Logboek 2015/4 Thuis

 Direct naar

 het laatste

 verslag

Hierboven een foto vol nostalgie, een ansichtkaart van rond 1900 van de sluiskolk. Waar we naast wonen. De schutkolk, om precies te zijn. Je ziet de karakteristieke oliemolen De Eendracht, die in 1916 jammerlijk gesloopt werd. Ervoor de gebouwen van bierbrouwerij ZHB, ook gesloopt. helemaal rechts zie je ons huis, althans de voorganger ervan. In het midden de sluisdeuren naar de Merwede en helemaal links het vakwerkhuisje, waar de sluiswachter woonde. Dat is er nog; het is nu het voorzieningengebouw voor de passanten in de Lingehaven.

In Gorcum sloopten ze zoveel. Ook de mooie Waterpoort, die buiten deze foto valt. Die werd in 1893 gesloopt. Nostalgie, wat koop je ervoor? Het is een tijdverdrijf voor oude mannen.

Komende week zullen we onze Dulce hierheen varen. Hij komt voor de winter aan de andere kant van het voorzieningengebouw te liggen. Tot het weer lente is.

Dulce na negen jaar weer in het sluisje van de Lingehaven

Donderdag 01-10-2015

Om kwart over tien zijn we in de jachthaven. Het is een schitterend zonnige herfstdag. Eerst het liggeld van ruim anderhalve maand afrekenen. Aan boord maken we het schip in orde, alleen vergeet ik de motorafsluiter open te zetten. Buurvrouw Arina komt ons helpen met de lijnen en de stootwillen. De platte komen waar de boot het breedst is. Tot slot trekken we de lijn met de gastenvlaggetjes van alle bezochte landen feestelijk over het voordek. De motor start vlot en loopt als een zonnetje. We maken de landvasten los, maar de boot blijft liggen. In de prut. Het waterniveau in de Merwede is erg laag. Als ik het toerental opvoer komen we los. Langzaam vaar ik de vluchthaven over naar de rivier. Rechts vaart een beroepsschipper naar de Merwedesluis. Het is heerlijk om weer achter het stuurwiel te staan.

Langzaam motor ik langs het Merwedestrandje en Buiten de Waterpoort. Het logwieltje zit vast door aangroei en geeft dus geen snelheid aan. We varen tussen een stroomafwaards varend containerschip en de wal door. Bij het baken met de stenen tafelen van Ida Gerhardt naar bakboord, onderdeel van de Gorcumse Poëzieroute, dan de aanvaart van de aanlegplaats van de veerboten en de ingang van de sluis (foto hier). Gorcums vertrouwde rivieraanzicht. Een geweldig moment; als mijn hart kon zingen, dan zou het nu galmen. Maar opletten: ik wijk uit voor de veerponten uit Sleeuwijk en Woudrichem. Een bekende bewoner van de Kriekenmarkt kijkt vanaf de pont verbaasd naar ons. Op de sluis lijken ze ons niet te zien. Een stoot op de scheepstoeter brengt geen reactie teweeg. Nergens een plakkaat met een VHF-kanaal, maar op de veersteiger staat een telefoonnummer. Op het telefoontje van Ans volgt meteen actie van sluismeesteres Maria, de sluisdeur zwaait open. Moet ik in dat nauwe gaatje? Voorzichtig stuur ik de boot recht voor de invaart. Op vijfentwintige meter raken we de bodem. Met iets meer gas komen we weer los. Heel langzaam schuif ik boot naar binnen; we passen er precies in (foto hierboven en nog 2 hier). Ook op een derde van de sluis raken we even de bodem. 'Geen zorgen', zegt Maria, 'jullie gaan 40 centimeter omhoog.' Buurvrouw Joke groet vanaf haar balkon en maakt foto's.

Al na een paar minuten zwaait de binnendeur open. Behoedzaam vaar ik uit de sluis en draai direct naar stuurboord, de voorste havenkom in. Op de plek die we gereserveerd hadden ligt een motorjacht met pech, maar we kunnen er aan bakboord naast. Ik keer de boot langzaam, en steek even heen en terug, zodat ik recht achteruit de box in kan varen. Diepte 0,2 meter onder de kiel, geen probleem. We beleggen de zes landvasten en daar ligt ze, onze Dulce, na negen jaar terug in de Lingehaven! (foto hier). Buurvrouw Arina gaat naar haar werk en wij zijn nog een aantal uren bezig met opruimen van lijnen en andere zaken boven en benedendeks. Ook sluit ik de walstroom aan. Het hoeft niet lang, morgen zal hem weer afkoppelen. We kijken in de bilge naar het lekwater van het waterslot. Dat is verbazend weinig, tot ik me realiseer dat ik de afsluiter van de motor vergat open te zetten. Geen wonder. Omdat ik met zo weinig motorvermogen voer, kwam er geen alarm.

Om één uur lopen we naar huis voor de luch en een tukje. Tevreden kijk ik uit het raam naar onze boot. Dat zal ik de hele winter lang dagelijks kunnen doen. In wezen zijn we nu pas aan het eind van onze reis gekomen. Negen jaar geleden lagen we hier ook (foto hier). Wat is er die tijd veel gebeurd! Morgen gaan we verder met opruimen.

Intussen gebeurt er in Syrië precies waar ik al bang voor was. Rusland valt allesbehalve doelen van IS aan, maar bombardeert gebieden die in handen zijn van andere verzetsgroepen tegen het regime Assad. Ze bombarderen ook groepen die door de Amerikaanse CIA waren getraind voor het verzet tegen de dictator. In een gecoördineerde actie vallen het leger van Assad, gesteund door honderden Iraanse militairen en Hezbollah ook die doelen aan. Het meedogenloze cynisme van Poetins machtspolitiek is verbijsterend. Woedend  eiste Saoedi-Arabië donderdag onmiddellijke stopzetting van de Russische bombardementen. Volgens de Saoedi's bevindt IS zich niet in de gebieden waar de Russen bombarderen. Maar wie zijn de Saoedi's? Heeft het Westen hier geen antwoord op? Obama?

En dan het geklungel van minister Van der Steur rond de foto van Volkert van de G. 'Ik zou normaliter het naadje van de kous willen weten, maar in dit geval wist ik niet dat de kous een naadje had.' Hij komt ermee weg. Terug naar boven

Koffie in de kuip met ons huis op de achtergrond.

Vrijdag 02-10-2015

Mooie herfstdag. We lopen de halve wallenloop om de Oost en doen aansluitend boodschappen. Bij Blokker kopen we drie vochtvreterdoosjes. Daarna naar de boot om de rest van de kleding eruit te halen. Gaat daar alleen maar muf stinken van het vocht als je het laat liggen, het is hier geen Middellandse Zee. Het motorjacht naast ons is vanmorgen vertrokken. De vochtvreters plaatsen we door de boot heen. Gisteren hadden we de buiskap al opgeborgen. Ik vul de slang van de motorafsluiter en de wierpot met water en start de motor. Na een paar tellen spuit het koelwater uit de uitlaatopening. In orde dus, na mijn stommiteit van gisteren. De grote stootwilllen uit Egypte leggen we binnen. Omdat we vooralsnog de walstroom aangesloten hebben, kunnen we koffie zetten. Koffie drinken in de kuip, aangenaam in de zon en met ons huis op de achtergrond (foto hierboven) en bedenken dat dit scheepje een aantal jaren geleden nog door het Suezkanaal voer.

Gisteren overleed Frans Pointl in een verpleeghuis in Amsterdam. Hij werd 82 jaar. Ik las zijn droog en zuinig geschreven verhalen graag. In 1989 verscheen plotseling zijn debuut; niemand had ooit van hem gehoord. Twee jaar geleden las ik zijn laatste boek, 'De laatste kamer' (Nijgh & Van Ditmar, 2013).

Rusland bombardeert opnieuw in Syrië. Ditmaal wordt naast andere doelen in elk geval de IS-hoofdstad Raqqa getroffen. De luchtaanvallen zullen drie tot vier maanden duren, zegt een woordvoerder. 'Moscow's entry into Syria's war is a challenge to the United States. But it also conjoins the two powers in military-political blunderland', schrijft politiek analyticus Paul Rogers in Open Democracy. Het land maakt zich in elk geval vijand van de soennieten onder de jihadi's in de wereld, waarvan er heel wat uit de Kaukasus komen. Op de grond kan IS niet verslagen worden zonder grondtroepen. Die lijken geleverd te gaan worden door Iran en het Libanese Hezbollah. Medestanders van Assad.

Straks wijn halen met buurman Wiger bij Inge in Heukelum. Vanavond met Ans voor de TV bij Barbara thuis; met de hele familie kijken naar het eerste optreden van kleindochter Nikita in de auditions van The Voice of Holland.   Terug naar boven

Een compilatie van foto's die Michel, de trotse vader van Nikita, op Facebook plaatste.

Zaterdag 03-10-2015

Daar zaten we dan met zijn allen klaar bij Michel & Barbara thuis, voor het optreden van kleindochter Nikita in de blind auditions van The Voice of Holland. Een programma dat ik altijd gemeden heb, maar voor familie maak je natuurlijk een uitzondering. De opnames werden al een tijd geleden gemaakt. Nikita, zittend tussen haar vriendinnen, haar vriendje Denzel naast haar, was er zelf verbazend nuchter onder. Zie de foto hier. Niettemin is het al geweldig dat ze het zover brengt, als je weet dat 15.000 mensen zich opgaven. Dat is nogal wat, maar ze zeggen het zelf in de kamer. Iedereen moest video's insturen van optredens en biografische gegevens. Daaruit werd een selectie gemaakt van circa 90 kandidaten - dus 1 op 166! - en dat aantal is nog eens gehalveerd, zodat er 40 kandidaten zijn voor deze ronde van blind auditions.

Het is een ietwat curieus gebeuren met juryleden die hun stoel moeten omdraaien als het zingen van een kandidaat hen bevalt. Die juryleden zijn gevestigde artiesten als Marco Borsato ('de zingende trui'), Ali B. en Anouk. De laatste lijkt me de meest verstandige van het stel. Van de dame die zich wisselend Sanne of Miss Montreal noemt, had ik nog nooit gehoord en van mij mag dat zo blijven. Je verwacht dat deze vier ervaren artiesten met deskundig commentaar komen; dan steken de kandidaten en de kijkers en nog wat van op, maar dat is niet zo. Ze spannen zich vooral om de kandidaten te verleiden in hun eigen 'team' te stappen.

Het gaat natuurlijk vooral om 'emotie-TV' en dat krijg je volop, want het groepje ouders, partners en andere familieleden van de kandidaten komt bij iedere kandidaat ruim in beeld. Maar laat ik eerlijk zijn, ook ik liet me wel meeslepen en ik had bewondering voor het rustige en zelfbewuste optreden van Nikita. Het is een prestatie voor een 16-jarige scholiere om zo onbevangen op een podium te gaan staan zingen voor een onzichtbaar miljoenenpubliek. Ze deed het verrassend goed en, met één korte uitzondering, zeer toonvast. In elk geval gaat ze door naar de volgende rondes die de 'battles' heten. Maar dat duurt nog lang, want de komende weken moet de rest van de 40 kandidaten nog aan de beurt komen.

Ans heeft last van een hardnekkige verkoudheid, dus vanmorgen ga ik alleen naar de Body Balance met een uur sporten erna. Na terugkeer blijkt de geliefde wat opgeknapt; we doen samen boodschappen. In de binnenstad treffen we verschillende mensen die ons feliciteren met kleindochter Nikita. Ze hebben het allemaal gezien, gisteravond. Ook vandaag weer mooi weer, maar het einde van de zonnige periode is in zicht. Daarom komt schoonzoon Michel straks langs om met ons de zeilen van de boot te halen en op te vouwen, nu het nog droog en rustig is. Ook Tessa komt langs met Vajèn, thee drinken. Terug naar boven

De genua ligt klaar voor het opvouwen, op de 3e Waterkering Oost. Op de achtergrond staat Wiger.

Zondag 04-10-2015

Gisteren aan het slot van de middag de zeilen opgeruimd met hulp van schoonzoon Michel en buurman Wiger (foto hierboven). Transpireren, want het was warm. De genua was er snel af maar het opruimen van het grootzeil gaf enige hoofdbrekens. Het zat er minstens drie jaar op, dus ik moest alles weer even uitvinden: de lazy jacks aan één zijde helemaal neertrekken, de smeerrepen los trekken, de vergrendeling van de gleuf voor de leuvers losmaken, de zeillatten eruit halen, en dergelijke. Maar om half zeven lag alles op de 3e Waterkering Oost klaar voor transport. Wiger en Michel sjouwden het grootzeil over de sluis. De grote genua lag goed zigzag opgevouwen en opgerold op het steekkarretje, waarmee ik moest omrijden over de Peterbrug, want het was te breed voor de passage over de binnenste sleuisdeur. Nu liggen ze in de kelder, klaar om ze naar de zeilmaker te brengen voor wassen en nog een keertje oplappen.

Gisteravond een romantische avond met zijn tweeën om het te vieren. Kaarsen op tafel en verse mosselen van die nieuwe oogst, op zijn Thaïs bereid door Ans. Niet van die hele grote mosselen maar daardoor misschien wat intenser van smaak. Lekkere wijn uit Italië erbij (Rosso di Montalcino) en muziek, de laatste CD van Charles Aznavour, 'Encores', uitgebracht in 2015. Dat Aznavour hoogbejaard is, is goed te horen, maar sommige chansons zijn desondanks mooi, zoals de eerste: 'Avec un brin de nostalgie'. Un brin is 'een vleugje', zou ik zeggen. Het laatste nummer is een duet met ene Benjamin Clementine, van wie ik nooit gehoord heb. Google leert dat hij een Brits-Franse singer/songwriter is. Ze zingen zo vals als maar kan en dat komt niet alleen door de oude Aznavour.

We laten er onze avond niet door bederven. Na de afwas kijken we op DVD naar een film van vroeger, 'Carnal Knowledge' uit 1971 met Jack Nicholson, Art Garfunkel en Candice Bergen in de hoofdrollen. De veranderende sexuele moraal in de richting van wat iemand ooit 'keten-monogamie' noemde, is het onderwerp van de niet steeds even vrolijke comedie. Ik herinner me de film nog erg goed, hij maakte destijds wel indruk op me, juist door de triestheid van het slot. Als het ware een langdurig uitgesponnen post-coïtale triestheid, post coitum omne animal triste est. Niemand is erg gelukkig ondanks al die nieuwe vrijheid, luidt de boodschap.

Vandaag alweer een mooie dag, waarschijnlijk de laatste in de reeks. Het is mistig onderweg als we naar Amsterdam rijden voor een bezoek aan mijn dochter Floor, haar man Pijke en hun gezin. We hebben de kleinkinderen Thijs en Lisa al bijna zes maanden niet meer gezien en dat zei kleine Thijs ook: 'Opa, wat heb ik je lang niet gezien.' Gelukkig maken onze cadeautjes alles goed, een doos Ninjago lego voor Thijs en een babypop die kan praten plus een babystoel voor Lisa. Traditioneel, dat wel ,maar ze willen niks anders, zeggen Floor en Pijke, het zit er al vroeg in. We brengen een aantal gezellige uren met ze door inclusief een lekkere lunch. Hier 2 foto's.

Het is heerlijk warm en zonnig. Terug in Gorcum gaan we nog even op de boot langs. Ik haal nog wat lijnen binnen en trek het logwieltje uit de bodem, snel de stop erin en daarna het vastzittende wieltje in een kop met azijn. Morgen is het weer helemaal schoon. We nemen twee zakken kleren mee naar huis, de nachtkijker (nooit gebruikt) en de satelliettelefoon. De laatste wil ik dezer dagen op Marktplaats zetten. Terug naar boven

Maandag 05-10-2015

De maandelijkse update van de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer over september verschilt weinig van de maand ervoor: nu + 0,25^o Celsius tegen + 0,28^o over augustus. Zie hierboven. Voortgaande opwarming,wat doet de wereld eraan? Klimaatredacteur Paul Luttikhuis plaatst een positieve post op zijn klimaatblog in NRC Handelsblad over de aanstaande klimaatconferentie in Parijs. Liefst 146 landen hebben beloftes ingeleverd om hun emissies van broekasgassen te verminderen én zich voor te bereiden op een warmer klimaat. Luttikhuis vindt dat een doorbraak en inderdaad gaat het veel verder dan het oude Kyoto-protocol. Dat is winst maar alle 146 beloftes bij elkaar leiden tot een temperatuurstijging van 2,7 graden Celsius tegen het einde van de eeuw. Dat is flink meer dan de alom beoogde 2 graden stijging, die al onvoorspelbare effecten zal hebben. En .... het staat zeker niet vast dat alle landen hun beloftes zullen nakomen. Zit ik teveel te somberen?

Niet lang geleden schreef ik over zwaartekrachtgolven en het feit dat ze na acht jaar nog niet waren opgepikt door supergevoelige detectoren. Zwaartekrachtgolven zijn rimpelingen in de ruimtetijd ten gevolge van zeer zware objecten zoals een paar superzware zwarte gaten die om elkaar heen draaien. Ze werden honderd jaar geleden voorspeld door Einstein in zijn Algemene Relativiteitstheorie. Zou Einstein ongelijk hebben gehad? Nu is er grote opwinding: de zojuist opgeknapte LIGO-detector in de VS zou meteen al een signaal hebben opgepikt dat op zo'n zwaartekrachtgolf zou duiden. Maar ... het kan ook een testsignaal zijn. Het kost helaas maanden om dat uit te zoeken. Nog even geduld voor blijkt of Einsteins imposante bouwwerk nog steeds intact is. Wie weet bestaat het universum van Einstein helemaal niet.

Grote ergernis over de fanatici van IS, die de eeuwenoude triomfboog in het Syrische Palmyra opblies. Het was de icoon van de oude hoofdstad van het rijk van de intrigerende koningin Zenobia, die in 269 AD Egypte veroverde op de Romeinen en de Romeinse prefect liet onthoofden. Drie jaar later werd ze verslagen en als gevangene naar Rome gevoerd door keizer Aurelianus. Vijf jaar geleden liepen we nog onder die unieke historische triomfboog door en maakte ik er de foto die hier staat.

In de frisse ochtend lopen we onze halve wallenloop om de west. De oostenwind is koud maar het is droog en af en toe zonnig. Op de terugweg kopen we sliptongetjes en kabeljauw op de maandagmarkt. Bij Cindruk laat ik zes exemplaren printen van het manuscript van mijn Jansen Steur boek, met een provisorisch voorblad. Later op de dag verstuur ik ze naar vijf uitgeverijen, die geen manuscripten via email willen ontvangen. Eentje houd ik zelf. Ik ben benieuwd wanneer ik iets hoor. Twee uitgeverijen die ik via email benaderde, sturen een ontvangstbevestiging. Dat zijn Meulenhoff en Boom. Aanvankelijk wilde ik het boek uitgeven bij Carrera, de uitgeverij van mijn dochter Floor. Bij nader inzien vonden we dat allebei een minder goed idee. Auteurs en uitgevers hebben nogal eens onmin en daar hebben we geen zin in.

Het blijft de hele dag droog, maar voor vanavond en morgen is veel regen op komst. Ans gaat op bezoek bij Tessa. De verkoop van mijn romantrilogie trekt aan, sinds ik een dag of tien geleden een advertentiecampagne op Facebook startte voor de FB-pagina van mijn boeken. Dat werkt dus wel. Terug naar boven

Op bezoek bij Jaap & Diana in Spijkenisse.

Dinsdag 06-10-2015

Vannacht regen. Vanmorgen rijden we naar Spijkenisse voor een bezoek aan onze zeilvrienden Jaap & Diana. Een paar jaar geleden verkochten ze hun Kiara, een Dufour 38, in Levkas. Nu maken ze grote reizen (Costa Rica, Zuid-Afrika) en kochten een campertje. In 2007 leerden we elkaar kennen op de Vertrekkersdag van het blad Zeilen en in latere jaren kwamen we elkaar veel tegen. We maakten de tochten naar Istanboel en de Levant met hen en toerden door Oost-Turkije, Syrië (o.a. Palmyra), Libanon, Israël en Jordanië. Ten noorden van Korfu besloten ze tenslotte niet verder met ons op te varen en hun boot te koop te zetten. We halen met genoegen al die verhalen op (foto hierboven) en memoreren de vele medezeilers die we in die jaren ontmoetten en wat er van hen geworden is. Sommigen varen nog, anderen zijn uit elkaar, ziek of verkochten hun schip. Het leven geeft en neemt.

Tegen vieren zijn we terug in Gorcum. Nog even naar de boot om de resterende kleren op te halen en een stapeltje boeken. 'Daar is thuis geen plek meer voor', zegt de geliefde. Maar voor boeken is altijd plek. Als ik ze in de bibliotheek heb opgeborgen, kan ik ze niet eens meer vinden. Er zijn ontvangstbevestigingen van mijn manuscript van De Bezige Bij en Uitgeverij Cossee. Een lezer van mijn blog gaat onze satelliettelefoon met toebehoren overnemen.

Er was al enige jaren sprake van een chaotische situatie in Syrië, van 'een oorlog van allen tegen allen', maar het kan nog gekker. Met de Russische interventie opereren nu de luchtmachten van elf landen in Syrië: vier atoommachten (VS, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk) en Australië, Canada, Bahrein, Turkije, de Verenigde Arabische Emiraten, Jordanië en Syrië zelf. De Russen opereren nu met ruim 50 Russische Soechoi-gevechtsvliegtuigen en Mil Mi-aanvalshelikopters in Syrië. De Westers-Arabische coalitie beschikt over zo'n 400 toestellen. Variërend van de modernste F-18 Super Hornets tot F-16's en zware B-1 Lancer-bommenwerpers. De gegevens ontleen ik aan een overzicht in De Volkskrant. Een vreemde toestand. Uiteraard zijn niet al die toestellen tegelijk in de lucht, maar enig overleg en afstemming lijkt gewenst om ongelukken te voorkomen. Daar doen de Russen echter niet aan. Er werden al incidenten gerapporteerd aan de Turkse grens. Echte luchtgevechten verwacht men niet, maar vergissingen zijn altijd mogelijk. Later wordt bekend dat de Russen nu toch wel tot coördinatie met de Amerikanen bereid zijn.

De Turkse president Erdogan denkt ondertussen de EU voor het blok te zetten: als jullie willen dat ik de vluchtelingen tegen houdt, moet je me accepteren als EU-lid. De EU zal zich genoodzaakt zien de stagnatie van de lidmaatschapsprocedure op te heffen. Die procedure is lang en omslachtig en kent heel wat struikelblokken, als Turkije niet voldoende hervormingen doorvoert. Maar vooralsnog kan Erdogan deze afgedwongen toenadering electoraal gebruiken in de komende verkiezingen, want veel kiezers willen graag bij Europa horen. Zo kan hij alsnog de absolute meerderheid verwerven die hij eerder verloor. Erdogan en Poetin lijken qua leiderschap op elkaar: listig manoeuvreren, snel kansen benutten en de kiezers manipuleren. Terug naar boven

Manuscript van mijn nieuwe boek

Woensdag 07-10-2015

Ophef over het dorpje Oranje in Drenthe, waar in strijd met de afspraken nog eens 700 vluchtelingen opgevangen moeten worden. De staatssecretaris moest wel; hij kon ze nergens anders kwijt. Er kwamen nauwelijks reacties van burgemeesters die zeiden dat het bij hun had gekund. Hadden ze dan niet in Gorcum gekund, waar de gemeente het leegstaande Wellantcollege aanbood? Vanmorgen brengt B&W een verklaring uit: geen crisisopvang (maximaal 72 uur), maar noodopvang (maximaal 24 maanden). Dat vindt men beter 'om praktische maar ook medemenselijke redenen.' Waarom crisisopvang minder medemenselijk is, maakt B&W niet erg duidelijk. Behalve dat het bij noodopvang ook om minder dan 300 vluchtelingen kan gaan.

Tegenstanders roeren zich. Op Facebook staat inmiddels een petitie 'Wij willen geen asiel in Gorinchem', die nu ruim 700 ondertekenaars heeft. De meeste mensen zijn geen helden en ondertekenen anoniem. Er is ook een pagina met reacties, die inzicht biedt in de zorgen en motieven. De meeste van het kaliber: 'Omdat ik niet op dat volk in m'n achtertuin zit te wachten' en 'Nérgens geen opvang voor vluchtelingen, oprotten ermee !!!!!!!' Of: 'Het is niet ons probleem.' Ik ben het daar niet mee eens, dat mag duidelijk zijn. Men zal met elkaar leren leven, zoals dat altijd is gegaan. Ik denk zelfs dat Syriërs gemakkelijker integreren in Nederland dan bijvoorbeeld Marokkanen. Ondertussen groeit de aanhang van Wilders en dat is nog het meest zorgelijk.

In Europa groeit nu consensus over de aanpak van de toestroom van vluchtelingen: buitengrenzen dicht, bewaking door een soort gemeenschappelijke grenspolitie, aanmeldcentra buiten de EU, herinvoeren van de Dublin-regels en terugsturen van economische migranten ('gelukszoekers'). Deze crisis kan alleen in Europees verband worden opgelost, zegt Merkel vandaag in het Europees Parlement. 'Een nationale Alleingang leidt nergens toe.' Dat is zeker waar en het lijkt me een mogelijke en tegelijk erg lastige koers, die onvermijdelijk gepaard zal gaan met ellende, toename van illegaliteit, onrecht, tragische vergissingen en geweld. De aard en de sfeer op ons continent zal erdoor veranderen en niet ten goede. De vraag is of er een alternatief is: doorgaan met de opvang van de in gang zijnde volksverhuizing? Ik weet het niet.

Vanochtend leveren we anderhalf uur inspanning in het fitnesscentrum aan de A15. Daarna boodschappen bij Plus Jan Sterk op Oost. 's Middags gaat Ans in de stad theedrinken met haar jeugdvriendin Jannie. Ik ontvang bevestiging van ontvangst van mijn nieuwe manuscript van de uitgeverijen Prometheus, Atlas/Contact en De Geus. Zoals steeds zeggen ze dat het maanden tot een halfjaar kan duren voordat ik iets hoor.

De Nobelprijs voor de Natuurkunde gaat dit jaar naar de Japanse fysicus Takaaki Kajita en de Canadese fysicus Arthur B. McDonald voor hun werk over neurtrino's. Het neutrino is een van de meest raadselachtige deeltjes in het Standaardmodel van elementaire deeltjes. Ze zijn uiterst talrijk en reageren nauwelijks met andere materie. Iedere seconde razen er miljarden door je lichaam en ze kunnen ongehinderd door de hele aarde vliegen zonder ook maar iets te raken. Het is dus erg moeilijk om ze aan te tonen. Daarvoor gebruikt men volumineuze ondergrondse detectoren zoals de Super-Kamiokande in Japan en het Sudbury Neutrino Observatory in Canada, de instituten waar de nieuwe winnaars van de Nobelprijs aan verbonden zijn.

De voorname ontdekking van beide fysici is het gegeven dat neutrino's ondanks hun ongrijpbaarheid toch enige minieme massa hebben en dat ze kunnen overgaan in drie vormen: elektron-neutrino’s, muon-neutrino’s en tau-neutrino’s. Dat fenomeen heet neutrino-oscillatie. De Japanners waren de eersten die in 2011 aanwijzingen vonden voor die oscillatie; hun onderzoek werd echter sterk vertraagd toen de ondergrondse detector hinder ondervond van de grote aardbeving/tsunami in 2011.

Wat is het belang van dit onderzoek? Het zou een van de grootste raadsels van de astrofysica kunnen oplossen, namelijk de vraag waarom er bij de oerknal meer materie dan anti-materie ontstond. Subtiele verschillen in de manier waarop neutrino’s en anti-neutrino’s oscilleren kunnen onthullen waarom. Dat vergt een te ingewikkelde uitleg voor dit moment. Terug naar boven

Logo van boekenbal dat niet doorgaat.

Donderdag 08-10-2015

Gisteravond lopen we naar Boekhandel Cursief aan de Kruisstraat, Arina, Joke en ik. Het bestuur van de Stichting Gorcums Boekenbal. De straten glimmen van de regen. Op de Groenmarkt krijgen we een fikse bui over ons heen. We gaan een laatste poging doen om het boekenbal 2016 te redden. Als de komende vergadering net zo beroerd verloopt als het weer, dan wordt het niks. Firmante Hilma B, medeigenaar van de boekhandel, doet de deur voor ons open. We stommelen de trap op naar de eerste verdieping, de plek waar vaak kunst geëxposeerd wordt. De ruimte is nu leeg op een tafel en wat stoelen na. Daar zit het bestuur van de Gorcumse Literatuurprijs. Voorzitter Suzan K. (docent Nederlands aan het Gymnasium Campusianum) is ook lid van ons bestuur, maar het woord wordt gevoerd door een ander bestuurslid, Ellen dC. Zij is docent aan de Scholengemeenschap Nieuwe Hoven. Onze vierde gesprekspartner, organisatieadviseur Patrick Maitimo, komt wat later binnen.

Een week geleden zaten we hier ook in een poging het bestuur tegenover ons te herinneren aan de afspraken die we in het vroege voorjaar gemaakt hadden en die simpel kunnen worden samengevat: jullie organiseren de prijs, wij organiseren het bal, de prijs wordt op het bal uitgereikt. Het lijkt wel een syllogisme. Sinds het voorjaar hadden we hard gewerkt om onze kant van de afspraken na te komen: stichting opgericht, plan gemaakt, met Theater Peeriscoop organisatie en datum afgesproken (zaterdag 2 april 2016), artiesten gereserveerd, logo laten ontwerpen (hierboven), subsidieaanvragen ingestuurd en een paar duizend euro subsidie verworven. De prijsuitreiking zou de kern van het programma van het boekenbal zijn. De afspraken werden nog bevestigd bij de uitreiking van de Literatuurprijzen 2015 op 8 april 2015 en de concepten van plan en begroting werden overhandigd. Zie mijn verslag hier. Ik schreef toen: 'Enfin, in elk geval bevestig ik tijdens de naborrel de banden met de literaire prijzenstichting en de onze, want we zullen ons samen moeten inspannen voor een succesvol boekenbal in 2016. Anders wordt het niks.' Daarna vertrokken we - toevallig zijn al onze bestuursleden watersporters - voor lange maanden naar onze boten, maar dubbelbestuurslid Suzan zou de communicatie over en weer verzorgen. In september zouden we de zaak opnieuw oppakken. Toen vernamen we van Suzan tot onze grote verbijstering dat men al begin juni besloten had om de prijsuitreiking niet op ons boekenbal te doen. De kern was eruit, een boekenbal zonder literaire prijzen is alleen maar een zinloos feestje. De dubbelrol van Suzan, die ons niet informeerde, riep grote vragen op. Hoe betrouwbaar was zij eigenlijk?

Al eerder, nog in het najaar van 2014, was er een eerste aanvaring. Toen vormden prijs en boekenbal nog één stichting onder één bestuur. Destijds weigerde initiatiefneemster Hilma van Boekhandel Cursief het draagvlak uit te breiden tot alle boekhandels in Gorcum. Dat zou wel op termijn moeten gebeuren en het staat ook in een beleidsstuk van de stichting. Vooral de participatie van Boekhandel De Mandarijn in de Gasthuisstraat, de enige échte literaire boekhandel in de stad, vonden voorzitter Suzan en ik belangrijk. In de praktijk kwam er echter niets van terecht; Cursief wilde de prijs exclusief voor zichzelf houden. Daarom werd besloten een aparte stichting op te richten, die ten behoeve van de prijsuitreiking het boekenbal zou organiseren en die wél met alle Gorcumse boekhandels zou samenwerken.

Ellen dC. opent als gespreksleider. Zij zet het definitieve standpunt van haar bestuur uiteen. Men heeft besloten de prijsuitreiking in 2016 opnieuw kleinschalig uit te voeren op 17 maart 2016 in Theater 't Pand. Dus niet met ons. Bovendien heeft de reformatorische Gomarus Scholengemeenschap, die een vertegenwoordiger in het bestuur heeft, als eis gesteld dat de prijsuitreiking niet op zondag plaats heeft en dat er geen muziek en dans mogen zijn. Onze monden vallen open. 'En jullie hebben je daar bij neergelegd?', stamel ik verbaasd. Ze knikken. Verbijsterd kijken we elkaar aan. Exit boekenbal. 'Is er voor 2017 nog een mogelijkheid?', vraagt Joke dapper. Initiatiefneemster Hilma zegt niets. Maitimo komt met een wollig verhaal waar geen touw aan vast te knopen is. Je zult zo'n organisatieadviseur hebben, denk ik. Ik voel dat ik erg kwaad word en kijk mijn medebestuursleden aan. 'Dit is einde verhaal. Jullie torpederen het boekenbal. We zullen de toegekende subsidies moeten teruggeven. Die kregen we voor een plan waarin de prijsuitreiking immers centraal stond. We hebben nu een lege huls, een bal zonder kern.' Mijn stem is schor van woede, ik kan het niet helpen. 'Misschien mogen we de gemaakt onkosten nog van de subsidie aftrekken. Een paar honderd euro. Anders sturen we jullie een rekening.' Nu reageert Hilma wel. 'Geen sprake van!' bitst ze. Ik sta op. 'We hebben hier niks meer te zoeken', zeg ik tegen de anderen. 'Laten we gaan.' Onthutst lopen we terug. Bij ons thuis drinken we een borrel. We zullen de zaak stoppen, er komt geen Gorcums Boekenbal.

Als je terugkijkt komt het eigenlijk hierop neer: Boekhandel Cursief torpedeert het Gorcums Boekenbal. Uit concurrentiemotieven? Firmante Hilma wilde onder geen beding samenwerken met De Mandarijn en boekhandelaar Ro van Doesburg. Die naam was anathema. Aan dat beginsel werd alles opgeofferd. 'Gorcumse toestanden, houd je er verre van', zei een kenner tegen me. Te meer doordat men zich ook nog laat gijzelen door de rechtzinnig christelijke opvattingen van een minderheid. Het zou toch niets geworden zijn met die club, zeggen Arina en Joke, misschien moeten we blij zijn dat het niet doorgaat. Buurman Wiger, die een glas komt meedrinken, is het daar mee eens.

Vanmorgen is het bewolkt maar droog. Later laat de zon zich af en toe even zien. Opnieuw halen we kleding en boeken uit de boot. Ondermeer mijn Marokkaanse fez en een ander islamitisch hoofddeksel, allebei uit 2008, gekocht in Tanger en allang vergeten. Hoeveel je opdiept uit een schip waar je zoveel jaren mee rondzwierf. 's Middags bericht over de Nobelprijs voor de Literatuur 2016: de Wit-Russische schrijfster Svetlana Aleksijevitsj. Ze woont in Minsk, de hoofdstad van de laatste dictatuur in Europa. Ik had nog nooit van haar gehoord. Er is niet eens een lemma over haar in de Nederlandse Wikipedia, wel in de Engelse. Er is maar één boek van haar in het Nederlands vertaald: 'Het einde van de rode mens' (De Bezige Bij, 2014), een kroniek met honderden getuigenissen over de teloorgang van het communistische tijdperk. Ik heb het meteen besteld.

De Dienst Bewaken en Beveiligen (DBB) van de Tweede Kamer waarschuwt vandaag in een email aan alle fracties voor gewelddadige confrontaties met tegenstanders van het asielbeleid van de regering. Het doet wat overtrokken aan. Het minor incident tegen staatsecretaris Dijkhoff in het dorpje Oranje stelde nou ook weer niet zoveel voor. Terug naar boven

Voor wie het naadje van de kous wil weten over het afspringen van het Gorcums Boekenbal, is via de knop hieronder een Chronologisch Overzicht te lezen, dat - grappig genoeg - begin september 2015 werd geschreven door Hilma Bruinsma (in zwart) en aangevuld door mij (in rood).

Dulce vanmorgen in de haven. De zeilen zijn eraf.

Vrijdag 09-10-2015

Even schrikken. Is het Beatrixziekenhuis, mijn vroegere ziekenhuis, in de problemen? De media publiceren de jaarlijkse financiële benchmark van ziekenhuizen van Accountantskantoor BDO. Daarin staat het Gorcums ziekenhuis tussen de 18 ziekenhuizen met problemen. De score is slechts 5,5. Als er niets verandert, dreigt faillissement voor de zorginstellingen, zeggen de onderzoekers. Dat is nooit eerder gebeurd, het ziekenhuis was altijd financieel kerngezond. In 2012 scoorde het nog 7 punten. Op de website van Rivas is er helaas geen reactie te vinden op de nieuwspagina. Dat is niet erg alert. Zin om mijn opvolger Pieter te bellen, heb ik niet. Te opdringerig en ik ben al 16 jaar weg. De nieuwe benchmark is uiteraard ook maar een momentopname. Veel kleinere ziekenhuizen redden het tot dusver vanwege de transitiegelden, een overgangsregeling naar de nieuwe systematiek van prestatiebeloning. Op zeker moment loopt dat af en dan kan een klein ziekenhuis in de problemen raken. Het Beatrixziekenhuis zit natuurlijk ingebakken in de zorgketen Rivas die we eind jaren 90 opbouwden, maar zomaar geld van de ene zorgvorm naar de andere schuiven is zo gemakkelijk niet. Onlangs verbood de NZA de fusie met het Albert Schweitzerziekenhuis in Dordrecht. Dat ziekenhuis scoort met 9,5 punten in de hoogste regionen van de benchmark. Misschien was die fusie wel nodig om om het Beatrix in stand te kunnen houden.

De gemeente presteert meer in de opvang van vluchtelingen. Behalve het Wellantcollege aan de A15 komt men nu ook met andere lokaties voor noodopvang (circa 1 jaar): het voormalige gebouw van Jeugd en Gezin aan de Touwbaan, bijna naast het stadhuis, en het belastingkantoor. Maar crisisopvang (maximaal 72 uur) wil men niet: 'Dan krijgt de gemeente kort van te voren bericht. Dit zet meer druk op de organisatie. Bij langdurige noodopvang is beter vooraf een inschatting te maken naar de samenstelling van de groep.' Het klinkt een beetje zwak, maar enfin, er gebeurt wat aan de nood van vluchtelingen en het levert voor Gorcum ook werkgelegenheid op.

Het AD/Rivierenland bericht dat het Gorcumse Omnia College een aparte klas begint voor Syrische kinderen. Hulde daarvoor! Het betreft een tiental jongeren tussen 12 en 16 jaar die hier al eerder waren en die intussen een verblijfstatus hebben. Door hun taalachterstand dreigen ze onder hun niveau in te stromen in het voortgezet onderwijs. Zo bevorder je de integratie.

Vanochtend lopen we de halve wallenloop om de Oost. Het is bewolkt maar geleidelijk breekt de zon door (foto hierboven). Wind is er nauwelijks. Op de terugweg doen we boodschappen, want vanavond komen onze buren Lourens & Joke eten. 's Middags is het overwegend zonnig. Ik lees 'The Flooded Earth. Our future in an world without ice-caps' (Basic Books, 2010), een al wat ouder boek van de paleantoloog Peter D. Ward. Hij is ondermeer de auteur van even interessante als geestige boeken 'Rare Earth' (2000) en 'Life as we do not know it' uit 2005. Terug naar boven

Uit: AD/Rivierenland 10-10-2015

Zaterdag 10-10-2015

Het Beatrixziekenhuis zit niet in de gevarenzône. Rivas heeft vanmorgen wél een reactie op zijn nieuwspagina geplaatst. Het eigen vermogen van de organisatie bedraagt meer dan 20%. Of dat alleen het ziekenhuis betreft of de volledige Rivas-organisatie, weet ik niet. 'Voor wat betreft de exploitatie doen we het ook zeker niet slechter dan andere ziekenhuizen. Wel hebben we als klein ziekenhuis momenteel extra last van het feit dat verzekeraars dure medicijnen niet vergoeden', schrijft de organisatie op zijn website.

Vanmorgen sla ik AD/Rivierenland op. 'Het Beatrix in gevaar? Wij hebben juist de toekomst!', briest Pieter, mijn opvolger, in een groot interview op pagina 2  en 3 van het regiodeel. Dus toch alert. Ik maak eruit op dat het Eindhovens Accountantskantoor BDO, dat de Benchmark Ziekenhuizen jaarlijks maakt, inderdaad appels en peren vergelijkt. Voor het Beatrixziekenhuis nam men de jaarcijfers 2014 van de hele Rivas-organisatie, dus niet alleen van het ziekenhuis. Wie die cijfers pakt, 'kan niet anders dan concluderen dat we een financieel gezond ziekenhuis zijn', aldus Pieter. In een reactie erkent BDO dat ze inderdaad naar de cijfers van de hele Rivas Zorggroep keken. 'De resultaatrekening over het ziekenhuis hebben we niet.' Volgens het bureau maakt dat het resultaat niet persé onrealistischer, maar dat kunnen ze natuurlijk niet bewijzen.

Overigens is er een ander relletje in het ziekenhuis. Sinds kort hangt er een expositie van de schilderijen van de Gorcumse kunstenaar Izak Boom ,die ik goed ken. 'Op de avond van de eerste dag van de tentoonstelling heeft de beveiliging deze twee schilderijen weggehaald en veilig gesteld in een kantoor van de Eerste Hulp', schrijft Izak verontwaardigd op zijn Facebookpagina. Daar kun je die schilderijen zelf zien. Wat is de reden? 'Omdat mijn schilderijen zo aanstootgevend bleken te zijn dat de beveiliging eraan te pas moest komen.' Wel heb je ooit! Censuur in het Beatrix? Er hingen vroeger wel ergere schilderijen.

In hetzelfde ochtendblad staat een stukje over het afspringen van het Gorcums Boekenbal (zie hierboven; je kunt het stukje hier lezen). Het bestuur van de Stichting Gorcumse Literatuurprijs had al drie maanden eerder zonder iemand in te lichten het boekenbal laten vallen, 'omdat een meerderheid vanwege het geloof niets zag in een uitreiking met muziek en dans', aldus het AD. Dat is maar de helft van de waarheid. De andere helft is dat Boekhandel Cursief in de Kruisstraat, de initiator van de literaire prijs, iedere samenwerking met de andere boekhandels in de stad blokkeerde, vooral met Boekhandel De Mandarijn in de Gasthuisstraat. Kinnesinne. De Mandarijn is zoals iedereen weet de enige échte literaire boekwinkel in de stad. Enfin, het boekenbal komt er niet. Eergisteren deed ik alles uit de doeken.

Het is de laatste keer dat ik me stort in de organisatie van literaire of culturele activiteiten in dit benepen provinciestadje, heb ik besloten. Met uitzondering van de Poëzieroute, natuurlijk, daar zit ik al jaren in.

Het AD schrijft mijn achternaam overigens met 'ei'. Grappig, ze denken zeker: die man is zeiler, dus moet hij Zeilstra heten.

Vandaag een mooie herfstdag, kil en zonder wind. We doen trouw ons uur Body Balance in het fitnesscentrum aan de A15. Er zijn nieuwe yoga-oefeningen die niet meevallen. De geliefde en ik zijn de oudste deelnemers en we kunnen goed merken dat onze gewrichten heel wat stijver zijn dan bij de jongeren. Ook de kwaliteit van ons evenwichtsgevoel is duidelijk afgenomen. We staan hevig te wankelen bij de posities op één been; snel een voetje erbij helpt slechts kort.

Er liggen wat laatste weekend-passanten in de Lingehaven. Vanmiddag gaan Jeff & Tessa en kleine Vajèn met Ans naar het Circus Werona, dat zijn tenten op Buiten de Waterpoort heeft opgeslagen. Magische herinneringen zullen worden geschapen, het is de allereerste keer voor het kleintje dat ze naar een circus gaat.  Terug naar boven

Zondag 11-10-2015

Vannacht droomde ik van Albert Camus. Hij bleek in mijn droom een vrolijke man te zijn die optimaal van het leven genoot, in het milieu van de Parijse existentialisten. Ik was zelf niet Camus of een van zijn gezellen, maar ik zweefde als de ideale onzichtbare waarnemer tussen hen in en kon alles horen. Simone de Beauvoir was behoorlijk verliefd op hem. Sartre vond het best, zo waren de mores toen. Simone maakte met hem een ritje in zijn snelle Facel Vega FV3B, overigens de auto waarin hij in 1960 verongelukte. Hij bezat in mijn droom ook een wijnkelder vol met rijen oude, bestofte flessen van de beste chateaux. Een heel bezit, zei hij trots.

Hoe kom ik erbij om over Camus te dromen? Gisteren heb ik niet aan hem gedacht en eergisteren ook niet. Eigenlijk de hele week niet, dat weet ik zeker. De Franse filosoof van het absurde was een levensgenieter ondanks zijn sombere gezichtspunten, zover klopt mijn droom. De herkomst van de tegeltjeswijsheid op het plaatje hierboven ken ik niet. Het blijkt op talrijke wens- en kerstkaarten te staan. 'Au milieu de l'hiver, j'ai découvert en moi un invincible été.' Camus schreef een bundel essays onder de titel 'L'Été' (1954). Ik pak het uit de kast en vind de regel in zijn nostalgische lofzang op het licht over de baai van Tipasa in zijn geboorteland Algerije: 'Retour à Tipasa' (1953). Het blijkt iets anders te luiden: 'Au milieu de l’hiver, j’apprenais enfin qu’il y avait en moi un été invincible.'
Hier het hele fragment in vertaling:

'De wereld begon er elke dag opnieuw in een altijd nieuw licht. 'O licht!' roepen alle personages, die in het antieke drama voor hun lot zijn komen te staan. Die laatste toevlucht was ook de onze en dat wist ik niet. Midden in de winter moest ik tenslotte begrijpen dat er in mij een onoverwinnelijke zomer bestond.'

(Uit: 'De zomer', Ned. vert. T. van der Stap, Paul Brand, 1970).

Hij had een diepe invloed op me toen ik scholier was. Misschien heb ik er mijn doorgaans goede humeur aan te danken, waar de geliefde me om benijdt. Hij schreef '...dat het nodig was in zichzelf een frisheid, een bron van geluk te bewaren, het daglicht lief te hebben dat ontsnapt aan de onrechtvaardigheid, en naar de strijd terug te keren met dat licht bij zich.' Kijk, en daarom was de jonge Simone verliefd op hem, snap je?

Camus maakte ondermeer dat ik in 1965 geneeskunde ging studeren. Ergens - ik geloof in 'La Peste' - schreef hij dat waar filosofen niets zinnigs meer kunnen uitrichten, een arts altijd nog kan helpen. Dat is ook niet helemaal waar, maar dat realiseerde ik me toen niet. Ik heb overigens nooit spijt gehad van die keus. Maar waarom droomde ik vannacht in vredesnaam van Camus? Om vandaag dit stukje te schrijven? Wie schrijft eigenlijk dit stukje?

Er breek een prachtige zonnige herfstdag aan. Veel wandelaars lopen over de sluis en ook in de stad is het druk. De maandelijkse Culturele Route langs musea en galerieën. Ditmaal is er ook nog de kunstroute die leidt langs een groot aantal van de indrukwekkende kunstwerken van het Symposion 2015. En uiteraard is er altijd nog de Gorcumse Poëzieroute. Er kan dus naar hartelust gewandeld worden!

Halverwege de middag zal mijn jongste zoon Bas langskomen; ik ben erg benieuwd hoe het met hem gaat. Terug naar boven

'Het beloofde Land', Izak Boom. Één van de twee uit het Beatrixziekenhuis verwijderde schilderijen

Maandag 12-10-2015

Het Gorcumse Beatrixziekenhuis was altijd een zeer kunstminnend ziekenhuis. Ik weet dat want ik was er directeur van 1987 tot eind 1999. Sinds de jaren 80 verzamelden we met behulp van subsidieregelingen een toonaangevende grafiekcollectie, die overal in het gebouw was opgehangen. Die kunst was bedoeld om een vrolijke en relativerende toets aan te brengen in een ambiance van ziekte en lijden, die dat wel kon gebruiken, zo luidde onze opvatting. In een aparte galerij hielden we met regelmatigheid exposities van kunstenaars, waarvan veel uit stad en regio kwamen. Als klap op de vuurpijl was er in de zomer van 1992 een spraakmakende kunstmanifestatie, BRAIN/Internal Affairs, in het oude ziekenhuisgebouw op de Banneweg voordat het gesloopt werd. Na de formatie in 1999 van de Rivas Zorggroep, de eerste volledige zorgketen in Nederland, werd het kunstbeleid voortgezet.

Ik begreep er niets van toen een paar jaar geleden een kunstwerkje met een varkenskop uit de Lingepolikliniek in Leerdam werd verwijderd. Moslims zouden er aanstoot aan kunnen nemen. Achteraf bleek het een ongelukkig incident. Maar nu zijn er twee schilderijen van de Gorcumse kunstenaar/musicus Izak Boom uit het ziekenhuis verwijderd, door 'de beveiligers', lees ik op de nieuwssite van de NOS. 'Werken waarin religieuze vingerwijzingen te zien zijn', zegt Boom. Een van die schilderijen staat hierboven. Was het een eigen initiatief van die beveiligers? Dat lijkt me weinig waarschijnlijk, ze moeten van iemand de opdracht hebben gekregen. Bezoekers zouden geklaagd hebben. Dat deden ze ook wel eens in mijn tijd, bijvoorbeeld over het HiHa-kunstwerk van John Körmeling tijdens de kunstmanifestatie. We kregen ook wel eens brieven over andere kunst in de gangen en hallen, maar lieten nooit iets verwijderen. Kunst zal altijd discussie oproepen, dat hoort er nu eenmaal bij.

De schilderijen op de expositie werden allemaal tevoren goedgekeurd door de kunstcommissie van het ziekenhuis. Zo'n commissie was er al in mijn tijd. Vreemd. Ik kan me eerlijk gezegd niet voorstellen dat de directie, in casu mijn opvolger Pieter, die kunstcommissie overruled heeft. 'De geest van Van Rappard is weer terug!' schrijft columnist Roy Grünewald in AD/Rivierenland. Je zou het haast denken. Vorige week sprong het Gorcums Boekenbal af omdat men men bij het bestuur van de Stichting Gorcumse Literatuurprijs c.q. Boekhandel Cursief vanwege het geloof liever geen feest met zang en dans had. De achtergrond van de klagers in het Beatrixziekenhuis is waarschijnlijk dezelfde. Niet de Islamieten, maar de refo's grijpen de macht, zo lijkt het. Maar ik kan niet geloven dat het van de directie van Rivas komt, eerder dat het een onhandige actie is van een lager echelon, net als destijds in de Lingepolikliniek. Helaas was er zondag niemand beschikbaar voor commentaar. Dat zullen we eerst even afwachten.

Gisteren een leuk bezoek van Bas, mijn jongste zoon. Ook al een vrije kunstenaar. Hij liet veel van zijn nieuwe muziek horen via zijn account Horsehead op Soundcloud. Hij noemt zichzelf een 'Techno/IDM/Hip Hop and/or Drum and Bass producer'. Ingewikkelde ritmiek heeft zijn voorkeur. Staande in een karakteristieke houding met een dikke glimlach laat hij ons een aantal van die intrigerende composities horen (foto hier). We luisteren naar en praten enige uren over muziek. Bas werkt overigens nog steeds als bloemensjouwer. 'Heb je daar nog niet genoeg van?' Dat beaamt hij; hij vond nog steeds geen beter baantje. Ondertussen draait onze wasmachine de vuile was die hij meebracht.

Om zeven uur gaan we met zij drieën eten in het Wereldrestaurant in Oost aan de A15. All you can eat in twee uur, goed voor die jongen. Even voor negenen zetten we hem verzadigd af bij het station.

Vanmorgen begint er weer een stralende herfstdag. Goed nieuws via Joke, onze buurvrouw. In de al bijna twee jaar leegstaande winkel naast ons, waar voorheen de watersportwinkel van Bouwmeester zat, komt een winkel van Datema in Amsterdam, dé gerenommeerde winkel voor nautische kaarten en boeken. Voorwaar een winkel die onze mooie Lingehaven waardig is! Het nieuws staat ook op hun Facebookpagina. Vanmorgen loop ik de obligate halve wallenloop op mijn eentje, omdat Ans begint met het schoonmaken van onze captain's cabin aan boord. Je begrijpt dat ik daarbij niet in de weg wil lopen. Op de terugweg doe ik boodschappen en drink een kopje koffie bij Emmy van Boekhandel De Mandarijn. Van het afketsen van het boekenbal was ze nog niet op de hoogte.

Via SMS krijgen we een groet van onze boatboy Karkar uit Egypte. In Suez aan de zuidkant van het kanaal paste hij in 2012 op onze boot. Dat was maar goed ook, want de militaire politie wilde hem destijds openbreken op zoek naar gesmokkelde wapens. Karkar wist het te verhinderen. 'Hy mister Tomike and how are you misis Ana', schrijft hij, 'I hope to you good time and I miss you with my best wishes form Cairo Suez marina Tawfik Karkar ypur friend.' De arme Karkar is eenzaam, sinds de zeilvaart via de Rode Zee en de Golf van Aden stil is komen te liggen door piraten en oorlog. We waren mogelijk de laatste boot die in 2012 bij Karkar passeerde. We sturen hem een welgemeende groet terug. Hier een foto van hem. Ans gaat vanmiddag naar Tessa op de thee.

Ondertussen is de veronderstelde censuur van het Beatrixziekenhuis ook onderwerp van een item op Telegraaf Nieuws TV. Van Izak Boom begrijp ik dat de directie van het ziekenhuis inmiddels gereageerd heeft en de beide schilderijen terug vroeg. Daar wil hij nog even over nadenken.

De regeringspartijen sluiten een compromis over de opvang van erkende asielzoekers. Een typisch VVD/PvdA compromis. Ieder krijgt een beetje zijn zin. De asielzoekers krijgen geen voorrang meer op de sociale woningmarkt (VVD), mits er voldoende alternatieve containerwoningen worden gebouwd (PvdA). De bijstand wordt voortaan 'in natura' betaald aan vluchtelingen (VVD). De huur en zorgpremies worden meteen ingehouden. Vluchtelingen hebben dan ook geen recht meer op huur- en zorgtoeslagen (VVD). In het zorgpakket wordt niet gesneden (PvdA). De integratie in ons land wordt er niet echt door bevorderd, maar ik neem aan dat ze wel opleidingen mogen volgen. Tjonge, jonge. Waar hebben we het over? Volgens het COA hadden we in de jaren negentig ruim 80.000 vluchtelingen ondergebracht. Toen raakte de samenleving ook niet ontwricht. Nu moeten we nu de 40.000 nog halen. Terug naar boven

Op de wallenloop van gisteren. In de verte de masten in de jachthaven van WV De Meerwede en daarachter de Merwedebrug van de A27

Dinsdag 13-10-2015

De eerste reactie van een uitgever op het Jansen Steur manuscript is binnen. Snel! Uitgeverij Boom in Amsterdam mailt dat ze het niet geschikt vinden voor hun fonds. Ze leggen zich in de eerste plaats toe op wetenschappelijke en educatieve boeken en daar valt mijn manuscript niet onder. 'Ik heb meteen even uw blog bekeken. U leidt een boeiend bestaan; wat u schrijft over het zeilen is zeker zo interessant als de affaire-JS', schrijft de uitgever. Jammer, maar een aardig compliment.

Vandaag is het bewolkt en koud, onder de tien graden. Ook in de serre is het koud, dus we verhuizen Sir Geldof I met kooi en al naar de woonkamer. Daar heeft hij een mooie plek op het dressoir naast de vitrine met de schatten van onze zeilreizen en het wrakhouten vogelbeeldje uit het Portugese Lagos (foto hier). Birds meet bird. Het is even wennen voor de Sir maar na tien minuten stille verbazing hervat hij zijn juichende ochtendjubel. Later concluderen we dat hij het hier wel gezellig vindt. Tegen het middaguur slof ik naar de Spar in de Arkelstraat. Daar ontdek ik dat ik mijn portemonnee niet bij me heb. Slof slof terug, enzovoorts.

Daarna volg ik het nieuws over het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid en de Russische contra-expertise. Beide rapporten stellen dat een Buk-raket de MH17 neerhaalde, maar de Russen zeggen dat Oekraïne hem afvuurde. Het OVV-rapport geeft daar geen definitief oordeel over. Het wijst een gebied aan van 320 vierkante kilometer als de locatie waar de raket is gelanceerd. Ik kijk naar de animatievideo die erbij hoort. Die toont de reconstructie van het gebied, maar er staan geen grenzen of frontlijnen op. Vreemd, 320 m² is slechts 10 x 30 m², dat is toch niet zo groot, denk ik, je moet kunnen zien of dat geheel of gedeeltelijk in rebellengebied valt of niet. In een reactie spreekt het Openbaar Ministerie van een aanslag en van moord. Later zegt OVV-voorzitter Tjibbe Joustra 'De grenzen fluctueerden een beetje, maar het is een gebied waar pro-Russische rebellen de dienst uitmaakten.' De Russische vice-minister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov noemt het Nederlandse onderzoek naar MH17 'bevooroordeeld'. 'De Russische propaganda is er op gericht om verwarring te stichten en de tegenpartij op het verkeerde been te zetten. Ze switchen van de ene conclusie naar de andere', zegt Derk Sauer ervan.

Ander nieuws: de naaktfoto's verdwijnen uit Playboy. Ach toch, een Playboy zonder naakt is als een Gorcums boekenbal zonder literaire prijsuitreiking. In september bereikten 170.000 vluchtelingen de EU; in augustus waren het er 190.000 en in heel 2015 tot dusver 710.000. Als ieder jaar wordt er ook nu een strenge winter voorspeld. Waarom? Er zijn veel meer eikels dan anders en in Gloucestershire, West-Engeland, arriveerde de eerste Siberische Zwaan (of toendrazwaan, Fluitzwaan) een maand te vroeg. Het schijnt allebei onzin te zijn. Wat geen onzin is: over september steeg het CO2-gehalte in de atmosfeer naar het zoveelste record: 400,95 ppm.  Terug naar boven

Onze Dulce eergisteren in de haven voor ons huis.

Woensdag 14-10-2015

Koude dag, kille regen. In Limburg viel vanmorgen zelfs natte sneeuw. Geen record. Dat staat op 13 oktober 1975, toen er zelfs een paar centimeter viel. Normaal is het om deze tijd 15 graden. Hoezo opwarming? Weer en klimaat zijn twee verschillende zaken. Hooguit kun je zeggen dat het steeds vaker extremer weer is door de voortgaande opwarming. Extremer warm, extremer nat, extremer stormachtig en extremer koud.

Vanmorgen sporten we trouw anderhalf uur in het fitnesscentrum van Health Works Fitness in Oost aan de A15. Daarna boodschappen bij Plus Jan Sterk. Op tijd thuis om na een snelle lunch naar het eerste college te gaan van de nieuwe reeks van KLU, waar ik op intekende. Niet in Utrecht zoals dit voorjaar, maar lekker dichtbij in het Gorcums Museum op de Markt. De cursus heet 'Verdieping I - Meesterwerken' en behandelt acht meesterwerken uit de kunstgeschiedenis in evenveel colleges. Het onderwerp van vanmiddag is de Italiaanse architect Brunelleschi en het ontstaan van de Renaissance-architectuur. Het behandelde meesterwerk is diens Ospedale degli Innocenti (1419 - 1444), een vondelingenweeshuis in Florence. Morgen zal ik iets vertellen over wat me in het college trof.

Hoorcolleges zijn aangenaam, mits de docent deskundig is en boeiend vertelt. Daaraan voldoet docente Hanneke Lenders van KLU. Er zijn 26 mensen op de collegereeks afgekomen. Allemaal 65-plussers.

Op de luchthaven Basel Assad in Latakia, Syrië, worden duizenden Iraanse troepen aangevoerd. De nieuwe coalitie van Rusland, Iran, Hezbollah en dictator Assad bereiden een grote aanval voor op Aleppo, de tweede stad van het land. Iraanse topcommandanten zullen de aanval leiden. Russische gevechtsvliegtuigen fungeren als luchtmacht van Assad. Opvallendste aspect is dat er geen eenheden van IS in de stad zijn; grote delen worden beheerst door andere oppositiegroepen waaronder het Al-Nusra front. Het Westen wacht af. Sommige analisten vermoeden dat de westerse coalitie afwacht tot de Russen na Afghenistan opnieuw vastlopen in een instabiel Islamitisch land. Terug naar boven

Zo bouwde Filippo Brunelleschi in 1420 de grote koepel van de kathedraal van Florence

Donderdag 15-10-2015

In de 15e eeuw wist men in Florence niet meer hoe een grote koepel te bouwen voor de kathedraal, de Santa Maria del Fiore, een prestigieuze basiliek die paste bij de machtige stadsstaat. In 1296 begon de bouw die met tussenpozen bijna anderhalve eeuw zou duren. Aan het begin van de 15e eeuw was de kathedraal gereed, maar er was geen koepel. De kennis van het bouwen van een koepel zoals die van het Romeinse Pantheon, gebouwd in de 2e eeuw, was verloren gegaan in de Middeleeuwen. In de dark ages ging onder de druk van kark en religie wel meer verloren. 'SAPIENTIAM SAPIENTUM PERDAM' ofwel 'Ik zal de wijsheid van de wijzen vernietigen', zei de kerkvader Thomas van Aquino. Ik schreef er vaker over, zie hier in 2008 en vooral hier in 2009, naar aanleiding van het prachtige boek 'The Closing of the Western Mind. The Rise of Faith and the Fall of Reason' van Charles Freeman (Vintage books, 2005). De wetenschap van de klassieken overleefde al die tijd in Arabische bibliotheken en kenniscentra.

Architecten in Florence bedachten onder meer de bizarre truc om een enorme hoop zand in de kathedraal op te richten, met heel veel munten erin. Ondersteund door het zand kon de koepel geconstrueerd worden, waarna de arme mensen op zoek naar munten de zandberg zouden weggraven. Of het een apocrief verhaal was, weet ik niet. De architect Filippo Brunelleschi, van oorsprong een goudsmid, wist wél wat te doen. Hij ging naar Rome en onderzocht de grote koepel van het Pantheon en andere Romeinse ruïnes zoals een 10,7 meter brede koepel in de Domus Aurea, het huis van keizer Nero. Op basis van die studies ontwikkelde hij een gewaagde methode die gebruik maakte van een soort schillen of 'schalen'. Een binnen- en een buitenschaal met een houten raamconstructie ertussen (zie plaatje hierboven) om de zaak in verband te houden. In 1416 of 1417 keerde hij er mee terug naar Florence en aldus werd de beroemde koepel gebouwd, die er vandaag de dag nog is.

Of Brunelleschi intussen het klassieke werk 'De Architectura' van de Romeinse architect Vitruvius kende, weten we niet zeker. Die leefde van ca. 85 tot 20 vChr. Zijn meesterwerk is de enige bewaarde klassieke bron over de oude architectuur. Het werd in 1416 herontdekt in de bibliotheek van een klooster in het Zwitserse Sankt Gallen. Vitruvius schreef in het Grieks en pas in 1511 verscheen de eerste vertaling in het Latijn.

In elk geval gaven Brunelleschi's onderzoek in Rome en de vondst van Vitruvius' boek een belangrijke impuls tot de opkomst van de Renaissance in de architectuur. De Renaissance beoogde de wedergeboorte van de idealen en vormen uit de klassieke Oudheid in kunst, wetenschap en cultuur, na het verval in de Middeleeuwen. Sindsdien is de koepel niet meer weggeweest in de bouwkunst. Ook bij beroemde moskeeën zoals de Blauwe Moskee in Istanboel. Die werd in 1616 gebouwd als moslim-tegenwicht tegen de christelijke Oostromeinse Haghia Sophia, een koepelbasiliek uit 537 AD. Andere beroemde koepels werden vanaf de 16e eeuw gebouwd in India (Taj Mahal, 1653), Parijs (Hôtel des Invalides, 1708), Londen (St Paul's Cathedral, 1708), Washington (Capitool, 1850) en opnieuw Londen (Millennium Dome, 2000) in ons land bouwde men veel koepelgevangenissen, zoals in Breda (1882), Arnhem (1886) en Haarlem (1899).

Ik realiseer me eigenlijk nu pas dat de koepelvorm van de Romeinen tijdens de donkere Middeleeuwen vooral door de architecten van de Islam werd doorgezet. De koepel is een iconisch element van de moskee. Eén van de oudste moskeeën ter wereld is de Omajjadenmoskee van Damascus, die al in 706 -715 werd gebouwd op de plaats van een eerdere christelijke basiliek. Die had waarschijnlijk ook een koepelvorm. Men denkt zelfs dat de basiliek afwisselend door christenen en moslims werd gebruikt. Overigens was deze kerk gebouwd op de plaats van een heidense Romeinse tempel voor de god Jupiter, en daar weer voor was hier een Assyrisch heiligdom. De vorm is in wezen niets anders dan een overkapte hof met een zuilengalerij langs de vier randen. Ze zou gemodelleerd zijn op het huis van de profeet Mohammed in Medina. De techniek van de overkapping, de koepelvorm, werd van de christelijke basiliek overgenomen. Byzantijnse (= Oost-Romeinse) vaklieden hielpen bij de bouw van de moskee. Kortom: religies ontlenen veel vormen aan eerdere godsdiensten. Waarom zijn we niet in die moskee geweest toen we in september 2010 in Damascus waren? Ik herinner me dat ik er te ziek voor was. Eerder waren we wel in de Omajjadenmoskee in Aleppo, die nu in puin schijnt te liggen. Die is vrijwel even oud, hij dateert van 710 - 715. Zeven eeuwen later moest in Europa de Florentijn Brunelleschi de techniek opnieuw uitvinden.

Het bovenstaande schreef ik naar aanleiding van het eerste college 'Verdieping I - Meesterwerken' van de KLU, dat ik gistermiddag volgde. Het is vandaag een erg sombere dag met natte kou en regen. Een dag om binnen te blijven. Ook vandaag worden Iraanse troepen massaal in Latakia, Syrië, ingevlogen. De nieuwste ronde van de eeuwenoude strijd tussen Shia (Assad, Hezbollah in Libanon, Iran en de regering in Irak) en de Sunna (IS, Saoedie-Arabië, Al-Nusra en Tsjetsjenen) gaat in. De Russen, die er niets mee te maken hebben maar denken via de redding van Assad nieuwe invloed in het Midden-Oosten te verwerven, zullen zich er de vingers gevoelig aan kunnen branden. Want wie zich tussen vechtende religieuze dwazen begeeft....  Dwazen die gek genoeg zijn - ja, niets liever willen - om van een regionaal conflict een wereldbrand te maken. Iran kiest juist dit moment, vlak voor zijn inzet in Syrië, om bekend te maken dat het ondergrondse raketbases bezit met arsenalen vol nieuwe middellange afstandsraketten, die ondermeer Israël en Amerikaanse bases in het Midden-Oosten zouden kunnen treffen. Ze kunnen nogal aanvoudig van een nucleaire lading worden voorzien. Terug naar boven

Vanmorgen vroeg in de haven.

Vrijdag 16-10-2015

Waterkou heerst op de stadwallen vanmorgen. We lopen onze halve wallenloop in winterjas met de handen diep in de zakken, nog in het halfdonker. Zo laat nog donker! Maar de wintertijd is nog niet ingegaan; dan komt de dageraad weer een uur vroeger, een verandering waar ik altijd meer moeite mee heb dan de ingang van de zomertijd eind maart. De kastanjes en platanen op de wal hebben het meeste blad nog niet laten vallen. Nadert het winterseizoen altijd zo somber? Ik herinner met lichter en vrolijker oktobers. Oktobers met licht van koper of oud goud, warm en aangenaam. De wijnmaand.

Ik voer vandaag niks uit en speel urenlang Skyrim. De vooruitgang die ik in het spel maak is bevredigend. Is het erg? Nou, neu... Wel ruim ik een map CD's van de boot op, stop ze netjes in hun doosjes terug. Ans doet boodschappen en gaat bij een vriendin in de stad langs. Het begint zactjes te regenen.

Het verwachte grote offensief van de nieuwe coalitie Iran-Rusland- Assad-Hezbollah op Aleppo is begonnen. Het is niet gericht tegen Islamitische Staat maar tegen het aan Al-Qaida gelieerde Al-Nusra en de Islamitische groep Ahrar al-Sham. Oppositiegroepen melden tientallen burgerdoden. De USA en haar bondgenoten hebben de wapenleveranties aan de rebellengroepen opgevoerd. 'Een feitelijke oorlog-by-proxy ontvouwt zich zo in Syrië, waarbij Russisch oorlogstuig in handen van pro-regime strijders wordt opgeblazen door Amerikaanse wapens in handen van rebellen', schrijft De Volkskrant. Inderdaad, het doet denken aan de conflicten tussen de supermachten uit de tijd van de Koude Oorlog, die zich op allerlei zijtonelen afspeelden: zoals Zuidoost-Azië dn Angola, om er twee te noemen.  Terug naar boven

Sterrenkaart van de lokatie van KIC 8462852 noordoost van NGC 6866 ofwel Tabby's Star, tussen de heldere sterren Deneb en Rukh.

Zaterdag 17-10-2015

'Mysterieuze ster stelt astronomen voor een raadsel.' Hè? Ik kijk gisteravond laat verbaasd naar een kopregel op Astronieuws. Wat is er aan de hand? De planetenjager Kepler heeft vorige maand een ongewone lichtcurve gemeten bij de ster KIC 8462852, die op 14800 lichtjaren afstand van ons staat bij het sterrenbeeld Cygnus (Zwaan) en ook wel Tabby's Star wordt genoemd. Tabby is Engels voor 'cypers', zoals bij katten. De naam lijkt me te referen aan die rare lichtcurve. Sinds de registratie van de opmerkelijke lichtcurve noemt men hem ook wel de WTF-star (inderdaad: What The F...!) Snel sla ik het oorspronkelijke artikel op van een groep op Yale University (PDF) onder leiding van de postdoc Tabetha Boyajian.

Exoplaneten die regelmatig voor de ster langskomen waar ze een baan omheen volgen, nemen bij iedere passage wat sterlicht weg. De Kepler-satelliet is bezig het licht van bijna 200.000 sterren te meten in het sterrenbeeld Zwaan. De passage van een exoplaneet voor zijn ster geeft een typisch patroon, dat de satelliet meet. Een klein deel van het sterlicht valt even weg. Voor de analyse van de enorme hoeveelheid data van de honderduizenden sterren doet men een beroep op burgers, die met hun privécomputers deelnemen aan het programma Planet Hunters. Op die manier heeft alleen Kepler al sinds 2009 al meer dan duizend exoplaneten ontdekt. In 2011 meldden verschillende amateur-onderzoekers vreemde lichtcurves van een bepaalde ster, geheel anders dan de gebruikelijke curve bij de passage van een exoplaneet. Nadere analyse toonde een massale verduistering van het sterlicht, zeker 80%. Dat was overigens wel vaker gezien. Het leek veroorzaakt te worden door de dichte accretieschijf van stof, puin en gas die als regel rond een jonge ster cirkelt, het begin van planeetvorming. Maar KIC 8462852 is geen jonge ster! De dichte accretieschijf had allang weg moeten zijn, opgehoopt en geconcentreerd in planeten of door de zwaartekracht neergeslagen op de ster. De schijf die de meeste fotonen van de ster tegenhoudt, moet dus van recente datum zijn.

Een stofschijf zendt sterke infraroodstraling uit. Die vond men hier niet. De groep onder leiding van Boyajian wist verschillende verklaringen uit te sluiten, zoals verstoringen in de waarnemingsgegevens, scherven die resteren van ingevangen asteroïden of andere inslagen zoals bij het ontstaan van onze maan. Die vond men ook niet. De enige overblijvende mogelijkheid is een ingevangen kometenwolk tijdens een bijna-botsing met een andere ster. Hoewel dat een zeldzaam fenomeen is komt het soms voor omdat het heelal al zo oud is. In meer dan tien miljard jaar kan alles gebeuren. Maar in dit geval is de stofschijf van zeer recente datum, dus was er in kosmisch opzicht nauwelijks tijd voor. Wat kan het dan wel zijn?

De speculaties brandden los. In haar artikel gaat Boyajian daar niet op in, maar in een interview zegt ze dat er ook 'andere verklaringen' zijn. Het fenomeen is zó ongewoon dat het haast wel moet gaan om een artefact, iets kunstmatigs, een megastructuur aangelegd door een buitenaardse beschaving, wie weet wel een grote zwerm zonnepanelen waarmee energie wordt opgewekt. Vergezocht? Nee, het idee is ook wel eens geopperd om onze eigen energieprobleem op te lossen. SETI, het instituut voor onderzoek naar buitenaardse intelligentie, heeft altijd gezegd dat men moet zoeken naar enorme technologische artefacten die om andere sterren draaien. Een astronoom van Penn State University, Jason Wright, zal er binnnenkort over publiceren. 'Aliens should always be the very last hypothesis you consider, but this looked like something you would expect an alien civilization to build', zegt hij erover. Natuurlijk zal het onderzoek zich de komende tijd op KIC 8462852 concentreren.

Het zou de grootste ontdekking van de mensheid zijn sinds die van het evolutiebeginsel door Darwin. Groter nog, vind ik, en met een enorme impact. We zijn vast niet alleen in de kosmos. De oplossing van de beroemde Fermi-paradox uit 1950 is misschien nabij. In ons universum is het ontstaan van leven onvermijdelijk, ik schreef dat hier in 2006 al. Spannende tijden! De vraag is vervolgens wáárom ons heelal er zo geschikt voor is. Het bekende antwoord: dat er anders niemand was om het te constateren, is een cirkelredenering. Een mega-ontdekking die onze geschiedenis zal veranderen ligt vlakbij, lijkt het. Hoewel.... directe gevolgen zullen er niet zijn, contact is onmogelijk, signalen die reizen met bijna de lichtsnelheid doen er 1500 jaar over om de ster te bereiken en het antwoord komt op zijn vroegst over 3000 jaar. Ik vrees dus dat niemand in Syrië of elders in de wereld er een schot minder om zal lossen.

Droog en wat minder koud vandaag. We doen onze plicht en putten ons uit met anderhalf uur fitness aan de A15. 's Middags snel boodschapje in de stad. We kijken even aan boord: alles is in orde.

De verwijdering van twee schilderijen van de Gorcumse kunstenaar en musicus Izak Boom uit het Beatrixziekenhuis, waar ik eerder op deze plaats erg verbaasd over was, is door directie ongedaan gemaakt. Terecht uiteraard. Ze hangen weer op hun plaats in de tijdelijke expositie op de begane grond tot eind december. Laat ik er verder niets over zeggen. Terug naar boven

Gisteren waren we even aan boord.

Zondag 18-10-2015

De hemel is vanmorgen onbewolkt. De zon gaat nog schuil achter de huizen van de Kriekenmarkt. Vroege joggers rennen over het voetgangersbrugje langs. Opeens dringt er mist binnen, snel en geruisloos, het is er in een paar seconden. Oorzaak: hoge vochtigheidsgraad en een temperatuur (circa 3 graden) onder het dauwpunt. De mist komt niet van elders binnen, het ontstaat ter plekke. Omdat de zon nog achter de huizen staat, warmt hij de lucht boven de haven nog niet op. Die lucht is verzadigd van waterdamp en koelt verder af, zakt onder het dauwpunt waardoor de waterdamp condenseert in de vorm van fijne druppeltjes. Mist. Zodra de zon boven de huizen uit rijst, zal de lucht opwarmen en de mist verdwijnen. Inderdaad, om tien uur valt het zonlicht over de haven en is de mist weg.

Tegen de middag is de hemel helemaal bewolkt. Lazy sunday. Lezen en Skyrim. 's Middags luister ik naar de radiopremière van Scheherazade, niet van Rimsky-Korsakov, maar het nieuwe (2e) vioolconcert van de Amerikaanse minimalistische componist John Adams. Het 1e van 1993 heb ik op CD, een mooi werk, dus ik was nieuwsgierig naar dit nieuwe vioolconcert. Het beleefde in maart van dit jaar in New York zijn wereldpremière. Adams noemt het vierdelige werk een dramatische symfonie voor viool en orkest. Hij schreef het voor de Amerikaans/Canadese violiste Leila Josefowicz, die het vanmiddag uitvoert met het Concertgebouworkest. The Newyorker schreef er in maart over dat het werk 'was triggered by the brutality that confronts modern women in the Middle East and elsewhere.' Met recht een dramatisch thema. Een mooie jonge vrouw met durf en persoonlijke kracht wordt opgejaagd door gelovige mannelijke islamieten, lees ik. 'Then there’s a love scene in which the imagined lover just might be another woman; the woman is tried by a group of zealous “men with beards”; and, in the conclusion, “Escape, Flight, and Sanctuary,” the woman may or may not have evaded the clutches of her killers.' Afgezien daarvan blijkt het ook een mooi stuk. Het is nog niet eens op CD uitgebracht, maar je kunt de laatste twee delen hier op YouTube horen.

Over nieuwe muziek gesproken. Van mijn jongste zoon Bas ontvang ik ook muziek, een stuk voor klein ensemble met veel improvisatie en live audio manipulatie. 'Het laatste grootschalige wat ik gedaan/gemaakt heb', zegt hij. Het duurt inderdaad ruim 25 minuten en is een stuk met sombere klankkleuren en wat ik ervaar als nachtelijke woudgeluiden. Vol van een naamloos onheil, een beetje een Skyrim-sfeer, als het ware. Verderop denk je stemmen te horen. Intrigerend. De naam is 'Titels bedenken is niet mijn sterkste kant'. Die kan je maar één keer gebruiken (of je zet er steeds een oplopend getal achter). Wie het wil beluisteren kan hier terecht. Terug naar boven

Artist's impression van een Dyson Ring, door een buitenaardse technologische beschaving gebouwd om een ster. Nemen we zoiets waar bij ster KIC 8462852?

Maandag 19-10-2015

Even wat correcties op mijn post van eergisteren over het vreemde lichtpatroon van ster KIC 8462852 bij het sterrenbeeld Zwaan. De mate van de periodieke verduistering bedraagt niet 80%, maar maximaal 22%. Dat is overigens op zich ongebruikelijk veel, normaliter is het niet meer dan 1%, bijvoorbeeld bij een passage van een planeet van de grootte van Jupiter. Geen andere ster leverde zulke vreemde gegevens op. Een planeetpassage veroorzaakt een (geringe) symmetrische verduistering, maar hier kwam het volle licht sneller terug dan het partieel afgedekt werd. Dat gebeurde in het voorjaar van 2011 (15%) en opnieuw in 2013 (22%) met verschillende andere korte flakkeringen.

De verduisteringen zijn dus veel groter dan bij de passage van het grootste planeettype. Het zou een andere ster kunnen zijn, maar een ster geeft licht. De passage in april van dit jaar werd niet gezien; kennelijk was de Kepler-satelliet toen niet op KIC 8462852 gericht. De volgende verduistering is in mei 2017; men wil dan al vanaf januari een radiotelescoop op KIC 8462852 richten om niets te missen.

In 1959 theoretiseerde de atrofysicus Freeman Dyson over mogelijkheden om de enorme hoeveelheden energie af te tappen, die een ster uitstraalt. Een ster is immers niets anders dan een enorme kernfusiereactor. Naar zijn opvatting zou iedere intelligente beschaving vroeg of laat overgaan tot het bouwen van een megastructuur van bijvoorbeeld zonnecollectoren of zelfs habitats, woonplaatsen, in een schil rond zijn ster. Dat zou een logische stap zijn voor een  technologische samenleving. Men zou een duizelingwekkende hoeveelheid energie aan de ster kunnen ontrekken. Het concept heet de Dyson Sphere. Dat is geen solide schil, want die zou onvoldoende stabiel zijn door het enorme zwaartekrachtveld, maar met een groot aantal losse elementen zoals zonnepanelen die in verschillende banen om de zon circuleren, kan het wel. Dat heet een Dyson Swarm. Zo zijn er nog wel meer varianten uitgedacht, zoals ringen, lees er hier een artikel over. De verzamelde energie kan draadloos naar een bewoonde planeet gestraald worden, waar hij wordt opgevangen.

Dyson voorspelde dat de periodieke onderbreking van zonlicht en andere electromagnetische straling door enige vorm van Dyson Sphere, Swarm of Ring bij een ster groot genoeg is om door ons op grote afstanden te worden opgemerkt. In het geval van KIC 8462852 gaat het er bij nieuwe waarnemingen vooral om de vraag of de verduistering een regelmatig patroon kent en of er infrarode strooistraling van de ster afkomt, die een Dyson Sphere zou verliezen. Die nam men tot dusver niet waar. Als de resultaten van de waarnemingen over anderhalf jaar aan die twee voorwaarden voldoen, dan is er enige reële kans dat we een buitenaardse beschaving hebben ontdekt. Dat is nog geen contact. Een bericht heen en antwoord terug kosten met de lichtsnelheid samen bijna 3000 jaar.

Vanmorgen is het grijs bewolkt. Het is niet zo koud meer. We lopen onze halve wallenloop (om de west) en aansluitend halen we verse vis op de maandagochtenmarkt. Vandaag wordt mijn dochter Floor 37. Serieus op weg naar de 40, waar blijft de tijd? Ik bel haar om te feliciteren; ze zit met haar man Pijke dit weekeinde in Berlijn. Verder niets te melden. 's Middags komen Tessa en Vajèn op de thee. Terug naar boven

Volkspetionnement tegen de plaatsing van kruisraketten. Lubbers en Sienie Strikwerda 27 oktober 1987 (foto ANP-archief)

Dinsdag 20-10-2015

Gisteravond laat met fascinatie gekeken naar een prima extra uitzending van Andere Tijden over de drie kabinetten Lubbers (1982 - 1994). Het is natuurlijk een periode die voor mensen van mijn generatie belangrijk was. Het was de tijd van de demonstraties en het volkspetionnement tegen de plaatsing van kruisraketten in Nederland. Ik herinner me de knagende twijfel of ik zou deelnemen aan de grote demonstratie in Den Haag op 29 oktober 1983 tegen het NAVO-dubbelbesluit en de ermee verbonden plaatsing van die raketten onder andere in Nederland. Natuurlijk was ik nog altijd links en tegen, maar met twijfel. Waarom moest de Sovjet-Unie zo nodig haar toch al zo enorme nucleaire arsenaal uitbreiden met SS-20 raketten? Daarmee kon men voortaan met chirurgische precisie vrijwel alle NAVO-bases en wapenopslagplaatsen in West-Europa uitschakelen. De NAVO-reactie om Europa ertegen te beschermen leek me niet onlogisch, temeer waar het dubbelbesluit tevens een aanbod bevatte voor onderhandelingen over nucleaire ontwapening. Uiteindelijk liepen al mijn vrienden en linkse kornuiten mee in de massale protestdemonstratie, maar ik niet. De Utrechtse linkse scene was ik ontgroeid, gescheiden en woonde op mijn eentje in het Betuwedorpje Deil. Daar zag ik de beelden op de televisie en dacht aan vroeger toen alles veel eenvoudiger was.

Lubbers was destijds premier van zijn 1e kabinet (CDA, VVD). De VVD was voor plaatsing, het CDA was hopeloos verdeeld. Lubbers bedacht een listige uitweg. Hij drukte een voorwaardelijk besluit door: Nederland zou kruisraketten plaatsen indien de Sovjet-Unie op 1 november 1985 - dus na 2,5 jaar - méér dan de toenmalige 378 SS-20 kernraketten zou hebben gestationeerd. Het was een gok, van uitstel komt misschien wel afstel. Hij passeerde ermee de toenmalige minister Hans van den Broek van buitenlandse zaken, een partijgenoot. Geïnterviewd voor het TV-programma bleek Van den Broek er nog steeds kwaad over. De Sovjets gingen door met SS-20's. Na 2,5 jaar besloot de regering inderdaad tot plaatsing van de kruisraketten in Woensdrecht. Maar ze waren nog niet geïnstalleerd of Lubbers had geluk (en Europa ook), toen Gorbatsjov en Reagan in 1987 op IJsland een doorbraak bereikten over nucleaire ontwapening, het INF-verdrag, waardoor de plaatsing niet meer nodig was.

Vanmorgen voelde ik dat oude tijden leken te herleven, toen ik in De Volkskrant las dat Nederland voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog meedoet aan NAVO-oefeningen in het onderscheppen van zogenoemde ballistische raketten die op Europa worden afgevuurd. Die oefeningen voor de westkust van Schotland zouden terroristen moeten afschrikken, maar natuurlijk ook de Russen - en vergeet de potentiële kernmacht Iran niet! Dat land maakte pas geleden bekend dat het in ondergrondse silo's vele middellangeafstands raketten bezit.

In de aanloop naar de huidige Slag om Aleppo schoten Russische kanonneerboten vanuit de Kaspische Zee kruisraketten af op de tegenstanders van Assad. Het leidde tot meewarig gegiechel in NAVO-kringen, omdat vier van die raketten in Iran terecht kwamen, Poetins bondgenoot in de coalitie die Aleppo aanvalt. Maar daar ging het de Russen niet om, schrijft BloombergView, als ze werkelijk de tegenstanders van Assad hadden willen raken, dan lagen er voldoende marineschepen vlakbij voor de Syrische kust in de Middellandse Zee om de klus te klaren. Volgens Tobin Harshaw van Bloomberg ging het om een signaal aan de NAVO: pas op, wij hebben onze ballistische vermogens verspreid over meerdere strategische lokaties, dus ze zijn niet zo gemakkelijk uit te schakelen. 'A shot across America's bow', concludeert de auteur, 'the cruise missile launch showed rising strength, even if a few missed their targets.'

De NAVO-oefeningen bij Schotland waar onze marine aan deelneemt, maken deel uit van het raketschild dat sinds enige jaren in opbouw is en een terugkerende steen des aanstoots is in de betrekkingen met Rusland. Hoewel de NAVO zegt dat het schild bescherming moet bieden tegen raketten van jihadistische terroristen en Iran, zie je geleidelijk aan de verhoudingen tussen het Westen en Rusland polariseren. Nog steeds zijn het twee kernmachten, al vraag ik me vaak af hoelang de Russen het ook ditmaal kunnen bolwerken. Hun zieltogende economie is volledig gebaseerd op olie- en gas-inkomsten, die bij de huidige lage prijzen minder zijn dan ooit. Ook ons land maakt deel uit van de polarisatie, al staan er nu geen kruisraketten in Nederland (hoewel Lubbers twee jaar geleden lekte dat er nog steeds kernwapens liggen in Volkel). Onze marine levert met zijn fregatten de onontbeerlijke ondersteuning met speciale radarsystemen, die vroegtijdig raketten kunnen opsporen. Obama prijst ons daarvoor, maar kritische discussie kom ik nauwelijks tegen.

Weer een grijze dag. Vanmorgen regent het even maar het is droog als ik naar de prikpost op Oost rijdt, voor bloedafname ten behoeve van de diabetescontrôle. Daarna gaan we bij de huisarts langs voor onze jaarlijkse griepprik. Daarna naar het Piazza Centre voor uitvoerige boodschappen bij de Jumbo. Leuk om af en toe van supermarkt te wisselen. Je vindt soms originele dingen; dit keer biologische kippenleverworst. Lekker hoor, maar niet erg pittig. 's Middags regent het af en toe.

Een opmerkelijk initiatief. Het bekende Duitse boulevardblad Bild publiceert vandaag een selectie haatdragende teksten van Facebookgebruikers mét namen en profielfoto's duidelijk zichtbaar. 'Door naar Auschwitz en Buchenwald, daar is genoeg plaats. De ovens moeten weer worden opgewarmd' en 'Moslims zijn erger dan kakkerlakken', dat allooi. 'Herr Staatsanwalt, übernehmen Sie!', zet de krant erbij. De krant plaatste de posts zonder toestemming te hebben gevraagd. Het wonderlijke is dat Bildzeitung vroeger een leidende rol had in de hetze tegen die verdammten Ausländer. Ik zie bij ons de Telegraaf het voorbeeld van Bild nog niet volgen! Terug naar boven

Het voormalige belastingkantoor aan de Vroedschapstraat (foto Google Streetview)

Woensdag 21-10-2015

De gemeenteraad zal over een week beslissen over een voorstel van B&W om het voormalige belastingkantoor aan de Vroedschapstraat als noodopvang voor vluchtelingen in gebruik te nemen. Als de raad instemt, kunnen er voor zes tot 24 maanden maximaal driehonderd vluchtelingen worden opgevangen. De gemeente heeft 3600 omwonenden in de Lingewijk per brief op de hoogte gesteld. Protesten uit die wijk heb ik niet gehoord; misschien waren ze er niet. De eerdere optie in het leegstaande Wellantcollege bij de A15 werd door het COA afgekeurd. Het zou te veel werk kosten om dat geschikt te maken. Opluchting in de Lingewijk. Het voormalige gebouw van Jeugd & Gezin aan de Touwbaan bij het stadhuis werd ook afgekeurd. Het COA vond het te klein. Verdere informatie van de gemeente staat hier.

Veel mensen maken zich zorgen over 'de islamisering van Europa' zoals bijvoorbeeld mijn vriend Gert. R. Op Facebook waarschuwt hij er met regelmaat voor. Natuurlijk is niet te vermijden dat we merken dat er grote aantallen moslims bij ons komen wonen. In vrijwel iedere stad zijn wel een of meerdere moskeeën en door moslims gedreven groentenwinkels, kleermakerijen, kapperszaken en supermarkten. Er is soms sprake van eerwraak, gekochte kindhuwelijken en loverboys, zaken die bestreden moeten worden. Er zijn hele wijken waar moslims de meerderheid vormen. Dat is overigens al tientallen jaren aan de gang. Het leidt tot een even begrijpelijk als tijdelijk gevoel van vervreemding bij andere wijkbewoners. De samenleving verandert nu eenmaal. Maar is dat islamisering? Is onze grondwet dan veranderd? Werd soms de sharia ingevoerd? Nee natuurlijk, en het zal ook niet gebeuren.

We vergen terecht van alle vluchtelingen, dus ook van de moslims onder hen, dat ze zich aanpassen aan de normen en waarden van onze maatschappij, dat ze onze taal leren en zich inzetten voor werk en opleiding, dat ze de scheiding tussen staat en religie accepteren en dat ze integreren. Met name zullen moslims ons religieus en politiek pluralisme moeten accepteren. Dat valt ze niet licht, maar het zal moeten. Het kost tijd en het zal wrijving en opstand geven, maar nieuwe generaties zullen er steeds beter in slagen, zo gaat het altijd. Onze westerse beschaving is flexibel en sterk genoeg. Vanwege de huidige opwinding is het uitstralen van vertrouwen daarin gewenst.

De islam is geen gemakkelijke religie. De Koran bevat bepalingen dat de woorden van de Profeet volmaakt waren, verbetering is niet mogelijk en men mag er daarom niets aan veranderen. Dat verklaart de stagnatie in deze religie, zeggen de zwartkijkers zoals mijn vriend Gert. Ik denk persoonlijk dat die bepalingen eerder beoogden de posities te beschermen van de religieuze en tegelijk wereldse gezagsdragers in islamlanden. Die stonden niet toe dat eraan getornd werd. Maar waarom zien de zwartkijkers altijd over het hoofd dat verandering aan beide kanten werkt? Niet alleen onze samenleving, maar ook de moslims zullen onvermijdelijk veranderen. Dialoog kan ze helpen hun eigen noodzakelijke Verlichting door te maken.

Het christendom en de joodse religie kennen vele stromingen en afsplitsingen. Ook de islam is geen monolithisch blok, al denken veel zwartkijkers van wel. Interne machtstrijd was ook hier regel, met name bij het millenium-oude conflict tussen soenna en shia moslims, maar geloofsinhoudelijke strijd kwam eveneens vaak voor. Zo bestaat er een belangrijke richting, het Soefisme, die er één van liefde en tolerantie is. Onverzoenlijk en agressief is alleen de radicale jihadistische islam: het salafisme, een minderheid. Iedere geloofsrichting en iedere maatschappelijke beweging kent extremisten: nazi's, fascisten, anarchisten, orthodoxe christenen en fanatieke joden. Die zijn meestal gering in aantal en dat moet vooral zo blijven. Een zelfbewuste, liefdevolle en tolerante omgang met de huidige vluchtelingenstromen zal daaraan bijdragen.

Het is vandaag een drukke dag. 's Morgens anderhalf uur intensief sporten in de gym op Oost, 's middags naar het tweede college kunstgeschiedenis 'Verdieping 1 - Meesterwerken' in het Gorcums Museum met een snelle lunch tussendoor. Er valt lichte regen. Het college gaat vandaag over 'De Tuin der Lusten', de beroemde triptiek van Jeroen Bosch. Daarover morgen. Terug naar boven

God die de wereld schiep op het linker buitenpaneel van 'De Tuin der lusten' van Jeroen Bosch.

Donderdag 22-10-2015

'Delftse onderzoekers: Einsteins theorie ontkracht', schrijft de NOS. De media bakken er weer wat van. Er is in Delft helemaal geen theorie van Einstein ontkracht, maar er werd met succes een door hem voorgesteld gedachtenexperiment uitgevoerd en niet eens voor de eerste keer. Het beroemde experiment Einstein, Podolsky, Rosen (EPR) werd door de drie fysici in 1935 uitgedacht uit onvrede over de quantummechanica. Het toeval en de fundamentele onzekerheden in die theorie bevielen de drie fysici niet. God dobbelt niet, zei Einstein, en bovendien kan niets sneller dan het licht reizen. Het experiment bestaat uit het scheiden van quantummechanisch verstrengelde deeltjes, die daarna toch informatie over hun toestand aan elkaar blijven doorgeven, sneller dan het licht. Ik heb op dit blog verschillende malen erover geschreven, ondermeer in 2009 en in 2014. Toen was er al niks nieuws onder de zon. Voor het gedachtenexperiment werd in de jaren 50 en 60 door David Bohm en John Bell een praktisch uitvoerbare opzet bedacht. Vanaf het begin van de jaren 80 vonden de testen plaats, het eerst in Frankrijk. Het enige dat Delft nu oplevert is dat de allerlaatste twijfel werd weggenomen. De twee verstrengelde deeltjes (electronen) waren 1,3 kilometer van elkaar verwijderd. Je ziet: hun mediadeskundige weet hoe je zoiets aan de man moet brengen.

Sombere, grijze dag. Uitgeverij Prometheus zal mijn Jansen Steur manuscript niet publiceren, mailen ze, zonder reden te noemen. Dat hadden ze ook niet beloofd. 'Aangezien wij dagelijks tientallen manuscripten binnen krijgen, is het voor ons niet mogelijk deze beslissing nader toe te lichten.' Ruim tien uitgevers moeten nog reageren.

Gisteren bespreekt docent Hanneke Lenders in haar KLU-cursus 'Verdieping 1 - Meesterwerken' het beroemde drieluik "De tuin der lusten' van Jeroen Bosch. Daar kan ik wel duizenden uren over praten, zegt ze. Het is met al zijn merkwaardige details een intrigerend schilderij. Ik herinnerde me de twee panelen aan de buitenkant niet (zie hieronder). Toch moet ik ze eens gezien hebben. Je ziet een sferisch visioen, een zwart/wit afbeelding van de wereld die een curieuze tweeslachtigheid heeft: een platte wereld in een bol. Nergens zijn mensen of dieren te zien, alleen rare stekelige planten. Er hangen donkere wolken boven de wereld, rondom is water. In de linker bovenhoek (rode cirkel) zweeft God boven de aarde. Naast hem staat de tekst: 'Ipse dixit et facta sunt. Ipse mandavit et creata sunt.' Dat is een regel uit Psalm 33:9 die in vertaling luidt: 'Hij sprak en het was er. Hij gebood en zij waren geschapen.' De panelen zouden de derde dag van de schepping volgens Genesis verbeelden. Op die dag 'liet God het water samenvloeien. Het droge noemde hij aarde, het samengestroomde water noemde hij zee. Voorts liet God zaadvormende planten en bomen ontkiemen.' Inderdaad is er nog geen mens of dier te zien.

Alleen al naar die twee panelen kun je lang kijken. De opvatting dat de aarde rond is, was nog geen gemeengoed rond AD 1500. Vandaar die merkwaardige mengvorm? Columbus had nog maar pas Amerika ontdekt en was niet over de rand gevallen. Hoe snel ging het nieuws rond aan het eind van de 15e eeuw? Over de rand van de wereld vallen is in Bosch' weergave niet mogelijk, want de bol die dat verhindert lijkt van glas. Dat dwingt je om rond de platte wereld te varen en tenslotte op je uitgangspunt terug te keren. Niet totaal onlogisch.

Het concept van een bolvormige aarde komt van de Griek Pythagoras maar, hoewel ook Plato en Aristoteles het onderschreven, vond het geen grote aanhang. De platte aarde was meer in overeenstemming met ieders directe ervaring. Tot na de vroege Middeleeuwen werd dat idee door veel mensen aangehangen, maar in de tijd van Bosch was de wetenschappelijke consensus al dat de aarde een bol was. Wat het volk toen precies geloofde weten we niet.

Vanmiddag is het droog. Toch komen we de deur niet uit. Ik kleed me zelfs niet eens aan en ben de hele dag in mijn studeerkamer lekker verdiept in boeken en muziek. Ik luister geboeid naar Mozarts strijkkwartet in C KV 157, vooral het melancholieke Andante. Dat is in mineur. Hij componeerde het toen hij 17 was, eind 1773/begin 1774, in Milaan. Prachtige muziek.

Later lees ik van het overlijden van Willem Aantjes (92). Een tragische figuur door zijn verzwegen oorlogsverleden. De zeer ijdele historicus Lou de Jong zag in 1978 de kans schoon om in de media te schitteren en nagelde hem op televisie meedogenloos aan het kruis. Het was niet om aan te zien, herinner ik me, ik keek er met gemengde gevoelens naar. Met de beschuldiging dat Aantjes lid was geweest van de Waffen SS en kampbewaker, zat De Jong fout. Dat bleek later, maar Aantjes trad terug als lid van de Tweede Kamer. Hij mocht nog voorzitter van de Kampeerraad worden. Aantjes was een geïnspireerd politicus die - anders dan het huidige CDA - streed voor rechtvaardigheid en solidariteit. Hij sloeg mede de brug naar de PvdA. Zijn 'Bergrede' bij de oprichting van het CDA in 1975 werd beroemd. Verwijzend naar de bekende bijbeltekst in Mattheüs 25:35 zei hij: 'De hongerigen worden niet gevoed. Zij sterven als ratten. [..] De dorstigen worden niet gelaafd. Zij worden aan hun lot overgelaten. [..]En de vreemdelingen worden niet gehuisvest. Zij worden gediscrimineerd en uitgewezen.' Die inspiratie is bij het huidige CDA onder Buma flink zoek geraakt. Terug naar boven

Hurricane Patricia. Foto van The Weather Channel

Vrijdag 23-10-2015

Een even bewolkte dag als gisteren. We komen traag op gang, ontbijten laat en alsof we dat willen compenseren lopen we in straf tempo onze halve wallenloop, ondanks dat het pad hier en daar glibberig is van gevallen bladeren. We keren heelhuids terug. AD/Rivierenland bericht over bezorgdheid in de Gildenwijk over de noodopvang van 300 vluchtelingen in het voormalige belastingkantoor. Dezelfde NIMBY-geluiden als elders, overigens zonder gescheld of racisme: 'Vluchtelingen helpen is goed, maar niet hier. Je weet niet wie je binnen haalt.' Een ander vindt het 'gewoon gevaarlijk'. 'Wat moeten ze hier de hele dag doen? Wat als ze zich vervelen? Gaan ze dan ook ruzie maken of kinderen lastigvallen?' Er is bij het AD een filmpje waarop je wat ziet van het interieur van het gebouw. Het ziet er heel geschikt uit.

Bas mailt een link naar YouTube, waar een nieuw stuk van drie minuten van hem opstaat. Ik luister ernaar en hoor vooral slagwerk in een lastig ritme. Je ziet een onduidelijk filmpje van een man met een snavel. Hm.

In het Gastenboek reageert Gert R. uitvoerig op mijn blogpost van eergisteren over islamisering en de opvang van vluchtelingen. Ik schrijf een korte reactie; het is moeilijk om het beknopt te houden, maar het meeste schreef ik al in die blogpost. Afshin Ellian sombert vandaag in Elsevier: 'Als chaos in EU aanhoudt, zijn de ergste scenario's niet uit te sluiten.' Chaos en wanorde bedreigen de democratie, zegt hij. 'Dat wordt door mijn linkse vrienden onderschat.' Voor mijn gevoel gaat het in zijn algemeen tamelijk ordelijk. Natuurlijk stranden duizenden in kou en regen voor de grenzen van Balkanlanden, natuurlijk scheppen kwalijke politici in die landen een stupide dominoeffect, maar ik vind dat de vluchtelingen zich ondanks alle nodeloze vertraging en de agressie van neo-nazi's en andere schreeuwers, opvallend mak gedragen. Of dat zo zal blijven? De stroom houdt niet op en schijnt zelfs toe te nemen. De afgelopen vijf dagen kwam er een recordaantal van 48.000 vluchtelingen in Griekenland aan.

Ondertussen wordt Mexico bedreigd door 'de grootste orkaan ooit.' Volgens het Amerikaanse weerstation The Weather Channel is het zelfs de krachtigste orkaan ooit gemeten, met windsnelheden van dik 320 kilometer per uur (foto hierboven). De orkaan kwam razendsnel op; gisteren was het niet meer dan een tamelijk zwakke tropische storm. De orkaan Joaquin voor de Amerikaanse oostkust was eerder deze maand ook al zo'n zware. Hij bleef gelukkig op de oceaan, maar bracht in zijn staart 'de zwaarste regenval in duizend jaar' in de staat South Carolina. Dat kostte vijf doden, maar als Patricia aan land komt kan het om duizenden slachtoffers gaan. Wat moeten we meer vrezen? De huidige massale volksverhuizing of de toenemende gevolgen van de opwarming van de aarde? Ik denk het laatste, hoewel de wereld - en de EU - op beide niet het begin van een adequaat antwoord heeft.

Als we de uitstoot van broeikasgassen niet weten te stoppen dan zullen zeespiegelstijging, stormvloeden en bodemverzilting binnen honderd jaar het noodzakelijk maken delen van ons land prijs te geven. Zelfs nieuwe en grotere Deltawerken zullen niet verhinderen dat bijvoorbeeld Noord-Holland en Zeeland geëvacueerd moeten worden. Dat beschrijft Peter D. Ward in 'The Flooded Earth' (Basic Books, 2010). De bevolking van Nederland zal tegen die tijd circa 20 miljoen bedragen en miljoenen mensen zullen huis en haard in de Randstad al dan niet onder dwang moeten verlaten. Dan zullen wij de vluchtelingen zijn, massaal op zoek naar hogere gebieden. 'But no country (in Europe) has yet offered to relocate any of Holland's citizen', schrijft Ward. Tja, en wat nu? Weet je wat ik ga doen? Ik ga maar eens naar Heukelum om wijn te halen bij mijn vriend Inge. Terug naar boven

Van de week nog even aan boord geweest.

Zaterdag 24-10-2015

Gisteravond kijken we, sinds Ans' kleindochter Nikita eraan mee doet, naar The Voice of Holland. De kracht zit duidelijk in de voortdurende herhaling van het format; alles geschiedt in dezelfde volgorde: introductie van de kandidaat en diens familie, de lange donkere gang naar het podium, de kandidaat eenzaam op het podium, zingen, stoelen met de 'coaches', draaien ze? Eén van de kandidaten zingt een mooi, ingetogen lied over liefdesverdriet. Die zal wel winnen, denk je, maar geen van de stoelen draait. Ze draaien in het algemeen wel voor kandidaten die zacht beginnen en binnen een kwart minuut uithalen en schreeuwen. Drama binnen de beschikbare anderhalve minuut brengen, dat zal het zijn. Gisteravond is het de laatste van de blind auditions. Volgende week beginnen de battles. Kleinkind Nikita komt over veertien dagen aan de beurt.

(Vandaag vind ik dat liedje over liefdesverdriet. Het heet 'Not over you' en het is van ene Gavin deGraw. Hier de tekst en hier de vertolking).

Vanmorgen blijkt orkaan Patricia te zijn afgenomen tot eentje van kracht 4 of zelfs 2. In het kustgebergte van de Mexicaanse westkust verloor ze veel van haar kracht. Aan land veroorzaken de grote hoeveelheden regen aardverschuivingen en overstromingen, maar doden worden niet gemeld. Vooral verontrustend was de snelle ontwikkeling van de orkaan; boven het warme zeewater groeide hij binnen een dag uit tot de zwaarste categorie. De oorzaak ervan zoekt men in de krachtige El Niño, waardoor het zeewater aan de oostkant van de Stille Oceaan 4 graden warmer is dan anders. Op een klimaatconferentie in Bonn ter voorbereiding van de beslissende UN-klimaatconferentie in Parijs (begin december) deed de Mexicaanse afgevaardigde een emotionele oproep om tot een accoord te komen.

'Asielzoekers zullen blijven komen, velen van hen gaan niet meer weg, en Nederland kan het aan hen op te vangen', zegt PvdA-leider Samsom vanmorgen in De Volkskrant. 'Wir schaffen das', maar met beperkingen. Hij denkt dat 'de grote, stille meerderheid' van de Nederlanders asielzoekers fatsoenlijk wil opvangen, maar tevens wil dat hun aantal 'overzichtelijk' blijft. Tegelijk wil Samsom de buitengrens van Europa verstevigen. Hij sluit in wezen aan bij het standpunt dat Paul Scheffer, hoogleraar Europese Studies en prominent partijlid, gisteravond in een uitstekend essay in de NRC onder de titel 'De exodus en ons geweten' verdedigde. In dat stuk ontrafelt hij op een rustige manier de vier belangrijkste argumenten voor grenzeloze opvang. Daar heb je wat aan. Ik beveel iedereen lezing van dit stuk aan; daarom kun je met de knop onderaan deze blogpost downloaden.

'Als mensen met een liberale houding niet over grenzen willen nadenken, dan trekken uiteindelijk mensen met een autoritaire inslag die grenzen', schijft Scheffer. Dat denk ik ook, we kunnen die waarschijnlijkheid niet negeren door alleen maar onze handen schoon te houden. Velen hopen stiekem dat de vluchtelingenstroom over afzienbare tijd zal stoppen, we moeten het uitzitten zodat met een gevoel van opluchting ons schone geweten intact kan blijven, maar gelet op de ring van probleemstaten om ons heen, zowel in het Midden Oosten als in Afrika, lijkt die kans niet zo groot.

Daarna houdt Scheffer het vergrijzings-argument tegen het licht: we hebben ze nodig voor de arbeidsmarkt en de zorg in een vergrijzende samenleving. Voor de weerlegging gaat hij te kort om de bocht met een demografisch rekensommetje: als we elk jaar 300.000 vluchtelingen opnemen om de grijze druk op het huidig peil te houden, hebben we in 2050 39 miljoen inwoners. Dat is al te simpel, vind ik. Alsof er geen tussenwegen zijn! Toch zullen velen niet aan het werk komen, zelfs niet op middellange termijn (5 jaar). Dat laten de cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau zien: Somaliërs 26%, Irakezen 34%, Afghanen 42% en Iraniërs 60%. Waar ligt dat aan? Aan de werkgevers of aan de vluchtelingen zelf? De schuldvraag blijft hier in het midden.

Vaak wordt gesteld dat we de grenzen niet kunnen dichtgooien; net als water weten mensen zich altijd naar binnen te wurmen. Ik vrees dat dat waar is. Je moet bij de Europese Unie een onderscheid maken tussen binnen- en buitengrenzen. Als we de toestroom aan de buitengenzen niet reguleren zullen landen hun binnengrenzen sluiten. Dat doen sommige nu al. Dat maakt een eind aan het veelgeroemde en lucratieve 'vrije verkeer van mensen, goederen en diensten', een van de zegingen van de Unie.

Grenzeloze toestroom van vluchtelingen gaat ons vroeg of laat opbreken. Toenemende spanningen in de samenleving zullen ook hun electorale tol eisen, de PVV is in de peilingen nu al de grootste partij. Helaas. Wie dat gegeven negeert kijkt na de volgende verkiezingen mogelijk tegen een rechts-autoritair kabinet aan, dat de grenzen sluit en uit de euro en de EU wil stappen. Duivelse dilemma's! Van de week in de discussie met Gert R. dacht ik nog: als die stroom vluchtelingen ons heel veel geld gaat kosten, dan heb ik liever minder geld dan minder menselijkheid. Maar zo simpel ligt het niet, als de samenleving je vervolgens rechts passeert. Scheffer maakt in navolging van de socioloog Max Weber een onderscheid tussen de overtuigingsmoraal ('iedere vluchteling opvangen') en verantwoordelijkheidsmoraal ('de polarisatie van de samenleving tegengaan', zeg maar 'de boel bij elkaar houden'). In het laatste geval houd je rekening met de gevolgen van je beleid: spanningen, agressie en een politieke verschuiving naar autoritair rechts en Pegida. 'Radicaal rechts ziet groeikansen', stelt Jeroen Visser van middag in De Volkskrant vast. Als je daar rekening mee houdt kun je dat politiek realisme noemen, maar je vraagt je ook af of je de schreeuwers en de brandstichters er niet mee uitnodigt en stimuleert om zoveel mogelijk misbaar te maken; hoe meer geweld in gemeentehuizen en asielzoekerscentra, hoe meer de politici terugschrikken en de stroom gaan indammen.

Helaas, ik ben er nog net uit. In mijn geval is dat niet zo erg, maar een politicus komt daar niet mee weg, hij moet hic et nunc handelen en beslissingen nemen. Vanochtend grijze bewolking die de zon tegenhoudt, maar het is niet koud. Buurman Olaf heeft zijn mooie houten zeiljacht aan de kade beneden gelegd en sjouwt spullen naar zijn huis. Van de winter gaat zijn boot onderdak in Heukelum. Bij de Bavaria 37 aan de andere kant van de 3e Waterkering zijn ze bezig de zeilen te bergen. We werpen ons op anderhalf uur lichaamsbeweging in het fitnesscentrum aan de A15. Daarna boodschappen in de stad, waar ik een - hoe noem je dat? - een prostaatgenoot tegenkom. We wisselen ervaringen uit. Volhouden, concluderen we, de zaak in de gaten houden en hopen dat er de komende jaren een nieuwe therapie ontwikkeld wordt die ons zal redden als de ziekte oplaait. Hoop doet leven (stroop doet kleven). Terug naar boven

Totaal aantal inwoners in Nederland (CBS) versus aantal asielzoekers bij het COA (COA, 19-10-2015)

Zondag 25-10-2015

Wintertijd. Eer uur later uit bed, dus pseudo-vroeg, om de klokken te verzetten. De rest van de dag blijf je dat prettige gevoel houden van dat het niet opschiet. Was het altijd maar zo. Er is eerst bewolking maar al gauw trekt ze weg. Volgt een zonnige herfstdag, die nodigt tot uitgaan. Bovendien is het koopzondag. Een grote zeiltjalk schuift door de sluis en legt aan de buitenkant naast onze Dulce aan om zijn mast te laten zakken (foto hier). Veel wandelaars over de sluis. Als ik naar de boot loop is de zeiltjalk alweer vertrokken, op weg naar de winterstalling ergens op de Linge. Bij Dulce aan boord is alles in orde; het voelt er verrassend weinig vochtig. Ik neem het  doosje met electronische kaarten mee uit de navigatiehoek. Veiliger om die thuis te bewaren, hoewel de boot is afgesloten. Daarna een wandeling door de binnenstad. 's Middags komen Tessa en Vajèn op de thee. Opnieuw een hoge mast in de sluis, een scherp jacht, een Hanse 430. Onze maat en grappig, hij draait om in de havenkom en meert naast ons af (foto hier). Zo wordt de Lingehaven nog eens een zeilershaven.

Terug naar het duivelse dilemma van gisteren over de opvang van vluchtelingen. Grenzeloos of begrensd? Paul Scheffer formuleert het in zijn essay in de NRC zo: 'Onbegrensde opvang tegen de prijs van tweedeling en conflict, of begrensde opvang met een waarborg van burgerschap en sociale samenhang?' Scheffer vindt de keuze duidelijk, hij kiest voor het laatste. Opnieuw blijkt hieruit het evidente belang van xenofoob rechts en vooral ultrarechts om zoveel mogelijk kabaal te maken: hoe groter de maatschappelijke onrust, hoe pregnanter het dilemma lijkt te zijn. Maar is dat wel zo? Moeten we ons dat dilemma laten opdringen? Het is beter om gewoon eens nuchter naar de cijfers te kijken. Waarschijnlijk doen we dat te weinig. Het COA houdt ze elke dag bij, zie hier, en ik neem aan dat ze kloppen. Ontnuchterend is de eerste tabel over de bezetting van de centrale opvang vanaf 1995 tot en met 19 oktober 2015. Daar zie je pas goed hoeveel meer vluchtelingen we in de periode 1998 - 2002 opvingen - zonder veel maatschappelijke onrust. Ook de tabel hiernaast spreekt boekdelen: onze bevolking bedraagt 16.939.145 inwoners (bron:CBS), het aantal asielzoekers op dit moment bij het COA 39.940 (bron: COA, 19-10-2015). Meer van die ontnuchterende cijfers staan hier, met bronvermelding erbij. Laat Paul Scheffer zich eveneens teveel op stang jagen door luidruchtige protesten?

Over integratie. Ik denk dat het misschien wel gemakkelijker is om solidariteit, tolerantie en vrijheid - kortom de Europese waarden - uit leggen aan vluchtelingen uit Syrië dan aan de rechtse schreeuwers en brandstichters die de asielcentra bedreigen. Terug naar boven

Dulce met haar nieuwe buurman in de Lingehaven

Maandag 26-10-2015

Mooie zonovergoten herfstdag. We verleggen de obligate wallenloop om de west langs het stadhuis, want Ans moet een nieuw paspoort. Op de terugweg strijken we neer op het terras van Tax ('Eat Drink Love'), kijken naar de voorbijgangers op de maandagochtendmarkt en laten de zon ons koesteren. Naast ons zit een man op luide toon een jonge vrouw te vertellen over de rellen op de Amsterdamse Nieuwmarkt in 1975. Hij praat zo hard dat je wel moet meeluisteren. Het blijkt dat hij bij de Mobiele Eenheid zat (de 'Compagnie') die de demonstranten moest terugdringen, maar het eigenlijk met hen eens was. Aan onze andere kant praat een wat gezette man met baard en buikje tegen ook al een jonge vrouw over zijn oma, die zo vrolijk is. Alles in termen uit de psychotherapie, zoals dat ze haar leed niet op anderen projecteert. Ja, op het terras van Tax steek je heel wat op, of je wil of niet.

Terug thuis. Ik loop naar de boot. Onze nieuwe buurman heeft Hellevoetsluis als thuishaven, zie ik. Op de Dulce schroef ik de tuinkabouters met de zonnelampjes los van het frame van de zonnepanelen. Eentje brandde al niet meer; ik zet ze uit en berg ze op in de voorhut. Misschien moet ik ze dit voorjaar toch even een schilderbeurt geven. Daarna bouw ik de Lenco-TV/VHF combinatie uit en breng hem naar ons berghok. Komend voorjaar wil ik de platte televisie die we over hebben, ervoor in de plaats monteren. Groter scherm, mooier beeld. Dan moet er ook digitenne op want in Nederland heb je geen analoog tv-signaal meer. Met een simpele insteekkaart van KPN kun je meteen digitale televisie ontvangen.

Hoe hoger de geografische breedte op de wereldbol, hoe sneller de opwarming gaat. Onder de winnaars bij klimaatverandering zijn die plekken in de wereld, die nu nog ongeschikt zijn om het hele jaar door in te wonen. Het beginsel van geografische ligging wil dat de meeste van die plaatsen op het noordelijk halfrond liggen. De Amerikaanse paleontoloog Peter D. Ward schrijft in 'The Flooded Earth' (Basic Books, 2010): 'We can expect both Russia and Canada to become greater world powers.' Dat komt omdat de versnelling in de dooi van de subarctische gebieden nieuwe landarealen - de arctische en subarctische toendra's - beschikbaar maakt voor de grootscheepse verbouw van voedsel en de winning van kostbare delfstoffen. 'A rich new Russia, with the military muscle to block its borders from populations displaced by rising sea level and the ability to exploit newly emerging crop, mineral and water resources in neighboring countries, is a frightening prospect.' Volgens Ward zien we daar nu al het begin van, nu Rusland de NAVO-landen onder politieke druk zet vanwege hun afhankelijkheid van Russische olie en gasleveranties. De lange termijnambities van Poetin en zijn opvolgers. Ze zitten in klimatologisch opzicht aan de winnende kant. Hoogste tijd voor vooruitziende mensen om naar Canada te emigreren!

Gelukkig lees ik net dat onderzoekers van het ECN ontdekt hebben dat we uit enorme zeewier-farms in de Noordzee meer energie kunnen opwekken dan uit alle windmolenparken in Nederland bij elkaar. 'Zeewier is de energiebron van de toekomst!' Zetten we met zijn allen die Russen straks mooi te kakken! Alleen is tegen die tijd de helft van ons land onder water gelopen. Nou ja, nóg meer ruimte voor zeewier-farms. Terug naar boven

Zachtroze dageraad vanmorgen boven de Kriekenmarkt.

Dinsdag 27-10-2015

Vandaag een heerlijke herfstdag. Vroeg in de ochtend kleurt de hemel boven de huizen aan de Kriekenmarkt zachtroze (foto hierboven). 's Middags is het zelfs 20 graden. Ik maak een slentertocht door de binnenstad en belandt in Boekhandel De Mandarijn. Onvermijdelijk valt mijn oog op een mooi boek: het kloeke 'De jaren van Maarten van Traa' van oud-rechter Willem van Bennekom (Boom, 2015). Van Traa is typisch iemand uit mijn tijd; journalist, kamerlid en PvdA-coryfee. Hij maakte de meirevolte van Parijs 1968 nog mee. In 1997 kwam hij bij een auto-ongeval om het leven. Zo'n boek laat je niet liggen.

Ik zit vandaag toch al met mijn neus in de boeken. Er arriveert een zeer smal bundeltje kwatrijnen, eigenlijk een schriftje, uitgebracht in juni 1945. Nederland was een maand bevrijd. 'Roekeloos Request' heet het en het is nummer 1 van de Distelreeks, staat achterin. Of die reeks meer delen kent, weet ik niet, maar het ging me om een van de drie dichters in het bundeltje, Willem Hijmans (1926 - 1980) Ik kwam hem tegen in een column van Frits Abrahams in de NRC getiteld 'Vadergedicht'. Dat Vadergedicht staat in de column, een raak gedicht:

'En hoe eenzaam waren je laatste dagen,

hoe stierf met jou het kind in mij en

hoe stierven mijn kindervragen.'

(fragment)

Hijmans - ik had nog nooit van hem gehoord - leefde in Leeuwarden, waar hij in de oorlog ondergedoken zat omdat hij met zijn vrienden op het plaatselijke gymnasium een ondergronds literair krantje begon. 'Hij droomde van een schrijverschap, maar ik kon geen dichtbundel van zijn hand traceren', schrijft Abrahams. Dat is me dus wel gelukt, althans een gedeeld bundeltje. Er staan drie sombere kwatrijnen van Hijmans in, ook al over de dood. Dit is de eerste:

DODENMASKER

Een lichtstreep valt over het gipsen beeld.

Wit is de glimlach van de starre dood.

Ik huiver. Toen de man zijn leven sloot

brak in hem niets. Hij glimlacht onverdeeld.

Hijmans werkte daarna voor Het Vrije Volk en het Algemeen Handelsblad, en was later hoofdvoorlichter van het Rijksmuseum en voorlichter van het ministerie van CRM. Wie weet beschouwde hij zijn gedichten toen als een jeugdzonde. Hij overleed in 1980.

Een ander boek heb ik nog niet uit: 'MH17, de Doofpotdeal' van journalist Joost Niemöller (Van Praag, 2014). Het kwam vorig jaar uit, dus ruim voor het recente rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, maar het zet alle vragen rond de ramp helder op een rij. Want het is me ondertussen wel duidelijkheid dat ook dit laatste rapport nog veel vragen open laat. Terug naar boven

Dit rijtje luidruchtige mensen hield zich tenslotte gedeisd op de informatieavond van de gemeente in het gymnasium over de opvang van 300 vluchtelingen in de stad.

Woensdag 28-10-2015

Anders dan in Steenbergen en Purmerend verliep de informatiebijeenkomst over de opvang van 300 vluchtelingen in Gorcum rustig. Die opvang moet komen in het voormalige belastingkantoor aan de Vroedschapstraat in de Gildewijk. Uit nieuwsgierigheid liep ik gisteravond naar het Gymnasium Camphusianum, waar zich in het auditorium naar schatting ruim vijfhonderd mensen verzameld hadden. Buiten was politie, ook twee agenten te paard. Bij de ingang stonden de waarnemend burgemeester en de betrokken wethouder die iedereen een hand gaven. ('Waarnemend' omdat burgemeester Barske er de brui aan gaf; er is nog geen nieuwe). Met name was ik benieuwd of zich leden van de Nederlandse Volks Unie zouden manifesteren. Er waren deze week berichten dat deze beweging probeert te profiteren van dergelijke avonden.

Ik haalde een kop koffie en zocht een plekje aan de zijkant van de zaal. Bovenaan stond inderdaad een rijtje luidruchtige lieden (foto hierboven). 'Weg met de kakkerlakken!', probeerde er eentje. Een agente in uniform kwam bij ze staan. Uiteindelijk hielden ze zich gedeisd toen de burgemeester ze geen kans gaf. Applaus in de zaal. Het gemeentebestuur had de regie slim aangepakt door na drie korte inleidingen geen plenair debat te houden. Geen kans op verstoren van de discussie door gebral van leuzen voor de bühne. 'In een afgebrand pand is ook geen plaats!', dat hoorde ik nog wel roepen. Het publiek viel langzaam in groepjes uiteen. Verdeeld over de hoeken van de zaal kon men zijn vragen stellen aan mensen van het COA, de politie, de IND en het gezondheidscentrum voor vluchtelingen, terwijl je helemaal achterin met leden van de gemeenteraad kon praten.

Voorafgaand vertelde een dame van het COA dat het belastingkantoor heel geschikt was, dat er vooral gezinnen uit Syrië met kinderen zouden komen en dat de omringende scholen wilden meewerken om zo snel mogelijk onderwijs aan ze te bieden. De angel was er toen al behoorlijk uit en het werd zelfs gemoedelijk.

Nog voor negen uur liep ik terug naar de binnenstad. Een heldere lucht, een volle maan boven straten en stegen. Hier op de website van de Gorcumse Courant staat overigens een verslag van de avond van iemand - die alleen de initialen P.j.m. gebruikt - die niet tevreden was. Hier het verslag van Gorcums Nieuws. Al eerder deze week was er een bijeenkomst met de winkeliers uit de wijk. Die van het Piazza Center waren bang dat hun klanten zouden wegblijven omdat vluchtelingen in het winkelcentrum zouden gaan hangen. Daar kan ik me wel iets bij voorstellen. Vanavond zal de gemeenteraad in een extra vergadering een besluit nemen. Gelukkig tot zover geen opstand in Gorcum.

Vanmorgen is het helder; opnieuw een heldere zonsopgang met rozerode wolkjes. Een kwartier later valt er lichte regen maar het is weer droog als we naar de fitness in Oost rijden. Anderhalf uur flinke inspanning, daarna de boodschappen bij Plus Jan Sterk. Barbara komt op de koffie en ik ga naar het derde college 'Verdieping 1 - Meesterwerken' van de KLU in het museum. Dat handelt over Caravaggio en met name over diens drie schilderingen in de Contarelli kapel in Rome. Tegelijk is ook Ans in het museum; ze bezoekt met haar vriendin Jannie de expositie 'Pixels en penseelstreken' van Dick en Trudy Bosch. Vanavond ga ik met buurvrouw Joke eens kijken bij de extra vergadering van de gemeenteraad. Kan ik niet laten.

Onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) schrijven in Nature Climate Change dat delen van het Midden Oosten onbewoonbaar zullen worden door de opwarming van de aarde. Niet pas over tweehonderd jaar, maar al deze eeuw, het valt niet meer te negeren. Er werd al tien jaar geleden voor gewaarschuwd; onder andere door Peter D. Ward wiens boek uit 2010 ik nu lees. Weinig kans dat de gevluchte Syriërs nog naar hun land willen terugkeren, grote kans dat er door oorlog, droogte en honger nog meer komen en niet alleen uit Syrië: klimaatvluchtelingen. Nog een halve tot een hele eeuw later staat de helft van Nederland onder water; dan willen onze nazaten vluchten. Tenzij de Internationale Klimaatconferentie in Parijs medio december drastische besluiten neemt die uitgevoerd worden. Terug naar boven

Het gemeentewapen van Gorinchem. 'Sterken scheppen sterken'.

Donderdag 29-10-2015

De kogel is vlak voor tien uur gisteravond door de kerk: na tweeëneenhalf uur stemt een overgrote meerderheid van de gemeenteraad in Gorcum voor de noodopvang van maximaal 300 asielzoekers in het voormalige belastingkantoor in de Gildenwijk. Het debat is weinig geïnspireerd en concentreert zich vooral op de uitvoerbaarheid van een nogal neuzelige motie die Everdien Haman (Gorcum Actief) mede namens D66 indient over de verhouding gezinnen vs. alleenstaande mannen. Die zou 60/40 moeten zijn in plaats van de gebruikelijke 40/60. Nee, het visionaire gebaar hoef je hier niet te verwachten, de motie wordt verworpen want Gorcum regelt dat niet. Dat doet het COA. De fractie van Stadsbelang stemt als enige tegen. Fractieleider Dick van Zanten beroept zich op een merkwaardig principe: in ons verkiezingsprogramma stond dat we geen opvang van asielzoekers meer willen. Dus daar houden we ons aan. Dat was bijna twee jaar geleden. Europa krijgt sinds een aantal maanden te maken met een onverwacht grote toevloed van vluchtelingen, maar dat maakt hem niet uit. 'We doen niet aan kiezersbedrog.' Stadsbelang nestelt zich daarmee, vermoed ik, bewust in het electorale vacuüm van de PVV, een partij die in Gorcum afwezig is. Het is de enige partij die de handen op elkaar krijgt van de publieke tribune, dichtbevolkt met bewoners van de Gildenwijk. Maar applaus mag niet van de burgemeester. Opmerkelijk: een fractielid van Stadsbelang van Joegoslavische herkomst stemt ook tegen. In een pauze ga ik hem vragen of hij dat vergeten is. Nee, zegt hij, ik ben niet tegen vluchtelingen maar niet in de Gildenwijk. Oh, waar dan wel. In Gorcum-Noord. Voor de duidelijkheid: dat is een industrieterrein, ver van bewoonde wijken aan de andere kant van de A15. Zo'n afgelegen lokatie zal de integratie sterk bevorderen.

Vanmorgen mist, na negen uur zon. Mooie dag. Na het middaguur vertrek ik naar Utrecht. Terug naar boven

De eerste versie van 'Mattheüs en de engel' van Caravaggio. Vernietigd in 1945 in Berlijn. Er bestaan alleen foto's van in zwart/wit.

Vrijdag 30-10-2015

Het schilderij hierboven bestaat niet meer. Het heet Mattheüs en de engel en er zijn alleen nog wat fotoreproducties in zwart/wit van. De beroemde Italiaanse meester Caravaggio schilderde het in 1602 in opdracht van kardinaal Francisco Maria Del Monte. Het was één van de drie wandschilderingen - het middelste - uit het leven van de apostel en evangelist Mattheüs die bestemd waren voor de Contarelli kapel in de kerk van de Franse gemeenschap in Rome, de San Luigi dei Francesi. Daar kwam het nooit terecht, want de opdrachtgever keurde het werk af. Het werk toont hoe de apostel van een engel de goddelijke inspiratie ontvangt tot het schrijven over het leven van Christus. De engel leidt zelfs letterlijk zijn schrijvende hand. Maar de kerkelijke opdrachtgevers zouden het werk te boers hebben gevonden en de engel te intiem met de apostel. Dus schilderde Caravaggio een tweede versie waarin de engel zedig in de lucht hangt en op gepaste afstand de schrijver inspireert (zie hier). Als je er goed naar kijkt zie je dat in deze versie er een subtiel aureooltje boven zijn hoofd hangt. Dat ontbreekt in deze eerste versie.

De eerste versie werd gekocht door een rijke bankier en kunstverzamelaar, Vincenzo Giustiniani, die patroon van de schilder was. Hij en zijn broer bezaten een enorme kunstverzameling die in 1620 liefst 1200 beelden en 300 schilderijen omvatte, waarvan 15 van Caravaggio. De collectie bleef meer dan tweehonderd jaar intact in het palazzo van de Giustiniani's. In 1815 wist Friedrich Wilhelm III, de koning van Pruisen, 157 schilderijen te verwerven, waaronder vijf Caravaggio's inclusief deze eerste versie van 'Mattheüs en de engel'. Voor de Giustiniani-collectie werd een speciaal museum gebouwd in de Lustgarten in Berlijn. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, al in september 1941, werd de collectie met vele andere schilderijen opgeslagen op een aantal verdiepingen van een toren van de luchtafweergeschutsbunker in Friedrichshain, om ze te beschermen tegen luchtbombardementen. Vanaf maart 1945, toen de Russische troepen Berlijn naderden, begon men met het verplaatsen van delen van de collectie naar veiliger lokaties. Er bleven tenslotte 434 achter vanwege hun grote formaat, daaronder ook Caravaggio's eerste versie. Op 2 mei 1945 werden die onbeschadigd aan het Rode Leger overgedragen. De verdiepingen van de geschutstoren waren afgesloten, behalve de eerste verdieping. De toren werd niet bewaakt en om onbekende redenen vatte de eerste verdieping vlam op 6 mei 1945 en tenslotte brandde de hele toren af op 14 en 18 mei. Daarbij ging ook de eerste 'Mattheüs en de engel' verloren. Speculaties willen dat veel werken tevoren gestolen en naar Sovjet-Rusland vervoerd waren, maar er is er nooit meer een opgedoken. Nu resten er alleen een aantal vooroorlogse zwart/wit fotoreproducties van.

Gisteravond genoeglijk met oud-collega Lieke K. van het vroegere JAC-Utrecht herinneringen opgehaald bij Bar/Bistro 'Madeleine' op 't Wed in Utrecht (foto hier). Vandaag een fraaie herfstdag. Halve wallenloop waarna boodschappen. Ik kijk even aan boord en zet slotjes op de bakskisten. Twee afwijzingen van het JS-manuscript van uitgeverijen Brandt en Athenaeum. 'Uw manuscript is besproken tijdens de redactieraad, maar helaas is het niet een werk dat wij met commercieel succes zouden kunnen uitgeven', schrijft de eerste en de tweede 'Wij leggen ons toe op de uitgave van klassiekers uit de wereldliteratuur en (voornamelijk historische en culturele) non-fictie. Derhalve hebben wij moeten constateren dat uw werk niet in ons fonds past.' Een auteur moet wat afzien, maar ze reageren eigenlijk tamelijk snel. Nog een kleine tien te gaan. Opnieuw escalatie in Syrië nu Obama een beperkt aantal elitetroepen naar oppositiegroepen gaat sturen. Misschien met de bedoeling een wat sterkere positie te hebben in het Syrië-overleg in Wenen. Terug naar boven

De nieuwe maanglobe op mijn leestafeltje.

Zaterdag 31-10-2015

Heb je vanmorgen die helikopter niet gehoord?, vraagt Ans. Ik heb niks gehoord. Gezonde slaapster. Om half zes vloog een helikopter luidruchtig rondjes over de binnenstad. Misschien was de politie op zoek naar gevluchte inbrekers? Later maakt Gorcums Nieuws melding van een politiehelikopter die assistentie verleende aan collega's op de grond, die vanmorgen op zoek waren naar een verdachte in verband met een mishandeling. 'Met succes, want de verdachte werd uit de bosjes geplukt en aangehouden. Nog weer later blijkt dat het om een mishandeling ging van iemand op de Kortendijk door vier mannen. Drie werden meteen aangehouden, de vierde wat later op aanwijzing van de helikopter in de bosjes bij de Bagijnewal. 

Op de foto hierboven staat de maanglobe die ik van de week kocht. Mooi hoor! Hij toont met veel details het maanoppervlak met de lokaties van de landingen van de Apollomissies en maansondes. Er zit ook een lampje in. Soms neem ik hem op schoot om preciezer te kunnen kijken.

Gisteravond keken we naar de volgende ronde van The Voice of Holland. Ans' kleindochter Nikita was nog niet aan de beurt; die komt volgende week. Deze ronde heet 'The Battles'. Het zit raar in elkaar. In plaats van dat de kandidaten zelf een liedje kunnen kiezen waar ze goed in zijn, krijgen ze een song op en die moeten ze met zijn tweeën zingen! Tegen elkaar als het ware, waarbij ze elkaar afwisselen en soms samen zingen. Je hebt gewoon pech als je een liedje krijgt dat je niet ligt, zowel qua stem als qua inhoud. Het stemmen van de juryleden is ook raar. De 'teamleider' kiest steeds twee kandidaten uit zijn of haar team uit, die in zo'n liedje tegen elkaar moeten 'battelen'. De juryleden spreken aan het eind van een 'goede battle' of een slechte. Er wordt veel omhelsd. Drie van de juryleden adviseren de teamleider die kiest tussen de twee kandidaten van een battle. Het publiek mag soms wel en soms niet stemmen met mobiele telefoons. Een door de teamleider afgewezen kandidaat kan toch naar de volgende ronde - de knock-out fase - als een ander jurylid hem of haar in zijn eigen team opneemt. Dat heet stelen ('steal'). Motiveringen waar je iets van leert, geven de juryleden niet. Het is niet duidelijk waar hun keus door bepaald wordt. Raar. Raar is ook dat volkomen amateurs moeten strijden met ervaren professionals, die soms ook nog bekenden van de juryleden zijn. Dat is steeds een ongelijke strijd en riekt soms naar bevoordeling. En dan die voortdurende onderbrekingen voor irritante reclame. Ach, de oude man moppert.

Het is een schitterend herfstweekeinde. We doen anderhalf uur fitness op Oost. Michel, Barbara en Jordin zijn er ook. Daarna haal ik de decoupeerzaag van de boot, volgende week nodig om twee plaatjes te zagen waar ik het gat van de oude Lenco-TV mee kan dichtmaken. Dan kan de platte televisie erop geschroefd worden. Ik ontmoet Rob, de buurman van de Hanse 430 naast ons. Leuk gesprekje. Zijn boot steek 2.20 meter diep. Hij moest tweeëneenhalf uur wachten voor de sluis, totdat het vloed was en hij de drempel kon nemen. Hun boot blijft hier voor de winter liggen. Rob en zijn vrouw popelen om te kunnen vertrekken, de wereld in, net als wij acht jaar geleden. Ach, nog aan de vooravond van je zeilreis staan! Ik kan het me levendig voorstellen.

Even de stad in voor een laatste boodschap. Op de markt zijn de terrassen opgeschoven voor de jaarlijkse kermis, die tegen het vaste stramien in nu eens niet verregent.

Boven de Sinaï woestijn werd vandaag een Russisch burgervliegtuig neergeschoten, een Airbus A321 met toeristen op weg naar Sint Petersburg. Alle 224 inzittenden kwamen om het leven. Islamitische Staat claimt het neergeschoten te hebben als wraak tegen de Russische interventie in Syrië. Dat is nog niet bewezen, de piloot had kort voor het contact verloren ging technische mankementen gemeld.  Terug naar boven

Gemiddelde zeespiegelstijging in de wereld 1880 - 2014 (bron Wikipedia)

Zondag 01-11-2015

'De klimaattop in Parijs zal de opwarming van de aarde vertragen', schreef De Volkskrant eergisteren. Het optimisme in het bericht is gebaseerd op de klimaatplannen die meer dan 150 landen hebben ingediend voor de komende klimaatconferentie in Parijs, COP21. Er is een samenvatting gemaakt waaruit blijkt dat de gemiddelde uitstoot van CO2 per hoofd van de wereldbevolking per 2030 met 9 procent verminderen (vergeleken met 1990). Ze beperken de stijging van de uitstoot in 2030 tot 56,7 gigaton CO2 per jaar (vergeleken met 49 gigaton in 2010). Dat is 4 gigaton CO2 minder dan bij ongewijzigd beleid. Het rapport verwijst naar dit rapport van het Internationaal Energie Agentschap (IEA), dat berekent dat de landen met dit pakket uitkomen op een stijging van 2,7 graden in 2100. Bij ongewijzigd beleid zou dat 4 tot 5 graden zijn. Het is meer en beter dan bij de vorige klimaattop van 2009 in Kopenhagen, maar het is niet genoeg en je moet ook maar afwachten hoeveel landen de voorgenomen doelstellingen zullen halen.

Tot dusver mikten veel politici op een beperking van de mondiale temperatuurstijging tot 2 graden Celsius in 2100. Niemand weet wat de effecten ervan zullen zijn, met name op het smelten van de ijskappen en de zeespiegelstijging. Voor landen als Bangladesh en Nederland is dat van groot belang. De extra 0,7 graden Celsius maakt het nog ongewisser. Bovendien kijkt niemand verder dan de komende eeuwwisseling, als opwarming en zeespiegelstijging in de 22e eeuw gewoon doorgaan. Sommigen vinden dat je voor dit moment tevreden zou moeten zijn dat zoveel landen de uitstoot van CO2 daadwerkelijk willen reduceren. Verdere reducties zullen wel volgen in latere jaren. De klemmende vraag blijft of het dan niet te laat is.

Gister - ondanks het bovenstaande - een vrolijke avond met Wil F. & Marianne en Wiger & Arina in Grieks Restaurant 'Mykonos' op de Langendijk. Vooraf was er een borrel bij ons thuis. Hier een vrolijke foto. Vandaag alweer een prachtige herfstdag met een onbewolkte hemel en veel zon. We kijken via Uitzending Gemist naar de aflevering van gisteravond van de spannende Engelse politieserie 'Happy Valley'. 's Middags komen de dochters van Ans op de thee. Kleine Vajèn is er ook bij. Terug naar boven

De nieuwe platte televisie aan boord.

Maandag 02-11-2015

Overal hangt vanmorgen mist behalve in Gorcum. Bij ons komt de zon stralend op in een hemel met enige hoge sluierbewolking en vliegtuigstrepen. In een prachtige ochtend lopen we om de west onze halve wallenloop (zie 3 foto's hier). De bladeren van de kastanjebomen zijn nu bruin verkleurd. Ze zullen weldra vallen en de mensen in de appartementenflats langs de wal krijgen weer een halfjaar uitzicht op de rivier en de vluchthaven. We verlengen onze wandeling naar het stadhuis om het nieuwe paspoort van Ans op te halen. Het is tien jaar geldig, zegt de beambte, tot 2025. Dat moeten we eerst nog zien te halen, maar we hebben goede moed. Vanwege de kermis staat de maandagochtendmarkt op het plein voor het stadhuis. Twee mooie schollen bij de Turkse visboer en groenten bij de Marokkaanse groenteboer. Hardwerkende mensen, volledig geïntegreerd in de samenleving, ik ben benieuwd of er over een paar jaren ook een Syrische marktkraam is.

Als we weer thuis zijn, wacht me een leuk klusje: de inbouw van de platte televisie in de boot. Uit de kelder haal ik twee MDF-plaatjes, overgebleven van de bouw van de boekenkasten. Ik zaag ze op maat en schroef ze aan boord op elkaar vast in het gat van de oude beeldbuis-televisie. Ik laat een spleetje over voor de voedingskabel naar het 230V stopcontact in de kast erachter, in het kleine hutje. Dan precies het midden van het plaatje bepalen en de bevestiginsplaat erop. Een jarenlange gast moet wijken: de putilak die ik in augustus 1990 meenam uit Groenland, valt precies onder het beeldscherm. De putilak bleek later een tupilak te heten, een kwade geest die wraak neemt als je hem ooit verkoopt of weggeeft (lees hier en hier). Ik geef hem een mooie plek in de vitrinekast met reistrofeeën thuis in de hoop dat hij niet boos wordt. Daarna schuif ik het beeldscherm op zijn plaats en zie de foto hierboven: hij zit daar prima. Daarna haal ik hem er weer af; het lijkt me niet slim om dat ding van de winter aan boord te laten. Daarna zet ik de motor af, die ik ondertussen een halfuur had laten draaien.

Over het nieuws word je vandaag niet vrolijk. De zege van Erdogan had ik op basis van de peilingen niet verwacht. Maar de weg naar de grondwetswijziging die hem meer macht moet geven, kent nog een paar stappen die de kiezers kunnen verijdelen. Hoop ik. Wat zegt de president? 'De hele wereld moet respect tonen. Tot nog toe heb ik zoveel volwassenheid van de wereld niet gezien.' De OVSV brengt een verklaring uit waarin staat dat de verkiezingen werden gehinderd door geweldadige incidenten, intimidatie en beperkingen van de media. De OVSV toont geen respect, derhalve. De afstand tot Europa is toegenomen.

De FNV behaalt een overwinning in de langlopende zaak over de grootheidswaanzin in het Meavita-debâcle. Even later treedt ex-commissaris en VVD-coryfee Loek Hermans af als VVD-fractievoorzitter en lid van de Eerste Kamer. Een smadelijke afgang die hij in alle opzichten verdient. Terug naar boven

Dinsdag 03-11-2015

De maandelijkse update van de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer laat over oktober 2015 een flinke sprong omhoog zien naar + 0,43^o Celsius. Ik dacht dat de oorzaak ervan ligt in het voortduren van de sterke El Niño van dit jaar, maar volgens klimaatscepticus Roy Spencer is dat niet zo. Niet de tropen waren vorige maand erg warm, maar de gematigde en arctische streken op het noordelijk halfrond hadden bovennormale temperaturen. Overigens veroorzaakt de huidige El Niño wel recorddroogtes in Indonesië en de Filipijnen. Al vier weken blijven de regens van de natte moesson uit. Tropische wouden drogen uit, flora en fauna sterven massaal en er zijn op grote schaal bosbranden. Zoals gebruikelijk draait ook deze El Niño de jaarlijkse wisselingen om. In het normaal in deze periode droge Zuid-Amerikaanse continent valt veel regen. Vorige week toonde de televisie beelden van de altijd kurkdroge Atacama woestijn in het noorden van Chili, de droogste woestijn ter wereld. Die was nu overwoekerd met enorme velden lichtpaarse bloemen.

Afgelopen vrijdag heeft mijn serviceprovider Maakum zijn nieuwe software onder mijn website gezet. Daardoor zijn er meer mogelijkheden die ik nog moet uitproberen. Sindsden kreeg ik twee klachten (eentje in het Gastenboek) dat de knop 'direct naar het laatste verslag' niet werkt. (Hij doet het bij mij overigens wel). Hebben meer lezers daar last van? Misschien helpt het om een andere browser te gebruiken. In elk geval zal ik het bij Maakum melden.

Zulke prachtige herfstdagen als we doormaken! Vandaag opnieuw. Ans gaat naar haar dochter Barbara en ik doe snel wat boodschappen, niet om daarna buiten lekker van het mooie weer te genieten en een terrasje te pakken, maar om me meteen weer op het spelen van Skyrim te werpen. Ik ben er weer flink aan verslaafd. Ans vindt het maar kinderachtig en dat is het natuurlijk ook, zeker in relatie tot wezenlijk belangrijke onderwerpen als opwarming, vluchtelingen, Oekraïne en IS. So what? Ik kan er zeer van genieten. Het is een avonturenspel (adventure game) en een computerrollenspel, een spannend verhaal dat je zelf maakt in een boeiende wereld met een door jezelf gekozen hoofdpersoon, die zich steeds verder ontwikkelt. Zeer vindingrijk, spannend en optimaal geschikt voor een escapistische mind als de mijne. Ach, denkt Ans waarschijnlijk, als die jongen er nou van geniet - en het houdt hem van de straat. Het schijnt trouwens heel goed te werken tegen een naderende Alzheimer. Terug naar boven

Dulce (l) en buurman gisteren in de zon in de Lingehaven (foto Riveer)

Woensdag 04-11-2015

Gisteren maakte ze bij Riveer, de veer- en havendienst, vanaf de sluis de foto hierboven van onze Dulce en haar buurman. Het was zonnig en windstil, het water in de Lingehaven als een roerloze, volmaakte spiegel. Vandaag is het nog steeds warmer dan normaal, maar met bewolking. Vroeg uit de veren, want om negen uur heb ik een vergadering van het bestuur van de Gorcumse Poëzieroute. Een kort loopje naar het statige pand van Van Rooijen Accountants en Belastingadviseurs op de Havendijk, onze vaste vergaderlokatie met altijd lekkere koffie. Eigenlijk is de route klaar en nu gaat het erom het gidsje uit te brengen met alle gedichten en de plattegrond van de wandelroute door de oude binnenstad. Praktische vragen: wat moet de oplage zijn, wat wordt de verkoopprijs in relatie tot kostprijs en oplage, en hoe betalen we het drukwerk? We besluiten dat we ruim 3000 exemplaren zullen uitbrengen. Een deel van de kosten zullen we halen uit een viertal advertenties van een halve pagina voor 250 euro. of 500 euro voor een hele pagina. Advertenties van bedrijven langs de route zoals boekhandels, restaurants en dergelijke. 'Kom op de helft van de Poëzieroute lunchen bij ons, speciaal tarief voor poëzieliefhebbers!' Dat genre.

Verder spreken we nog over de beschadiging van de sokkel met een gedicht van de Gorcumse dichteres Lans Stroeve bij het Dalems poortje. Dat is door een grasmaaier gebeurd en de gemeente moet het dus vergoeden, maar dat schiet niet hard op. Overigens bracht Stroeve vorige maand een nieuwe bundel uit: 'Olympisch zwemmer' bij De Arbeiderspers. Tenslotte besluiten we dat er nu echt nummers bij de gedichten op de route moeten komen, om ze te onderscheiden van gedichten die op sommige plaatsen in de stad aangebracht zijn en die er echt niet bij horen. Hopelijk kost dat niet al teveel geld. Alle activiteiten worden al jaren gecoördineerd en uitgevoerd door Bert van 't Land, de spil van de Poëzieroute. Hij werd er dezer dagen voor onderscheiden en deelt gebak rond om dat te vieren.

Na de vergadering gaan Ans en ik braaf ter fitness op Oost. Discipline! Anderhalf uur flinke inspanning. Daarna loop ik de stad in voor drie pompoenbroden bij Bakker Bart in de Gasthuisstraat. Die vriezen we in, dus altijd vers brood. Niet zo energiebewust vrees ik. Het is woensdagmiddag en de kermisattracties op de markt beginnen net op te starten. De Gorcumse kermis is altijd in de eerste week van november en verregent traditioneel, maar daar is dit jaar geen sprake van. Zelfs nu, terwijl er grijze wolkenluchten overtrekken, valt er geen druppel. Op de terugweg bezoek ik Boekhandel De Mandarijn en het kantoor van Riveer op de sluis. Advertentie-acquisitie. Goede kans dat ze allebeide een advertentie nemen in de nieuwe gids van de Poëzieroute.

's Middags ademloos op de radio geluisterd naar een uitermate gevoelige vertolking van het 8e Strijkkwartet in c van Dmitri Sjostakovitsj, een live-opname van eerder dit jaar door het Borodin Kwartet. Sjostakovitsj schreef het in Dresden in 1960. Biografen noemen het een stuk met een sterk autobiografisch karakter. Hij leed toen aan een beginnende spierverzwakking, die later een amyotrofische lateraalsclerose (ALS) bleek te zijn. Bovendien had partijleider Chroesjtsjov hem die zomer uitgenodigd om voorzitter te worden van de Russische componistenbond te worden, waartoe hij eerst het lidmaatschap van de Communistische Partij moest aanemen. Een uitnodiging die je beter niet kon weigeren. Hij werd dus met grote tegenzin lid. Het begin van het werk is een largo met de noten D-Es-C-H; zijn eigen initialen. Aan een vriend schreef hij'dat het een kwartet was 'dat voor niemand enig nut zal hebben en een artistieke mislukking is. (...) Op het titelblad kan men schrijven "Ter nagedachtenis aan de componist van dit kwartet"'. Maar die tekst kwam niet in de partituur. De altijd pijnlijk dubbelzinnige componist droeg het stuk op 'aan de slachtoffers van fascisme en oorlog.' Terug naar boven

Donderdag 05-11-2015

Met trots zie ik vanmorgen dat mijn oude ziekenhuis, het Beatrixziekenhuis, dit jaar in de Elsevier-enquête bij de beste vier van Nederland hoort. Proficiat! Het ziekenhuis komt al vanaf de jaren 90 met enige regelmaat in de kopgroep voor. Voor het eerst in 1995. Dat komt onder andere door de transmurale samenwerking waar het al twintig jaar lang in uitblinkt. Geweldig dat men het niveau steeds weer weet te verbeteren! Maar het kan verkeren. De partner in het fusieproces dat onlangs door de Zorgautoriteit (NZa) verboden werd, het Albert Schweitzerziekenhuis in Dordrecht, was de laatste twee jaar het beste van Nederland in de enquête van het AD en in 2011 bij Elsevier. Nu staat het opeens erg laag.

Gisteravond keek Jansen Steur nog even om de hoek in een uitzending van Zembla over misstanden op de afdeling KNO van het UMCU. In de opsomming van medische affaires waarin de bestuurders niet ingrepen, stond die zaak weer bovenaan. Maar in het geval van JS werd juist wél ingegrepen; JS moest het ziekenhuis gedwongen verlaten. Ach, de media, een in het begin gevestigd beeld blijft altijd hangen, ook al is het niet juist.

Met enige regelmaat hoor je kritiek op de houding van de VS en de EU in de periode na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie: te gretig om de NAVO uit te breiden met nieuwe landen die voorheen tot het Sovjet-imperium behoorden. Dat hadden we niet moeten doen, zegt men. Geen wonder dat de Russen zich vernederd voelden en dat Poetin zich hevig verzette toen Oekraïne lid wilde worden van de EU en de NAVO. Dus omwille van de vrede in Europa zouden we dat niet moeten willen - en dus volgend jaar op 6 april tegen stemmen in dat mallotige referendum van Geen Stijl.

Het is een visie waar schaakkampioen Garry Kasparov zich krachtig tegen verzet in zijn nieuwe boek 'Het wordt winter. De vergeten lessen van de Koude Oorlog' (Atlas Contact, 2015). Rusland werd niet gekleineerd en de NAVO werd niet agressief uitgebreid, vindt hij. De mislukte coup tegen Gorbatsjov in 1991 leidde onmiddelijk tot een toevloed van Westerse hulp en nog eens in 1993, toen de Doema de hervormingen van Jeltsin tegenwerkte. In augustus 1991 hield de toenmalige Amerikaanse president Bush senior een speech die veel Oekraïners woedend maakte. Hij zei dat ze niet al te zeer moesten streven naar onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie. Toen later de USSR uiteenviel mocht Rusland van het Westen de permanente zetel met vetorecht in de VN-Veiligheidsraad zonder meer overnemen. In 1994 sloten de leiders van Rusland, Oekraïne, de VS en Engeland het Memorandum van Boedapest. In ruil voor het opgeven door Oekraïne van zijn nucleaire arsenalen beloofden de ondertekenaars de onafhankelijkheid en soevereiniteit van de bestaande grenzen van het land te respecteren en af te zien van het dreigen met of het gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit of politieke onafhankelijkheid van Oekraïne. De inval in de Krim en de annexatie ervan in maart 2014 door Rusland was een flagrante schending van dit memorandum. Het Westen heeft alleen verbaal geprotesteerd en slechts een aantal zwakke sancties ingesteld. De weigering om Oekraïne daadwerkelijk te beschermen en versneld in de NAVO op te nemen was typische appeasementpolitiek. De vernedering van Rusland is een mythe. 'Poetin heeft alleen respect voor macht. (....) Je kunt een dictator geven wat hij wil, maar het zal nooit genoeg zijn.' Aldus Kasparov.

Het is een grijze dag met wat schaarse miezer. Om één uur komt er zowaar een zeiljacht door de sluis, een Dehler 43. Hij draait in het kommetje en komt netjes op ons rijtje liggen (foto hier). Grappig, nu liggen er drie van hetzelfde formaat. Zou het ook een overwinteraar zijn? Inderdaad, de crew van Riveer bevestigt het even later op hun facebookpagina.

Vandaag beslist de rechter in Amsterdam dat de tarieven van ziekenhuizen geheim mogen blijven. Omdat er cruciale bedrijfsinformatie uit is af te leiden vallen de prijzen onder het bedrijfsgeheim. Huh? Nu snap ik het niet meer, het was toch de bedoeling dat ziekenhuizen met elkaar zouden concurreren op prijs en kwaliteit? Marktwerking is toch het adagium? Dan moet je de prijzen wel weten. Verderop lees ik dat een ziekenhuis wel de prijs moet noemen als een patiënt erom vraagt. Dat is belangrijk als je bijvoorbeeld je eigen risico nog hebt. Dus wél en niet? Nu snap ik het werkelijk helemaal niet meer. Terug naar boven

Vrijdag 06-11-2015

Gisteravond zagen we 'Elena' (2011), de derde film van de Russische cineast Andrej Zvjagintsev. Hij kreeg er de hoofdprijs voor op het filmfestival van Gent. Een aantal weken geleden waren we erg onder de indruk van 'Leviathan' (2014), zijn laatste film. Het verhaal in 'Elena' komt traag op gang. Een oude carrière-communist wordt in een duur appartement verpleegd door zijn jongere vrouw, die verpleegster was. Zijn dagen zijn geteld, hij overleeft een hartaanval. Dan vangt het verhaal aan, de man wil een testament maken waarin hij zijn vrouw alleen een lijfrente-uitkering nalaat om te voorkomen dat de lamzakkerige zoon uit haar eerlijk huwelijk een deel van zijn fortuin krijgt. Die al geheel voor zijn eigen dochter zijn die een leven van genotzucht en drugs leidt. De vrouw, een prachtige rol van Nadezda Markina (hierboven) wil dat verijdelen. De intrige zal ik niet onthullen. De film geeft inzicht in het moderne leven in een stad in Rusland. Zvjagintsev brengt ook in deze film opeens een oerbeeld aan, een groot wit lijk van een paard, gestorven voor een spoorwegovergang. Het beeld is zó krachtig, onverwacht en buiten de context van het filmverhaal, dat je ervan schrikt. Net als in 'Leviathan' is de intrigerende maar niet opdringerige filmmuziek van Philip Glass.

Vanmorgen zwaar bewolkt. Lezer en zeiler Joep W. komt de satelliettelefoon ophalen, die hij van ons overneemt. Zijn boot ligt in het Griekse Levkas en hij wil hem geleidelijk aan via Sicilië en Sardinië terugzeilen naar Nederland. Onze nachtkijker neemt hij ook over. De obligate halve wallenloop schiet er vandaag bij in. Ans haalt kleindochter Vajèn op die vandaag bij ons te gast is.

Een paar weken geleden berichtte ik hier en hier over de geheimzinnige signalen die van de ster KIC 8462852 bij het sterrenbeeld Zwaan afkomstig waren. De waarnemingen leverden tal van speculaties op: was het misschien een Dyson-ring van een buitenaardse beschaving? Meteen werd er een luistercampagne met de Allen Telescope Array (ATA) in Californië opgezet. Men zocht twee weken lang naar zowel smalle als breedbandige radiosignalen maar ze werden nog niet gevonden. 'The history of astronomy tells us that every time we thought we had found a phenomenon due to the activities of extraterrestrials, we were wrong', zegt astronoom Seth Shostak.  'But although it’s quite likely that this star’s strange behavior is due to nature, not aliens, it’s only prudent to check such things out.' Zeker, ze luisteren verder.

's Middags klaart het weer wat op. Ans en kleine Vajèn gaan naar de kermis. Ze mag in de draaimolen. Ik ga zometeen wijn halen bij Inge in Heukelum. NB: Maakum heeft - als het goed is - de haperende knoppen 'Naar het laatste verslag' gerepareerd. Willen degenen die er last van hadden het svp even checken? Vanavond bij Barbara op de bank voor de Battles van The Voice of Holland. Nikita is aan de beurt! Terug naar boven

Zaterdag 07-11-2015

Op de bank bij Barbara kijken we gisteravond naar de ronde Battles van The Voice of Holland waarin Ans' kleindochter Nikita uitkomt. Een VWO-scholiere van 16. Ze rondt haar podiumopkomst af met een fraaie foot-kick. Haar partner/tegenstrever is een een lange jongeman. Wat lijkt ze daarnaast klein! Dat is ze natuurlijk ook. Je ziet dat het klikt tussen die twee, ze zingen met duidelijk plezier, maar toch moet er een afvallen. Persoonlijk vind ik dat Nikita gemakkelijker en mooier zingt. Toonvast en helder, ook in de hoge regionen. Haar 'coach' Sanne, die onder de artiestennaam Miss Montreal door het leven gaat en beide kandidaten tegen elkaar laat uitkomen, kiest voor haar en niet de jongeman. Nu mag ze door naar de volgende fase, die de 'Knock-out' heet. Gejuich op de bank bij Barbara. We zijn allemaal trots. De genomineerde is zelf niet aanwezig, want er is een verjaardag in de familie van haar vriendje. De mobiele telefoons van Michel en Barbara stromen vol met felicitatieberichten. Wanneer de knock-out fase op televisie is, weten we niet, misschien pas half december. Hierboven kun je de battle van Nikita nog een keer zien en horen.

Vanmorgen sloven we ons anderhalf uur uit in het fitnesscentrum aan de A15 op Oost. We doen het nu een aantal maanden en nooit met tegenzin. Je voelt je conditie vooruitgaan. Later slenter ik door de binnenstad voor de laatste weekenboodschappen. Het is gezellig druk in de straten en verrassend warm. Gisteren was het met 17,1^o Celsius de warmste 6 november ooit gemeten, aldus Weeronline. In het Gastenboek en per email melden lezers van de site dat de knoppen 'Direct naar het laatste verslag' weer werken. Ook de zoekfunctie is weer bovenaan het zij-menu terug. Zometeen gaan we naar de verjaardag van Tessa (34)

Er komen steeds meer aanwijzingen dat het Russische vliegtuig inderdaad door een in de bagageruimte gesmokkelde bom verongelukte. De Russen en Egyptenaren ergeren zich geweldig aan suggesties en uitspraken van de VS en het Verenigd Koninkrijk dat het een aanslag was. Er kwamen 224 mensen om en Poetin wil niet de indruk wekken dat hij zijn burgers niet weet te beschermen. Hij heeft er intussen een chefsache van gemaakt en stuurt dit weekeinde honderd vliegtuigen naar Sharm-el-Sheikh en Hurghada om zijn gestrande landgenoten op te halen. De Amerikaanse en Britse geheime diensten hebben vlak voor de explosie van het toestel boven de Sinaï Arabische terroristen gelieerd aan IS afgeluisterd, die tegen elkaar pochten over 'iets groots in de omgeving' dat op het punt stond te gebeuren en anonieme bronnen in Egypte melden dat de zwarte dozen van de Airbus ook wijzen op een explosie voor het uitvallen van de motoren. Het beeld wordt duidelijker. De veiligheidscontrôles op de Egyptische toeristenluchthavens zouden verwaarloosd zijn, iets dat ons overigens niet opviel toen we in 2011/12 een jaar in Hurghada met onze boot lagen. Overigens is ook een ander scenario denkbaar: in augustus moest een Brits vliegtuig boven de Sinaï uitwijken voor een raket, waarmee de Egyptische luchtafweer aan het oefenen was. Het zou na de ramp met de MH17, die waarschijnlijk met een Russische Buk-raket per ongeluk neergehaald werd, wel een typische en uiterst sarcastische draai van het lot zijn als Egypte per ongeluk de Russische Airbus neerschoot. Terug naar boven

Grappig, op Google Earth staat een lege Tolsteeg. Je ziet dat er nauwelijks trottoirs zijn. De foto is genomen vanaf de onoverzichtelijke kruising met 't Eind bij de coupure in de stadswal.

Zondag 08-11-2015