www.sailing-dulce.nl

Logboek 2020/1 Naar Antarctica

De globale route van de bark Europa van 24-02 tot 16-03-2020.
De globale route van de bark Europa van 24-02 tot 16-03-2020.

Naar het

laatste

verslag

 

Dit eerste kwartaal van een nieuw decennium staat in het teken van mijn reis naar Antarctica met de Bark Europa. De driemaster uit 1911 is 56 meter lang, Vroeger was het een lichtschip op de Elbe, totdat het werd verkocht en in Amsterdam omgebouwd tot zeilschip.

     Op 18 februari zal ik via Rome en Buenos Aires naar Ushuaia vliegen. De meest zuidelijke stad ter wereld ligt op de zuidelijke oever van Vuurland aan het Beaglekanaal. Het schip zal op 24 februari vertrekken. Tijd genoeg om te acclimatiseren - het is er volop zomer - en stad en omgeving te verkennen. Na vertrek steken we de stormstraat Drake Strait over en bereiken we binnen wenkele dagen de South Shetland eilanden, net ten noorden van het Antarctisch schiereiland. Waarschijnlijk bezoeken we ook het intrigerende Deception Island, een nog actieve vulkaan, met een caldera die we kunnen binnenvaren. Dat is een grote baai, Port Foster, van 9 km lengte en 6 km breedte. De baai heeft een nauwe ingang van slechts 230 m breed, genaamd Blaasbalg van Neptunus (Neptune's Bellows. Maar na de ramp op het Nieuwzeelandse White Island is men mogelijk voorzichtiger geworden. Daarna steken we over naar het continent, waar we in verschillende baaien zullen ankeren om excursies aan land te maken. Die route staat nog niet vast.

     Op 16 maart zullen we weer Ushuaia aandoen en ontschepen. Op 20 maart hoop ik weer terug te zijn in Nederland.

Gorinchem (132)

Maanschijfje, de planeet Venus en de mega-kerstboom bij Lopik, van de week gefotografeerd vanuit Utrecht (foto: Pieter Schell)
Maanschijfje, de planeet Venus en de mega-kerstboom bij Lopik, van de week gefotografeerd vanuit Utrecht (foto: Pieter Schell)

Woensdag 01-01-2020, Nieuwjaarsdag

Het werd een tamelijk rustige jaarwisseling. Anna had een lekkere salade gemaakt. We keken naar de oudejaarsconference van Claudia de Breij, die we wisselend van kwaliteit vonden. Soms erg goede gedeelten, soms tamelijk voor-de-hand liggend. Diskwalificaties en scheldpartijen op sociale media zijn niet van de lucht. Wat ik persoonlijk waardeerde was de heldere manier waarop ze uitlegde waarin precies de standpunten van SGP'er Van der Staaij en haarzelf verschilden: zij geeft ruimte, Van der Staaij beperkt ruimte. Je mag wel homo zijn, maar er niets mee doen, enzo. Ook de gedeelten over de rol van haar vader Henk in de gemeentepolitiek van Vianen waren verstandig en soms hilarisch. Hoe je een kind uitlegt wat democratie is: dat de meerderheid altijd rekening moet houden met de minderheid, en waarom onafhankelijke rechters en een vrije pers onontbeerlijk zijn. Zaken die heel wat witte hetero-populisten zich ter harte mogen nemen. En: je hebt in de samenleving altijd mensen nodig die voorop lopen. Met de gedeelten over elfsteden-zwemmer Maarten van der Weijden had ik niet zoveel. Leuk was: meiden die zich helemaal laten opkalifateren.

     Om twaalf uur toastten we met hoge glazen bubbels op nóg een decennium. In het eerste halfuur belden of appten de kinderen. Anna had inmiddels een aanval van migraine. Een tijd keken we voor het raam naar het vuurwerk in de stad. Er was veel mooi siervuurwerk aan de kant van de Kalkhaven. In Nederland ging deze jaarwisseling voor een recordbedrag van 77 miljoen euro de lucht in. Daarna keken we nog een tijd naar een concert van The Rolling Stones. Een fenomeen, die band. Toch gingen we voor twee uur slapen.

 

Dit is het eerste jaar dat de jaarlijkse nieuwjaarswens van de Japanse kunstenaar Shuzi Azuchi Gulliver niet kwam. Opmerkelijk. We ontvingen ze al tientallen jaren. De bijzondere kaarten vind je vanaf hier in dit fotoboek. Voor het achtergrondverhaal daarvan: kijk hier. We zijn even oud. Zou hij ziek zijn? Of zelfs overleden? Dan hoef ik na mijn dood mij dood mijn hypofyse niet in te leveren en komt er van zijn langjarig kunstproject misschien niets meer. Ik voel me eigenlijk een beetje opgelucht, maar misschien heeft hij het gewoon veel te druk.

 

Nieuwjaarsdag verloopt grijs en windstil. Anna heeft al zin om de de kerstspullen al op te ruimen, maar is bereid nog een dag te wachten. We eten oliebollen bij de koffie en de thee. Straks, aan het eind van de middag, komen de dochters van Anna met aanhang ons een nieuwjaarsbezoek brengen.

     Ik lees 'Hoe gaan we dit uitleggen?' (2019) van journalist Jelmer Mommers van het vaak uitstekende journalistenplatform De Correspondent, over onze toekomst op een steeds warmere aarde. De nogal populaire toon zit me aanvankelijk dwars, maar het boek wordt gaandeweg beter en bevat heel erg veel informatie. Het is niet alleen maar somber. Aanbevolen. Terug naar boven

Gorinchem (133)

Lingehaven december 2019. Op de voorgrond de stoomsleepboot jan de Sterke, rechts ervan onze Dulce (foto: Marina van Leeuwen)
Lingehaven december 2019. Op de voorgrond de stoomsleepboot jan de Sterke, rechts ervan onze Dulce (foto: Marina van Leeuwen)

Donderdag 02-01-2020

Hierboven nog een keer de Lingehaven met onze boot in feesttooi. Na Nieuwjaarsdag zijn de feestdagen voorbij, voor ons althans. Dan willen we altijd de hele kerstboel opruimen voor een jaar. We hebben de feestmaand doorstaan; nu ruim baan voor het nieuwe jaar! Bij Anna thuis was het altijd zo en bij ons thuis ook. Driekoningen was nooit feest. Dus terwijl Anna in huis de zaak inpakt ga ik naar de boot en haal de lichtlijnen eraf. Ook om een andere reden verstandig: er komen weer dagen met harde wind aan. Zonde als dan de kerstverlichting alsnog beschadigd raakt. Er steekt wind op, het is koud. Met verkleumde vingers laat ik alles zakken en rol de lichtslingers op. Dan brengen we alles naar de kelderberging. En doen boodschappen op Oost. De sport moet even wachten, mijn spieren doen nog steeds zeer van die val op 1e kerstdag.

 

Het is een sombere, grijsbewolkte dag. Met genoegen lees ik over een rapport van zeventien onderzoekers uit verschillende disciplines aan de Universiteit Wageningen. Daari staat een kaart, die ze hebben gemaakt van hoe Nederland er in 2120 uit zou kunnen zien als we serieus werk maken van de energietransitie. Hier een artikel, hier het rapport 'Zo groen kan Nederland zijn over honderd jaar'. het versterkt mijn gevoel dat dit nieuwe decennium cruciaal kan zijn. Nu kan de wereld met een vastbesloten, rationale aanpak de komende klimaatrampen nog voldoende inperken. Daarna is het waarschijnlijk te laat. De al/niet herverkiezing van Trump is er een vitaal element in, vrees ik. Terug naar boven

Gorinchem (134)

De Bark Europa is halverwege Straat Drake, op de terugweg van zijn eerste Antarcticareis van dit seizoen (bron: Bark Europa)
De Bark Europa is halverwege Straat Drake, op de terugweg van zijn eerste Antarcticareis van dit seizoen (bron: Bark Europa)

Vrijdag 03-01-2020

De Bark Europa is op de terugweg van zijn eerste van drie Antarctica-reizen dit seizoen. Aan de derde reis zal ik deelnemen. Het schip is halverwege Straat Drake. Je kunt het schip hier volgen op hun website (zie ook afbeelding hierboven). De trip was minder ver zuidelijk dan ik verwachtte. Mijn idee daarover kan natuurlijk fout zijn geweest.

 

Opeens is er een majeure ontwikkeling in de veiligheid van de wereld: het Amerikaanse leger schakelde met een drone en een raket op het vliegveld van Bagdad generaal Qassem Soleimani, de nummer 2 uit van het Iraanse regime, uit. Iraanse persagentschappen zeggen dat het om een VS-helikopter ging, die een raket afvuurde. Soleimani arriveerde daar juist vanuit Beiroet. Soleimani was leider van de Quds-brigade, een elite-eenheid binnen de Revolutionaire Garde en een gevaarlijke man, een invloedrijke figuur in alle landen in de regio, zoals Irak, Libanon (Hezbollah), Syrië en Jemen. Bij de raketaanval kwam ook de vooraanstaande pro-Iraanse militieleider in Irak Abu Mahdi al-Muhandis om het leven. Hij was de oprichter en een leider van Kata'ib Hezbollah, een belangrijke shiïetische, paramilitaire beweging waar de VS onlangs al mee in de clinch lag. Soleimani zelf was de architect van alle belangrijke conflicten in de regio. Het Iraanse bewind sprak meteen van 'zware vergelding'. De olieprijzen gaan vanmorgen meteen omhoog. De prijs van een vat ruwe olie steeg met 3,5 procent naar 63,35 dollar per vat. Ook de internationale beurzen staan in de min.

     Het is een tamelijk roekeloze actie van Trump, die eerder een dergelijke ingreep verwierp. De grote vraag is natuurlijk: waarom gebeurt het vandaag? Dit is het jaar waarin de president herkozen wil worden. Opvallend: iemand plaatst op Twitter een oude tweet van Donald Trump. Op 29 november 2011 schreef hij zelf: 'In order to get elected, @BarackObama will start a war with Iran.' Misschien heeft ook het aanstaande impeachmentproces in de senaat er iets mee te maken? Toen Clinton in december 1998 zijn luchtaanvallen op Irak inzette, zette het Congres zijn impeachmentproces stop. Anderzijds: Trump heeft van de senaat nu weinig meer te vrezen, maar weet je veel hoe hij denkt.

     De hele dag houd ik het nieuws op het liveblog van de NOS bij. Ook de NRC heeft een liveblog. Iran kan dit niet zomaar voorbij laten gaan. Het risico is niet alleen dat het ergens in de wereld wraak zal nemen, maar vooral dat het zijn kernbomontwikkeling zal versnellen.

     Pas vanmiddag komt de Amerikaanse president met een eigen reactie. Een merkwaardige reactie, uiteraard in een tweet: 'Iran never won a war, but never lost a negotiation!'. Trump was nooit tevreden met het kernwapenakkoord met Iran. Denkt hij dat hij het land door zulke aanslagen naar de onderhandelingstafel kan dwingen? Het zou me niet verbazen.

     Ook opmerkelijk: NOS-correspondent Erik Mouthaan weet op Twitter te melden dat de presidenten George W. Bush en Barack Obama destijds ook plannen kregen voorgelegd om Soleimani uit te schakelen, maar besloten het niet te doen. Ze waren bang voor de reactie van Iran. Trump durft het duidelijk wel. In elk geval heeft hij de Iraakse regering in diepe verlegenheid gebracht. Die stond de afgelopen maanden onder grote druk van ongewoon massale protestdemonstraties tegen de rol van Iran in het land. Ze leidden onlangs tot het aftreden van de shiïetische premier Adel Abdul-Mahdi. Het land bevindt zich daardoor in een diepe politieke crisis. In het Iraakse parlement gaan nu stemmen op om de Amerikaanse (en de overige coalitietroepen) uit het land te sturen.

 

We hebben vandaag een naargeestige, grijze en regenachtige dag. Ook hier is het twee graden warmer dan gemiddeld. We blijven thuis: muziek, klusjes, computerhygiëne en lezen. Terug naar boven

Gorinchem (135)

Zaterdag 04-01-2020

De update van de gemiddelde wereldtemperatuur, gemeten door satellieten, is over de afgelopen maand december nog steeds hoog: + 0,56 graden Celsius boven het langjarig gemiddelde over 1981 - 2010. Het hele jaar 2019 hoort waarschijnlijk - niet alle cijfers zijn binnen - tot de warmste jaren ooit gemeten. Het zou na 2016 het warmste jaar zijn. Opvallend omdat het niet eens een El Niño-jaar was, zoals 2016 toen een tamelijk zware El Niño de temperaturen omhoog dreef.

     Ondertussen maakt Noorwegen een ongekend warme periode door. Eergisteren werd in het dorp Sunndalsøra met 19 graden Celsius de warmste januari-dag ooit in het land gemeten. Dat is zo'n 25 graden boven het normale maandgemiddelde. Mensen lopen vandaag op straat in T-shirts rond en zwemmen in zee. Normaliter kun je hier skieën.

     In Australië riep de premier van de deelstaat Victoria de regio rond het vakantiedorp Mallacoota eergisteren uit tot rampgebied. Daarmee krijgt de overheid de macht om de 140.000 inwoners en tienduizenden toeristen gedwongen te evacueren. "Wie kan, moet vertrekken. Als u dat niet doet, kunnen we uw veiligheid niet garanderen", zei hij. Vandaag wakkert een aantrekkende en verschroeiend hete wind de enorme natuurbranden verder aan.

     In Djakarta, Indonesië, steeg het dodental gisteren tot 43 door de overstromingen ten gevolge van hevige regen. Vandaag loopt het op naar 53. Tienduizenden mensen verloren hun huizen. Meteorologen waarschuwen dat de extreme regenval de komende weken aanhoudt.

 

Deze zaterdag is overwegend bewolkt maar droog. Later schijnt er een een uurtje een schamel zonnetje, juist als we even naar de boot gaan om de natte handdoeken te vervangen (foto hier).

     Eindelijk breng ik mezelf ertoe om de roman 'Serotonine' van de Franse schrijver Michel Houellebcq (Ned vert. Arbeiderspers, 2019) te gaan lezen. Ik heb altijd moeite met zijn boeken omdat ze me ontzettend somber maken. Wie wil weten hoe bestaanswalging voelt moet hem lezen. Ook in dit laatste werk leidt de hoofdpersoon een tegelijk verwend en uitzichtloos leven. Genot vindt hij alleen in seks, hoewel die nogal motorisch aandoet, en verder in nadrukkelijk uitgeschreven gezwatel over de kwaliteit van voedsel in restaurants en van hotelkamers. De eerste honderd bladzijden zitten erop.

 

Meer plezier beleef ik aan een artikel van NRC-columniste Caroline de Gruyter over 'Slow démocratie' (Allary Editions, 2019), een lang essay van de jonge Franse econoom David Djaïz (1990). Djaïz’ boodschap is dat de natiestaat beter voor de mensen moet zorgen, omdat zij de enige is die het kan doen, schrijft De Gruyter. De effecten van globalisering leveren vaker groeiende tegenstellingen teweeg tussen arm en rijk binnen staten dan tussen staten. De verliezers manifesteren zich als gele hesjes binnen Frankrijk, maar ook als demonstranten in Chili, Algerije, Hongkong en Libanon. 'Ze zijn een hulpkreet om bescherming aan overheden', zegt Djaïz. Het sociale pact van na WOII is verdwenen. De enige instantie die dit pact door herdistributie van middelen kan herstellen is de staat. Zo kunnen gewone burgers ook van de globalisering profiteren. Het nationalisme moeten we niet aan de populisten overlaten, zegt hij.

     Djaïz is niet anti-Europa. Integendeel: we hebben Europa en de euro nodig, zegt hij, om stand te houden tussen 'carnivore' grootmachten als Amerika en China, en problemen op te lossen die natiestaten niet alleen kunnen tackelen. Zoals sociale zekerheid en rechtvaardigheid, massamigratie en klimaatverandering. Mensenrechten had hij er van mij aan kunnen toevoegen. Een intelligent essay, lijkt me, dat maar gauw in het Nederlands vertaald moet worden en een opdracht voor een vernieuwde Europese sociaal-democratie. Terug naar boven

Gorinchem (136)

De door de shia-moslims aanbeden Twaalfde Imam begroet generaal Soleimani in het paradijs. Afbeeling op dd website van de Iraanse Grootayatollah Ali Khamenei
De door de shia-moslims aanbeden Twaalfde Imam begroet generaal Soleimani in het paradijs. Afbeeling op dd website van de Iraanse Grootayatollah Ali Khamenei

Zondag 05-01-2020

Generaal Soleimani was een slachter, een gevaarlijk en bloeddorstig man. Maar in de iconografie van de Iraanse shia een held. Op de afbeelding hierboven, gevonden op de website van Grootayatollah Khamenei, wordt hij door de Twaalfde Imam zelf in de hemel ontvangen. In de beeldcultuur van de shia-tak van de Islam is het afbeeldingsverbod minder strikt dan bij de Sunnieten.

     Ondertussen doet de PR-afdeling van Het Witte Huis zijn uiterste best om de impulsieve aanslag op zijn leven (en dat van tien anderen) achteraf van de nodige mooie argumenten te voorzien. Zo noemt vice-president Pence hem in een serie tweets 'an evil man who was responsible for killing thousands of Americans' en linkt hem zelfs aan de 9/11-aanslagen van 2001. Verder spint men het verhaal dat de aanslag een aanval op Amerikaanse troepen voorkwam, waarbij anders vele doden waren gevallen. 'We wilden een oorlog voorkomen', zegt hij. Maar we weten ook dat Trump ten tijde van de aanslag in zijn buitenverblijf Mar-a-Lago in Florida moest worden opgespoord. Een vreemde plek voor een commander-in-chief tijdens een raid die - volgens Trump zelf - net zo belangrijk was als de aanval die Osama bin Laden doodde. Maar dat was onder Obama en die zat met zijn hele staf nagelbijtend in de Situation Room van Het Witte Huis.

     In een interessant draadje van tweets ontrafelt de New York Times correspondente voor IS en Al Qaida Rukmini Callimachi hoe het toeging. Zij sprak met diverse regeringsbronnen, waaronder twee veiligheidsofficials na de intelligence-briefings. Volgens hen waren de aanwijzingen voor een dreigende aanval op Amerikaanse doelen 'razor thin'. Eigenlijk werden er drie 'aanwijzingen' genoemd:

 

1. Soleimani kwam terug uit Syrië, Libanon en Irak na ontmoetingen met voor de VS vijandige shia-milities. De informanten van Callimachi noemden dat niet speciaal of afwijkend. 'Business as usual'.

2. Niet-gespecificeerde aanwijzingen dat Soleimani in Teheran de steun van de hoogste leider Khameini wilde verwerven voor een operatie (ongespecificeerd). Dat kan dus van alles zijn geweest.

3. De context dat er eerder een Amerikaanse huursoldaat was gedood en er demonstraties waren bij de VS-ambassade in Baghdad.

 

De bronnen verklaarden dat 1. 2 en 3 nauwelijks harde aanwijzingen vormen voor een dreigende aanval op VS-belangen met honderden dodelijke slachtoffers, zoals Het Witte Huis beweert. Een van de aanwezigen karakteriseerde de planning voor de aanslag op Soleimani als 'chaotisch'. Nadat op 27 december de Amerikaanse huursoldaat was gedood, legde het Pentagon aan Trump verschillende opties voor. Het doden van Soleimani was de 'far out option'. Trump koos een veel gematigder optie: de aanvallen van 29 december op de shia-militie Kata'ib Hezbollah. Daarna kwamen de protestdemonstraties voor de poorten van de VS-ambassade in Baghdad. Pas na die protesten koos Trump de optie van de aanslag op Soleimani, maar het probleem was dat niemand wist waar die zich bevond. Men stortte zich en masse in een zoektocht, aldus de official, die verder vertelde dat de actie zo snel in elkaar werd gezet dat men eerst niet eens wist dat shia-militieleider Abu Mahdi al-Muhandis ook in het konvooi zat.

     Na de aanslag konden de VS-veiligheidsdiensten de bijeenkomst van de Iraanse geheime diensten afluisteren. Daar werd ook een mix van opties besproken, die bestond uit cyberaanvallen, aanvallen op olie-installaties en -tankers en op het personeel van diverse VS-ambassades. Maar voor het eerst was er ook de optie bij: het ontvoeren en doden van Amerikaanse burgers, niet alleen in Syrië, Irak en Libanon maar ook in de Emiraten en Bahrein. Dat was de aanleiding voor het State Department om het vertrek van alle VS-burgers uit de regio te gelasten. Daarnaast liepen vooral de VS-troepen in Irak, gelegerd naast kampen van shia-milities, gevaar. Maar dat was ook al voor de aanslag het geval.

 

Dat leidt tot de vraag waarom de aanslag op Soleimani nu moest. Hij reisde immers frequent naar landen met shia-troepen in andere landen. Men kende die reizen. Het wijst er allemaal op dat de beslissing van Trump impulsief en onvoorbereid was en dat men moest improviseren. Het was voor de president niet eens een reden om zijn golf-vakantie in Mar-a-Lago te onderbreken. Als deze president ergens bang voor is, is het negatieve publiciteit als er massale Amerikaanse doden vallen. Al eerder hield hij een aanval op Iran om die reden tegen. De aanslag op de belangrijkste Iraanse generaal leek hem geschikter. Zonder VS-doden. Daar kon hij lof mee oogsten, goed voor zijn herverkiezing later dit jaar. Wat het teweeg kan brengen hield hem niet zo bezig en hij laat het nu aan Pompeo, Pence en zijn overige staf over om de rommel op te ruimen. Maar hun verhaal lijkt me eerlijk gezegd niet betrouwbaarder dan het verzonnen verhaal van de ‘massavernietigingswapens’ van Saddam Hoessein waarmee de Amerikanen Irak in 2003 binnenvielen en dat een oorlog teweegbracht met meer dan één miljoen doden.

 

Vandaag hebben we een grijze, onbeduidende zondag. Weer een viswedstrijd op de steigers in de haven. Het is wel droog met veel wandelaars over de sluis. Wij komen de deur niet uit.

 

'Niemand wil oorlog, maar je kan er zo in verzeild raken', schrijft Carolien Roelands in de NRC. Ik geloof ook niet dat Trump dat wil, zeker niet in een verkiezingsjaar. Maar hij kan onmogelijk de resulterende dynamiek beheersen, zelfs als hij die van tevoren uitgedacht heeft (quod non). Wie profiteert van een escalerend conflict VS - Iran? Precies: Islamitische Staat. Vandaag tweet Trump een waarschuwing aan Iran niet over te gaan tot aanvallen op VS-doelen. Hij heeft 52 doelen 'van hoog niveau' op het oog, die belangrijk zijn voor Iran en de Iraanse cultuur. Mocht het land overgaan tot aanvallen, dan zullen die doelen volgens de president zeer snel en hard geraakt worden. Zo kan hij al snel vast komen te zitten in een spiraal van escalatie. Terug naar boven

Gorinchem (137)

(bron: NRC)
(bron: NRC)

Maandag 06-01-2020

In The New York Times wijst columnist Thomas Friedman erop dat de dood van de Iraanse generaal Soleimani niet door iedereen in het Midden Oosten betreurd wordt. Hij was de architect van de imperial overstretch van het Iraanse ayatollah-bewind. Met zijn programma van kostbare proxy wars in Syrië, Irak, Jemen en Libanon, met het doel om van Iran een regionale supermacht te maken, bracht hij zijn land economisch aan de rand van de afgrond. De nieuwe, zwaardere sancties van Trump kwamen er nog bovenop. De vele gewelddadig neergeslagen massademonstraties in Irak, Libanon en Iran waren gericht tegen zijn desastreuze politiek en lieten zien hoeveel oppositie er was. Friedman noemt hem een 'overrated warrior'.

     Wat heeft Trump nu bereikt met zijn aanslag? Vooralsnog dit:

 

1. De Amerikaanse troepen en die van de coalitie zullen het land verlaten. De tegenstellingen tussen soennieten en shiïeten in Irak verergeren zich en vooral IS zal als lachende derde profiteren.

2. Iran trekt zich volledig terug uit het kernwapenakkoord. Het land kondigde aan zich niet meer te zullen houden aan de limieten voor uraniumverrijking.

 

De volgende stappen in het conflict zijn lastig te overzien. Generaal Esmail Ghaani, meteen benoemd door Teheran als opvolger van Soleimani, heeft al gezworen wraak te zullen nemen op de VS. 'We tell everyone, be patient and see the dead bodies of Americans all over the Middle East', zei hij na de aanslag op Al Jazeera.

     Het meest waarschijnlijke acht men proxy-aanslagen door milities, zodat Iran kan ontkennen ermee te maken te hebben. Op langer termijn lijken de gevolgen veel groter: meer armoede en verzet in Iran, zeker als de sancties van de VS verder verscherpt worden. Een potentieel Iraans atoomwapen kan gevaarlijke reacties uitlokker: Israël zal zeker trachten het tijdig uit te schakelen met cyberaanvallen en bombardementen, en de Saoedi's zullen hun eigen kernwapen willen.

     De rabiaat-rechtse Republikein Marco Rubio - in 2016 in de voorrondes presidentskandidaat - levert op Twitter ook een bijdrage om de zaak te escaleren. Nadat de Amerikanen de Koerden vorig jaar als een baksteen lieten vallen, bedenkt hij nu dat ze maar weer steun moeten hebben: 'Maybe it’s time for a fully independent #Kurdistan in what is currently Northern #Iraq?', schrijft hij op zijn account. De Turken zullen het ook waarderen. Nog een paar van dat soort adviseurs en we hebben zomaar opeens een wereldoorlog.

 

Het is een verrassend zonnige dag, met 8 graden twee graden warmer dan gemiddeld. We sporten en doen boodschappen. De fitness viel niet mee twee weken na mijn val, maar ik kwam er doorheen. Terug naar boven

Gorinchem (138)

Infrarood opname van het oppervlak van Venus. Je ziet de vulkaan Idunn Mons Idunn Mons in de Regio Imdr. De overlay laat de temoeratuurverschillen zien (Bron: ESA, Venus Express)
Infrarood opname van het oppervlak van Venus. Je ziet de vulkaan Idunn Mons Idunn Mons in de Regio Imdr. De overlay laat de temoeratuurverschillen zien (Bron: ESA, Venus Express)

Dinsdag 07-01-2020

Altijd een zwak gehad voor Venus, de tweede planeet van ons zonnestelsel.  De planeet is rotsachtig als de aarde en heeft ongeveer dezelfde grootte, massa en samenstelling als onze planeet. Maar de planeet is onleefbaar. De atmosfeer bestaat voornamelijk uit CO2 en is door een op hol geslagen broeikaseffect ontzettend heet en zuur. Een dikke laag wolken van zwavelzuur maakt dat we de bodem niet kunnen zien. Dat kan natuurlijk wel met radar. In 1989 maakte de Amerikaanse radarsonde Magellan opnames van het oppervlak. Die lieten zien dat Venus een wereld van vulkanen en omvangrijke lavastromen is. Platentektoniek zoals op aarde is er echter niet en vloeibaar water kan er door de hitte niet bestaan. Sinds april 2006 draait de ruimtesonde Venus Express van de ESA in een baan om de planeet. Het toestel bestudeert de superhete atmosfeer maar ook de bodem, niet met radar maar op infrarode golflengtes. Sommige frequenties daarvan worden namelijk toch door het wolkendek doorgelaten. Daardoor zag men lavastromen op het oppervlak, oude en verse stromen, maar het was niet duidelijk hoe 'vers' die stromen waren en of Venus nog steeds vulkanisch actief is. De opname hierboven is van dat onderzoek.

     Amerikaanse onderzoekers hebben nu in het laboratorium de hete, bijtende atmosfeer van Venus nagebootst. Astronieuws schrijft dat ze konden zien 'hoe mineralen op Venus mettertijd verweren. De onderzoeksresultaten laten zien dat olivijn – een belangrijk bestanddeel van (vulkanisch) basalt – binnen enkele weken een huid van ijzeroxide-houdende mineralen vormt en binnen enkele jaren niet meer als olivijn herkenbaar is. Omdat de Venus Express wel degelijk olivijn op Venus heeft gedetecteerd, moet dat materiaal dus recent zijn vrijgekomen. En dat impliceert dat Venus vulkanisch actief is'.

     Venus is op een geheel andere manier onherbergzaam voor de mens dan de planeet Mars. Waar Mars een uiterst ijle atmosfeer heeft, heeft Venus er veel te veel van. De NASA heeft in het verleden studies verricht naar de optie om in een ruimtelaboratorium menselijke onderzoekers hoog in de atmosfeer te stationeren. Dat is het High Altitude Venus Operational Concept (HAVOC). Een curieuze naam: havoc betekent 'verwoesting'. Die missie zou worden ondergebracht in een soort bemande zeppelins. Het is bij een concept gebleven.

 

Iran heeft dus aangekondigd zich niet meer aan het atoomakkoord te zullen houden, na de Amerikaanse liquidatie van generaal Soleimani. De vraag is uiteraard hoelang het kan duren voor het land een kernwapen heeft gebouwd. In de NRC schrijft karel Knip vanmorgen dat het maar ongeveer een jaar hoeft te duren. Eén jaar! Ik geloofde gisteravond de 'Amerika-deskundigen' in DWDD al niet, toen die spraken over 10 tot 15 jaar. Kom nou, zo lang heeft de VS er destijds bij de ontwikkeling van de eerste kernbommen niet eens over gedaan. Zolang Iran de inspecteurs van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) niet wegstuurt, kan de wereld het op de voet volgen.

 

Trump speelt ondertussen weer de bullebak, waarschijnlijk met satanisch genoegen. Zijn achterban vindt het prachtig. Na de liquidatie van Soleimani dreigde hij per tweet 52 doelen in Iran te bombarderen 'some at a very high level & important to Iran & the Iranian culture'. Verontwaardiging alom, want het bombarderen van cultureel erfgoed is volgens het internationaal oorlogsrecht een oorlogsmisdaad. Daar heeft de president echter geen boodschap aan: 'Zij mogen mensen doden, zij mogen onze mensen martelen en verminken, zij mogen onze mensen opblazen met bermbommen. En dan mogen wij niet aan hun historische plekken komen? Zo werkt het niet', zei hij eergisteren tegen journalisten. Zeer beschamend voor Trump voelen zijn eigen soldaten daar niks voor. Het Pentagon neemt er vandaag afstand van. Zijn defensieminister Esper zei dat het Amerikaanse leger zal opereren 'volgens de wetten van gewapende conflicten'.

     De Iraniërs kunnen er overigens ook wat van. De schreeuw om wraak is oorverdovend tijdens de talloze massademonstraties bij de route die de doodskist van Soleimani door het land maakt. Ali Shamkhani, voorzitter van de Opperste Nationale Veiligheidsraad in Teheran, zegt vandaag dat de Amerikanen 'een nachtmerrie van historische proporties' wacht. 'Geen Amerikaanse militair, geen Amerikaans politiek centrum, geen Amerikaanse basis en geen Amerikaans schip is veilig', zei de Iraanse generaal Hossein Dehghan in een interview met CNN. Amerika en zijn bondgenoten wachten af waar de klap zal vallen. Ze sturen duizenden extra militairen naar het Midden Oosten om hun bases te beschermen. Terug naar boven

Gorinchem (139)

De drie exoplaneten bij de ster TOI700. De buitenste van de drie ligt nét in de bewoonbare zône. Daaronder de dipjes van de drie planeetpassages voor de ster langs (bron: NASA)
De drie exoplaneten bij de ster TOI700. De buitenste van de drie ligt nét in de bewoonbare zône. Daaronder de dipjes van de drie planeetpassages voor de ster langs (bron: NASA)

Woensdag 08-01-2020

Er was gisteren veel aandacht voor de ontdekking van een nieuwe exoplaneet in de bewoonbare zône van zijn ster. De ontdekking werd gedaan door de nieuwe exoplaneet-missie van NASA, de Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS). In veel artikelen in de pers zie je een illustratie erbij van TOI700d als een blauwe planeet met wolken. Dat is fantasie. Niemand weet nog hoe de planeet eruit ziet. Wel kon berekend worden dat  TOI700d 20 procent groter is dan de aarde en in 37 dagen om zijn ster draait.

     De ster, TOI700 op 100 lichtjaren van de aarde, is een rode dwergster. TOI700d ontvangt ongeveer 14 procent minder licht en warmte van zijn rode dwergster dan de aarde van de zon, maar de geringere onderlinge afstand compenseert dat. Wel is het zo dat de planeet waarschijnlijk steeds met dezelfde kant naar zijn ster is gericht. Hierdoor is het op het ene halfrond permanent dag en op het andere altijd nacht. Uiteraard gaat men nu proberen meer over de atmosfeer te weten te komen. Misschien bevat die aanwijzingen voor buitenaards leven. De TESS-missie is speciaal ontworpen voor het opsporen van ‘leefbare aardes’ en de verwachting is dan ook dat meer van deze ontdekkingen zullen volgen. Overigens werden al eerder leefbare aardes gevonden, onder meer in het nabije planetenstelsel TRAPPIST-1 en bij een paar andere sterren.

 

Vannacht kwam dan de verwachte tegenreactie van Iran na de liquidatie van zijn generaal Soleimani: 2 Amerikaanse bases werden met raketten bestookt. Volgens Iran vielen er 80 Amerikaanse doden, volgens de VS geen een. 'De ballistische raketten van Iran zijn niet zo nauwkeurig', zegt Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies, 'dus kiezen ze een doelwit waar kans op slachtoffers het grootst is. Dat lijkt mislukt.' Hij acht het goed mogelijk dat het hierbij blijft, want Iran realiseert zich zijn zwakte en heeft overigens een strategie van veel langer adem. De beurzen reageren dan ook gematigd negatief.

     Er verschijnen veel analyses en voorspellingen in de media. De internationale coalitie heeft na de gebeurtenissen zich in kampen en bases teruggetrokken of naar andere landen in de buurt (Jordanië, Koeweit). De strijd tegen IS is'gepauzeerd'. Anna van Es meent in De Volkskrant dat Trump geen beter cadeautje aan de jihadisten had kunnen geven. Zondag viel IS bijvoorbeeld al een Iraakse patrouille aan nabij Kirkuk.

     Opmerkelijk: vier uur na de Iraanse raketaanvallen crashte een Oekraïens passagiersvliegtuig nabij Teheran. Alle inzittenden kwamen om. De Boeing 737-800 kwam plotseling in de problemen en hield abrupt op met het verzenden van data. Collateral damage? Per abuis neergeschoten door luchtafweergeschut? Alle betrokkenen, inclusief president Zelensky van Oekraïne, beweren van niet. Toch stelt men gauw een vliegverbod boven Irak en Iran in.

 

De dag vangt aan met miezer. We zitten weer in de ban van opvolgende oceaandepressies. Ten westen van de Faröer eilanden ontwikkelt zich een zeer zware storm. Het is met 12 graden opnieuw verbazend warm voor de tijd van het jaar. Gemiddeld is het 6 tot 7 graden kouder. Veel planten en bomen zijn in de war. Hazelaars en sleedoorn bloeien en narcissen steken de kop al omhoog.

     Om kwart voor elf is het droog. Ik fiets naar het ziekenhuis om mijn PSA te laten prikken en voor een kennismaking met de huidige voorzitter van de raad van bestuur van Rivas. Aardige man. Op zijn kamer staat nog hetzelfde meubilair als ik twintig jaar geleden had. Dat wijst op spaarzaamheid, een goede instelling. Het is een aangenaam, verkennend gesprek, het uur is zomaar om. Anna gaat 's middags naar een verjaardagsvisite in de buurt met alleen maar dames. Terug naar boven

Gorinchem (140)

Sjoerd de Vries, De Deelen, 1990
Sjoerd de Vries, De Deelen, 1990

Donderdag 09-01-2020

Dit werk hierboven is van de Friese kunstenaar Sjoerd de Vries. Het is me erg dierbaar. Ik kocht het in de jaren 90 in het Singer Museum in Laren, waar hij toen een grote expositie had. Het is een evocatie van het moerassige natuurgebied De Deelen bij Heerenveen. Daar werkte hij graag en hij vond er steeds weer rust na periodes van hefetige depressie en drankgebruik. Opmerkelijk was zijn werkwijze: schilderen, kerven en snijden in stukken leer en oud karton, aan elkaar geplakt met beenderlijm. Zoals in het werk hierboven. Het geeft de speciale sombere toets die ik onweerstaanbaar mooi vind. Ik schreef eerder over De Vries hier in 2011. Nu is er reden dat weer te doen want de kunstenaar overleed onlangs op 78-jarige leeftijd. Hij was niet bang om te sterven, schreef Het Friesch Dagblad in een In Memoriam. Hij had geen voorstelling van wat er na de dood komt, zegt de krant. 'Ast dea bist, is der niks. Ik haw teminsten noait heard dat der wat wie.' Of zijn rusteloze geest naar De Deelen terugkeerde is daarom niet vast te stellen.

 

Dit weekeinde leek de wereld op de rand van oorlog te balanceren, maar even plotseling lukt de de-escalatie tussen Iran en de VS. Beide partijen binden in, in elk geval voor korte termijn. Wat heeft Trump bereikt met de plotselinge liquidatie van Soleimani?

 

1. De jihadi's van Islamitische Staat krijgen de kans hun beweging weer op te bouwen, ongehinderd door de coalitietroepen die 'on hold' in hun kampementen zitten of naar landen in de buurt verplaatst zijn.

2. Iran gaat versneld uranium verrijken. Het acht zich niet meer gebonden aan het atoomakkoord en kan over één tot anderhalf jaar over een kernwapen beschikken.

3, Na alle protesten van vorige maand is de positie van het ayatollah-bewind in Teheran versterkt.

 

Daar zijn we mee opgeschoten. Het is een geweldig resultaat van de de man die zich de beste onderhandelaar van de wereld voelt.

 

Vannacht passeerde een regenfront, vandaag is het grijze en saaie dag. Nog steeds is het bizar warm: 13 graden, 7 graden hoger dan normaal. We sporten en doen boodschappen. Ik lees door in 'Serotonine' van Houellebcq en vind het boek steeds beter.

     Verder zoek ik uit hoeveel handbagage ik volgende maand mee mag nemen bij Alitalia en Aerolineas Argentinas. Dat is 8 kilo met een maximaal formaat van 55 x 35 x 25 cm. Van dat formaat bestel ik bij Boil.com een laptoprugzak, waar mijn 17-inch computer gemakkelijk in past, de CABINMAX handbagage Rugzak ultralicht met 38 liter inhoud en een formaat van 55x35x20 cm, met apart laptopvak. Morgen in huis. Ook weer geregeld. Daarna zoek ik uit hoe je tegnewoordig vloeibare toiletartikelen in je handbagage kunt meenemen. Dat kan in verpakkingen van maximaal 100 ml per stuk, in één doorzichtige, hersluitbare plastic zak van 1 liter. Die doe je bovenin de handbagage en leg je op de band bij de veiligheidscontrôle.

     Vanavond komt buurman Lourens bij ons eten, de schipper van de Niets Zonder Gods Zegen. Die ligt afgemeerd in de Franse Middellandse Zeehaven Sète voor het botenfestival Escale de Sète in april. Buurvrouw Joke bleef aan boord, maar Lourens moest even terug om hier een nieuw rijbewijs te regelen. Terug naar boven

Gorinchem (141)

Het arsenaal van Iraanse raketten en hun bereik (Bron: Volkskrant)
Het arsenaal van Iraanse raketten en hun bereik (Bron: Volkskrant)

Vrijdag 10-01-2020

 Wat ik al dacht: het Oekraïense passagiersvliegtuig blijkt inderdaad door de Iraans luchtafweer te zijn neergeschoten. Het plotseling stilvallen van de datacommunicatie van het toestel wees al in die richting. Een rampzalige vergissing, een herhaling van het MH17-drama. De altijd aanwezige ironie wil dat de raketten van Russische makelij waren. Geen Buk maar in dit geval Tor-raketten. Iran ontkent in alle toonaarden. Vanmiddag meldt een bron in de Oekraïense onderzoekscommissie vanuit Iran (met foto's) op Facebook dat bulldozers bezig zijn om de crashsite plat te walsen, met het doel bewijsmateriaal te laten verdwijnen. Honderden mensen met of zonder uniformen verzamelen stukken materiaal en nemen die weg.

     Een Iraanse commandant van de Revolutionaire Garde zegt vandaag dat de raketaanvallen op Amerikaanse doelen in Irak nog maar het begin waren van een serie wraakacties in het Midden-Oosten. Iran heeft honderden raketten klaar staan om Amerikaanse doelen in de regio aan te vallen. Zie het plaatje hierboven. Maar tot dusver is het dreigement van de commandant niet waargemaakt. Het lijkt erop dat Iran zich nog steeds inhoudt.

     Gisteren schreef ik niet te snappen wat de VS is opgeschoten met de liquidatie van generaal Soleimani. Vandaag vraagt Rob van Wijk zich in Trouw af waarom leiders acties ondernemen, die een voorspelbaar averechts effect hebben. 'Waarom moest Soleimani eigenlijk dood?' Voorlopig lijken de Amerikanen zich hiermee in de voet te hebben geschoten, meent De Wijk. 'Ook nu zal het wel weer een combinatie van zelfoverschatting en ultrakortetermijndenken zijn.'

     Alleen is er ook deze kant: Iran hield zich in bij de vergeldingsactie. Er vielen geen Amerikaanse doden en er werd nauwelijks schade aangericht. Dat zou een mogelijkheid voor diplomatie op kunnen leveren, als Trump dat zou willen zien. Misschien vreest Iran voor de hervatting van het brede volksprotest tegen de toenemende armoede in het land, schrikt Iran terug voor nog meer sancties en is het bereid tot een nieuw kernwapenakkoord? In dat geval loopt de gok van Trump goed af. Het is overigens erg pijnlijk hoever Europa buiten spel is gezet en vernederd is door de Amerikaanse president. Voor de liquidatie van Soleimani was er geen enkel overleg met zijn bondgenoten.

 

De luchtkwaliteit Gorcum in 2018 verder verslechterd, lees ik in AD Rivierenland. Boven het gemiddelde in Nederland voor stikstofdioxide:18,8 μg/m3 en voor fijnstof: 19,0 μg/m3. Voor fijnstof is het in Gorcum 21,0 μg/m3. Dat is het equivalent van het inhaleren van 10 sigaretten per dag. Uiteraard komt het door de ligging bij twee snelwegen en de uitstoot van de scheepvaart op de Merwede. Daar kan de lokale politiek niks aan doen, maar de gemeente doet al jaren helemáál niks om de bevolking te beschermen. Niet het weren van vervuilende diesels en niet het weren van doorgaand verkeer in de binnenstad. Visieloos bestuur.

 

Regen in de ochtend. In de top van de grote es bij de Altenawal zitten tientallen zwarte kraaien. Nooit eerder gezien. Later wordt het droog met nu en dan een spoortje zon. De kraaien zijn ongemerkt spoorloos verdwenen. jammer dat mijn PSA-uitslag er nog niet is. Dat wordt op zijn vroegst maandag.

     Ik lees 'Serotonine' van Michel Houellebecq uit (Arbeiderspers, 2019) en ben er erg van onder de indruk. Maar ...de beklemming en de kwelling bij de ervaring van het absurde bestaan is van alle tijden. Het is hier zeker goed verwoord. Terug naar boven

Gorinchem (142)

De Bark Europa is weer uit Ushuaia vertrokken.
De Bark Europa is weer uit Ushuaia vertrokken.

Zaterdag 11-01-2020

De Bark Europa is weer vertrokken voor de volgende trip naar Antarctica. Hier kun je het schip steeds volgen (zie boven). Op de trip na deze zal ik - als alles goed gaat - meevaren.

 

Gisteravond vierde schoonzoon Michel zijn verjaardag. Het was een heldere avond; de volle maan was goed te zien. Zowel op de heen- als op de terugweg zagen we de geringe vervaging van het maanoppervlak, een gevolg van de gedeeltelijke verduistering doordat de maan door de bijschaduw van de aarde bewoog. Mooi gezicht. Vandaag is het droog met wolkenvelden en weinig zon. Ik hervat de lectuur van deel 1 van de Wim Kok-biografie.

 

Iran geeft nu toe dat het Oekraïense burgervliegtuig per abuis door twee TOR-afweerraketten werd neergeschoten. 'Een menselijke fout, excuses.' De Russen zouden er een voorbeeld aan kunnen nemen in het geval van de MH17. Het vliegtuig had volgens het Iraanse leger de vorm van een vijandig toestel, en bevond zich ook op zo'n zelfde hoogte. Dat wijst erop dat het afweersysteem niet automatisch reageerde. De operator kon echter geen contact krijgen met zijn militaire leiders, en hij besloot daarom binnen tien seconden om zelf de keuze te maken om de korteafstandsraket af te vuren. Een operator - ik weet nietof het dezelfde was - had eerder voorgesteld een 'no-fly zône' in te stellen. Dat is gebruikelijk in dergelijke omstandigheden, zker na het MH17-drama. Waarom dat niet gebeurde, is niet bekend gemaakt. Oekraïne neemt er in elk geval geen genoegen mee, Canada eist gerechtigheid voor de nabestaanden. Die valt niet meer te geven.

     Amerikaanse regeringsbronnen zeggen tegen persbureau Reuters dat er nóg een liquidatiepoging op een hooggeplaatste Iraanse militair was, in Jemen. Die mislukte. In De Volkskrant staat een interview met Ingo Piepers, de ex-militair die de stelling aanhangt dat wereldoorlogen volgens een vast patroon ontstaan, als het ware onafhankelijk van menselijke beslissingen. 'De Derde Wereldoorlog kan elk moment beginnen, en ik voorspel het al jaren.' Dat klopt; ik schreef hier in 2016 al over hem en zijn theorie. Ik zou er nog op terugkomen, maar dat gebeurde nooit. Je krijgt een fatalistisch gevoel bij die theorie, die trouwens best wel eens juist kan zijn, zonder dat je er veel aan hebt.

 

Wonderlijk hoe zacht dit jaar de maand januari verloopt. Afgelopen donderdag mat het KNMI een gemiddelde temperatuur van 11,5 graden Celsius, met uitschieters tot 13 graden Celsius. Dat is heel fors boven het normale maandgemiddelde van 3,1. Dit weekend worden temperaturen rond de 8 graden Celsius verwacht, volgende week krijgen we weer dubbele cijfers. Narcissen bloeien al, koolmezen zingen, egels ontwaken veel te vroeg uit hun winterslaap. Iemand zag al blauwe reigers met jongen en lepelaars die nesten bouwen. Maanden te vroeg. In december stonden al hazelaars en elzen in bloei. Wat het voor effecten heeft op de winteroverleving van planten en dieren moet nog blijken. Terug naar boven

Gorinchem (143)

Prognose WXCharts voor de nacht van maandag op dinsdag. Zware storm links bovenin met een kerndruk van 933 hPa.
Prognose WXCharts voor de nacht van maandag op dinsdag. Zware storm links bovenin met een kerndruk van 933 hPa.

mZondag 12-01-2020

In het zeegebied tussen IJsland en Ierland cirkelt een zeer zware storm rond. Hij kreeg de naam Brendan. Een 'weerbom'. De kerndruk is extreem laag: 933 hPa in de nacht van maandag op dinsdag. Het is al de tweede in de afgelopen week. De storm zal de Faröer eilanden en de kusten van Noord-Ierland en Schotland treffen met golven van 15 meter hoog en met windsnelheden ver boven 150 km/uur. Winterstormen zijn niet ongewoon in deze tijd van het jaar, maar deze is wel heel krachtig. In de prognose van WXCharts hierboven zie je de storm links in de bovenhoek. Het koufront dat ermee samenhangt brengt zware regen en sneeuw mee. Tegelijk persisteert al langere tijd een rug van hoge druk over Zuidwest-Europa tot ver in Oost-Europa en brengt ondermeer bij ons ongewoon hoge temperaturen.

     Extreem winterweer heerst wel in de Verenigde Staten. Zeker tien mensen kwamen om. Duizenden vluchten werden geannuleerd en meer dan 257.000 mensen in de staten Alabama, Mississippi, Kentucky, Tennessee en Arkansas zitten sinds zaterdag zonder stroom. In de zuidoostelijke staten verloren elf mensen het leven door zware stormen. In Montana en North Dakota wordt het bitterkoud in de komende dagen met temperaturen tot -35 graden! Trump zal wel opnieuw per tweet vragen waaarom klimaatopwarming niet komt helpen. Antwoord: de toenemende vertraging in de straalstroom houdt grote lussen van extreme warmte en extreme kou langer op hun plaats. Oorzaak: sterke opwarming van de arctische gebieden verkleint de temperatuurverschillen met tropische gebieden en haalt de energie uit het systeem. Daardoor vertraagt de straalstroom. Lees hier meer.

 

Gisteren en vandaag demonstreren talrijke mensen in Teheran en andere Iraanse steden tegen het bewind. Dat is opvallend en zeer dapper. Ze roepen ‘dood aan de leugenaars’ en ‘jullie kennen geen schaamte!’, en vragen om het aftreden van de hoogste leider van het land, ayatollah Ali Khamenei. Foto’s van de door de VS geliquideerde generaal Soleimani worden verscheurd. Bij de Beheshti universiteit van Teheran scanderen studenten massaal  'Our enemy is right here. They lie when they say America is our enemy!' De Amerikaanse president Trump twittert dat hij de bevolking steunt, en hun ‘inspirerende’ protesten volgt. Dat is dezelfde man die nog pas met luchtaanvallen 52 sites wilde verwoesten 'at a very high level & important to Iran & the Iranian culture'.

 

Zeer treurig word je bij het bericht dat één van 's werelds grootste zoetwatervissoorten ter wereld officieel is uitgestorven, de Chinese lepelsteur in de Yang-tse-kiang. De zeven meter lange vis werd in 2003 voor het laatst gezien. De oorzaak is overbevissing en het aanleggen van dammen in de rivier. Op foto's zie je een prachtig, uniek dier met een lange, aandoenlijke eendenbek. Daarmee kon hij via elektrische signalen kreeftjes en vissen opsporen. Veertig jaar geleden werd de soort op de lijst van bedreigde diersoorten geplaatst, in 2000 stierf de soort uit in Canada, in 2009 werd het dier tot ernstig bedreigd bestempeld, nu is hij volledig uitgestorven. 'Een verwijtbaar en onherstelbaar verlies', zegt onderzoeksleider Qiwei Wei van de Chinese Academie voor Visserijwetenschappen. Terug naar boven

Gorinchem (144)

Maandag 13-01-2020

Een bezoek aan een emailadres dat ik nooit gebruik leert dat er in december toch een nieuwjaarskaart kwam van de Japanse kunstenaar Shuzo Azuchi Gulliver (zie hierboven). Hij leeft dus nog en we zijn even oud. Geleidelijk aan lijkt het erom te gaan wie van ons het eerst de pijp uitgaat. Als ik de eerste ben, moet hij op een of andere manier  mijn hypofyse ontvangen. Wie wil weten hoe dat zit, moet even hier klikken.

     De zware storm bij de Faröer eilanden heeft een naam gekregen: Brendan. De kerndruk stijgt overigens al. Vandaag trof hij het westen van Ierland. Tienduizend mensen zitten zonder daar electriciteit. Morgenavond pikken we er ook wat van mee. Hier is het vandaag opnieuw zacht met tien graden en flink veel zon. We sporten en doen boodschappen.

 

Terug thuis is de uitslag van mijn PSA er: 0,7 µg/l. Tóch weer een stijging. Drie maanden geleden was het 0,5 µg/l. Mijn huisarts raadt een bezoek aan de uroloog aan. Tja, zorgelijk maar het is niet anders. De stijging van mijn PSA is niet groot, maar het toont aan dat tien jaar na mijn behandeling waarschijnlijk ergens in mijn lichaam - hetzij op de oorspronkelijke plek van het orgaantje, hetzij elders - toch weer actief prostaat(kanker)weefsel is. Dat kan mogelijk opgespoord worden en bestreden. Daarvoor bestaan goede mogelijkheden. Terug naar boven

Gorinchem (145)

Bron: Chinese Academy of Science
Bron: Chinese Academy of Science

Dinsdag 14-01-2020

Het is vandaag regenachtig en vanavond hebben we kans op storm langs de kust. Het KNMI geeft code geel af in verband met zeer zware windstoten in Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, Friesland en de Wadden. Het zijn de restanten van de storm Brendan, die in Ierland en het VK veel schade aanrichtte. 'A weather bomb' Opwarming blijft maar doorgaan. Vandaag is het met 12 graden Celsius ongewoon warm en dat blijft de komende dagen zo.

     De oceanen absorberen 90% van de hitte die die de atmosfeer opdoet vanwege het broeikaseffect. Gelukkig maar, anders zou de opwarming nog veel sneller gaan, maar ze warmen zelf ook op. De hitte in de bovenste 2000 meter in de oceanen op aarde bereikte in 2019 opnieuw een recordhoogte (zie de grafiek hierboven). The Guardian had er gisteren een alarmerend artikel over. Het spreekt van 'irrefutable and accelerating heating of the planet.' Warmer zeewater zet uit en versnelt de zeespiegelstijging en heeft desastreuze gevolgen voor de diversiteit van marien leven. Warmer oceaanwater geeft meer energie aan orkanen.

     Sommige lezers betichten me ervan dat ik van grafieken houdt. Dat is zo. Ze laten vaak goed zien wat er over langere perioden aan de hand is en persoonlijk vind ik hun verklarend vermogen groter dan dat van dramatische foto's. Of dat helpt? Dat hoop ik. Vandaag blijkt dat de gemiddelde CO2-uitstoot van nieuwe auto's die in Europa worden verkocht volgens nieuwe Europese regels nog steeds te hoog is. Autofabrikanten proberen op alle mogelijke manieren eronder uit te komen. Maar nu is er een stok achter de deur. Als er niets verandert, moeten autofabrikanten aan het eind van het jaar miljardenboetes betalen. Nou, dat moet ik zien. Overigens draagt ook de stijgende voorkeur van een deel van de consumenten voor vervuilende, asociale SUV's bij.

     Ontkenners van klimaatopwarming vinden steeds weer redeneringen uit waarvan de wetenschappelijke waarde nihil is. Zo denken ze dat de huidige uitbarsting van de Mount Taal in de Filippijnen door enorme wolken van as- en roetdeeltjes, die in de atmosfeer lijven zweven, een afkoelend effect zal hebben net als de uitbarsting van de Pinatubo in juni 1991. Dat effect zie je inderdaad in de grafieken terug. Gedurende 2 - 3 jaar was de atmosfeer een kwart graad koeler dan ervoor en erna. Lang duurt het dus niet en als de uitstoot van CO2 ondertussen gewoon doorgaat komt de opwarming sterker terug. De omvang van de uitbarsting van Mount Taal is tot dusver beduidend geringer dan die van de Pinatubo. Taal is ook veel kleiner.

 

Anna heeft vandaag de wekelijkse oppasdag. Ik regel een verwijsbrief en een afspraak op de poli urologie. Het snelst kan ik op Lingepolikliniek in Leerdam terecht: 28 januari bij de opvolgster van mijn eigen uroloog, die inmiddels met pensioen ging. Daarna laat ik me knippen bij de Syrische kapper op de Langendijk. Waait straks in Antarctica mijn haar tenminste niet in mijn gezicht. Terug naar boven

Gorinchem (146)

De positie van de bark Europa op 14 januari 2020: South Shetlands eilanden.
De positie van de bark Europa op 14 januari 2020: South Shetlands eilanden.

Woensdag 15-01-2020

De Bark Europa heeft zijn oversteek van Straat Drake voltooid en kwam gisteren aan op de South Shetland eilanden. De Straat is 400 mijlen breed en het stormt er vaak. Ditmaal niet, het is zomer en de overtocht was zeer rustig. Na een nacht motoren bij windstil weer met later west- tot noordwestenwind Bf 4 - 5. Een dag en een nacht prima zeilweer. Er volgde een wazige en kleurrijke dageraad als gevolg van de rook door de bosbranden in Australië. Dat lees ik op het reisverslag dat de organisatie hier op facebook bijhoudt. Met mooie foto's. Ik vermoed dat het betekent dat men aan boord een verbinding met internet heeft. Dat maakt het misschien voor mij ook mogelijk mijn dagelijkse verslagen tijdens de tocht op de website te blijven plaatsen.

     Ondertussen bereidt mijn groep zich voor. De mensen vormden al weken geleden een app-groep, waar het voornamelijk gaat over welke Musto-laarzen je het beste kan kopen. Of huren. Ik krijg de indruk dat velen van hen temperaturen verwachten van tientallen graden onder nul, terwijl het rond maart gemiddeld -5 tot +5 graden is op het Antarctisch schiereiland. Ik neem dus hoge gummi laarzen mee, maar wel gevoerd. En hoog, tot aan de knie, in verband met uit rubberbootjes stappen bij het aan-land-gaan.

 

Het is een saaie, grijze dag. We beleven niks. Aanvankelijk is er nog wat zon, maar later wordt het zwaar bewolkt met vanaf half twaalf regenbuien. En nog steeds met idioot hoge temperaturen: 12 graden Celsius, twee keer zo hoog als normaal. De meteorologische winter is op de helft maar winterweer hebben we nog niet gehad. Het seizoen is tot op vandaag liefst drie graden hoger dan gemiddeld. Over alle dagen en nachten sinds 1 december was de temperatuur gemiddeld 6,2 graden, meldt Weeronline. Normaal is het over deze periode 3,5 graden. Winter 2019-2020 staat hiermee op een zevende plaats in de lijst met warmste winters sinds 1901. Terug naar boven

Gorinchem (147)

Cruiseschip in de voorhaven naast de pontons van de veerdienst (foto: Marsonna/Buienradar)
Cruiseschip in de voorhaven naast de pontons van de veerdienst (foto: Marsonna/Buienradar)

Donderdag 16-01-2020

Het beleid om de vesting Gorinchem te promoten is de laatste jaren redelijk succesvol. Dezer dagen overschreed onze stad bovendien de grens van 100 horecazaken. Het toerisme in Nederland zit sowieso in de lift. 'Nederland is een toeristische attractie geworden', schreef de NRC afgelopen zomer. Je merkt het ondermeer aan het toenemend aantal riviercruiseschepen dat afmeert aan de buitenkade van Buiten de Waterpoort, naast de pontons voor de veerboten. Zeer aantrekkelijk punt: de aanlegplaats ligt direct naast de historische binnenstad. We zien de toeristen vaak in drommen met klikkende camera's over het Eind en de sluis lopen en selfies maken met onze Dulce op de achtergrond. Maar de meesten worden in bussen gestopt om naar de molens in Kinderdijk te gaan kijken. Vorig jaar kwamen er al 400 schepen langs en het leverde de gemeente 162.000 euro aan havengeld op. Een aantrekkelijke inkomstenbron! Het wekt geen verbazing dat de gemeente het aantal graag wil uitbreiden. Daarvoor moeten er meer aanlegplaatsen komen op Buiten de Waterpoort. Dus liet men het oog vallen op de twee lange autosteigers langs de Merwede, waar vrachtschippers hun auto'van boord kunnen takelen. Of erop. Of bemanningen aflossen. Een gratis voorziening die door de gemeente wordt onderhouden sinds 2008, in de tijd van burgemeester Piet IJssels, maar de tijden veranderen. Ze moeten bestemd worden voor meer toeristenboten. 'Met de cruisevaart maken we de steigers ook economisch aantrekkelijker omdat het havengeld oplevert', schrijft de gemeente in een verkenning. Mooi Gorinchem is al bezig een bidbook te maken voor de rederijen met een aantrekkelijk programma voor gasten in de vesting, zodat ze niet meer en masse naar Kinderdijk doorreizen maar de binnenstad instromen.

     De BLN-Schuttvaerafdelingeen Werkendam en Alblasserwaard zijn niet blij met de plannen. 'Wij zullen alle zeilen bijzetten om het plan te torpederen. We willen hierbij samen optrekken met Rijkswaterstaat en contacten leggen in de plaatselijke politiek.' Ook fungeren de steigers voor Rijkswaterstaat als calamiteitensteigers. Sommige Gorkummers protesteren ook tegen de hoge cruiseschepen die straks het hele uitzicht vanaf Buiten de Waterpoort op de rivier zullen belemmeren. Anderen vrezen dat onze stad zal ondergaan in een 'Venetie / Kinderdijk / Amsterdam effect'. Tja, botsende belangen, het zal niet meevallen om te kiezen.

     Een lastig punt in de afweging is dat het karakter van de winkelstraten in steden als Gorcum zich toch al snel wijzigt. Het verdienmodel verandert, zegt men tegenwoordig. Je ziet bij ons in de binnenstad de winkelleegstand verder toenemen en dat wordt alleen maar meer, zeker nu bijvoorbeeld de gigant Amazon zijn aanbod in Nederland flink gaat uitbreiden. 'Wie nu al treurt om de lege etalages in de winkelstraten, kan zijn hart vasthouden. Er is een generatie consumenten opgestaan, stellen de analisten, die de middenstand al lang voor de computermuis heeft ingeruild', schrijft De Volkskrant vandaag. Het verzendbedrijf is nummer 1 in Duitsland, Frankrijk, Spanje, Italië en Oostenrijk.

     Dus het toekomstbeeld voor onze binnenstad is méér groepen toeristen, méér horeca, méér uitgaan, méér luidruchtige festivals en minder winkels. Wij als bewoners mogen rekenen op nóg meer openbare dronkenschap, geschreeuw en gelal, vechtpartijen voor de deur en meer gevelpissers. Natuurlijk, de passagiers van cruiseschepen zijn veelal van oudere leeftijd en gedragen zich beter, maar hun komst draagt op zijn manier bij aan de Volendammisering van de vesting als leasure-centre. Is het wat we - bewoners en politici - willen? Of hebben we gewoon niks te willen? Of ben ik gewoon een mopperende oude man? Dat kan ook. Maar niet alleen maar, de theaters, de muziekpodia en de terrassen vind ik ook leuk. Wanneer komen er trouwens weer kamermuziekuitvoeringen in het schuilkerkje op de Langendijk?

 

We beleven een aangename dag met veel zon. Sport en boodschappen. In de media staat vandaag prominent de tweede plaats voor 2019 als warmste jaar ooit, en als het warmste jaar ooit in Europa en het op twee na warmste jaar in Nederland en verder was het afgelopen decennium het warmste ooit. Allemaal sinds het begin van de metingen rond 1850. Het zat er al maanden aan te komen. Bijzonder is dat 2019 niet eens een El Niño-jaar was. Terug naar boven

Gorinchem (148)

Vandaag inventariseren en wegen we mijn uitrusting voor Antarctica.
Vandaag inventariseren en wegen we mijn uitrusting voor Antarctica.

Vrijdag 17-01-2020

Een dag met veel miezerregen. Pas in de loop van de middag wordt het droog. Het is nog steeds te zacht (10 graden), maar de komende dagen worden kouder. In de stad kopen we nog wat onderkleding en een trui voor de Antarctica-reis. Thuis zetten we alle spullen voor de tocht bij elkaar op de bank en wegen ze (foto hierboven). We komen uit op zo'n 15 kilo inclusief het zware zeilpak (bijna 3 kilo), de gevoerde knielaarzen, de zeillaarzen (samen 2,8 kilo) en mijn wollen vest. Er is dus nog ruimte voor 2 spijkerbroeken, wat overhemden en gewoon ondergoed. Voor de reis adviseert Bark Europa vier lagen kleding: een basislaag, een tweede laag, een isolatielaag en een waterdichte buitenlaag. De laatste laag is het zeilpak. Voor de tweede laag adviseert men enigszins elastisch materiaal dat snel droogt. Dus niet puur katoen. Een ruime maand voor vertrek heb ik vrijwel alles bij elkaar.

     De bark Europa stak ondertussen van de Zuidelijke Shetlandeilanden de Straat van Branfield over naar het ijzige continent. De soevereiniteit over de eilanden wordt geclaimd door de Britten en door Chili en Argentinië.

 

Verder lezen in de biografie van Wim Kok. Het is 1991, de aanloop naar het Verdrag van Maastricht (1992) onder het Nederlands voorzitterschap, de jammerlijke mislukking in september 1991 ('zwarte maandag'), de zware onderhandelingen over de munteenheid en de politieke unie, de EPU. De laatste kwam er niet en dat maakte de nieuwe euro vanaf de aanvang zwak. Gelukkig werd men het wel eens over een onafhankelijke Europese Centrale Bank (ECB). Kok was meer voor een federaal Europa dan ik me herinner. Op 18 februari 1991 zei hij in een lezing: 'Nederland is voorstander van het federale model, waarin bijvoorbeeld een Europese Commissie nieuwe stijl kan uitgroeien tot een Europese regering. Geen Europa van naties, maar een Europa van eenheid.' Op dat tijdstip was hij zijn tijd ver vooruit en helaas mislukte het dan ook jammerlijk. Leuk is om te lezen over de rol van de toenmalige thesaurier-generaal van Kok, Cees Maas, die kort daarna naar de ING ging. Net als Kok zelf, nog weer later. Cees was op de HBS in Breda een klasgenoot van me.

     In die tijd - 1991 - volgde ik de politiek lang niet zo intensief als nu. Ik had het razend druk met de ziekenhuisorganisatie, de nieuwbouw en ook met de voorbereidingen van de kunstmanifestatie BRAIN/Internal Affairs in de nazomer van 1992. Terug naar boven

Gorinchem (149)

Artists
Artists' impression van vier uitgerekte G-objecten (dubbelsterren) in banen aan de rand van Sagittarius* (midden), het superzware gat in de kern van onze Melkweg (credit: Jack Ciurlo

Zaterdag 18-01-2020

Steeds weer blijken voorspellingen van Einsteins relativiteitstheorie te kloppen. Dit keer gaat het om zwarte gaten. Die extreme consequentie van zijn theorie had Einstein overigens zelf niet bedacht. Dit keer gaat het om de vervorming die materie ondergaat bij de nadering van de randen van een zwart gat. De zwaartekracht neemt over korte afstanden zo sterk toe dat er een verschil ontstaat tussen voor en achterzijde van objecten die naar het zwarte gat worden toe getrokken. Daardoor wordt de materie daadwerkelijk uitgerekt. Geen enkel materiaal is sterk genoeg om de uitrekking te weerstaan. Men noemt het 'spaghettificatie', de materie lijkt steeds meer op een lange sliert. Maar het werd nog nooit gezien.

     Astronomen van de Universiteit van Californië in Los Angeles (UCLA) publiceerden onlangs in Nature van 16 januari de ontdekking een nieuwe klasse van zes vreemde objecten in de kern van ons Melkwegstelsel, vlakbij het superzware monstergat Sagittarius A* op 26.000 lichtjaren afstand. Ze worden G-objecten genoemd. 'De objecten zien er gasachtig uit, maar gedragen zich als sterren. Ze ogen meestal compact, maar worden uitgerekt wanneer hun omloopbanen hen in de buurt van het zwarte gat voeren. Hun omlooptijden variëren van 100 tot 1000 jaar', schrijft Astronieuws. De banen om het zwarte gat van de objecten zijn heel verschillend, maar brengen ze soms heel dicht bij de waarnemingshorizon van het zwarte gat. De UCLA-astronoom Andrea Ghez denkt dat alle zes de objecten oorspronkelijk dubbelsterren zijn geweest. (Waarom dubbelsterren? Die komen in het heelal heel veel voor door de eigenschappen van het proces van massa-accretie, waarbij gas en stof zich concentreren op knooppunten van samentrekkende en draaiende materie). De sterparen zouden onder invloed van de enorme zwaartekracht van het nabije zwarte gat zijn uitgerekt en met elkaar versmolten. Je ziet op de artists' impression hierboven dat ze gas en materiaal verliezen in de lengte van hun banen. Ik kan mij voorstellen dat het dus om een vorm van spaghettificatie gaat. Opzienbarend!

 

Vandaag krijgen we een vriendelijke dag, kouder dan de lange reeks warme van de afgelopen week. Ook 's middags is het zonnig. Aan boord vervangen we de natte handdoeken door droge. De boot is van buiten erg vuil. Algengroei. Voorlopig laten we het maar zo. Online vraag ik thuis een nieuw ICP (eigendomsbewijs) van de boot aan.

 

Klimaatnieuws. Na de de bosbranden kampt Australië nu met hevige overstromingen. Op sommige plaatsen viel in een dag tijd meer regen dan normaal gesproken valt in drie maanden. dat geeft onder andere milieuproblemen, waar de as van de verbrande bossen in rivieren gespoeld wordt. Het met as vervuilde water is schadelijk voor het milieu. Er zouden al honderdduizenden vissen door zijn gestorven.

     Ook positief nieuws. Uit een enquète van het ministerie van economische zaken blijkt dat 72% van de Nederlanders is ervan overtuigd dat het klimaat aan het veranderen is. Een iets kleinere meerderheid (67%) denkt dat de mens het veroorzaakt. En de klimaatontkenners? Een kleine minderheid van slechts 7% (maar wel luidruchtig). Ik denk dat de politiek in ons land nu snel moet doorpakken met drastische vermindering van de CO2-uitstoot. Een vergelijkbare meerderheid van de mensen is voor een algemeen vuurwerkverbod. Actie!

     Opmerkelijk. Tom-Jan Meeus schrijft in de NRC dat we aan de vooravond van een, naar Haagse maatstaven, serieuze omwenteling staan: de opvattingen over grote beleidsthema’s zwenken naar links. 'De behoefte aan correcties op het kapitalisme leeft over de volle breedte, van VVD tot en met SP.' Het geldt voor grote thema's als klimaat en landbouw (stikstof). Mocht dat waar zijn! Hij bepleit zelfs een samengaan van PvdA en Groen Links. Geen nieuwe gedachte. Ze zouden terstond de grootste partij zijn en na verkiezingen het premierschap kunnen opeisen. Terug naar boven

Gorinchem (150)

De graftombe van de perzische dichter Hafez in de stad Shiraz (foto: Wikipedia 2004)
De graftombe van de perzische dichter Hafez in de stad Shiraz (foto: Wikipedia 2004)

Zondag 19-01-2020

Het bundeltje met Perzische Kwatrijnen (Contact, 1964) kocht ik in 1965, mijn eindexamenjaar op de HBS in Breda. Waarschijnlijk bij de toenmalige Boekhandel Tinga in de Catharinastraat, waar ik op zaterdagen werkte. De vertalingen van Baba Tahir en (vooral) Hafez (1325 - 1389) van de dichter Jan Spierdijk dateren al uit 1944 in het begin van de jaren 60. Het is één van de vroegste boeken in wat later uitgroeide tot mijn bibliotheek. Niet dat ik speciaal van deze Perzische dichter hield, op zoek zijnde naar poëzie die me kon inspireren. Hij dichtte bijvoorbeeld:

 

Wie eenmaal zijn weg vond naar de steeg van de kroeg

Zou wel dwaas zijn als hij naar een ander vroeg.

 

en dat sprak me wel aan.  'Al op zeer jonge leeftijd kende Hafez de Koran uit zijn hoofd, maar in zijn gedichten spelen wijn en taveernes, liefde en vrouwen een hoofdrol', schreef journaliste Carolien Roelants in 2000 in de NRC. Ook in de huidige Islamitische Republiek Iran is Hafez onverminderd populair. De huidige opperste leider Ali Khamenei zou een groot bewonderaar van de dichter zijn. Dat is merkwaardig, waar de meeste richtingen in de tegenwoordige Islam streng gekant zijn tegen het gebruik van alkohol. Daar vat men bij het lezen van Hafez de kroeg op als 'het hart' en de wijn als 'de liefde van Allah'. Natuurlijk je reinste kwezelarij. Bovendien was Hafez een soefi, een aanhanger van de mystieke traditie in de Islam die veel gematigder is.

 

Van God heb ik zoveel geleerd

Dat ik me niet langer meer

Beschouw als een Christen,

een Hindoe,een Moslim,

een Boeddhist of een Jood.

 

en:

 

In de taveerne trof ik naast menig makker

Een priester, uit een zware wijnroes wakker.

Hij sprak 'Ik ben de dorre tempel moe,

Men leest geen aren op een lege akker.'

 

Geen enkel religieus fanatisme bij Hafez, die - ik zei het al - ook in het huidige Iran nog altijd gewaardeerd wordt. Zijn graftombe in zijn stad Shiraz is nog steeds de belangrijkste toeristische attractie (zie foto hierboven uit 2004). Grappig is dat Shiraz ook de naam is van een bekend druivenras, maar dat schijnt niet uit het oude Perzië te komen.

     De reden om weer eens aan de dichter Hafez te denken is dat een Nederlandse kunstdetective dezer dagen een eeuwenoude dichtbundel terugvond, die in 2007 gestolen was uit een museum in Duitsland. Het met goud ingelegde boek zou nu een miljoen euro waard zijn en werd gevonden via een Londense handelaar in islamitische manuscripten. Ik stel me voor dat Hafez er in het paradijs een glas wijn op heft.

 

Het is een mooie zondag met veel zon en wandelaars. Anna gaat op de fiets naar Barbara die ziek is en ik doe wat boodschappen. Vanavond verwachten we leuk bezoek: Wiger & Arina en Wil F. & Marianne. Ik heb bijna deel 1 van de biografie van Wim Kok uit, waar hij tenslotte een Europees federalist is, voorstander van een sociale rechtstaat in Europa en niet van een rauw kapitalisme, en van uitbreiding van de EU met de voormalige Warschaupact-landen maar niet van de oostelijke uitbreiding van de NAVO.

 

Klimaatnieuws. In de NRC een uitgebreid artikele over de wintersport, 'een jaarlijks genoegen voor 900.000 Nederlanders', die gevaar door opwarming van de Alpen.  'Zonder sneeuw gaan we ten onder.' Ach, de mensen gaat toch wel en hebben nu meer tijd voor de après-ski. Maar ik moet bekennen dat ik nooit van mijn leven naar de wintersport ben geweest en straks kan het niet meer. Er zijn erger dingen. Terug naar boven

Gorinchem (151)

Bark Europa ankerde tussen ijsbergen bij Danco Island, twee mijlen vor het Antarctisch schiereiland (foto: Richard Simko, Bark Europa)
Bark Europa ankerde tussen ijsbergen bij Danco Island, twee mijlen vor het Antarctisch schiereiland (foto: Richard Simko, Bark Europa)

Maandag 20-01-2020

De Bark Europa voer in de achterliggende dagen vanaf de Zuidelijke Shetlandeilanden naar Mikkelsen Harbor op Trinity Island, voer verder naar Cierva Cove om orca's en bultrugwalvissen te spotten, en stak daarna de Straat van Branfield over (ca. 100 mijlen breed). Allemaal nieuwe namen voor me. Het schip voer verder onder zeil langs het Antarctisch schiereiland naar het zuiden en ankerde tussen ijsbergen in Ome Harbour op Danco Island, twee kilometer voor de kust van het continent. Af en toe gaan de opvarenden voor korte expedities aan land. 'Warm, sweaty hikes'. Daar werd de prachtige foto hierboven gemaakt. Het was een paar dagen bewolkt met tegenwind, maar nu schijnt de zon en is het ongewoon warm. Er werd zelfs gezwommen. Geen lolletje volgens mij: het water is om en nabij het vriespunt.

 

De maandagochtend brengt vlammend morgenrood. In het land hangt veel mist maar niet bij ons. Regen krijgen we ook niet. We sporten en doen boodschappen. 's Middags gaan we naar de stad om allebei een nieuwe bril te kopen. Mijn laatste bril verloor ik in 2018 in Falmouth aan de Engelse zuidkust; gelukkig had ik nog een reserve bij me. Ze hebben nergens zo'n knalrode als ik had, maar tenslotte slaag ik met een matrood rond brilletje (foto hier). Over tien dagen is hij klaar. De oude gaat als reserve mee naar Antarctica. Terug naar boven

Gorinchem (152)

De Lingehaven vanmorgen in de mist.
De Lingehaven vanmorgen in de mist.

Dinsdag 21-01-2020

Bij het openschuiven van de gordijnen blijkt er buiten zware nevel te hangen. Heel de zuidelijke helft van het land zit in de mist. Het KNMI kondigde voor het zuiden code geel af. Het komt door een kern met zeer hoge druk ten zuidwesten van Ierland, die weinig van plaats verandert. Gisteren liep de luchtdruk bij ons bijna op 1050 hPa. De kern trekt relatief warme en zeer vochtige oceaanlucht over ons land. 's Nachts vriest het heel licht, maar winter wil het zeker tot eind van januari niet worden. In Zuid-Limburg was er voor het eerst deze winter matige vorst (-5o), twee maanden later dan gewoonlijk.

 

De VN-mensenrechtencommissie deed een uitspraak over klimaatvluchtelingen. Zij hebben in beginsel mogelijk recht op asiel als hun landen onbewoonbaar zijn geworden. Straks Australiërs in de AZC's? En... het is niet verstandig om klimaatvluchtelingen te weigeren, want als ooit bij ons de dijken breken wil niemand ons opvangen.

     Er zijn altijd weer nieuwe redenen tot zorg over het klimaat. Waar is de wereld in godsnaam mee bezig? Na het befaamde Montreal Protocol van 1987 (en de herzieningen tot 2005) tegen chloor/fluorkoolwaterstoffen, die gebruikt werden in koelkasten en airconditioners, de ozonlaag aantasten. Door het inernationaal gesteunde protocol dachten we dat de mensheid in staat is zijn eigen ondergang te voorkomen. Bij de uitstoot van broeikasgassen is er al decennia reden genoeg voor twijfel. Nu blijkt dat het Montreal Protocol óók niet voldoende is, niet zozeer vanwege dat gat in de ozonlaag (dat wordt kleiner), maar omdat tussen de gewraakte stoffen HCF-23 (Fluoroform ofwel Freon-23) zit, een uiterst krachtig broeikasgas - en nota bene een bijproduct van de synthese van teflon. Dat is de stof die we nog kennen van de eveneens zeer schadelijke PFAS-bodemvervuiling.

     Eén ton emissie van HCF-23 is in de atmosfeer even krachtig als 12.000 ton CO2. Vanwege het Montreal Protocol mocht je verwachten dat de HCF-23 concentraties in de aardatmosfeer zouden afnemen. In het blad Nature Communications verscheen deze week een studie van Bristol University onder leding van Kieran Stanley, waaruit blijkt dat de HCF-23 emissies alleen maar verder toenemen, niet in ontwikkelde landen maar in de zogenaamde Derde Wereldlanden en dan speciaal in China en India (hier een artikel in The Guardian). Beide landen zouden nog in 2017 hebben beweerd dat ze de uitstoot van HCF-23 drastisch hadden verminderd. Dat is niet waar, blijkt nu uit de nieuwe studie. Beide landen ondermijnen alle pogingen van de Parijse akkoorden om de opwarming van het klimaat tot draaglijke proporties te beperken.

 

De mist blijft tot na het middaguur hangen. Eigenlijk blijft het de hele dag nevelig. Om 17.00 uur ziet het er buiten precies zo uit als op de foto van vanmorgen (zie boven).

     We hebben kleine Lina-Mae over de vloer en dat is gezellig. Per email ontvang ik mijn Voyage Ticket voor de Bark Europa, dat ik in Ushuaia moet tonen om de Puerto Commercial binnen te mogen. Mijn hotel is vlakbij de pier. Ook zijn er nieuwe papieren met Final Voyage Information en met contactinformatie voor de achterblijvers. Die zal ik bij Anna achterlaten. Ook blijkt eruit dat het schip geen internet heeft. Ik blijf echter mijn dagelijkse verslagen maken, maar zal ze dus pas na terugkeer op 20 maart op het blog plaatsen. Terug naar boven

Gorinchem (153)

De ontwikkeling van de uitstoot van het sterke broeikasgas HFC-23 door ontwikkelingslanden, China en India (bron: Nature Communications)
De ontwikkeling van de uitstoot van het sterke broeikasgas HFC-23 door ontwikkelingslanden, China en India (bron: Nature Communications)

Woensdag 22-01-2020

Gisteren schreef ik over de verontrustende stijging van het gas HFC-23 in de atmosfeer. Het is een krachtig broeikasgas, 11.700 keer sterker dan CO2, dat vrijkomt bij de productie van het koelmiddel HFC-22 (chloordifluormethaan) en bij de productie van Teflon. Het gas blijft 260 - 270 jaar lang in de atmosfeer actief. De productie van het koelmiddel HFC-22 is krachtens het Montreal Protocol van 1987 wereldwijd verboden omdat het de ozonlaag aantast. Voor de goede orde: de ozonlaag in de atmosfeer beschermt al het leven op onze planeet tegen dodelijke straling van de zon. Het bijproduct HFC-23 heeft geen invloed op de ozonlaag. Ik citeerde gisteren een recent onderzoek in Nature Communications, dat verscheen onder de titel 'Increase in global emissions of HFC-23 despite near-total expected reductions'. Die titel zegt exact waar het over gaat. Vanmorgen verdiep ik me wat verder in de materie.

     China en India, sterk groeiende economieën waar een groot deel van de wereldbevolking woont, produceren behalve Teflon nog steeds het koelmiddel HFC-22 voor koelkasten en airconditioners. Daarbij - en bij het maken van Teflon - komt dus het sterke broeikasgas HFC-23 vrij, dat kan worden opgevangen en vernietigd met twee technieken: electrisch uitgloeien met een plasmaboog of verbranding op hoge temperatuur. De regeringen van beide landen beloofden om ingaande 2015 op die manier de emissies met 85 - 90% terug te brengen in het kader van het United Nations Framework Convention on Climate Changeʼs Clean Development Mechanism (CDM).

     Het onderzoek van de Bristol University, gepubliceerd in Nature Communications, laat zien dat daar helemaal niets van terecht kwam. De grafiek hierboven komt uit het artikel en toont hoe de emissies over de jaren verliepen. Je ziet hoe de uitstoot van beide landen na 2013 sterk terugliep om opeens weer enorm te stijgen - vooral in China (oranje lijn) - vanaf 2015 tot ver boven het eerdere niveau. Je ziet ook dat beide landen samen verantwoordelijk zijn voor vrijwel de totale uitstoot van HFC-23 van alle ontwikkelingslanden in de wereld. In het artikel staat ook een andere grafiek, die toont dat de HFC-23 uitstoot in de ontwikkelde wereld vanaf 1999 heel geleidelijk afneemt. Toch is dat nog 20% steeds van de totale emissies op wereldschaal. De resterende 80% komt dus geheel voor rekening van China en India.

     Dat is zeer verontrustend. De auteurs becijferen dat er tussen 2015 en 2017 op die manier al 309 x 106 ton aan extra equivalenten CO2 werden uitgestoten. Dat lijkt niet zoveel; de totale uitstoot van CO2 wereldwijd bedroeg in 2018: 41,5 x 109 ton. Toch is het evenveel als bijvoorbeeld de totale CO2-emissie van een land als Spanje (in 2017). De HFC-23 blijft bovendien - zoals gezegd - enige honderden jaren in de atmosfeer hangen en draagt bij aan de opwarming van het klimaat. Ik vermoed dat deze factor niet eens in de gangbare klimaatmodellen zit. Wie doet er wat aan? Geen idee.

 

tegen de verwachting in hebben we vandaag een saaie, sombere dag met vage miezer en lichte nevel. Geen lol aan. Ik loop toch even de stad in om bij de apotheek een geneesmiddelenpaspoort te halen, voor de reizen naar en van Ushuaia. Daarmee kun je bij de douane bijvoorbeeld aantonen dat het gaat om medicijnen en niet om drugs. Dat paspoort is een gratis service van de apotheek. Terug naar boven

Gorinchem (154)

Bark Europa in kalm weer voor anker bij de Berthelot eilanden. Rechts de dinghy waarmee ze aan land gaan (foto: Bark Europa)
Bark Europa in kalm weer voor anker bij de Berthelot eilanden. Rechts de dinghy waarmee ze aan land gaan (foto: Bark Europa)

Donderdag 23-01-2020

Ongewoon warm, kalm en zonnig, dat was het weer al de dagen dat de Bark Europa langzaam naar het zuiden voer langs het Antarctisch schiereiland, door het Lemaire Channel met indrukwekkende, kilometerhoge bergen, gletschers en ijzige rotshellingen ter weerszijden. Ze ankerden bij de Wordie Hut op Winter Island een van de Argentine Islands, waar een historisch Brits onderzoekstation is. Zoals je kon verwachten hadden ze daar een goede bar. Daarna ging het verder zuidelijk naar de Berthelot eilanden (nooit van gehoord), waar de foto hierboven gemaakt werd. Daar zagen ze veel Adélie pinguïns. Het water was als een spiegel, waarin het schip en de ijsbergen rondom zich spiegelden. Nu varen ze langzaam langs de kust naar het noorden. Ik popel. Nog vier weken.

 

De reuzenster Betelgeuze, onderdeel van het sterrenbeeld van de machtige jager Orion, dooft steeds verder uit. In november werd het verschijnsel voor het eerst opgemerkt. Nu is de ster al een factor 2,5 zwakker. Zal hij onder zijn gewicht ineenstorten en spectaculair exploderen als supernova? Men volgt het met grote belangstelling. En zie: onlangs ontdekte het LIGO-observatorium een zwaartekrachtgolf, die uit de richting van Betelgeuze kwam. Het is niet ondenkbaar dat een zware supernova-explosie de structuur van de ruimtetijd zo doet trillen dat er een zwaartekrachtgolf door ontstaat, maar Betelgeuze is er nog. De gemeten zwaartekrachtgolf kan ook van iets anders in de buurt komen of van ver achter de ster, botsende neutronensterren of zwarte gaten bijvoorbeeld, maar de karakteristiek van de golf is ongewoon. Men blijft kijken.

 

Opnieuw nevel in de ochtend, het begin van een overwegend grijze dag. Omdat het windstil is en niet erg koud, besluiten we om het dek van de boot te gaan schoonmaken. Dus zijn we uren bezig de groene alg en prut van bladeren van het teak, de romp en de kuip te bezemen en te spuiten (foto hier). Het valt niet mee, ongelooflijk hoe vuil die boot is! Misschien door de zachte winter? Als het klaar is zijn we zeer tevreden. Onderwijl gebeurt er van alles. Er zitten vissers naast ons, die flinke baarzen ophalen (en weer terug gooien), het futenpaartje komt nieuwsgierig kijken en de buurman van de narrow boat glijdt uit op de steiger (net als ik voor de kerst), maar anders dan ik valt hij in het water en gaat kopje onder. De vissers hijsen hem eruit. De winter is pas halfweg, nou ja, welke winter? Terug naar boven

Gorinchem (155)

Zo zou de supernova-explosie van de reuzenster Betelgeuze eruit zien (bron: Hubble Space Telescope)
Zo zou de supernova-explosie van de reuzenster Betelgeuze eruit zien (bron: Hubble Space Telescope)

Vrijdag 24-01-2020

Gisteren had ik over de kans op een supernova-explosie van de reuzenster Betelgeuze, rechtsboven in het sterrenbeeld van de machtige jager Orion. Op de website van de Hubble ruimtetelescoop vond ik een animatie, die laat zien hoe de explosie wekenlang onze nachthemel zou domineren (zie hierboven). Maar het kan ook nog vele tienduizenden jaren duren.

 

Weer een muisgrijze dag. In de ochtend miezert het als we naar Oost rijden voor boodschappen en sport. Als we terugkomen is het droog maar nog steeds zwaar bewolkt. 'De winter gaat als een nachtkaars uit', zegt meteoroloog Raymond Klaassen van Weerplaza op Nu.nl. Echte kou verwacht hij ook niet in februari, sneeuw is nog wel mogelijk. 'Voorlopig zijn we niet verlost van de westelijke luchtstroming. Storingen vanaf de oceaan blijven onze kant opkomen en dat is niet wat je nodig hebt voor een langdurige koude winterperiode, daarvoor moet de wind uit het oosten komen, liefst in combinatie met een hogedrukgebied.' Alweer ongelijk, daar gaat de voorspelling van Piet Paulusma voor deze winter (lees hier). Maar kom, het weer kan nog steeds alle kanten op, niets is veranderlijker.

     Ik lees een goed boek over Iran: 'Revolutionary Iran. A History of the Islamice Republic' van de Britse historicus Michael Asworthy (updated version 2019, Penguin). Opmerkelijk is de enorme rol die de Shia en de priesterkaste (de oelema) al eeuwenlang hadden in het land. Soms steunden de ayatollah's  constitionele vernieuwingen, andere keren weer niet. Heden ten dage dus niet.

 

In de VS is de impeachmentprocedure van president Trump begonnen. Ik verwacht er niets van, de Republikeinen zullen het partijfront wel gesloten houden, al overschreed Trump grootscheeps de wet. Niettemiin hebben ze gelijk met hun aanpak; het zou onjuist zijn geweest om zijn machtsmisbruik te negeren. Trump lijkt toch enigszins in paniek, want zijn team waarschuwt vandaag de Republikeinse senatoren stevig (aldus CBS News): 'Vote against the president, and your head will be on a pike.' Terug naar boven

Gorinchem (156)

Nummer 21 van de Gorcumse Poëzieroute bij de coupure van Buiten de waterpoort. De glasplaat is stuk geslagen.
Nummer 21 van de Gorcumse Poëzieroute bij de coupure van Buiten de waterpoort. De glasplaat is stuk geslagen.

Zaterdag 25-01-2020

Kunst in de openbare ruimte, het levert altijd problemen op. Zo constateerden we onlangs dat een gedicht van de Gorcumse Poëzieroute vernield was: nummer 21, het paneel van dik glas dat in de bestrating bij de coupure in de stadswal van Buiten de Waterpoort is verwerkt. Hoewel het glas erg sterk was, is mogelijk iemand er toch in geslaagd het stuk te slaan of te stampen (foto hierboven). Vandalisme? Waarom? De weerloosheid van al dat schoon is. Het gaat om een tekstfragment uit de roman 'De Waterman' (1933) van Arthur van Schendel (wie leest hem nog?), die zich afspeelt in Gorcum in de tijd van de watersnoden (1e helft 19e eeuw) en luidt:

De grijze mannen die buiten de Waterpoort
in Gorcum op de bank zaten,
keken hem zwijgend na
wanneer hij daar voorbij ging.

Die bank is er nog, tussen de glasplaat en de coupure en oude mannen zitten er nog altijd vaak.
Ik nooit overigens.
Binnenkort laten we de glasplaat weghalen. Hopelijk vinden we het geld om
een nieuwe aan te brengen. Donaties zijn
welkom via het rekeningnummer 1692.64.211 t.n.v
Poëzieroute Gorinchem. Giften zijn fiscaal aftrekbaar omdat we
een ANBI-status hebben.

Het is weer een saaie, grijze dag. Kil ook. De eerste maand van het jaar is bijna om. Januari is
ten opzichte van
de klimaatperiode 1951-1980 1,6 graden opgewarmd, meldt Weeronline, en
met een halve graad ten opzichte van
1981 - 2010. In het 'nieuwe normaal', dus over de
30-jaarperiode 1991 - 2020 is de gemiddelde maandtemperatuur
3,6 graden, in het 'oude normaal
(1981 - 2010) was het 3,1. De weersite past overigens voortaan jaarlijks de
normaaltijd aan,
daarmee 'sluit wat onze meteorologen als normaal weer beschrijven beter aan bij wat mensen
als
gewoon weer ervaren'. Hm, eigenlijk een raar motief, het weer is al decennia steeds minder
normaal, maar misschien
willen ze dat bij Weeronline liever niet zo vaak hoeven zeggen.
Terug naar boven

Gorinchem (157)

Zondag 26-01-2020

Het aantal mensen dat een door laboratoria bevestigde infectie heeft met het nieuwe Wuhan-coronavirus heeft, verdubbelde elke twee dagen de afgelopen week. Dat is erg snel. De fysicus Robert Rohde maakte er een grafisch overzicht van op zijn Twitter-account (zie hierboven). Het aantal doden is sinds gisteren met 15 gestegen tot 56. De mate van besmettelijkheid van het virus is cruciaal. Die wordt uitgedrukt in RO of R0 (Basic Reproduction Number) is het gemiddeld aantal secundaire besmettingen die veroorzaakt worden door een primair geval in een bevolking zonder immuniteit en in afwezigheid van profylactische maatregelen. Simpel gezegd: het aantal personen dat door één zieke besmet raakt. Een dimensieloos getal, dat niet eenvoudig te interpreteren is. Als de RO kleiner dan 1 is, zal de infectie uitdoven, als RO > 1 zal het uitgroeien tot een epidemie. Hoe hoger de RO, hoe moeilijker de infectieziekte onder de bevolking onder contrôle te brengen is. Op de Wikipedia-link vind je de RO voor een aantal infectieziekten:

 

Infectie Overdracht RO
Mazelen Lucht 12 - 18
Difterie Speeksel 6 - 7
Polio Ontlasting, mond 5 - 7
SARS Luchtdruppels 2 - 5
Influenza (griep) Luchtdruppels 2 - 3
Ebola Lichaamsvloeistoffen 1,5 - 2,5


De World Health Organsation (WHO) schat de RO voor het Wuhan-coronavirus momenteel op 1,5 - 2,5, dus als bij het Ebola-virus en minder dan bij SARS, ook een coronavirus dat in dichtbevolkte steden op het Chinese vasteland ontstond. Er was overigens één studie die een RO van 3,8 vaststelde. Bij Reddit becijfert iemand dat er in het huidige tempo aan het eind van de eerste week van februari 200.000 zieken zullen zijn. Bij een sterftepercentage van 3% levert dat dan 6000 doden op. Ondertussen is het virus al aangetroffen in de Verenigde Staten, Thailand, Zuid-Korea, Japan, Australië, Frankrijk en Canada.

     Het huidige virus treft vooral oudere en verzwakte mensen, maar het virus schijnt snel te muteren. Meestal wordt het daar besmettelijker van, maar tegelijk minder dodelijk. Vandaag komt het bericht van de Chinese overheid dat het Wuhan-virus (in tegenstelling tot SARS) al besmettelijk is tijdens de incubatietijd, de periode waarin iemand al wel besmet is, maar nog geen ziekteverschijnselen heeft. Dat is gevaarlijk! Men weet niet wie er geïsoleerd moeten worden. Een virus streeft altijd naar evolutionair-biologisch succes, dat wil zeggen maximale verspreiding onder de bevolking en minimale schade bij de gastheer, want als die overlijdt sterft het virus immers mee. Een vaccin is reeds in ontwikkeling genomen, maar dat duurt wel even, het moet voor toepassing op mensen eerst uitgebreid getest worden.

     Zeer waarschijnlijk zal de komende dagen het aantal gevallen buiten China verder  toenemen. Dat zou erop duiden dat de opsporing effectief is. De diagnose gaat via een speekseltest. Snelle isolatie is essentieel.

     Onbevestigde berichten zeggen dat de oorsprong van het Wuhan-virus bij een slang op een vlooienmarkt was. China verbood inmiddels per direct de handel en consumptie van dieren als slangen, pauwen, krokodillen en dassen. Complottheorieën woekeren ook: ik las al dat het virus was ontsnapt uit een P4-laboratorium in Wuhan, dat biologische wapens fabriceert. In dit artikel weerlegt De Volkskrant een aantal van die fabels.

 

Vandaag wat meer zon. Veel wandelaars over de sluis. Kinderen spelen weer op de geometrische beelden van Winiarski. Het lijkt haast lente. De Bark Europa is bezig aan de oversteek van Drake Strait naar het noorden.  Verder niets te melden. Terug naar boven

Gorinchem (158)

Maandag 27-01-2020

Er is wereldwijde opschudding over het nieuwe Wuhan-coronavirus. Ik herinner me hetzelfde van de uitbraken van SARS (2002/2003) en van MERS (2012/2013), ook allebei corona-virussen in de luchtwegen. De eerste ontstond waarschijnlijk bij civetkatten, een lekkernij in de Chinese provincie Guangdong, de tweede ontstond voor het eerst  bij kamelen in Saoedie-Arabië en werd ook wel 'kamelengriep' genoemd. Het reproductiegetal RO, dus de mate van besmettelijkheid (zie gisteren) bedroeg bij SARS 2 - 5 en 1,5 - 2,5 bij MERS. Bij de laatste virusziekte vond men overigens in Zuid-Korea bij een uitbraak in 2015 een RO van liefst > 8. De besmettelijkheid van MERS kan dus mogelijk zijn toegenomen. De RO van het Wuhan-virus is bepaald op ca. 1,4 - 2,5.

     SARS lijkt in ongeveer 5 - 15% van de gevallen (meer dan 8000) een dodelijke afloop te hebben, bij MERS stierf zelfs een derde van de gediagnosticeerde gevallen (bijna 1900, volgens anderen 2500 over 7 jaar). Een vergelijking: bij influenza (griep) is de RO 2 - 3 en het aantal jaarlijkse sterfgevallen tussen 100 - 2000 op 80.000 gevallen. SARS en MERS lijken zelf ook uitgestorven. Het Wuhan-virus heet overigens officieel nu 2019-nCoV en valt in de categorie van de SARS-gerelateerde coronavirusen.

 

In de huidige fase verdubbelt het aantal gevallen en doden van het Wuhan-coronavirus ongeveer elke twee dagen. Zie de grafiek hierboven van vanochtend, net als die van gisteren gemaakt door de fysicus Robert Rohde. Het aantal gevallen staat op circa 2750 en het aantal doden op 81. In één maand haalde het Wuhan-virus dus MERS al in, maar blijkt veel minder dodelijk. In termen van een virus heeft het een veel groter succes. Het meest succesvolle virus schaadt zijn gastheer immers niet. Verschillende landen evacueren hun landgenoten uit Wuhan, ook de Gorcumse scheepswerf Damen Sipyards haalde zijn mensen terug. De Nederlandse regering nog niet.

     De beurzen reageren na het weekeinde heftig. De AEX staat diep in het rood, weer beneden 600 punten. Producenten van luxegoederen voor de Chinese markt worden flink getroffen, evenals de reisbranche. Jammer voor mijn aandelen Airfrance-KLM. Ook de olieprijzen zakken fors.

 

Vannacht veel regen, vandaag een grijze dag. En zacht. Sport en boodschappen. Aan de overkant zijn werklui al dagen bezig op het Nonnenveld een nieuwe riolering aan te leggen. Vanmorgen zuigt een tankwagen alle straatputten leeg. Vroeger kon je nog altijd putjesschepper worden als je nergens voor deugde. Dat beroep bestaat niet meer, denk ik. Terug naar boven

Gorinchem (159)

Aantal besmettingen met het Wuhanvirus in China vanmorgen.
Aantal besmettingen met het Wuhanvirus in China vanmorgen.

Dinsdag 28-01-2020

Ik kocht vorige week een nieuwe bundel van de Zuidafrikaanse dichteres Antjie Krog (in vertaling) 'Broze Aarde, Een mis voor het universum' (Podium, 20920). Mooi dat de vertaling meteen met het origineel op de bladzijde ernaast verschijnt ('O Brose Aarde. 'n Misorde vir die Nuwe Verbond'). De bundel is tweetalig en daar houd ik altijd van. Bovendien is het in origineel Zuidafrikaans. Inderdaad is de bundel een mis, een boze mis voor een broze aarde, opgedragen aan een planeet die we met zijn allen verkrachten, een bezwering om het anders te doen en de wereld te redden. Uit het Dies Irae, 'want dit is de dag der wrake':

 

en zo verstikken we de stranden, vergiftigen de rivieren

schijten in zee, draineren het grondwater

vermoorden elkaar om de hand te leggen op de gasbellen

en de oliebronnen onder de aardkorst leeg te zuigen

 

we graaien en graaien en graaien en graaien en graaien en graaien en graaien

graaien en graaien en graaien en graaien en graaien en graaien en graaien

 

Uitbuiting, vergiftiging, ongelijkheid en opwarming leiden tot nieuwe migratiestromen, ook in haar eigen continent Afrika,

 

vanuit de uithoeken van de aarde

komen de armen op ons af

ze schreeuwen en ballen hun vuisten op de berghellingen

ze drommen samen in de leegte

 

want wij zijn 'niet in staat een deugdzaam leven te leiden in relatie tot hen'. Want elke keer dat je niet geeft ben je minder mens. Aan het slot van de boze mis zegent de priester in het Lux Aeterna de mensen. 'Ga heen in vrede...' En zondig niet meer. Tja, dat geeft me een dubbel gevoel, die vrede voel ik eerlijk gezegd niet en ik vind de poëzie van Krog dit keer ook niet erg goed. Nogal gekunsteld, ze schreef veel betere gedichten.

 

Vandaag is een ontstuimige dag met felle regenbuien, hagel en harde wind uit het zuidwesten. 's Middags is er ruimte voor korte perioden met felle zon.

     Het aantal besmettingen met het Wuhanvirus in China toont opnieuw exponentiële groei: vanmorgen ruim meer dan 4500 besmettingen en 106 doden. Na drie besmette gevallen in Frankrijk is er nu ook een in Duitsland. Exponentiële groei is - anders dan lineaire groei - groei met hetzelfde percentage, evenredig aan de eigen omvang. Dus dat gaat steeds sneller, de curve wordt voortdurend steiler (zie de grafiek hierboven). Toch blijven er nog veel vragen over de herkomst, de letaliteit en de besmettelijkheid van het virus en de werkelijke omvang van de epidemie. Ook ons land bereidt zich voor op een uitbraak, nu de epidemie sneller uitbreidt dan SARS en morgen al de omvang van die virusuitbraak in 2012/2013 zal hebben. In ons land werden tot dusver drie China-reizigers getest op het coronavirus. De uitslagen waren negatief. Bij de Chinees eten mag nog steeds wel.

 

Vanmorgen rijen we naar de Lingepolikliniek in Leerdam, voor mijn afspraak met de nieuw urologe. Een aardige jongedame die een kundige indruk maakt en goed en bondig uitlegt. Ze vindt mijn PSA van 0,7 mmol/l eigenlijk nog aan de lage kant voor een recidief-tumor en legt de opties duidelijk uit. De meest waarschijnlijke oorzaak is de groei van prostaatweefsel, dat resteerde na de radiotherapie van 10 jaar geleden. 'Een prostaat groeit altijd.' Dan is er niks aan de hand. Minder waarschijnlijk zijn een lokaal recidief van de tumor of - nog minder waarschijnlijk - een of meer uitzaaiingen. Dat kunnen we checken met een PET/CT-scan. Dat is  een nucleair onderzoek dat prostaatkankercellen in het hele lichaam in beeld kan brengen. Het gebeurt met een licht-radioactieve stof, die weer snel uit je lichaam verdwijnt.

     Ik ben helemaal gelukkig als ik al volgende week 4 februari in het Albert Schweitzerziekenhuis in Dordrecht terecht kan, en een week later bij de urologe voor de uitslag. Dat is mooi vóór Antarctica! Super. Terug naar boven

Gorinchem (160)

Woensdag 29-01-2020

Vanmorgen was de laatste stand van het aantal besmettingen met het Wuhan-virus in China bijna 6000 besmettingen en 132 doden. De geactualiseerde grafiek hierboven laat een hele lichte knik zien. Het lijkt daardoor alsof de aanwas van de epidemie afneemt. Is de fase van exponentiële groei over? Het is nog te vroeg voor die conclusie. Rond het middaguur bij ons is de stand alweer 6055. Bovendien zijn er gerede twijfels over hoe adequaat China met zijn cijfers over de uitbraak is. Dat hoeft niet persé moedwillig te zijn, er is waarschijnlijk een forse achterstand in de diagnostiek, de verzameling en de verwerking van data. Er schijnt sprake te zijn van een soort stuwmeer van mensen die nog getest moeten worden. Dergelijke vertragingen zijn niet ongewoon bij de uitbraak van een epidemie.

 

Vannacht weer een regenfront, tot in de ochtend. We rijden naar de legerdump van Hamstra en kopen een lichtgewicht waterdichte broek die je over je spijkerbroek kunt trekken. Hij past in een klein licht pakje. Het is handig voor het ontschepen en maken van tochten aan de wal op Antarctica, als het niet zo koud is en misschien wel dooit.

     Op onze eigen boot leggen we de aansluiting van de walstroom om. Er zijn nieuwe elektrasokkels op de steigers geplaatst. Het afrekenen van liggeld en elektra gaat nu dagelijks automatisch via Aan-uitnet. Handig. Voor het dichtknopen van mijn plunjezak huis snijd ik thuis op het aanrecht met mijn elektrische touwsnijder een touwtje op maat en schroei de uiteinden dicht tegen rafelen (foto hier).

     Er volgen wat zonniger perioden en later in de middag trekt de hemel weer dicht. Weinig kans om vanavond de mooie conjunctie van de maansikkel en de planeet Venus te zien.

 

De Palestijnen reageren furieus op het eenzijdige 'vredesplan' van Trump. Weer een hopeloos verhaal. De schoonzoon van de Grote Dealmaker heeft er jaren over gedaan om dit rare vredesdictaat in elkaar te zetten. Zo komt hun hoofdstad niet in Oost-Jeruzalem - dat gaat vrijwel in zijn geheel naar Israël - maar in drie onooglijke buitenwijkjes ver buiten de scheidingsmuur. Bovendien mag Israël alle nederzettingen en de strategische Jordaan-vallei annexeren. Er is geen sprake meer van terugkeer naar de grenzen van 1967, dus van voor de preventieve Zesdaagse Oorlog die Israël begon. "Groot-Israël' is op die manier een forse stap dichterbij. Jared Kushner spreekt zelf van ‘een zeer sterk openingsbod’. Terug naar boven

Gorinchem (161)

 

Donderdag 30-01-2020

Gisteren publiceerde men prachtige opnames van het zonneoppervlak, gemaakt door de Inouye Zonnetelescoop op het Hawaiiaanse eiland Maui. Daar staat de telescoop, die onlangs werd voltooid en die een middelllijn van 4 meter heeft, op de top van de drie kilometer hoge schildvulkaan Haleakala. Op die hoogte is er minder last van verstoring door de atmosfeer. De eerste beelden zijn fenomenaal, vooral de bewegende beelden van razend hete, opwellende bellen plasma ter grootte van een land als Frankrijk of zelfs de VS, die aan de oppervlakte hun hitte afstoten, afkoelen en weer in de diepte zakken (zie de video hierboven). De telescoop brengt ook de magnetische velden en stormen in de corona van de zon in beeld.

     Met de observaties probeert men beter te gaan begrijpen wat er gebeurt en hoe het ernstige gevolgen kan hebben voor het leven op aarde. Zeer hevige stormen kunnen bij ons massale stroomuitval veroorzaken, het luchtvaartverkeer verstoren en GPS- en telecommunicatiesystemen doen uitvallen. In de achterliggende 150 jaar waren er 42 ernstige en 6 gevaarlijke zonnestormen. In die 150 jaar is de menselijke beschaving steeds meer afhankelijk van de communicatiesystemen geworden. Daarom is het van het grootste belang om de zwaarste stormen adequaat te leren voorspellen. De systemen ervoor afschermen kunnen we volgens mij niet.

 

Gisteravond keken we naar een mooie aflevering van het programma Andere Tijden over de zangeres Rita Hovink. Niet dat ik destijds zo'n bewonderaar van haar was, maar het nummer 'Laat me alleen' (van een paar jaar voor haar vroege dood) heb ik ook op feesten in die tijd wel eens uit volle borst meegezongen. De zangeres, die op 35-jarige leeftijd stierf aan de gevolgen van borstkanker, bleek een groot talent voor het zingen van jazz te hebben. Weinigen wisten dat. Het leidde vorig jaar tot een heruitgave van haar weinig succesvolle jazz-LP 'Love me or leave me' (uit 1970, hier stukje op YouTube). Ze had een fraaie, genuanceerde stem met een mooi, donker timbre en een kundige timing. Ze was er geknipt voor en zong dit het liefst, maar haar publiek eiste dat ze steeds weer de smartlappen op haar repertoire zong. Dat heet tragiek. Wat de documentaire ook zo indringend maakte was dat je aan alles kon zien dat ze voortdurend leek te lijden aan een enorme, verloren liefde. Waarschijnlijk was dat zo. Maar voor wie? Niet voor discjockey Chiel Montagne, die ook in de uitzending was. Het leek eerder omgekeerd: Montagne was vast razend verliefd op haar, kreeg haar nooit maar schreef wel mooie liedjes voor haar. Echter geen jazz.

     Vanochtend vroeg wat regen, daarna droog tot een uur of vier. dan valt er weer regen. Het is opnieuw verbazend zacht. Dit weekeinde kunnen we temperaturen verwachten tot boven de 12 graden. met veel regen. De weerprognoses geven echter aan dat we begin februari een beetje winter kunnen krijgen. een paar dagen, tenminste. We lopen de stad in en kopen twee knalgele bagagelabels voor mijn plunjezak en rugzak.

 

Het aantal geregistreerde infecties met het nieuwe coronavirus in China lag vanmorgen op 7711 en het aantal doden op 170. Buiten China vielen nog geen doden. Het is niet duidelijk of er al sprake is groeivertraging. Waarschijnlijk zet de groei zich verder door en zal dan zeker leiden tot forse effecten op de wereldeconomie en de internationale handel. China raakt steeds meer in een isolement: de meeste luchtvaartmaatschappijen stopten of beperkten hun aantallen vluchten. In steeds meer landen moeten mensen die terugkomen uit China verplicht twee weken in quarantaine. Het cabinepersoneel van Air France eist zelfs dat de luchtvaartmaatschappij stopt met vliegen naar China. De stewards en stewardessen zijn bang dat ze op die vluchten door passagiers besmet zullen worden met het coronavirus. Terug naar boven

Gorinchem (162)

(Chris Riddell n The Guardian)
(Chris Riddell n The Guardian)

Vrijdag 31-01-2020

Een treurige dag: vandaag om 23.00 uur verlaten de Britten de Europese Unie. Wat een dwaasheid! Gisteravond zag ik met afschuw hoe de Brexiteers in het Europese parlement het vierden met doedelzakmuziek en Britse vlaggetjes, onder leiding van de brallende clown Farage. De ellende van de ontvlechting is nog lang niet voorbij. Al verandert er nog 11 maanden niets, je kunt erop rekenen dat de complexe onderhandelingen over een nieuw handelsakkoord op vele manieren spaak zullen lopen. Dan komt er over een jaar alsnog een harde Brexit. De EU waarschuwt vandaag de Britten al om zich vooralsnog te houden aan de standaarden van de EU-markt. 'Anders krijgen ze minder toegang tot de interne markt', zei Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad. Mogelijk zullen Britse ondernemers nu al concurrentievoordelen proberen te halen door die standaarden niet meer te volgen.

 

Vanmorgen staat het aantal infecties met het Wuhan-coronavirus in China bijna op 10.000 (9692). Er is geen dip zichtbaar in de groei van de uitbraak. De verspreiding van het virus overtreft nu die van SARS en MERS, maar het is minder dodelijk:

 

Wuhan-coronavirus (Dec 2019-nu) ~10.000 gevallen, 213 doden

SARS                        (Nov 2002-Juli 2003) 8096 gevallen, 774 doden

MERS                        (Apr 2012-Nov 2019) 2494 gevallen, 858 doden

 

Gisteren riep de WHO de epidemie uit tot internationale noodsituatie. Dat maakt meer middelen vrij om de uitbraak in te dammen, en om landsgrenzen en vliegvelden beter te controleren. Angst voor besmetting doet racisme groeien. Overal in de wereld worden Chinees uitziende mensen meer gediscrimineerd. Mensen willen in trein, tram of bus niet naast Aziaten zitten. De Noord-Franse krant Courrier Picard kopte zondag op de voorpagina: 'Alert jaune', oftewel: 'Het gele gevaar', met een foto van een Aziatische vrouw die een mondkapje droeg.

     Vanmiddag blijkt dat van de bijna 10.000 besmettingen in China er 1527 in kritieke toestand verkeren. Dat is bij benadering 15%. De wereldwijde vraag naar olie daalt door de uitbraak van het nieuwe coronavirus fors. Dat komt doordat veel luchtvaartmaatschappijen hun vluchten van en naar China hebben geschrapt.

 

Klimaatnieuws. De Volkskrant: 'Er is een grote volksverhuizing gaande in de Nederlandse natuur'. Door de zachte winter beginnen de vogels, vlinders en planten veel eerder aan het voorjaar dan normaal. Als het klimaat zich op deze manier blijft ontwikkelen, zijn de gevolgen voor de natuur ingrijpend.

     Australië is nog niet van de ellende af. De zomer duurt nog voort en weer wordt de noodtoestand uitgeroepen, nu bij Canberra. Opnieuw stijgen de temperaturen en wakkert harde wind nieuwe bosbranden aan, die buitenwijken van de stad bedreigen. maar de klimaatontkenners zwijgen niet. Van de week schreef Andrew Bolt, columnist in de Australische krant The Herald Sun, een hoofdartikel onder kop 'Warming is good for us'. Hoe kun je zo bewust de waarheid zo verkrachten?

     Dat geldt ook voor het Nederlandse ontkennerscollectief CLINTEL, verenigd in de stichting Climate Intelligence. CLINTEL is in 2019 opgericht door emeritus-hoogleraar innovatiemanagement Guus Berkhout en wetenschapsjournalist Marcel Crok, en wordt gefinancierd door de vastgoedondernemer Niek Sandmann. Ik schreef er jongstleden september al een keer over. Op Klimaatveranda, de website van klimaatwetenschapper Bart Verheggen, analyseert gastcolumnist Guido van de Werf deze week grondig hoe doortrapt deze lieden data selecteren en grafieken aanpassen en vervalsen om hun boodschap te verkondigen. Ik ga dat hier niet herhalen, maar het loont zeer de moeite de blogpost goed te lezen. Ik schrijf 'analyseren' maar je kunt rustig zeggen 'fileren'. Ik begrijp niet hoe intelligente mensen dermate moedwillig de waarheid zoveel geweld kunnen aandoen en bewust proberen verhinderen dat de wereld tijdig maatregelen neemt om de komende klimaatrampen af te wenden. Het grenst niet alleen aan wetenschapsfraude, maar ook toont het een schokkend gebrek aan elementaire morele verantwoordelijkheid. Terug naar boven

Gorinchem (163)

De Britse krantenjoppen vanmorgen.
De Britse krantenjoppen vanmorgen.

Zaterdag 01-02-2020

Februari, de maand van mijn vertrek naar Antarctica is aangebroken. Vandaag opnieuw een grijze dag met mogelijk een enkele bui. Nog steeds heerst ongewone warmte. Gisteren alweer een warmterecord: met 12,5 graden werd de laatste dag van januari de warmste ooit gemeten. Het vorige record was in 1990 met 12 graden. Januari zelf was met een gemiddelde van 6,2 graden zeer zacht, ver boven het gemiddelde van 3,1 graden. Daarmee staat deze januari op nummer 5 van warmste januarimaanden. De winter, die voor volgende week verwacht werd, is ook uit de weerprognoses verdwenen. Veel depressies, veel regen en wind, zo ziet de maand er op dit tijdstip uit. Enfin, sneeuw en ijs zal ik in Antarctica genoeg zien, zelfs nu het daar zomer is.

     Ik bestel vandaag online een plunjezakslot. Nooit geweten dat die bestaan, maar het is wel logisch. Outdoorliefhebbers en soldaten willen ook niet dat hun spullen uit de zak gestolen worden. De portokosten van het slot zijn hoger dan wat het slot zelf kost. Er moet nog wel een klein steekslotje aan, maar die heb genoeg aan boord. In de online winkel verkopen ze ook handboeien, maar aan dat soort vermaak doe ik niet.

     's Middags loop ik even de stad in. Inmiddels schijnt de zon. Er is veel volk op de been en het voelt aan als lente. Op het Eind is een vuilnisbak uit de grond gerukt; dat moet vannacht gebeurd zijn maar we zijn er niet wakker van geworden.

 

In China is het aantal besmettingen met het coronavirus inmiddels gestegen tot bijna 12.000. In het land zijn 259 mensen aan het virus overleden. Dat betekent dat nog steeds zo'n 2 procent van de zieken overlijdt. Buiten China zijn er geen dodelijke slachtoffers. Steeds meer fabrieken, winkels en bedrijven in het land sluiten hun deuren. De vrees voor een mondiale recessie door de epidemie groeit.

 

Ergernissen. De Repubikeinse Partij in Amerika gedoogt een president die een loopje neemt met de wet en die zijn macht misbruikt. De getuige met directe kennis van zijn Oekraïnense overtreding mag niet getuigen in de senaat. De Amerikaanse democratie is een aanfluiting geworden. Komende woensdag zal men Trump vrijspreken van misdragingen, die bewezen werden.

     De Britten zijn de EU uit. De NOS geeft een overzicht van Britse krantenkoppen (zie hierboven). Treurnis en weemoed  bij The Guardian, bij de Daily Mail kan men een speciale Brexit-theedoek krijgen, en de Daily Mirror kopt: 'Bouw nu het Groot-Brittannië dat ons is beloofd'. Dat gaat niet lukken, het land is diep verscheurd - overigens net als de VS - en de onderhandelingen met de EU moeten nog beginnen. Alles blijft nog elf maanden hetzelfde, maar de economische klap krijgen de Britten vooral na 31 december 2020. De nieuwe handelsverdragen met de EU kunnen voor het VK per definitie alleen maar slechter worden dan het was. Waarom? Omdat er binnen de EU vrijhandel heerst, gereguleerd én bewaakt. Nieuwe externe verdragen beperken altijd.

     Dit is ook erg: de Zwitserse frama-gigant Novartis gaat een peperduur geneesmiddel voor de zeldzame, dodelijke spierziekte bij baby's verloten. Verloten? Lees ik dat goed? Ja, het gaat om Spinale musculaire atrofie. Honderd baby's kunnen een behandeling winnen, de rest moet gewoon doodgaan. Dat zijn er ongeveer 1500 in Europa. Een injectie kost 1,9 miljoen euro. Het bedrijf wil niet overkomen als een bedrijf dat baby's laat sterven. Het UMCU heeft nu bij de Inspectie toestemming gevraagd om de winnende baby's in ons land de injecties te mogen toedienen, omdat het middel (Zolgensma) nog niet geregistreerd is. Verontwaardiging alom. De wet in Nederland schrijft immers voor dat iedereen gelijke toegang heeft tot de zorg. Nu heeft men gelijke toegang tot de loterij. Tja, het leven is zelf ook al een loterij, kun je zeggen - maar toch klopt er iets niet. Terug naar boven

Gorinchem (164)

Zondag 02-02-2020

Je hoort altijd dat 97% van de klimaatwetenschappers ervan overtuigd zijn dat de mens de opwarming van de aarde veroorzaakt. The science is settled, zegt men dan. Minder eens is men het over de omvang van opwarming in de toekomst. "Kwart klimaatonderzoeken veel te pessimistisch over toekomst' schreef De Volkskant afgelopen week. De krant baseert zich op een juist verschenen artikel van klimaatwetenschappers Zeke Hausfater en Glen Peters in Nature. Duizenden studies naar de gevolgen van klimaatverandering gaan uit van een CO2-uitstoot die veel meer oploopt dan energie-experts reëel achten. Daardoor schetsen ze een veel somberder beeld van klimaatverandering dan gerechtvaardigd is, luidt hun stelling.

     Het gaat natuurlijk om de verschillende scenario's van het IPCC uit 2014, de zogenaamde Representative Concentration Pathways (RCP's). De meest extreme is RCP8.5, het scenario waarin de wereld niets doet om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen (zie grafiek hierboven). Bussiness as usual, heet dat soms; men noemt het ook wel het beleidsarme scenario. Het zou resulteren in een katastrofale opwarming van 5 graden in AD 2100. Veel wetenschappers gaan er echter van uit dat dit scenario niet te verwachten is. 'An unlikely high-risk future'. De wereld is schoorvoetend begonnen om de uitstoot te reduceren, met name na de Parijse Akkoorden uit 2015. Dat scenario heet RCP2.6 (de blauwe lijn in de grafiek). De werkelijkheid van de uitstoot ligt daar ergens onder en het scenario om de Parijse toezeggingen te halen (de opwarming beperken tot 2 graden bij de eeuwwisseling ligt nog weer lager. Je ziet dat beperking tot 1,5 graden opwarming er heel ver beneden ligt. Zoals het nu loopt zal de uitstoot nog toenemen van de huidige 38 miljard ton CO2 per jaar tot zo’n 44 miljard ton in het jaar 2040. In de grafiek is dat 'huidig beleid'.

     Let op: de scanario's van het IPCC zijn geen voorspellingen, waarschuwt klimaatblogger Bart Verheggen. Het zijn mogelijkheden, afhankelijk van de keuzes die we maken, 'terwijl de werkelijke emissies nog altijd een stuk dichter bij het hoogste dan bij het laagste scenario liggen, zeker als ook emissies van ontbossing worden meegenomen.' We gaan nu in de richting van een opwarming van rond de 3 graden. Ook al rampzalig, overigens. Maar de zaak erger voorstellen dan hij al is, kan leiden tot defaitisme, schrijven de onderzoekers, ‘omdat het probleem wordt voorgesteld als onoplosbaar en niet meer onder controle’. Tja, dat is een inschatting, omgeven met veel onzekerheden. De gevreesde tipping points zitten er bijvoorbeeld niet in.

  

Alarm van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) vorige week. In de afgelopen maanden vernietigden sprinkhanen een groot deel van de oogst in Kenya en Somalië. Via Jemen, Saoedi-Arabië en Iran zijn de sprinkhanen nu naar Pakistan getrokken. Daardoor dreigt een hongersnood in de regio voor miljoenen mensen. Sprinkhanenplagen zijn plagen met bijbelse trekken, die nog altijd voorkomen. De achtste Plaag van Egypte (Exodus 10:4-20) was een zwerm van woestijnsprinkhanen. De laatste plaag in Afrika was in 2004. Klimaatveranderingen zijn de belangrijkste oorzaak van de huidige plaag, zeggen deskundigen. Het natte weer vorig jaar, in het oosten van Afrika, schiep ideale omstandigheden voor sprinkhanen om zich voort te planten.

 

Ook hier is het vandaag nat en warm, maar geen sprinkhaan gezien. We boffen maar. In China ligt het aantal besmettingen met het nieuwe coronavirus vanmorgen op 14.380 en het aantal doden op 304. In de rest van de wereld is het aantal besmettingen 155 en de eerste dode buiten China was op de Fillippijnen, een 44-jarige man die uit Wuhan kwam. Er komen steeds meer berichten over discriminatie van Chinezen. Terug naar boven

Gorinchem (165)

De toestandsruimte van een Qubit: een Blochbol (bron: Wikipedia)
De toestandsruimte van een Qubit: een Blochbol (bron: Wikipedia)

Maandag 03-02-2020

Het blijft me fascineren, de Plancklengte, de kleinst mogelijke lengte in het heelal. De Plancklengte wordt aangehouden als de kleinste betekenisvolle eenheid van lengte binnen verschillende theorieën die de basisstructuur van ons heelal trachten te beschrijven, zegt Wikipedia. Bij die theorieën gaat het bijvoorbeeld om de snaartheorie en de hiermee concurrerende theorie van de loop-kwantumzwaartekracht. Een andere definitie die ik laatst tegenkwam is dat het niet gaat om een soort mini-kubusje van ruimtetijd, 10-20 kleiner dan een proton, maar om de eenheid waarin je één quantumbit aan informatie (één qubit) kunt isoleren. Dat ziet er kennelijk zo uit als hierboven, een Blochsfeer.

     De bloggende theoretisch natuurkundige Sabine Hossenfelder had er deze week een leuke post over. Kent de natuur inderdaad een minimale lengte? Waarbij het niet korter kan?  Ik schreef er zelf al verschillende malen over, vervuld van twijfels (o.a. hier) en ga hier Hossenfelders zeer lezenswaardige blogpost niet helemaal samenvatten. Die is toch al kort genoeg. Slechts dit: de Plancklengte bedraagt 10-35 meter. Bij het 'kijken' naar superkleine lengtes gebruiken we deeltjesversnellers zoals de Large Hadron Collider bij CERN in Zwitserland. Daarmee bereikt men een resolutie van 10-19 meter. Met een verschil van 16 grootte-orders bij lange na niet genoeg.

     Natuurlijk zou je met nog krachtiger versnellers hogere resoluties kunnen bereiken. De vraag is wat dat oplevert, maar dat is een andere discussie. Bij steeds verder opvoeren van de energie zou de versneller die van de Schwarzschildradius bereiken en een zwart gat creëren. Laat die energie nu precies de Planck-energie zijn! Horend bij de Plancklengte. Zou je de energie van de versneller verder kunnen opvoeren, dan krijg je niet een nóg hogere resolutie, maar gewoon een groter zwart gat. Tja.

     Sommigen denken dat je niet verder kunt, naar nog kleiner, omdat onze fysica (algemene relativiteit en quantummechanica) beneden de Plancklengte onbruikbaar is en zijn zin verliest. Misschien zou daar een fundamenteler theorie voor nodig zijn, waarbij het begrip 'afstand' zelf op de helling moet.

 

Na een sombere, grijze ochtend, wordt het 's middags een paar uren zonnig. Opnieuw tegen de 11 graden. Sport en boodschappen. Terug thuis bestel ik online vier bamboe-tandenborstels. Je wordt verzocht zo min mogelijk plastic spullen mee naar Antarctica te nemen.

     Bij ons aan de overkant, op de Kriekenmarkt, moesten alle auto's voor acht uur vanmorgen weg zijn voor de rioolwerkzaamheden. Natuurlijk stond er nog een, die een halfuur later galant door de werklui doorgelaten werd. (Was niet ik). Nu staan er drie grote vrachttrucks van de firma Insituform Rioolrenovatietechnieken B.V. in Zoetermeer. Als ik het goed begrijp gebruiken ze een soort 'kous', die ze in het oude hoofdriool schuiven en laten uitharden. Op deze foto is men bezig 'de kous' voor te bereiden. Mooie techniek. 

 

De stand vanmorgen van de epidemie van het Wuhan-virus: 17.459 mensen zijn besmet geraakt, 362 mensen zijn eraan overleden. Nog geen dip in de groei. Men experimenteert met de virusremmer Remdesivir bij 270 patiënten in Wuhan en wil ook het hiv-medicijn Kaletra gaan testen. Overigens is er in de wereld veel lof voor de Chinese aanpak van de epidemie; heel anders dan bij SARSVijftien geëvacueerde Nederlanders kwamen uit China aan op vliegbasis Eindhoven en moeten twee weken in quarantaine. De aandelenbeurzen in China gingen open en stonden meteen bijna 10% lager. De Chinese centrale bank pompt vandaag 1,2 biljoen yuan (157 miljard euro) in de economie door een speciale opkoop van obligaties.

 

Eén van de meest kwalijke misdadigers van na de oorlog, de Ierse huursoldaat Mad Mike Hoare, overleed gisteren op - godbetert - 100-jarige leefitjd. In Afrika werd hij ooit zeer gevreesd. Hij overleed in een verpleeghuis. Na al zijn misdaden zat hij slechts 33 maanden in de cel. Terug naar boven

Gorinchem (166)

Het groeipercentage van de coronavirus-epidemie neemt geleidelijk af.
Het groeipercentage van de coronavirus-epidemie neemt geleidelijk af.

Dinsdag 04-02-2020

De stand van de epidemie van het Wuhan-virus: aantal besmettingen vanmorgen 20.438, het aantal doden 425. Eén besmetting werd vastgesteld in België. Het gaat om een van de negen Belgen die zondag uit Wuhan zijn opgehaald, tegelijk met 15 Nederlanders. Sinds gisteren kwamen er 2800 nieuwe gevallen bij. De grootste stijging in aantal sinds het begin, maar in de grafiek hierboven (van Robert Rohde) zie je dat het groeipercentage geleidelijk begint af te nemen, van aanvankelijk rond 50% naar nu 20%. Dat kan erop wijzen dat de isolatiemaatregelen succes beginnen te hebben. Een gelijke daling is er bij het aantal doden. Gisteren gaf het permanent comité van het Chinese Politbureau toe dat het land in het begin van de epidemie is tekortgeschoten bij de bestrijding van het coronavirus, maar nu pakken ze het grondig aan. Na de uitbraak in de provincie Hubei zijn er geen nieuwe haarden bij gekomen. Het sterftecijfer blijft op iets meer dan 2% staan.

     De gevolgen voor de wereldeconomie nemen ook toe. Autofabrikant Hyundai stopt deze week met zijn productie in Zuid-Korea. Het bedrijf kampt met een tekort aan onderdelen voor de bedrading van auto's. Die worden normaal in China gemaakt, maar vanwege het coronavirus ligt in veel fabrieken de productie stil. Ook elders beginnen productielijnen in fabrieken te haperen.

 

Het is een dag vol regen, hagel en wind. Een herfstdag, zou je zeggen, want het is weer 10 graden. We rijden naar Geldermalsen voor een afspraak met onze notaris. Onze vraag is of ons testament aangepast moet worden, nu ik een reis ga maken die niet zonder risico's is. Daarmee bedoelen ze iets dat een 'tweetrapsmaking' heet, dat moet voorkomen dat de langstlevende van ons erfbelasting over de kinderdelen moet betalen. Maar de notaris heeft uitgezocht dat het bij ons niet nodig is. We bezitten geen miljoenen. Op de terugweg rijden we even langs Deil, langs ons huis in de Bulckesteynstraat. Vijftien jaar geleden. Wat vloog de tijd!

     Thuis liggen de bamboe tandenborstel en het plunjezakslot in de brievenbus (foto hier). Mijn bepakking voor Antarctica is bijna compleet. Lief: van onze buurvouw van helemaal boven krijg ik een handige set oprolbare vacuümzakken. "s Middags regent het lang en veel. Terug naar boven

Gorinchem (169)

Woensdag 05-02-2020

Onrust in klimatologenkringen. Afgelopen jaar begon een van de belangrijkste van de ruim honderd klimaatmodellen, dat van het Amerikaanse NCAR (National Centre of Atmospheric Research), in nieuwe testruns om het recente verleden te reproduceren, ongewone uitkomsten te produceren. Ze toonden anders dan voorheen, dat een verdubbeling van de pre-industriële CO2-concentraties in de atmosfeer opeens zouden leiden tot een opwarming van 5,3 graden Celsius bij de eeuwwisseling. Een 33% hogere uitkomst dan eerder gedurende tientallen jaren, alsof de klimaatsensiviteit voor de CO2-concentratie onlangs sterk was toegenomen. Ook andere factoren bepalen de klimaatgevoeligheid, zoals de mate van albedo (weerkaatsing) aan de polen en allerlei positieve en negatieve terugkoppelingen.

     Diverse teams in andere onderzoeksinstituten maten eveneens een dergelijke toename in de richting van worst-case scenario's. Het bekende Hadley Centre van het Britse Met Office kreeg als uitkomsten dat verdubbeling van de CO2-concentratie zou voeren tot 5,5 graden opwarming in 2100, een team van het Amerikaanse Department of Energy kwam op 5,3 graden en een Canadees model piekte op 5,6 graden, terwijl het Franse Centre National de Recherches Météorologiques van 3,3 op 4,9 graden kwam. In totaal kwam een vijfde deel van de nieuwe modelstudies vorig jaar uit op een sterk gestegen klimaatgevoeligheid (zie tabel hierboven). In klimatologenkringen spreekt men al van de 'hot climate models'. Sommigen denken dat de oorzaak zit in nieuwe settings van wolken en aerosolen, omdat - als ze die weglaten - de klimaatgevoeligheid weer op de oude niveaus terugzakt. Er moeten nog vele studies verschijnen en pas dan kan men vaststellen of het bij de verontrustende uitkomsten gaat om uitschieters, of dat er echt iets aan de hand is. Het belang daarvan is evident: als de klimaatgevoeligheid dermate hoog zou zijn geworden, zijn de Parijse klimaatdoelen niet meer haalbaar.

(Informatie ontleend aan Bloomberg Green).

 

Vandaag hebben we een iets koudere dag met flink wat zon. De barometer steeg flink. Het zal niet lang duren, vanaf zondag wordt het onstuimig met later kans op een zuidwesterstorm. Niks geen winter in zicht. Op het Iberisch schiereiland heersen recordtemperaturen. In Valencia werd het gisteren bijna 30 graden.

     De stand van zaken bij de coronavirus-epidemie: aantal gevallen in China nu 24.324, sinds gisteren een stijging met 3800 besmettingen, opnieuw 20% meer. Het aantal doden steeg met 65 naar 490. In Japan zijn inmiddels tientallen mensen met het coronavirus besmet; dat is het grootste aantal ziektegevallen buiten China. Men maakt zich zorgen over de vraag of de Olympische Spelen in Tokio komende zomer wel door kunnen gaan.

     Zometeen vertrekken we voor de PSMA-scan naar Dordrecht, een combinatie van een PET-scan en een CT-scan, waarbij je tevoren een licht-radioactieve stof in je aderen gespoten krijgt. Het onderzoek brengt prostaatkankercellen in het hele lichaam in beeld. Een belangrijk onderzoek dus. De procedure duurt tot het eind van de middag. Terug naar boven

 

Gorinchem (170)

Op de terugweg uit Dordrecht nemen we het pontje van Kop van
Op de terugweg uit Dordrecht nemen we het pontje van Kop van 't Land over de Nieuwe Merwede.

Donderdag 06-02-2020

We vertrokken gisteren om kwart voor twaalf naar het Albert Schweitzerziekenhuis in Dordrecht, om extra tijd te hebben om te rijden vanwege de stremming van de Wantijbrug. Die wordt gerepareerd en dat duurt maanden.  We moeten omrijden via de stad, vlak langs het station, om weer op de N3 uit te komen. Maar ik weet de weg nog wel in Dordrecht. Het ziekenhuis herken ik nauwelijks meer, zoveel is er veranderd. Hoe vaak kwam ik hier, meer dan twintig jaar geleden. Maar het Beatrixziekenhuis heeft dat ook.

     Inschrijven bij de patiëntenadministratie. Een pasje is niet meer nodig, legt een vriendelijk meisje met sluier uit. Alles is nu digitaal. We melden ons op de afdeling Nucleaire Diagnostiek. De radioactieve injectievloeistof is er nog niet, maar ik kan vast een formulier invullen en krijg een infuusnaald in mijn rechterarm aangelegd. We zitten op een mooie bank met een ouderwetse hoge rug (foto hier). Nerveus ben ik niet. Een lotgenoot met zijn vrouw neemt naast ons plaats. Na een halfuurtje arriveert een man met de vloeistof uit Petten, in een emmer - formaat verfemmer - op een steekkar. Nu moet ik afscheid nemen van Anna voor een goede tweeëneenhalf uur.

     De laborante spuit de vloeistof in en hangt er vervolgens een infuuszak met fysiologisch zout aan. Om door te spoelen, zegt ze. De radioactieve stof is de isotoop Fluor 18 met een halfwaardetijd van 110 minuten, en zit vast aan een glucosemolecuul. Ik zoek op hoe het zit: fluor 18 vervalt. Het gaat om β-verval, niet met een electron maar in een zuurstof-isotoop en een positron. Dat is merkwaardig, want dat laatste is antimaterie, het anti-deeltje van het electron. In mijn lichaam komt het al gauw een electron tegen, waarmee het annihileert. Dat gebeurt op massale schaal. Daarbij ontstaan twee fotonen van gammastraling, die elk een exact tegengestelde richting op vliegen. Dat gebeurt overal in mijn lichaam. Die fotonen worden door de PETscanner vastgelegd en zo onstaat een beeld, dat wordt gecompleteerd door de beelden van een CT-scanner die tevens aan het het toestel vastzit. Een fraaie techniek, die pas in mijn eigen ziekenhuistijd tot ontwikkeling kwam. Ik meen me te herinneren dat de eerste PET-scanner in Groningen kwam.

 

Maar voor de scan wordt gemaakt moet ik twee uur met het waakinfuus in een afgesloten kamer doorbrengen, met een eigen toilet. Omdat mijn lotgenoot, die Maarten heet, al snel erbij komt, ben ik niet alleen. Het wordt zelfs gezellig. Maarten en ik praten wat af, hij is ook een bootjesmens en had jarenlang een zeiljacht. De tijd vliegt. Een laborant haalt me tenslotte op en brengt me naar de scanruimte. Ik moet op een slede gaan liggen met mijn armen tegen mijn lijf gebonden door een brede klittenband. Zo schuif ik naar binnen. Eerst de CT-scan en erachter aan de PET-scan, samen een halfuur. Geen last van claustrofobie in de enge tunnel. Door het lange praten met Maarten ben ik wat moe en val haast in slaap. Daardoor is de scan zo voorbij.

 

Tegen half vijf rijden we weg van het ziekenhuis. Het viel me allemaal erg mee. De uitslag krijg ik komende dinsdag van mijn urologe. Omdat we geen zin hebben om weer terug door de stad te moeten, rijden we naar de Kop van 't land voor het pontveer over de Nieuwe Merwede. Uiteraard hebben veel meer mensen dat idee en staat er een file, maar niet zo'n lange. Als de pont voor de derde keer aanlegt kunnen we mee. We rijden langs de Biesbosch aan de ene kant en de Merwede aan de andere. Water, riet en vrede.

 

Vandaag lijkt de groei van epidemie van het Wuhan coronavirus opnieuw te vertragen. Het aantal besmettingen in China steeg met 3700 tot 28.018. Dat is een toename met 15%, dus niet meer met 20% zoals de laatste week. Het dodental steeg met 73 naar 563. De isolatie van China neemt toe. De KLM besloot om nog ruim een maand niet op China te vliegen.

     We hebben een dag met redelijk wat zon. Sport en boodschappen. 's Middags, als het dek van de boot droog is, besluiten we om het in te kwasten met de algendoder Boracol. Het blijft nog een paar dagen droog voor het stormfront van 'monsterstorm' Ciara ons bereikt met veel neerslag, dus kan het spul nog goed in het teak trekken. We hadden het in het najaar willen doen, maar toen regende het te vaak. In een halfuur zijn we klaar (foto hier). Onderwijl komt onze oude vriend Herman U. langs. Thuis bij de thee praten we bij. Sinds de zomer hebben we elkaar niet meer gezien. Terug naar boven

Gorinchem (171)

Vrijdag 07-02-2020

Onveranderd hoog, de gemiddelde wereldtemperatuur (gemeten door satellieten in de lagere troposfeer) over de maand januari. Plus 0,56 graden Celsius boven het gemiddelde over de periode 1979 - 2010, net als de maand daarvoor. De toename blijft gelijk: +0,13 graden opwarming per tien jaar boven zee en +0,18 graden boven land.

     Het is nu officieel: de afgelopen maand was de warmste januari ooit gemeten, zowel in Europa als wereldwijd. Zelfs warmer dan het vorig recordjaar 2016, dat een El Niño jaar was. Dit jaar was dat niet eens. Vooral in het noorden van Europa waren de temperaturen absurd hoog, daar werd het op sommige plaatsen wel meer dan 6 graden warmer dan het klimatologisch gemiddelde. De maand januari was in ons land met een gemiddelde van 6,2 graden zeer zacht, ver boven het gemiddelde van 3,1 graden. De winter lijkt dit jaar helemaal uit te blijven. De komende vier weken komt er volgens de weermodellen nauwelijks verandering in het aanhoudende zachte weertype. 'De natuur is in de war', kopt de NOS. Maar de natuur is helemaal niet in de war, die past zich zo goed mogelijk aan. 'We zijn als mensheid zelf in de war', zegt weerman Gerrit Hiemstra op Twitter.

 

Het wordt vandaag een rustige, droge en zonnige dag. Stilte voor de storm Ciara, die door de media steevast 'een megastorm' of 'monsterstorm' wordt genoemd. Dat zal wel wat meevallen, denk ik. In de stad haal ik mijn nieuwe bril op. Op tijd klaar voor de trip naar Antarctica. De Bark Europa is inmiddels weer op de laatste tocht vóór de mijne in de Zuidelijke Shetlandeilanden aangekomen. In de app-groep van mijn medepassagiers gaat het de laatste dagen vooral over middelen tegen zeeziekte. Hm. Ik denk dat ik het zonder doe; dat heb ik altijd gedaan.

     Eindelijk enige opluchting in Australië. Zware regens hebben in de deelstaat New South Wales een derde deel van alle bosbranden geblust, maar nu is er weer risico op overstromingen.

 

Het aantal mensen dat in China besmet is met het nieuwe coronavirus is opgelopen naar ruim 31.000 (31.161). De stijging van 3100 betekent dat de dagelijkse groei verder vermindert naar 11%. Raakt de epidemie verder ingedamd of is er een achterstand in testen? Het aantal doden steeg met 73 naar 636. Het sterftecijfer van het virus blijft iets meer 2 procent. Dat is iets hoger dan bij een normale griep. Het hoofd van de WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, waarschuwt voor een wereldwijd chronisch tekort aan beschermende kleding, mondkapjes, handschoenen en andere beschermingsmiddelen tegen het coronavirus.

     China is geschokt door de dood (aan het virus) van de oogarts, die eind december via sociale media waarschuwde voor het virus. Het leverde hem kritiek op van de autoriteiten in  Wuhan. Ze beschuldigden hem zelfs van het verspreiden van valse geruchten, werd door de politie meegenomen en moest - geheel op maoïstische wijze -  een brief vol zelfkritiek schrijven. Je ziet wat er gebeurt als politiek de wetenschap manipuleert. Het nieuws van zijn overlijden werd door de overheid zelfs offline gehaald. Veel Chinezen waren daar woest over. De boze reacties zijn ook van de sociale media verwijderd. Nu de Chinezen hoger opgeleid en zelfbewuster zijn, kan die censuur op langere duur gevolgen krijgen. Dat pikken mensen niet meer en dat geeft hoop. Terug naar boven

Gorinchem (172)

WXcharts prognose voor de storm Ciara met een kerndruk van 939 hPa voor morgen 15.00 uur UTC
WXcharts prognose voor de storm Ciara met een kerndruk van 939 hPa voor morgen 15.00 uur UTC

Zaterdag 08-02-2020

Dat is bizar: op Esperanza Base, een Argentijns station op de punt van het Antarctisch schiereiland, werd gisteren een temperatuur van +18,3 graden Celsius gemeten! Het vorige record was +17,5 graden in maart 2016. De metingen begonnen in 1961. Volgens de WMO is het schiereiland een van de plaatsen op de wereld die het snelst opwarmen, veel sneller dan gemiddeld, met 3 graden over de afgelopen 50 jaar. Vrijwel alle gletschers in het gebied zijn aan het smelten. Over een week of drie zal ik het zelf kunnen constateren.

     Nederland is meer vol van de komst van de storm Ciara morgen. In de prognose van WXcharts zit een kerndruk van 939 hPa (zie hierboven). Vanmorgen ligt het lagedrukgebied nog bij Canada, maar het nadert ons verbazend snel. Het KNMI gaf gistermiddag alvast een code geel waarschuwing af voor zondag. Dat kan nog code oranje worden, want we kunnen langs de kust windkracht 10 met windstoten van 120 - 140 km/uur krijgen. In het binnenland kunnen ze nog 120 km/uur zijn. Tegelijk is het met een graad of elf opvallend warm. Omdat het volle maan zal zijn, is er springvloed maar dat is pas dinsdag op zijn hoogst.

     In het land voert men overleg over eventuele maatregelen. Dan gaat het om vliegvelden, spoorwegen, voetbalwedstrijden. Weerbureaus verwachten ook veel regen, rond 30 mm. Ook de dagen na zondag blijft het hard waaien.

 

De stijging van het aantal besmettingen met het coronavirus in China bedraagt vandaag 3399. Daarmee komt de stand op 34.546. De toename is met 11% weer een fractie lager, maar dat cijfer is wankel. Ik lees dat er in China een grote achterstand in testen is van momenteel 27.700. En die wordt ook steeds groter. Het dodental steeg met 89 naar 722. Het sterftepercentage blijft iets boven 2%. In het Franse ski-oord Contamines-Montjoie in de Alpen werd het nieuwe coronavirus bij vijf Britse vakantiegangers vastgesteld. Een van hen was tevoren in Singapore geweest. De autoriteiten zijn op zoek naar mensen die ook met de man in contact zijn geweest.

     'Is een pandemie van het Wuhanvirus onvermijdelijk?', vraagt De Volkskrant zich af. Virologen verschillen van mening. ‘Het lijkt me erg moeilijk om dit nog terug in de doos te krijgen’, zegt Eric Snijder, coronaviroloog aan het LUMC, maar Marion Koopmans van de Erasmusuniversiteit is sceptisch: ‘We weten geen van allen welke kant het uit gaat.’ Het virus kan ook afzwakken en de ziekte kan dan endemisch worden, net als het gewone verkoudsheidvirus.

 

Vanochtend is er nog geen spoor van wind. We hebben een bezige bui. We doen een generale repetitie van de bagage en dat valt niet tegen. De volle plunjezak weegt 20 kilo en de rugzak (ruimbagage), halfvol maar met laptop, nog maar 5 kilo. Maar daar komt meer bij. Daarna span ik aan boord de lijnen wat strakker en zet twee kruislijnen op het achterschip, zodat het niet kan zwieren. In de stad koop ik kleine tubes tandpasta, paracetamol, toch maar een doosje cinnarizine en extra ondergoed.

     In het begin van de middag begint de regen. Nog geen wind. Het KNMI geeft inmiddels code oranje af voor de noordelijke provincies, en vanaf de vroege avond voor de rest van het land. Tessa komt met haar dochters op visite. Even later arriveren Barbara & Michel. Gezellig.Terug naar boven

Gorinchem (173)

Netweather Radar vanmorgen 10.35 uur boven het midden van het UK, met golffront (cirkel)
Netweather Radar vanmorgen 10.35 uur boven het midden van het UK, met golffront (cirkel)

Zondag 09-02-2020

Bij het opstaan vanmorgen waait het al flink. Het is droog en zacht. Het kan wel 13 graden worden. Op de oceaan blies de storm vannacht transatlantische vliegtuigen in een recordtempo van vijf uren over. Om 09.30 uur meet men windkracht 9 op Texel en daarmee heeft de storm Ciara Nederland bereikt Tegen het middaguur neemt men de veerboten uit de vaart. De grote es op de Altenawal schudt zijn kruin soms wild heen en weer, een horde zwarte vogels (spreeuwen of kraaien?) vliegt verward in het rond en de boot ligt behoorlijk te deinen op zijn plek.Ik zie weinig mensen op straat. Heel Nederland krijgt te maken met code oranje.

     Op Vlieland meet men om 13.00 uur windstoten van 130 kmm/uur. En de zwaarste windstoten moeten nog komen! Volgens weerman Reinier van den Berg schuilt het grootste venijn van deze (zware) storm in de smalle buienlijn (op het koufront). Die trekt pas vanavond over het land. Zeer lokaal zijn extreme windstoten mogelijk, zelfs tot 120 a 140 km/u, ook in het oosten en zuiden van het land. Dus niet alleen aan de kust. In de afbeelding hierboven (van de radar van Netweather) zie je dat; binnen de cirkel zie je een golf in de luchtdruk, die erg harde stormwinden kan veroorzaken tot zelfs tornado's toe. Het zware regen- en stormfront veroorzaakt vanmiddag vele overstromingen in Engeland.

     Storm Ciara is zwaarder dan verwacht, meldt Weeronline om 14.00 uur. Op de Noordzee wordt nu op verschillende plaatsen windkracht 11 gemeten, terwijl van tevoren werd uitgegaan van windkracht 9 of 10. Bossen  - o.a. het Kralingse bos - worden afgesloten wegens het gevaar van vallende bomen en takken. In Rotterdam wordt de Maastunnel van de noord- naar de zuidkant afgesloten voor verkeer, vanwege "vallend materiaal op het wegdek". Veel meldingen van omgewaaide bomen en afgewaaide dakpannen. Vanmiddag zou Bas langskomen, maar hij belt af; er rijden geen treinen bij (ook weer) Rotterdam omdat de bovenleiding omwoei. Tussen Eindhoven en Helmond rijdt een trein tegen een omgewaaide boom op het spoor. Er is veel schade maar er zijn geen gewonden. Vlak over de grens bij Bad Bentheim is een intercity uit Amsterdam dwars door een boom gereden die op het spoor was gevallen. Om 15.00 uur trekt de wind ineens aan; het waait nu ook bij ons windkracht 7 - 8, met uitschieters naar 10 (100 km/uur) in windstoten. Later begint het te regenen. Naar buiten ga ik niet (dan waait mijn pet af).

     Overigens staat ook het water in de grote rivieren hoog. Door de storm wordt het water moeilijker weggevoerd naar zee. Rijkswaterstaat sluit niet uit dat maandag de Oosterscheldekering en de IJsselkering gesloten moeten worden vanwege storm en springtij. Hier bij ons staan de uiterwaarden onder en het Lingesluisje naast ons heeft beide buitenste sluisdeuren dichtstaan.

  

De epidemie van het Wuhanvirus: vandaag ruim 37.000 alleen in China. Er kwamen er 2656 nieuwe gevallen bij. Zonder twijfel een onderreportage vanwege achterstand bij het testen. Het aantal doden is 811 (SARS 2002/2003 774 doden wereldwijd). Terug naar boven

Gorinchem (174)

Hoog water bij het strandje aan de Merwede (foto: GP buro)
Hoog water bij het strandje aan de Merwede (foto: GP buro)

Maandag 10-02-2020

De zware storm Ciara is uitgeraasd, maar het blijft nog een paar dagen hard waaien. De windstoten liepen 's middags op tot 120 km/uur. Op Vlieland was er zelfs een van 129 km/uur en op een booreiland ten westen van Texel registreerde men orkaankracht: een windstoot met de bizar hoge snelheid van 192 km/uur. Gelukkig kregen we die niet boven land. 's Avonds passeerde het gevreesde buienfront over ons land, ook met harde windstoten. Bij ons viel het wel mee; regen, hagel en onweer kregen we nauwelijks. De schade in ons land is aanzienlijk, maar hier in de stad is er weinig.

     De Merwede bij Gorcum stijgt nog verder (zie foto hierboven). De pieken zijn vanmiddag, in de nacht van maandag op dinsdag en dinsdagmiddag. Toch wordt het lang zo hoog niet als in 1993 en 1995, toen de bevolking van de Betuwe werd geëvacueerd.

     Vanochtend sport en boodschappen. Voor de rest van de dag lezen. In de Biesbosch stroomt vandaag het overloopgebied De Noordwaard onder. De overstroming is gepland. Op die manier wordt de druk op dijken in de omgeving van Werkendam minder.

 

De epidemie met het Wuhanvirus. Het aantal besmettingen in China steeg zoals verwacht boven de 40.000 en het aantal doden steeg met bijna honderd naar boven de 900. Op internet staat een petitie tegen discriminatie van Aziaten, nadat er een carnavalshit verscheen onder de titel 'Wij vieren feest'. Er wordt onder meer gezongen dat het allemaal komt "door die stinkchinezen".

     Het Nivel neemt het nieuwe coronavirus vanaf deze week op in de wekelijkse griepsurveillance. De monsters van veertig huisartsenpraktijken worden voortaan door het RIVM niet alleen getest op griepvirussen, maar ook op de aanwezigheid van het Wuhanvirus. een goed zaak; een eventuele uitbraak kan snel worden ontdekt. Terug naar boven

Gorinchem (175)

Waterstand in de Merwede bij Vuren vandaag om 15.30 uur: 2.39 meter. Het getij zit uiteraard ook op het signaal (bron: Rijkswaterstaat)
Waterstand in de Merwede bij Vuren vandaag om 15.30 uur: 2.39 meter. Het getij zit uiteraard ook op het signaal (bron: Rijkswaterstaat)

Dinsdag 11-02-2020 

Het water in de Merwede stijgt langzaam verder. Ik volg het bij Rijkswaterstaat, post Vuren (zie hierboven). Die wordt steeds ververst. Gisteren liepen de natuurpolders van Avelingen en Noordwaard (bij Werkendam) onder. Een prima systeem, die laatste polder. Water van de Beneden Merwede stroomt door de Noordwaard en de Biesbosch naar het Hollands Diep en trekt het bij Gorcum weg. Je ziet hierboven dat het water vanaf morgen alweer zakt.

 

Het coronavirus. Het aantal gevallen was vanmorgen wereldwijd meer dan 42.000 (in Hubei, China 31.728). Het aantal doden is wereldwijd 1013 (in China 974). WHO directeur Tedros Adhanom Ghebreyesus waarschuwde zondagavond dat men recent gevallen van besmetting met het virus vond bij mensen, die niet in China waren geweest. 'The detection of a small number of cases may indicate more widespread transmission in other countries; in short, we may only be seeing the tip of the iceberg.' We zijn er dus nog niet van af. Vandaag zegt de chef-epidemioloog van Hong Kong in The Guardian dat meer dan 60% van de wereldbevolking besmet kan raken, als de wereld er niet in slaagt de uitbraak in te dammen. Dat is niet mis! Bij een sterftepercentage van 2% zou dat een katastrofe zijn. Zo lang er geen vaccin is en wanneer de verspreiding niet onder contrôle gebracht kan worden, moeten de medische autoriteiten - denk ik -  ernaar streven de uitwerking van het virus bij de mens te verzwakken door massale medicatie van de bevolking met virusremmers. Dat voorkomt echter niet dat veel mensen zullen sterven.

 

Ook vandaag nog een winderige dag, maar wel droog en minder zacht. We rijden naar mijn urologe op de Lingepolikliniek in Leerdam. Even na elf uur zijn we aan de beurt. De jonge dokter kijkt me aan. Ik was de hele week tamelijk lakoniek maar nu ben ik toch erg gespannen en ik begrijp een halve seconde lang niet wat ze bedoeld, als ze zegt 'Niets te zien'. Zo! Op de PSMA-scan is dus niks te zien. Geen lokaal recidief, geen uitzaaingen. Opnieuw dat gevoel dat er een vakantie aanbreekt. Maar nu langer. Uiteraard met nuances: de betrouwbaarheid van de scan is 90% en misschien was mijn PSA-spiegel nog niet hoog genoeg. Voorlopig zullen we medio april de PSA nog eens laten prikken om te kijken of hij blijft stijgen. Met lichte tred lopen we terug naar de hal voor een kop koffie. Maar die kun je daar niet krijgen. Nou ja, dan maar thuis.

 

's Middags komt er regen terwijl de harde wind iets afneemt. Later verandert de regen in natte sneeuw.

     Positief klimaatnieuws: uit cijfers van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) blijkt dat, na een jarenlange toename de wereldwijde CO2-uitstoot vorig jaar nagenoeg gelijk was aan de uitstoot in 2018. De uitstoot bedroeg ongeveer 33 gigaton. De stabilisatie komt doordat Europa, Japan en de Verenigde Staten minder koolstofdioxide hebben uitgestoten. De afname van de emissies binnen de EU was 5% en komt door meer gebruik van aardgas en windenergie om elektriciteit op te wekken. Helaas, de CO2-emissie steeg in de rest van de wereld ten opzichte van 2018 met bijna 400 miljoen ton. Ruim 80 procent van die groei komt uit Aziatische landen. De vraag naar steenkool stijgt daar en is goed voor de helft van het energieverbruik. Met onze daling compenseren we als westerse landen dus die toename. Wereldwijd is er daardoor nog altijd geen afname van de CO2-uitstoot. Terug naar boven

Gorinchem (176)

De weersituatie in Ushuaia op de dag van mijn aankomst. Drake Strait is rustig. Een depressie ten westen van Vuurland. (bron: Passageweather)
De weersituatie in Ushuaia op de dag van mijn aankomst. Drake Strait is rustig. Een depressie ten westen van Vuurland. (bron: Passageweather)

Woensdag 12-02-2020

Een kleine week voor vertrek naar Argentinië. Al een aantal dagen volg ik het weer in Ushuaia en de Straat van Drake op Passageweather. Het is even wennen dat de depressies andersom draaien op het zuidelijk halfrond: met de klok mee. Het valt op dat er over het algemeen weinig wind is. Het is zomer. Op de ochtend van de dag van mijn aankomst ziet het uit als hierboven, met een depressie ten westen van Vuurland. Maar het kan nog allemaal volkomen veranderen.

 

Stormen in Nederland trekken deze week de aandacht. Na de storm Ciara zijn veel duinovergangen niet meer bruikbaar en sommige stranden lijken grotendeels weggevaagd. Het water komt daar tot aan de duinen. Op een aantal stranden is door het opstuivende zand een flink hoogteverschil ontstaan. In Zeeland gaat het op sommige plekken om 1,5 meter. Eigenlijk moeten die worden opgespoten, maar dat mag Rijkswaterstaat niet. 'De machines waar wij dat mee doen, stoten namelijk te veel stikstof uit', aldus een woordvoerder.

     Ondertussen lijkt er een volgende storm op komst in het weekeinde, de derde in één week. Dat is zeer bijzonder. De storm heet Dennis en ligt nu nog bij Newfoundland, met een kerndruk van 915 hPa. Of het bij ons ook tot een officiële storm komt, is nog afwachten. De kans is aanwezig, maar met 20 tot 30 procent niet heel groot.

 

De epidemie van het nieuwe coronavirus. Het kreeg een nieuwe naam van de WHO: Covid-19.  'Co' staat voor corona, 'vi' voor virus, 'd' voor disease en 19 voor het jaar van ontstaan. Het totaal aantal besmettingen is  opgelopen met 2.015 naar 44.653 mensen. De stijging met 2015 gevallen is de kleinste sinds janauri. Het aantal doden is met 97 opgelopen naar 1.113. Dat is eveneens een kleinere stijging dan een dag eerder. Het sterftecijfer voor de gehele uitbraak is echter iets gestegen en ligt nu op 2,4 procent.

     Optimisme bij de Chinese autoriteiten. Een belangrijke medisch adviseur van de regering Zhong Nanshan zei gisteren dat in meerdere provincies het aantal besmettingen is gedaald. Hij voorspelt dat de epidemie mogelijk in april voorbij is. In het buitenland zijn zorgen. De situatie in Singapore neemt steeds meer de vorm aan van een uitbraak. Inmiddels zijn daar 47 mensen besmet geraakt met Covid-19 en het aantal lijkt sneller toe te nemen.

     In ons land is er nog geen besmetting geweest. Wel hebben we nu een officiële griepepidemie.

 

Een aardige dag met blauwe luchten en weinig wind. 's Ochtends heb ik een vergadering van de Poëzieroute. Het blijkt dat we volgend jaar 10 jaar bestaan (op 11 december), en dus denken we na hoe we dat gaan vieren. ook besluiten we de vernielde glasplaat met een tekst van Arthur van Schendel (nummer 21) bij de leugenbank op Buiten de Waterpoort te laten herstellen. dat kost bijna 800 euro, waarvoor we een wervingsactie nodig hebben.

     Op de terugweg koop ik in de Westwagenstraat een hard disc om vóór mijn vertrek naar Antarctica een back up te maken van mijn laptop. Het toestel gaat mee. Altijd verstandig een back up te hebben; ik ben daar slordig in. Voor Anna maak ik een overzicht hoe ze me kan bereiken, in beginsel via het kantoor van de Bark Europa of - in noodgevallen - via de satelliettelefoon aan boord.

     Om vier uur arriveert mijn jongste zoon Bas. Die komt gezellig eten. Terug naar boven

Gorinchem (177)

Gezelligheid met Bas.
Gezelligheid met Bas.

Donderdag 13-02-2020

Fijn bezoek van Bas gisteravond (foto hierboven). We eten witlof met ham en kaas uit de oven; daar is hij gek op. Veel bijgepraat en gelachen. Hij is bezig te leren hoe hij zelf games kan bouwen. Dat valt niet mee op je eentje, maar het ziet er indrukwekkend uit. Vandaag regen en mogelijk natte sneeuw. Potentiële storm Dennis blijft wat hangen in Newfoundland. Hij ontwikkelt daar een kerndruk van slechts 915 hPa en brengt hier aanstaande zondag slecht weer als hij de oceaan oversteekt.

 

De epidemie van het coronavirus. Door een verruiming in de diagnostische criteria (alleen in de Chinese uitbraakprovincie Hubei) is er opeens een forse stijging in het aantal gevallen. Dat steeg in heel China van 33.366 tot 59.804, en het aantal doden van 1068 tot 1310. Bij 134 van de 242 nieuwe sterfgevallen betreft het een 'klinische diagnose', wat betekent dat het slachtoffer niet getest is op het virus, maar op basis van allerlei kenmerken het zeer waarschijnlijk wel had. Door de nieuwe definitie kunnen de ziekenhuizen meer zieken opnemen en isoleren, ook degenen zie nog geen positieve uitslag van de test vertonen, maar wel aan een combinatie van hevige koorts en spierpijn lijden en moeilijk ademhalen. Tot dusver konden die zieken gemakkelijk anderen besmetten. Probleem is wel dat de ziekenhuizen in Hubei al overvol zijn.

     Ook buiten China neemt de epidemie toe. In reactie schrappen vrijwel alle luchtvaartmaatschappije hun vluchten naar en van Chinese bestemmingen. Vietnam heeft besloten om 10.000 burgers in dorpen op zo'n 40 kilometer van de hoofdstad Hanoi in quarantaine te plaatsen, vanwege een uitbraak van het coronavirus in de regio. De dorpen worden van de buitenwereld afgesloten voor een periode van 20 dagen.

 

Vanochtend regent het pijpenstelen. het is waterkoud en misschien komt er ook nog natte sneeuw. Ik kijk eens bij Alitalia of ik al online kan inchecken. Dat kan echter pas 48 uur tevoren, zo blijkt, dus zondagochtend. Vanmiddag ga ik naar het ziekenhuis, voor een symposium over ouderenzorg, ter afscheid van de specialist Ouderengeneeskunde die ik in de jaren 90 als eerste aannam om het vak binnen Rivas te ontwikkelen. Daar is hij in de ruim 20 jaar uitstekend in geslaagd. Terug naar boven

Gorinchem (178)

Temperatuurstijging op Esperanza Base, Antarctisch schiereiland.
Temperatuurstijging op Esperanza Base, Antarctisch schiereiland.

Vrijdag 14-02-2020

Het mini-symposium bij het afscheid na 21-jaar van specialist ouderenzorg Amnon W. is in het Grand Café van Het Gasthuis, het verpleeghuis naast het Beatrixziekenhuis. Van die fysieke nabijheid verwachtten we in de jaren 90, toen de bouwplannen werden gemaakt, veel wat betreft samenhangende zorg, vooral voor ouderen. Die samenhang is er ook wel gekomen, zie bijvoorbeeld de afdeling revalidatie in het verpleeghuis waar veel orthopedie-patiënten herstellen na hun operatie. Dat gebeurt allang niet meer in het ziekenhuis. Verder heb ik een groot déja vu gevoel, of beter déja entendu, bij de verhalen over zorgnetwerken en (nieuwe) technologie in de thuiszorg. In die twintig jaar is er in dat opzicht weinig anders geworden. Net als toen krijg ik het gevoel dat verschillende vakgroepen hun eigen rol in de ouderenzorg nog steeds zorgvuldig bewaken. Maar ik hoor ook dingen die me goed doen, zoals minder nadruk op genezing (doorgaans onhaalbaar) en meer op palliatie en draaglijk lot tot en met het levenseinde. Daar maakten we onderling ook wel grappen over, per slot kwam de commercie in de zorg eraan, zoals het motto 'Kom om, bij Tom'.

     Er zijn ook sprekers (van binnen Rivas) die de sluiting betreuren van de Schakelafdeling en de verzorgingshuizen. Nog deze week waren er berichten dat ziekenhuiizen dichtslibben met bejaarde patiënten, die ze niet kwijt kunnen, noch in de thuiszorg, noch in de volle verpleeghuizen. Ze hebben weer 'verkeerde bed-patiënten'. De Schakelafdeling was eind jaren 90 daar een oplossing voor: een verpleeghuisafdeling in het ziekenhuis die fungeerde als buffer. Ook de Schakelafdeling die ik in 2003 opende in het MST werd tien jaar later weer gesloten. Lessons learned and forgotten again. Overigens bekroop me de gedachte dat ik al deze vertogen ('narratieven') over beleid in de zorg sinds mijn pensioen absoluut nooit miste.

     De receptie na het mini-symposium was leuk. Aardig dat Amnon me in zijn toepraak nog even noemde onder de mensen die hem eind jaren 90 hadden geïnspireerd. Het terugzien van schaarse mensen uit mijn eigen jaren deed me goed. Sommigen herinnerden zich nog ander slogans uit die tijd. Bijvoorbeeld 'Geld speelt geen rol, want het is er toch niet'. Vervolgens deden we gewoon wat moest. 'Edel sjoemelen' noemde we dat, een term die toen nog niet zo hachelijk was als tegenwoordig. In de tuchtzaken rond de disfunctionerende neuroloog Jansen Steur, viijftien jaar later, werd het nog eens tegen me gebruikt. Zonder succes overigens.

 

Vandaag een droge dag met aardig wat zon. We doen boodschappen, sporten en kijken even op de boot. Ik span de kruislijnen op het achterschip wat bij; in het weekeinde ev volgende week komt er weer veel wind. Van het kantoor van de Bark Europa komt een formulier per email betreffende het nieuwe coronavirus. Een vragenlijst: ben je recent in China, Hong Kong of Macao geweest, of vertoon je symptomen van het virus? Tja. Gelukkig heb ik zelfs geen gewone griep, dus invullen en retourneren is gemakkelijk

 

Weer een temperatuurrecord op de Basis Esperanza op het Antarctisch schiereiland. Pas nog was het al met 18,3 graden al gebroken, nu werd er 20,7 graden Celsius gemeten. Het schiereiland warmt erg snel op. 'Het gebied is een beetje een vreemde eend in de bijt in tegenstelling tot de rest van Antarctica, waar nauwelijks opwarming te zien is', nuanceert weerman Kuipers Munneke. De Bark Europa is in dat gebied. Iemand van de crew schreef gisteren: 'Orne Harbour, the truth being the rain was pouring down and it must have been an extremely warm or wet or both, summer, as the snow has melted more than this ship has ever seen.'

 

De laatste stand van de epidemie van het coronavirus Covid19. Wereldwijd 64.544 gevallen, waarvan 63.958 in China. Er vielen tot nu toe 1383 doden, waarvan 1380 in China, en in Hong Kong, Japan en de Fillipijnen ieder één dode. Tussen de mensen die in China met het coronavirus besmet zijn zitten ook 1.716 artsen, verplegers en ander medisch personeel. Tot nu toe zijn zes van hen bezweken aan de ziekte.  Terug naar boven

Gorinchem (179)

Zaterdag 15-02-2020

De jaarvergadering gisteravond van onze buurtvereniging Knake, traditioneel in De Groote Sociëteit op Het Eind, was nogal tam. Grote thema's zijn er niet meer, sinds de herinrichting van onze straat als shared space gebied. Alleen zijn er twee straatlantaarns kapot sinds energienetwerkmaatschappij Stedin deze week werkzaamheden verrichtte aan leidingen onder het plaveisel. De feestverlichting in de bomen doet het sindsdien ook niet meer, zodat het tegenwoordig 's avonds en 's nachts erg donker is. Enfin, gezellig was het wel en de stamppotmaaltijd was prima (foto hier).

 

In Ushuaia was het gisteren nog 19 graden. Het zal er komende woensdag als ik er tegen de avond aankom, regenen en waaien. Zuidwest bf 6. Zie de prognose van Passageweather hierboven. Daarna wordt het droog. We zien wel. Zomers wordt het op Vuurland niet warmer dan 15 graden, en dat is de komende week ook het geval.

 

Het coronavirus Covid-19 bereikte Afrika. In een ziekenhuis in Egypte is iemand opgenomen met het coronavirus, een buitenlander, aldus de NRC vanmorgen. Europa heeft de eerste dode van het virus, in Frankrijk: een 80-jarige toerist uit China. Hij kwam uit de provincie Hubei en arriveerde op 16 januari in Frankrijk. In Zuid-Amerika is nog geen enkele besmetting vastgesteld. Wereldwijd zijn nu 67.185 besmet met het virus (in China 66.492) en zijn er 1527 dodelijke slachtoffers (overzicht hier). Kan China de epidemie wel aan, vragen velen zich af.

     De handhaving van isolatie-maatregelen in de miljoenensteden is lastig. Kritische burgerjournalisten die op de sociale media verslag doen van de uitbraak, verdwijnen plotseling. Hun familie weet niet waar ze zijn. De staatsmedia beheersen de berichtgeving, terwijl velen denken dat het in de stad Wuhan veel erger toegaat dan men te zien krijgt.

     De maatregelen rond het coronavirus hebben grote financiële gevolgen voor China. De beurskoersen zijn omlaag gegaan, de olieprijs is gezakt en de toeristische sector krijgt een enorme klap te verduren. In het hele land liggen fabrieken stil, waardoor de productie en export ook op een laag pitje staan, maar in het Volksdagblad zegt president Xi Jinping dat de lokale leiders wel hun economische doelen moeten halen. Dat is natuurlijk onmogelijk.

 

Vandaag veel bewolking en ook veel zon. Warm, dat ook, het wordt bijna 13 graden. In het nieuws het bericht dat Reinbert de Leeuw is overleden. Dat was iemand die ik heel erg bewonderde. Hij werd 81 jaar. Terug naar boven

Gorinchem (180)

De prognose van WXcharts voor 12 uur UTC. Dennis is linksboven, tussen Schotland en IJsland, met een kerndruk van 927 hPa. Hij trekt een strak regenfront over ons land.
De prognose van WXcharts voor 12 uur UTC. Dennis is linksboven, tussen Schotland en IJsland, met een kerndruk van 927 hPa. Hij trekt een strak regenfront over ons land.

Zondag 16-02-2020

Storm Dennis trekt vannacht en vandaag tussen Schotland en IJsland door. De kerndruk is om 12 uur UTC 927 hPa (zie hierboven). Het storm- en regenfront dat erbij hoort is zeer uitgebreid, en wordt ook over ons land gesleurd. Het KNMI stelde code geel in. In het noordwesten van Nederland staat Bf 9 en daarmee is het de derde officiéle storm van 2020. Drie stormen in zo’n korte tijd is zeer uitzonderlijk! Dennis is minder krachtig dan de storm van vorig weekeinde, Ciara. Op de Britse eilanden is hij wel een zware storm. In de prognose voor de rest van februari zit nog meer storm, maar dat kan veranderen.

     Tegelijk is het uitzonderlijk zacht voor de tijd van het jaar met maxima van 13 graden in het noordwesten, 16 graden in Utrecht en 17 graden in Limburg en grote delen van Noord-Brabant, aldus Weeronline. Gemiddeld ligt de maximumtemperatuur half februari op slechts 6 graden.

     Vannacht slapen we goed ondanks het zuchten en kreunen van de wind in de grote es op de Altenawal. Gisteren spande ik de lijnen van de boot nog wat bij. De vlag van de haven is losgewaaid en staat strak recht achteruit te wapperen aan nog maar één touw. Op de lokale weersite van Kuijntjes mat men vannacht een windvlaag van 51,4 m/s. Ik ben blij dat ik vandaag niet moet vliegen.

 

Het aantal nieuwe besmettingen met het coronavirus neemt voor de derde dag op rij af. Er zijn volgens cijfers van de Chinese gezondheidscommissie 2009 nieuwe gevallen geregistreerd, waarmee het totale aantal in China op 68.500 ligt. Het dodental gisteren, 142, is vergelijkbaar met de afgelopen dagen. Het totaal aantal doden is daarmee gestegen naar 1665.

     Het indekken tegen beschuldigingen van onverantwoordelijk niet-handelen is bij de autoriteiten al dagen aan de gang. Zelfs van de grote leider Xi Jinping. De Communistische Partij publiceert een toespraak van de president waaruit moet blijken dat hij op 7 januari al maatregelen heeft laten nemen om de uitbraak in te dammen. Grote Leiders zijn immers onfeilbaar. Niettemin neemt de onvrede in China over de aanvankelijk haperende aanpak van de coronacrisis toe, schrijft De Volkskrant, die spreekt van de heftigste politieke crisis in drie decennia. Het autoritaire systeem is niet ingesteld op snelle en transparante informatieoverdracht naar de top, en die situatie is onder Xi niet verbeterd. Onbekwame bestuurders zetten tijdens persconferenties hun mondmasker verkeerd op en wisten bijvoorbeeld geen antwoord te geven op de vraag hoeveel maskers dagelijks in hun stad worden geproduceerd. Het onvermogen van de Partij kan gevaarlijk worden, zeker als het isolement van de epidemie voortduurt en de economische schade tot een recessie leidt.

     In NRC/Handelsblad zien sommige het nog breder. 'Coronacrisis kondigt het einde van de gobalisering aan', schrijven Ewald Engelen en 

Gorinchem (181)

Het koufront passeert gisteravond met een spectaculaire temperatuurdaling en veel wind.
Het koufront passeert gisteravond met een spectaculaire temperatuurdaling en veel wind.

Maandag 17-02-2020

De laatste dag voor vertrek. Gisteravond kwamen buurman Wiger en buurvrouw Joke (even terug uit Sète) me goede reis wensen. Buiten trok het felle buienfront van storm Dennis langs. Het regende zwaar en profuus. Er zat flink veel wind in het front en de temperatuur zakte spectaculair in zeer korte tijd. (Zie het plaatje hierboven). Vanmorgen ontwaken we met zon en nauwelijks wolken. Anna gaat oppassen bij Tessa thuis. Ik probeer online in te checken voor mijn Alitalia-vlucht (via 'partner' KLM), maar de storing is er nog steeds. Geweldig, die service.

 

In de loop van de ochtend trekt er meer bewolking over. Om één uur jaagt een harde wind een felle regen- en hagelbui over de haven. Even klinkt een donderklap en dan is de bui over. De zon schijnt weer. De rest van de mddag pakken we alles opnieuw in. De plunjezak weegt nét geen 20 kilo (mag 23 kilo bij Alitalia. De rugzak (mag 8 kilo) weegt 17,7 kilo. Online inchecken kan nog steeds niet, dus dat wordt morgen in de rij staan voor de incheckbalie. Vanavond gaan we als altijd voor vertrek samen eten bij Mykonos op de Langendijk. Morgen komt Cees, de broer van Anna, ons om half zeven ophalen. Hij zal ons door de files naar Schiphol brengen.

 

De stand van zaken bij de epidemie met het coronavirus Covid-19. Wereldwijd zijn er nu 71.449 mensen besmet geraakt met het coronavirus. Van hen zijn er 1776 overleden. Het Chinese staatspersbureau Xinhua meldt dat de jaarlijkse bijeenkomst van het Nationaal Volkscongres van China tot nader order is uitgesteld. De directeuren van het Japanse infectieziekteninstituut en van de nationale volksgezondheidsorganisatie legden vandaag tijdens een persconferentie uit dat de uitbraak inmiddels de kenmerken vertoont van het begin van de tweede fase van een epidemie, waarbij het aantal gevallen sterk toeneemt. Ik kan die fasering niet terugvinden. Fase 2 is bij een pandemie nog niet erg alarmerend; dat is pas bij fase 5. Hebben ze in Japan een andere fasering? Terug naar boven

Fiumicino, Rome

Even na 13.00 uur vliegen we over de (Franse) Alpen. Er ligt weinig sneeuw.
Even na 13.00 uur vliegen we over de (Franse) Alpen. Er ligt weinig sneeuw.

Dinsdag 18-02-2020

Vannacht goed geslapen, wakker om half vier. Wekker om half vijf. Laatste zaken inpakken: scheermes, scheerkwast, schaar in een laars in de ruimbagage. De plunjezak gaat nu echt dicht, met het slotje erop. Check op e-ticket, op zakgeld, op weet ik wat. Als Cees om half zeven arriveert zijn we klaar. Het is kil, donker en winderig buiten. De eerste etappe door de files, vooral op de A2 voor Nieuwegein. Toch zijn we om half negen bij Schiphol. Cees parkeert bij 'kort parkeren', we halen een karretje en lopen naar de vertrekhal. Ik voel me tegelijk uitverkoren en gedoemd. Wie weet hoe het allemaal afloopt? We drinken zeer bittere koffie bij La Place. Drukte. Bij drie verschillende ATM's probeer ik tevergeefs dollars te pinnen. Ze kunnen het wel, maar ze hebben een storing. Het lukt wel bij een vlotte mevrouw achter een glazen pui. Mens verslaat algoritme.

     Het inchecken gaat vlot. De plunjezak weegt 21,5 kilo en mijn rugzak past ruim in het rekje voor afmetingen. In Rome gaat mijn bagage door, zegt de dame achter de desk, maar moet ik opnieuw inchecken voor de transatlantische vlucht naar Buenos Aires. Ok.

     Ik loop met Anna en Cees terug naar de brug van de parkeergarage. Daar nemen we afscheid (foto hier). Niet leuk. Ik schuif aan in de zigzag-rij in vertrekhal 1 en zie de eerste personen met mondkapjes. Een piepkleine minderheid. De security-contrôle gaat snel. Je hoeft de laptop of je zakje met kleine flesjes niet meer apart op de bank te leggen, zoals vroeger. Wel riem af, maar geen schoenen uit. Ik loop naar de gate, toch opgelucht.

     Juist als ik zit hoor ik mijn naam omroepen. Wat zullen we nou hebben? 'Mr.Thomas Zijlstra is requested to come to the desk'', geen vergissing mogelijk. De dame van de KLM achter de balie kijkt me ernstig aan. Klopt het dat ik naar Argentinië ga? Jawel. Maar hebt u wel een visum? Even schrik ik. Dat was niet nodig, antwoord ik. Ze zoekt het na. Ach, zegt ze, u gaat binnen 90 dagen weer terug, dan is het inderdaad niet nodig. Pff. Toch attent.

  

Alitalia-vlucht naar Rome is met een A321. Ik krijg een mooie plek aan het raam op rij 5, direct achter de bussiness class. Straks snel van boord. Tussen de Italiaanse dame aan het gangpad en mij is een lege stoel. We boffen, vinden we. De vlucht vertrekt zeer on-Italiaans vijf minuten te vroeg. De mededelingen van de purser zijn niet te verstaan. Ik dacht dat het Engels was. Het is bewolkt. De Airbus stijgt op tegen de wind in, maar krijgt de wind mee nadat hij op koers is gaan liggen. Ik lees in een klein, mooi boekje van Ian McEwan, 'Science' (Vintage Minis, 2019, een bundel opstellen uit 1997 - 2019). We krijgen Cola Zero en een zak chips. De laatste hoef ik niet.  Daarna val ik in slaap om juist op tijd wakker te worden als we over de besneeuwde Alpen vliegen (foto hierboven). Je kunt goed zien dat er niet zoveel sneeuw ligt. Een rampjaar voor ski-pistes.

     Voor de wind gaat het snel. Boven de Po-vlakte wolken, ik lees verder. Dan breekt het wolkendek open. De heuvels bij Rome, we dalen, een kerkhof met kaarsrechte cypressen, een azuurbauw meer, de koepel van een sterrenwacht op een heuvel. We landen tien minuten te vroeg op het grote vliegveld Fiumicino.

     In een uitgestrekt glitterpaleis zoek ik naar de transferdesk van Alitalia. Daar moet ik niet zijn, zegt de senhora als ik de balie gevonden heb. Ik moet door de douane naar gate E11. Dat vergt een zeer lange wandeling door het spiegelparadijs. Er is daar ook een desk van Alitalia. De zwaar opgemaakte senhora zegt dat ik verkeerd ben, dit is de VIP-lounge. Ze ziet direct dat ik geen VIP ben. Dat is ook zo. De lui van Aerolineas Argentinas komen pas een uur voor vertrek aan de balie hierachter - als ze tenminste komen, zegt ze laatdunkend. Oh. Dat is dus even na 17.00 uur (als ze komen).

     Ik strijk neer in een wachtruimte met een counter voor eten en drinken. Overal dat heerlijke, zangerige Italiaans om me heen. Thee, een croissant en overal stopcontacten voor de laptop. Daar maak ik dit verslagje en zet het online. Straks om 18.10 uur moet ik vertrekken. De vlucht naar Buenos Aires zal meer dan 14 uur duren.

 

De epidemie van het coronavirus. Van wereldwijd 73.336 besmettingen hebben nu 12.968 mensen de virusinfectie (Covid-19) achter de rug. De slachtoffers zijn vooral ouderen, zieken en ziekenhuispersoneel. Stand is nu: 73.438 besmettingen, 1875 doden. Terug naar boven

Buenos Aires

Het schermbeeld op de rug van de stoel voor me, als je niet naar een film kijkt.
Het schermbeeld op de rug van de stoel voor me, als je niet naar een film kijkt.

Woensdag 19-02-2020

Om vijf uur gaat de desk van Aerolineas Argentinas open. Gewoon op tijd, laat die dames van Alitalia maar zeuren en uit de hoogte doen. We vliegen weer in een Airbus, de A 330 -200, een groot toestel. Van de dame krijg ik een raamstoel, maar - omdat ik niet oplet - boven de vleugel. Is trouwens totaal niet erg, er is toch niets te zien, het is een nachtvlucht en de nacht reist met ons mee, in dezelfde richting. Een lang nacht dus, veertien uur duisternis.

     Het vliegtuig is vol, langzaam schuiven we naar binnen. Ook dit toestel vertrekt vijf minuten te vroeg. In Rome valt de avond met schitterende kleuren. We zijn in een oogwenk boven de Middellandse Zee. Het is donker. Op de kaart op het beeldscherm op rug van de stoel voor me zie ik dat we langs Sardinië vliegen, richting Tunesië. Ik lees wat in Ian McEwan, want de buurvrouw is uiterst zwijgzaam. Een Italiaanse non. De vlucht is niet spectaculair. We vliegen over Algerije en Mauretanië. Hier vlakbij ligt de voormalige Spaanse Sahara, die veertig jaar geleden door Marokko ingepakt werd. Over de vrijheidsstrijd die toen ontbrandde hoor je nooit meer wat.

 

We krijgen een pasta-maaltijd. waar zijn mijn pillen, verdorie? Pas nadat ik het eten op heb, realiseer ik me dat die in het hoesje om mijn hals zitten. Sukkel. Veertien uur is lang. Ik dommel soms in voor twintig of dertig minuten, een enkele keer een uur. De houding is niet aangenaam, al kregen we een kussen en een dekentje. Ergens in die nacht steken we Atlantische Oceaan over en de evenaar. Wanneer ik even wakker ben, zie ik een vreemde sterrenhemel en een maansikkel door het raampje. De zuidelijke hemel. Omdat de tijd met ons mee beweegt is het straks in Argentinië slechts vier uur vroeger.

 

Vanmorgen om half vijf landen we. Over de rand van de vleugel zie ik de lichtzee van een wereldstad. Buenos Aires. Ik zet mijn horloge vier uur terug. Mensen applaudisseren als de piloot het toestel heel aan de grond zet. Ik dacht dat men dat niet meer deed. Ik ben zo blasé dat ik niet klap. We ontschepen vlot maar daarna komt er geklungel. In de wachtrij voor de douane wordt gemopperd. Er zijn slechts vier douanes aanwezig in de hokjes. Er hangen ook affiches over het coronavirus en het is warm, dus ik begin te transpireren. Straks denken ze nog dat ik het virus heb. Ondertussen zoek ik een netwerk en bel Anna. Het mobiele netwerk is niet erg stabiel maar de boodschap komt door. Omdat mijn volgende vlucht een interne vlucht is, moet ik na de douane mijn plunjezak ophalen. Maar eerst een duimafdruk en een foto laten maken, zonder pet en bril. Ik krijg ook een stempel in mijn verder maagdelijk paspoort.

     Mijn plunjezak passeert  net op de band als ik in de bagagehal kom. Allemachtig, wat is dat ding zwaar! De trolley's staan aan het andere eind van de hal, ook dat nog. Enfin, het komt allemaal goed. In de opkomende dageraad loop ik naar de uitgang. Taxi! Taxi! roept een groep meisjes vanachter een rij balies. Maar eentje stuurt me vriendelijk naar de uitgang. Overal wordt gebouwd, het vliegveld breidt uit. Na een kilometer lopen kom ik bij de terminal voor interne vluchten. Ik heb alle tijd, het is zes uur en ik moet me pas over vier uur melden. Nóg weer vier uur later zal ik  vertrekken. Er is een koffiehoek met WiFi. Ik kijk naar het weer in Ushuaia. Nog twee mooie dagen maar er is veel wind in de komende week. Depressietreinen, net als bij ons, met harde westenwinden in de Straat Van Drake.

 

Ik voel me best, hier in het koffietentje. Ik eet een salade en drink een Cola Zero. Gaande de ochtend wordt het drukker. Ik lees een somber boek: 'Learning to Die in the Anthropocene' van Roy Scranton (City Light Books, 2015). De man heeft op zijn Wikipedia-lemma een gekweld gelaat. Hij heeft gelijk, want hoe moet je je opstellen als je weet dat deze wereld van koolstof-kapitalisme reddeloos verloren gaat? Ik ben benieuwd.

     Om half elf check ik in en de punjezak zoeft weer over de band de catacomben van de luchthaven in. In de hal van terminal C hang ik op een lekkere ligstoel voor de grote ruiten naar mensen en vliegtuigen te kijken. Ook hier monitoren die waarschuwen voor het coronavirus (foto hier). Niemand draagt overigens mondkapjes. Om kwart over twee zal ik naar Ushuaia vliegen, waar ik om 17.50 uur lokale tijd aankom. Als het goed is staat de taxi naar mijn hotel klaar. Dan komt er een eind aan twee dagen reizen. Leuk, maar toch blij toe en het is op Vuurland vast niet zo warm. Terug naar boven

Ushuaia

Over het Beagle kanaal naderen we Ushuaia. Dat ligt links met zijn haven.
Over het Beagle kanaal naderen we Ushuaia. Dat ligt links met zijn haven.

Donderdag 20-02-2020

Het vliegtuig van gisteren is een Boeing 737 - 700 van Aerolineas Argentinas. Niet het type dat de laatste jaren alsmaar neervalt en niet meer mag vliegen. Een bus brengt ons erheen. Het zit krapper dan de Airbussen van mijn vorige vluchten. Bovendien zit ik op een rij waar je de stoelen niet acherover kunt zetten, omdat erachter de nooduitgang zit. Maar mijn stoel is wel aan het raam. Op vluchten moet je altijd maar afwachten naast wie je terecht komt. Ditmaal naast een echtpaar uit Australië, uit Perth. daar hadden geen last van bosbranden, zeggen ze. Ze gaan ook naar Antarctica, maar dan met een cruiseschip, voor elf dagen. Ik voel me begenadigd. De vrouw stinkt enorm uit haar mond, maar het opendraaien van de ventilatiie boven mijn hoofd helpt.

     We vertrekken precies op tijd. Wie zegt dat de Latijnen nooit op tijd zijn? Als snel komen er wolken. Tusendoor zie ik dat we boven zee vliegen en dat een lage, ruige kust in de verte verdwijnt, met bossen tot aan het strand van een ondiepe zee. Ooit voeren Europeanen hier voor de eerste keer langs; wat moet dat geweldig geweest zijn. Ik vermoed dat het een Portugees of een Spanjaard was. Het wolkendek beneden trekt helemaal dicht; er is niets meer te zien. Ik lees verder in het sombere boek 'Learning how to Die in the Anthropocene' van de Amerikaanse journalist Roy Scranton (City Light Books, 2015). Hoe je dat moet doen wordt me niet helemaal duidelijk. De huidige beschaving is ten dode opgeschreven, wat je ook doet, maar toch moet je niet versagen en twee dingen doen. De herinnering bewaren van hoe mooi alles was, en vooral oude geschriften als het Gilgamesj Epos en de tragedies van Aischylos beschermen, en verder moet je onophoudelijk 'interrupteren'. Dat doe je - geloof ik - niet door bijvoorbeeld aan klimaatdemonstraties mee te doen, maar door constant onzin en kletskoek tegen te spreken. Op een rustige manier. Tja, dat zal helpen, daar schrikken de koolstofverbrandende internationale kapitalisten enorm van. Die gaan alleen voor (de dreiging van) geweld door de knieën, zoals Scranton nota bene zelf schrijft, maar de consequentie daarvan trekt hij niet.

     Ondertussen komen we in turbulenties terecht. Het vliegtuig schudt en schokt. De kwalijk riekende dame naast met slaat van angst de handen voor haar gezicht. Haar echtgenoot wrijft haar zacht over de rug. Het is bij elkaar 3,5 uur vliegen en hoe zuidelijker we komen, hoe dikker de bewolking wordt. Tenslotte dalen we langdurig door een zeer dikke wolkenlaag heen en dan is er - opeens - dat uitzicht: hoge besneeuwde bergen met het Beagle kanaal ertussen, gletschers, bossen, eilanden en een kleine stad aan de rand van het water (foto hierboven). Een lange pier met een cruiseschip en wat vrachtschepen, waar ergens in de komende dagen ook de Bark Europa zal aanmeren. Prachtig!

     De onstcheping gaat vlot, ik app Anna dat ik er ben en en mijn plunjezak komt gewoon op de band tevoorschijn. Het gebouwtje van de luchthaven is klein en van hout, open tot aan de nok. Er staat een aardige jongen met mijn naam op een bordje. Mijn taxichauffeur. Hij heet David en hij brengt me in een rammelende Toyota naar mijn hotel, dat in het kleine centrum ligt, vlakbij de haven. Ik kijk naar buiten. Het is koud, bewolkt, winderig en het lijkt net Schotland. In de baai liggen wat zeiljachten voor anker. In het kleine, wat sjofele hotel (Hotel Antardida Argentina) verwachtten ze mijn komst. Achter de balie staat een meisje dat sprekend op de actrice lijkt die Arya Stark speelt in The Game of Thrones. Ze spreekt alleen geen Engels. Ik red me met mijn Portugees. Of ik meteen wil afrekenen? Na uitleg begrijp ik ze dat wil vanwege de torenhoge inflatie. Na een paar dagen is het afgesproken bedrag (in dollars) veel minder waard. Het kan per creditcard, maar als ik het contant doe krijg ik veel korting. De dollars en de euro's houd ik echter liever als zakgeld bij me, om later tijdens de tocht met de Bark bij de scheepsbar af te rekenen. Dollars pinnen bij een ATM kan in Ushuaia  niet, vertellen ze.

 

De kamer is verder prima. Er is een badkamertje met bad, lekkende kranen en een bidet naast het toilet. Er staan drie eenpersoonsbedden, ik kies het middelste (foto hier). Ik kijk uit op daken met rechts tussen de huizen door zicht op besneeuwde bergtoppen. Ik pak uit en merk dat mijn universele adapter niet werkt. Dat is lasig met de laptop en de mobiele telefoon. Om de hoek is echter een zaakje waar ze ze verkopen. Opgelost. Ik trek de kleren uit die ik al twee dagen draag neem een heerlijke douche, en merk dat ik mijn kam heb verloren. Dan houd ik mijn pet maar op.

     In de zijstraat is een restaurant dat er leuk uitziet: Paso Garibaldi Resto Bar. Het is vol maar ik heb geen zin om verder te zoeken en mag met een glas wijn aan een zitje plaatsnemen. Waarom maken ze in Argentinië vooral wijn van de Malbec-druif? Waar overigens niets tegen is. Ik word er wat soezerig van. Er is muziek van Ella Fitzgerald en na een halfuurtje komt er een tafel vrij. Ik eet een erg lekkere risotto met paddestoelen en garnalen. Pas tegen half elf wordt het donker. Afrekenen kan met pinnen van mijn gewone bankpas. Inclusief de fles wijn kost het 1990 peso = 30 euro. Ik val in mijn hotelbed als een blok in slaap.

 

Vanmorgen om zeven uur op. De zon schijnt en het is halfbewolkt. Het ontbijt beneden is karig. Geroosterde plakjes stokbrood en zoete croissants, alleen zoet beleg, geen yoghurt, geen eitje en geen fruit. Het zij zo. Ik maak een foto van het hotel (foto hier) en slenter door de stad op zoek naar een kam. Veel lege etalages en en straten met veel gaten in het plaveisel. Verwaarlozing alom en weinige winkels gaan pas om tien uur open. Gelukkig vind ik een apotheek en die gaat om negen uur open. Waarempel hebben ze kammen. Aan de lange pier ligt een Noors cruiseschip. thuishaven Bergen. Als je over het Beagle kanaal naar het zuiden kijkt, zie je een bergachtig eiland. Dat is Chili.

     Later loop ik naar de grote supermarkt verderop in de straat. Die heet La Anónima. Geen idee waarom. Ik haal er water, yoghurt, brood, brood, kaas, ham en fruit voor de lunch op mijn kamer. Er is een koelkastje. Vervolgens een lekker middagdutje. Rest volgt morgen. Terug naar boven

Ushuaia (2)

De westelijke tuin van het Museo del Fin del Mundo in Ushuaia. Op de achtergrond het Noorse cruiseschip.
De westelijke tuin van het Museo del Fin del Mundo in Ushuaia. Op de achtergrond het Noorse cruiseschip.

Vrijdag 21-02-2020

In het hotel zit ik in kamer 13, maar ik ben niet bijgelovig. Gisteren na het middagdutje doe ik een ontdekking, namelijk dat de universele adapter die ik van thuis meenam, niet stuk is. In het midden zit een ring die je op de juiste connectie moet draaien. Stom, maar ja, jaren niet gebruikt. Ik breng de adapter van het hotel terug naar balie en ga een lange wandeling over de boulevard maken. Het is aangenaam zonnig en zeker een graad of 18. Er zijn veel toeristen op de been, die selfies maken met het Noorse cruiseschip op de achtergrond. Politieagenten slenteren langs in knalrode t-shirts. Er staat langs het wandelpad een lange rij bustes van ontdekkingsreizigers die van hier in de 19e eeuw naar Antarctica trokken. De eerste overwinteraar op het Antarctisch schiereiland was een Belg. De Amerikanen beweren echter dat de eerste overwinteraar een Amerikaan was, de Britten dat het een Brit en de Russen dat het een Rus was. Er zijn zelfs mensen die beweren dat het een Nederlander wasDirck Gerritsz aan boord van De Blijde Boodschap (alias Het Vliegend Hart) al in 1599. Maar hier in Ushuaia vinden ze dat het de Belg Adrien de Gerlache was, die met zijn schip in 1898 zeven maanden vastgevroren zat in het ijs in de permanente poolnacht. Dus van hem staat er een buste.

     Op het grasveld langs de boulevard zitten stelletjes en er zijn betonnen ligbanken, waarop ik in de zon ga liggen. In de verte ontwaar ik niet ver van het Chileense eiland Navarino een mast. Een zeilschip? Zou het de Bark Europa kunnen zijn? Een tijd blijf ik kijken naar het naderen van het schip, dat zich wendt en een tweemaster blijkt te zijn. Nee, de Europa wordt pas op zaterdag hier verwacht.

     Verderop naar de oostzijde is een kleine marinebasis. Er liggen wat patrouilleschepen aan de steiger. Er is een standbeeld van een gestyleerd zinkend schip op een heuveltje en een muurtje met gedenkplaten, uiteraard van de kruiser General Belgrano, die tijdens de Falklandoorlog van 1982 buiten de oorlogszône werd getorpedeerd door een Britse kernonderzeeër. De Argentijnen zijn er nog steeds boos over. Er kwamen 323 zeelieden om het leven.

     Meer aandacht trekt het beeld (foto hier). Dat betreft de raadselachtige ondergang van de Argentijnse mijnenveger Fournier in 1949. Het schip vertrok op 21 september van dat jaar van Rio Gallegos aan de Atlantische kust naar Ushuaia en verdween ergens tussen de eilanden in het zuidelijk deel van Straat Magellaan. Van de 77 opvarenden noch van het schip werd ooit meer iets vernomen. Men vermoedt dat het op een rots liep en zonk.

 

Ik steek de boulevard recht over naar de kant met gebouwen. Banken, verzekeringen, souvenirwinkels en restaurants. En het Museo del Fin del Mundo, want dit is de meest zuidelijke stad van de wereld. Niet om naar binnen te gaan, dat kan nog wel als het een dag regent, maar er zijn kleine tuinen aan weerszijden van het gebouw. Aan de muur van de oostelijke tuin hangen aandoenlijke foto's van blote indianenmeisjes op Vuurland. Indigènes. Het kano-volk, een volk van vissers. Het nagebouwde hutje van takken, bladeren en klei is zo lek als een mandje. Dit was het Yahganvolk, dat hier al 10.000 jaar leefde toen Ferdinand Magellaan in november 1520 langsvoer en in de mist talloze vuren zag branden. Vandaar de naam 'Vuurland'. Inderdaad is er een vuurplaats naast het wrakke hutje. De Yaghan droegen nooit kleren, omdat het altijd regende. Ze smeerden zich daarom in met dierenvet. Later moesten ze van de christelijke zendelingen kleren dragen. Daar werden de Yahgans ziek van, omdat de kleren vies en nat werden in dat klimaat. Op de muur van de westelijke museumtuin (foto hierboven)  staan schilderingen van hun idyllische bestaan in de nattigheid en de wrede verstoring ervan door de conquistadores, die het beter dachten te weten (hier 2 foto's).

     Terug lopend naar de hoofdstraat zie ik op de muur van oud pand, waar het plaatselijke radiostation in huist, een portret van een journalist die tijdens de Argentijnse junta vermoord werd. Dat was in 1977 en hij heette Rodolfo Walsh (foto hier). Hij werd met kogels van een militair moordcommando doorzeefd, zijn lichaam werd meegnomen en werd nooit meer teruggevonden. Maar in Ushuaia is hij niet vergeten.

     Op de eerste verdieping van een hoekpand is een koffiehuis, waar ik thee drink. Terug op mijn kamer lees ik het nieuws: een rechts-extremistische aanslag in Duitsland, een kapitale fout in het rapport van een door Nederlandse boeren betaalde organisatie over de stikstofcrisis. In Zuid Korea lijkt na Hubei een tweede uitbraak van het coronavirus te zijn.

 

In mijn wasbak was ik een onderbroek, sokken en een t-shirt en hang ze over de doucherail te drogen. Weer de straat op. het Noorse cruiseschip is verdwenen. Ik ga uit eten in een visrestaurent dat Chicho's heet, even verderop in de straat van het hotel. De oude baas van het restaurant geeft me een mooi plekje in een hoek bij het raam. Verder is er niemand. Hij adviseert me nu eens geen Malbec te drinken, maar een Cabernet Franc: een Angelica Zapata 2015. Ik vind het een goede keus. Het is een aardige man en ik vind het sneu dat ik de enige klant ben. Hij raadt me als vis Merluz aan, de Antarctische diepzeeheek. Of die schaars is geworden, weet ik niet, maar hij smaakt prima. De baas maakt er een foto van (foto hier). Ondertussen komt er familie van de baas eten, maar verder niemand. Ik zou de mensen wel van de straat willen plukken, maar ze kijken voor het raam op het menu en lopen door. De baas legt me uit waarom: er staat bij hem geen King Crab op. Door overbevissing is die krab schaars en onbetaalbaar geworden, maar de toeristen blijven erom vragen, dus vissen de vissers door en vangen alleen maar hele kleintjes. Voor sobremesa neem ik geen zoetigheid maar kaas. Anna zou het hebben goedgekeurd. Ik mis haar erg maar vind dit leven toch heerlijk. Vroeger kon ik ook goed alleen zijn.

 

Vanmorgen is het grotendeels bewolkt en winderig, later komt er meer zon. Ik ontbijt op mijn kamer en regel wat bankzaken via internetbankieren. Verbazend handig toch, dat internet! Straks maar weer eens erop uit. Terug naar boven

Ushuaia (3)

bark Europa arriveerde vanmiddag in de haven van Ushuaia.
bark Europa arriveerde vanmiddag in de haven van Ushuaia.

Zaterdag 22-02-2020

Gistermiddag. Na een tamelijk doelloze wandeling over de Avenida San Martin, de drukke hoofdstraat van Ushuaia en het commercieel centrum van de stad, lees ik op mijn hotelkamer de rest van de middag in een goed boek: 'Clear Bright Future' van de Britse politieke journalist Paul Mason (NL-vertaling 'Een stralende toekomst', De Bezige Bij, 2019). In het eerste hoofdstuk analyseert op een aansprekende manier welke krachten en belangen verantwoordelijk zijn voor het inzakken van het liberale economische systeem en de opkomst van populisten als Trump. Dan piept er een appje: iemand van onze app-groep heeft de Bark Europa zien binnenlopen. Hij ligt aan de pier. Ik haast me naar de boulevard en verdraaid, daar ligt hij aangemeerd (foto hierboven), achter een enorm cruiseschip - de Queen Victoria - dat er ook nog niet lang ligt. Vergeleken bij die reus met een lengte van bijna 300 meter, lijkt het zeilschip tenger en kwetsbaar. En mooi.

     Ik ga thee drinken in de hoofdstraat en keer naar mijn kamer terug om verder te lezen. Je kunt namelijk niet naar het schip toe, de haven kent een streng toelatingsregime. Maar de app-groep is opgetogen. Ik had voor vanavond gereserveerd in Paso Garibaldi, waar ik het eergisteren zo naar mijn zin had, en nu gaan er nog drie reisgenoten mee, een Amerikaan en een echtpaar uit Sidney, Australië. Dat kan gezellig worden.

 

Er zijn hele grote zorgen over de uitbraak van Covid-19, het nieuwe coronavirus. Dat gaat niet goed. Na Zuid-Korea (meer dan 400 nieuwe gevallen in een paar dagen) neemt het aantal secundaire uitbraken snel toe: Japan, Singapore, Italië en Iran. een echte pandemie met miljoenen zieken wordt steeds waarschijnlijker. Stand van dit moment: 79.977 besmettingen en 2366 doden wereldwijd. Geruchten doen de ronde dat er ook gevallen bestaan waarin mensen besmet zijn en niet ziek worden (dus niet geídentificeerd worden) maar wel anderen kunnen besmetten, en ook dat de incubatietijd mogelijk langer is dan veertien dagen. De verspreiding van het virus is dan niet meer tegen te houden; het kan overal in de wereld opduiken. China zou dat feit verzwegen hebben.

 

Met mijn drie reisgenoten heb ik een gezellige avond in Garibaldi. Na afloop loop ik voor afzakker naar de Bar Ideal in de hoofdstraat. Die is gevestigd in een oud kolonistenpand, naar zeggen één van de eerste huizen in Ushuaia. Net zit ik van mijn cognac te genieten of er dromt een grote groep vrolijke mensen naar binnen. Het zijn warempel de passagiers en de crew van de Bark Europa, die hun afscheidsavond komen vieren. Dus ik blijf, maak kennis, onder andere met de kapitein Janka, een pittige Friezin, en de scheepsarts. Maar beiden gaan de aanstaande reis niet mee, ze worden afgelost. Met plezier luister ik naar de enthousiaste verhalen van twee Belgen, twee Britse dames en anderen. Zonder aarzeling spreken ze van de reis van hun leven. Pas om twee uur houd ik het voor gezien.

 

Vanmorgen blijf ik op mijn kamer. Een beetje brak. Ik doe het kalm aan en daarover is niets te vertellen. De voorspelde regen komt niet; het is zonnig en halfbewolkt. Maar voor morgen wordt er windkracht 7 uit het zuidwesten verwacht. Gelukkig vertrekken we dan nog niet. 's Middags komt de hotelier vragen of ik de laatste nacht op zijn kosten naar een ander hotel vlakbij wil. Hij heeft mijn kamer (met 3 bedden) nodig. Ach, ik vind het prima. Het hotel heet Posada del PinguinoTerug naar boven