is van de baan: boeren moeten al vanaf dit jaar specifieke maatregelen nemen om milieuschade door meststoffen zoals nitraat tegen te gaan, in plaats van per 1 januari 2024. Per 1 maart zijn ze nu verplicht ‘bufferstroken’ van in principe 3 meter breed aan te leggen tussen hun land en de sloten. Boeren mogen hierop wel telen, maar ze niet bemesten of gewasbeschermingsmiddelen gebruiken. Dat levert ze dus fors minder opbrengsten op. Verder moeten boeren uiterlijk 1 oktober ‘vanggewassen’ inzaaien, zoals gras of bladkool. Dit is groen dat stikstof uit de bodem op neemt, na bijvoorbeeld maïsteelt op zand- en lössgrond. Ik voorzie massale weigering. Een weigering die iedereen zien kan. En wat dan?

     Morgen moet Adema naar de Tweede Kamer. Het parlement informatie onthouden is een politieke doodzonde. Adema heeft nu bovendien de boeren tegen zich in het harnas gejaagd. Effectief besturen kan de man niet meer, maar in het zicht van de provinciale verkiezingen van maart zal de coalitie een crisis niet aandurven. Nog zo'n blunder dit voorjaar en hij valt, maar in feite kan hij dus helemaal niks meer. De oplossing moet van zijn VVD-collega Van der Wal komen, maar halveren van de veestapel voor 2030 en tegelijk de boze boeren ontzien, dat kan niet.

 

Ondertussen gaat de stikstofsoap verder. Het stikstofoverschot in de landbouw is in 2021 afgenomen, meldt het CBS. Het overschot is 5 procent minder dan in 2020, niet door beleid van de overheid maar door toevallige oorzaken, waaronder de droge zomer. Daardoor zat er minder stikstof in het gras en in de maïs die koeien eten. Gisteren zeiden de helft van de provincies dat er te weinig tijd en geld is om vóór 1 juli met plannen te komen om de stikstofuitstoot drastisch te verlagen. Ze negeren de gestelde deadline. Friesland, Groningen, Drente, Gelderland, Zuid-Holland en Overijssel denken hun stikstofuitstoot in 2030 niet te kunnen halveren. Kom nou toch: decennialang werd het probleem niet aangepakt. Dit land kan en wil zijn verkommerde natuur niet redden en steeds meer een schrale landbouwwoestijn worden. De staat verzaakt zijn taak het land te leiden.

 

Net zo'n kille, grijze dag als gisteren. Anna past de hele dag op haar achterkleinkind Zaila. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.025)

Gorinchem (23.025)

Woensdag 25-01-2023

Deze week mat het Jingtao weerstation extreem lage temperaturen in het noorden van China: -53 graden. Een nationaal record. Het vorige record was van februari 1969 en stond op -52,3 graden. Persbureau Bloomberg heeft het bericht ook. Natuurlijk kun je in een opwarmende wereld nog altijd ongewoon lage temperaturen verwachten, of beter: door klimaatopwarming worden de extremen van warmte én kou groter, maar de cijfers tonen dat er veel meer hitte-extremen zijn dan koude. Nauwelijks een halfjaar geleden was er nog een intense hittegolf in China.

 

A gamechanger on the battlefield. De regering in Kyiv en veel commentatoren in de media zijn optlmistisch na de beslissing van bondskanselier Scholz en denken dat de leveranties van de meest moderne Leopard-2 A6 tanks en andere zware tanks door het westen de balans op het slagveld zal veranderen. De Duitse tanks kunnen over drie maanden in Oekraïne zijn, zegt minister van Defensie Boris PistoriusIemand becijfert dat opgeteld de toezeggingen van westerse landen rond de 100 tanks belopen, waaronder de 18 die Nederland van Duitsland least (en die we eerst willen 'overkopen'). De Volkskrant zet vanochtend de materiële krachtsverhoudingen naast elkaar. Tot nog toe bevochten Rusland en Oekraïne elkaar met tanks van Sovjet-makelij.  Een groot deel van de Oekraïense tankvoorraad zou inmiddels uit op de Russen veroverde tanks bestaan. Maar de voorraden oude tanks raken op, hoewel de Russen schijnen er nog duizenden te hebben. Met de levering van Leopard-2 en andere moderne tanks kan de situatie op het slagveld kantelen, concludeert de krant. Honderd moderne tanks kunnen verschil uitmaken, zegt een andere deskunidige. Ik hoop het en houd tegelijkertijd mijn hart vast, want dit is duidelijk escalatie en wat gebeurt er als de troepen van Poetin inderdaad worden terugggedrongen? Tot welke wanhoopsdaden is het Kremlin in staat? Op de Russische staatstelevisie geeft tv-presentator Vladimir Solovyov woeste reacties en wekt zijn regering op om aanvallen op Duits grondgebied uit te voeren. 'Het Duitse volk weet nu welke nieuwe Nazi-leiders ze aan de macht hebben gebracht! Jullie Europese farizeeërs, jullie Nazi-schuim!' Wel, wel, dat zie ik nog niet zo één, twee, drie gebeuren, een oorlog met de NAVO zal hij verliezen, zou Poetin moeten weten. Maar toch...

     Zelensky maakt intussen schoon schip. Meerdere leden van de Oekraïense regering en enkele hoge ambtenaren hebben hun functies moeten neerleggen vanwege beschuldigingen van corruptie. Hun aftreden komt nadat de president aankondigde stevig te zullen optreden tegen de meest serieuze beschuldigingen van corruptie sinds het begin van de oorlog.

 

De derde kille, grijze dag op rij. Anna gaat naar de kapper. Bij terugkeer is haar haar (heur haar?) behalve iets korter opeens donkergrijs. Hm. Dit is nu in de mode, zegt ze. Oh. Misschien moet het even wennen. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (23.026)

De zusjes Ida (l) en Truus Gerhardt.
De zusjes Ida (l) en Truus Gerhardt.

Donderdag 26-01-2023

De dag vangt aan met lichte nevel. Vannacht trok er een regenfront over terwijl het licht vroor. Gevolg: vanmorgen spekgladde wegen door ijzel. Er waren veel ongelukken, onder meer op de A37, A32 en A12. Het KNMI had code oranje ingesteld in de provincies Limburg, Noord-Brabant en Gelderland, maar in Gorcum is het niet glad. We rijden dus probleemloos naar de sportschool en de AH op Oost. Rond het middaguur breekt de bewolking allengs en maakt ruimte voor de zon. Het heldere licht en de hogere temperatuur doen voorjaarsachtig aan. Anna gaat op de fiets naar Barbara die op baby Zaila past. Januari 2023 is ondertussen al één van de natste maanden ooit gemeten in Nederland. Kennisinstituut Deltares komt vandaag met een analyse van de overstromingen in de zomer van 2021 in Zuid-Limburg. Daaruit blijkt dat wateroverlast in Limburg ook in de toekomst niet altijd is te voorkomen. De mensen moeten ermee leren leven. Tja. Hier in Gorcum willen de bestuurders een groot plan voor huizenbouw en liefst ook een theater in de uiterwaard van de Linge neerzetten.Verderop in Leerdam stond zo'n buitendijks bebouwd gebied vorige week haast blank. Het bouwplan Linge II Zuid, waar vroeger de staalfabriek van De Vries Robbé stond. De SP heeft al vragen gesteld in de raad of dat wel verstandig is.

 

Een deel van de dag verdiep ik me in de vraag welke gedichten van Truus Gerhardt, de zes jaar oudere zus van Ida, in aanmerking kunnen komen voor een plek in de Poëzieroute. Volgende week is er een bestuursvergadering. De keus is niet zo gemakkelijk. Haar werk valt in twee gedeelten uiteen. Allereerst kwam de natuurlyriek, tientallen gedichten waarbij de uitgelaten toonzetting me nogal tegenstaat. Na het stuklopen van haar huwelijken en andere relaties met mannen (waaronder de dichter Martinus Nijhoff), de dood van haar moeder, het verlies van haar huis in de oorlog en het uit-huisgaan van haar beide zonen, werd de dichteres een eenzame oudere vrouw die alleen nog sombere poëzie schreef. Daaronder veel kwatrijnen. Die werden pas na haar dood in 1960 gepubliceerd. Als voorbeeld geef ik er twee:

 

Ik kan mij niet meer tussen menschen voegen.

’t Liefst zit ik nog in godverlaten kroegen

te staren naar het kantlen van de stenen.

Daaraan beleef ik grimmig mijn genoegen.

 

Hm. Wat moeten we ons (regel 3) voorstellen van 'het kantlen van de stenen'? Kantelende glazen kan ik in een café me wel voorstellen. Of bedoelt ze dobbelstenen? Nee, toch?

 

Het afwaarts pad loopt in de sneeuw verloren,

Geen levensteken meer dan de eigen sporen.

Mistige stilte, en de omfloerste pijn 

Aan niemand en aan niets meer te behoren.

 

Of uit de tijd van haar natuurlyriek een minder vrolijk c.q. uitbundig gedicht:

 

Kentering

 

De oogst is lang geborgen: op ’t beroofde

land ligt grauw de treurnis om vervlogen zomer.

Een dunne regen druilt uit de uitgedoofde

lucht afwezig neer. Droefgeestig droomen

verloren hoeven onder stervend loover

en somber staren in de natte tuinen

de donkre dahlia’s; de laatste kleuren dooven.

Eenzelvig momplend dwaalt door de olmenkruinen

een moede wind, die langzaam ze ontbladert….

Reeds trekken ’s nachts de wilde ganzen over:

De zorgelooze dagen zijn voorbij: De winter nadert.

 

Ik ben er nog niet uit.

     

De politie pakte vanochtend zes klimaatactivisten van Extinction Rebellion op vanwege de verdenking te hebben opgeroepen tot een (volgens het OM) 'gevaarlijke en ontwrichtende blokkade' van de Utrechtsebaan in Den Haag voor aanstaande zaterdag. Dat maakt me kwaad. Het OM meet met twee maten. Demonstrerende trekkerboeren hebben tot veel gevaarlijker betogingen opgeroepen zonder te worden opgepakt. Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans spreekt van 'demonstratiecensuur'. Eerder deze week heb ik de oproep van Extinction Rebellion een paar maal geretweet, maar mij hebben ze niet aangehouden. Daarom roep ik al mijn lezers nadrukkelijk nog eens op om overmorgen - zaterdag 28 januari vanaf 12.00 uur - de Utrechtsebaan te komen blokkeren uit protest tegen het onverantwoord lakse klimaatbeleid van de regering Rutte. Ga ik er zelf heen? Ik heb het serieus overwogen, maar het is me teveel gedoe. Ja, ik geef toe, dat is wel een beetje zwak - maar opgeroepen héb ik. Naar het begin van dit kwartaal