www.sailing-dulce.nl

Logboek 2022/1 Coronawinter 2 in Gorcum

Tekening Cornelis Jonker, 1826
Tekening Cornelis Jonker, 1826

Direct naar

het laatste

verslag

 

De prent hierboven werd bijna 200 jaar geleden getekend door de destijds bekende Gorcumse schilder en tekenmeester Cornelis de Jonker (1761 - 1830). Van hem is overgeleverd dat hij zijn hele leven doofstom was. Het dichtvriezen van de Merwede kwam vaak voor en soms kon men zelfs naar Sleeuwijk aan de overkant lopen. De Jonker maakte ook daarvan tekeningen.

     De prachtige molen op de wal naast de sluis is oliemolen De Eendracht, jammerlijk gesloopt in 1916 omdat hij zwaar verwaarloosd was en men het hout nodig had.

 

We gaan 2022 in lockdown in en met de oprukkende omikornvariant van het coronavirus. Er zou na nieuwjaar nog een nieuwe besmettingsgolf op ons af komen. Volgens (nu nog) minister Hugo de Jonge moeten we dit jaar nog wel twee keer boosterprikken krijgen. De komende maanden kan beter vastgesteld worden of de inwendige bestraling van mijn recidief prostaattumor succesvol is geweest. Tenslotte hopen we medio mei ons weer te kunnen inschepen, ditmaal naar Zeeland en de Belgische kust.

Gorinchem (22.01)

Zaterdag 01-01-2022, Nieuwjaarsdag

De jaarwisseling beleven we samen. De oudjaarsconference van Peter Pannekoek boeide ons niet. We keken naar Matthijs en later naar een concert van de Snollebollekes in de Gelredome. Duidelijk van voor corona, of vergis ik me?. Merkwaardig gebeuren dat wel indruk maakte. De nieuwste versie van 'brood en spelen' voor het volk, maar zeker wel aanstekelijk. De feestende kinderen kennen alle teksten uit hun hoofd. Onwillekeurig voel je je oud. Al voor 12 uur trok ik de Cremant de Bourgogne open. Buiten was het vuurwerk al begonnen toen we toastten op 2022. Zo'n gevoel waarbij je denkt 'dat hebben we weer gehaald' als je elkaar in de ogen kijkt. Voor het raam keken we naar het vuurwerk, veel mooie sierpijlen maar soms ook hevige knallen alsof er bermbommen afgaan. Van een verbod was weinig sprake en van handhaving helemaal niet. weer dat gevoel van 'brood en spelen'. Als ze dat maar hebben is alles goed. Ik word echt oud, zie je wel. Om half een belt Bas om nieuwjaar te wensen. Hij is bij vrienden in de Achterhoek. Half twee slapen. Dat was het oudejaar.

 

Vanochtend is het licht zonnig en zacht. Het voelt aan als is het lente. Het nieuwe jaar vangt meteen aan met de warmste 1 januari sinds 1901 in de Bilt. De politie meldt veel incidenten tijdens de jaarwisseling maar 'nergens liep het uit de hand'. Een vreemde verklaring! Politie- en ambulancemedewerkers werden op meerdere plekken in het land bekogeld met zwaar vuurwerk, raakten gewond en liepen gehoorschade op. De politie trad ook op tegen talrijke illegale feesten. Op de SEH-afdelingen was het een drukke nacht met veel alcohol- en drugsvergiftigingen. Er kwamen ook veel mensen met brandwonden, vooral van jongeren die zo nodig als TikTok-challenge vuurwerk uittrappen. Brood & Spelen. In Gorcum waren er overigens geen problemen. We lopen naar de boot om de natte handdoeken te vervangen door droge. Ik mopper tegen de vissers, ondanks het parkeerverbod zetten ze hun auto de hele dag op het Eind en er liggen ook weer visvoerkorrels op het dek van Dulce. Wat voor narrigheid is er in me gevaren?

     Anna kijkt als ieder jaar naar het Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker in Wenen. Deed mijn moeder ook altijd. Halverwege de middag komt Tessa met haar gezin langs om nieuwjaar te wensen.

 

De Webb ruimtelescoop bracht vanaf de midscheeps de rechter uitzetboom met succes uit en ontplooide het zonneschild verder. Een kritische operatie die goed afliep.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 15.667 nieuwe positieve tests gemeld. Voor een zaterdag is dat het hoogste aantal in bijna drie weken tijd. Dat zijn er 1086 minder dan gisteren. In de ziekenhuizen nam de bezetting af. Er liggen nu 1660 mensen met corona (gisteren: 1779), van wie 472 op de IC (gisteren: 494). Er waren 27 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.02)

De Lingehaven in kerstsfeer met erachter de Merwede (foto: Leuk! Makelaars op Funda)
De Lingehaven in kerstsfeer met erachter de Merwede (foto: Leuk! Makelaars op Funda)

Zondag 02-01-2022

Regen bij het opstaan, die vrij snel verdwijnt voor schuchter zonlicht. Later trekken grijze luchten binnen. Het is nog steeds wonderlijk zacht en de vierde dag waarop weerrecords worden gebroken. Nooit eerder sinds 1901 werden er op 2 januari warmere temperaturen gemeten. Was het gisteren lenteachtig, vandaag lijkt het herfst. Het KNMI geeft voor zondagmiddag code geel uit voor een groot deel van Nederland vanwege zware windstoten, eerst in het noorden, later in de avond voor het zuiden. Daarna zullen de temperaturen geleidelijk naar normaal niveau zakken van een graad of zes overdag.

     Ik ben al dagen verzonken in twee mooie boeken: 'De hemelschijf van Nebra' van Harald Meller en Kai Michel (ned.vert. 2019, Balans), waarin een aantal geheimen van een zeer intrigerende, bijna 4000 jaar oud en in astronomisch zeer vernuftige vondst (1999) uit de regio Nebra, 60 kilometer westelijk van Leipzig uit de doeken wordt gedaan. In het verlengde ontdekte men een verdwenen en vergeten beschaving in het hart van Europa. Fascinerend! het andere is een roman van Louise Fresco, 'De Plantenjager uit Leningrad' (2021, Prometheus) over het bewogen leven van de Russische plantkundige Nikolaj Vavilov, tegenspeler van de malloot Lysenko, die natuurlijke selectie ontkende maar door het regime van Stalin omarmd werd. Vavilov kwam daarentegen in de Goelag terecht en stierf daar van uitputting. Wetenschappers mochten niet afwijken van de officiële leer. Lysenko's pseudo-wetenschap bracht echter misoogsten en honger in de Sovjet-Unie teweeg. Een tragisch voorbeeld wat er gebeurt als de politiek de wetenschap negeert, ontkent of het de vrijheid ontneemt.

 

In het pand naast ons aan de sluis staat het bovenste appartement te koop op Funda. Daar vond ik de mooie luchtfoto hierboven, vermoedelijk gemaakt door Leuk! Makelaars met een drone. Hij toont in het midden de twee appartementengebouwen, voorop het onze en erachter dat van de buren. Je ziet ook de kerstverlichting van Dulce rechts van het passantengebouw. In het zuiden, boven de Merwede, licht de hemel op. Het appartementje trekt al dagen veel aandacht van wandelaars over de sluis. Het zal wel snel verkocht worden.

 

Er is een duidelijke stijging van besmettingen. Omikron zorgt voor een trendbreuk, schrijft De VolkskrantBij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 17.531 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 1880 meer dan gisteren. Ook in de ziekenhuizen nam de bezetting toe. Er liggen nu 1675 mensen met corona (gisteren: 1660), van wie 475 op de IC (gisteren: 472). Er waren 6 coronadoden.

     De sfeer in Amsterdam is grimmig. De gemeente kondigde in de loop van deze zondag een noodbevel af voor het Museumplein, waar een demonstratie tegen de coronamaatregelen al eerder verboden werd. De mobiele eenheid had de voorgenomen staking beperkt en kreeg assistentie van de marechaussee. Er waren 30 arrestaties en er vielen gewonden. Tegelijk is er een legale bijeenkomst van Forum voor Democratie in het Westerpark. Het afgesproken maximum aantal deelnemers is daar 2000. Veel demonstranten trekken van het Museumplein daarheen, zodat er teveel mensen samenkomen - uiteraard zonder mondkapjes en binnen 1,5 meter.  Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.03)

Maandag 03-01-2022

De update over afgelopen december van de gemiddelde wereldtemperatuur, gemeten door satellieten in de lagere atmosfeer, kwam op +0,21 graden Celsius uit. In november was het +0,08 graden. Over het hele jaar 2021 was het +0,134 graden boven het dertigjarige gemiddelde vam 1991 - 2020. Dat maakt 2021 het achtste warmste jaar van de satellietmetingen over 43 jaar, na 2016, 2020, 1998, 2019, 2017,2010 en 2015. De lineaire opwarmingstrend sinds 1979 blijft +0,14 graden per 10-jaarperiode (+0,12 boven de oceanen en +0,18 graden per decennium boven landmassa's).

 

Vannacht flink veel wind. Ik was wat benauwd dat de kerstlichtlijnen op de boot teveel slingeren, maar ze doorstaan het. Vandaag minder wind, soms zon, en veel bewolking. Separaat doen we onze boodschappenrondes. Bijna geen kramen op de maandagmarkt, eigenlijk alleen de Turkse viskraam en de kaasboer. 's Middags komt Barbara gezellig op bezoek.

 

Vandaag moet men beslissen of de scholen over een week weer opengaan. Het OMT vergadert vanochtend. Lastige beslissing! Omikron verspreidt zich nu snel, de besmettingen stijgen snel. Een zeer recente studie uit Texas laat echter zien dat er 3,5 maal minder kans op ziekenhuisopname is bij omikron ten opzichte van de alfavariant ('Britse'). 'Significantly increased vaccine 2 breakthrough, decreased hospitalization rates, and less 3 severe disease'. Maar het gaat slechts om 'early signs' en de onzekerheden zijn groot. Het probleem is ook dat, als bij opengesteld onderwijs niet alleen de besmettingen stijgen maar de omikronvariant bij ons toch zieker zou maken en de ziekenhuizen doen volstromen, de scholen niet zomaar weer dichtgegooid kunnen worden. De wetenschap is niet onfeilbaar. Dan kun je het voorzorgsbeginsel hanteren: de scholen zullen flink kunnen bijdragen aan de verspreiding, dus sluiten. Maar de schade bij kinderen is al zo groot. Anderzijds: geen jojo-beleid. Ga er maar aanstaan.

     In de loop van de middag maakt Arie Slob de beslissing bekend: de basisscholen en het voortgezet onderwijs gaan volgende week maandag weer open voor alle leerlingen. Ook de buitenschoolse opvang. Het OMT vindt het verantwoord, zegt Slob, want de besmettingen bij de jongsten zijn afgenomen. Het testbeleid blijft van kracht en ze maken zich zorgen over een omikronpiek verderop in de maand. Tja. Als je over de hele coronaperiode terugkijkt, komt er na elke versoepeling steeds weer een stijging. De vaccinaties en de boosters zijn cruciaal. We zullen het snel weten.

 

Het nieuwe kabinet zal volgende week over voortzetten van de lockdown moeten beslissen. Rutte IV heeft toch al veel moeilijke kwesties op het bord. Trouw spreekt vanmorgen van 'een sprong in het diepe'. Guus Valk vindt in de NRC de keus voor ministers en staatsecretarissen niet erg gedurfd. Het zijn allemaal ervaren en gelouterde politici, met uizondering van Ernst Kuipers en Robert Dijkgraaf. De zwaarste problemen liggen volgens Valk vrijwel allemaal niet bij de VVD maar bij de andere drie partijen, vooral bij D66: klimaat, corona, Groningen en onderwijs bij D66, de belastingdienst en de woningnood bij het CDA en landbouw bij de ChristenUnie. Volgens mij valt het wel mee. De VVD heeft nog wel het toeslagenschandaal, de asielzoekers en de stikstofcrisis. Nog een ander probleen vormen de medisch-ethische kwesties. Daarin mogen de kamerleden vrij kiezen. De achterban van de CU mort. Segers zei alvast dat als de Kamer een voltooidlevenwet van D66 aanneemt, zijn partij die niet zal uitvoeren met dit kabinet.

 

De aantallen besmettingen gaan op en neer. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 14.623 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 2881 minder dan gisteren, maar het weekgemiddelde stijgt. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe. Er liggen nu 1743 mensen met corona (gisteren: 1675), van wie 488 op de IC (gisteren: 475). Er waren 14 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.04)

De James Webb ruimtetelscoop onderweg op dag 9. Het zonneschild is uitgevouwen maar nog niet gespannen. Boven de opgeklapte hoofdspiegel. (bron: NASA)
De James Webb ruimtetelscoop onderweg op dag 9. Het zonneschild is uitgevouwen maar nog niet gespannen. Boven de opgeklapte hoofdspiegel. (bron: NASA)

Dinsdag 04-01-2022

De James Webb ruimtelescoop heeft vandaag, dag 9 van zijn 30-daagse tocht naar Lagrange 2, een pauze in het gecompliceerde proces van uitvouwen. Het zonneschild, dat de telescoop moet gaan beschermen tegen verstorende warmtestraling van de zon, is nu compleet uitgevouwen, zoals je hierboven kunt zien. Het meerlagige scherm moet nog wel strak gespannen worden door een systeem van elektromotoren en kabels die langs tientallen katrollen lopen, maar dat heeft men een dag uitgesteld om de motoren van de ruimtetelescoop de optimale bedrijfstemperatuur te laten bereiken. Het formaat van het scherm is dat van een tennisbaan. Omdat de Webb in het infrarood 'kijkt' zou additionele warmtestraling erg verstorend werken op het zwakke licht van de allereerste sterren en sterrenstelsels in het jonge heelal. De eerstvolgende stap is het uitklappen en vervolgens precies uitlijnen van de zeshoekige segmenten van de hoofdspiegel. Zorgvuldige uitlijning is van groot belang voor de scherpte van de opnamen en kan weken duren.

 

Het is een grijze dag met enkel een zonnige periode rond het middaguur. Het wordt allengs kouder. Anna heeft een aanval van schoonmaakwoede en geeft badkamer en toilet een grote beurt. Het is nog lang geen voorjaar. Vaak is zulke plotse properheidsdrift een voorbode voor een migraineaanval. Laten we hopen van niet.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 18.616 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 3993 meer dan gisteren. De bezetting in de ziekenhuizen is afgenomen. Er liggen nu 1706 mensen met corona (gisteren: 1743), van wie 477 op de IC (gisteren: 488). Er waren 19 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.05)

Coronabesmettingen met 7-daags gemiddelde, met rechts de oude risiconiveaus  (bron: Yorick Bleijenberg)
Coronabesmettingen met 7-daags gemiddelde, met rechts de oude risiconiveaus (bron: Yorick Bleijenberg)

Woensdag 05-01-2022

Mensen kunnen niet meer wachten, zeker niet de demonstranten op het Museumplein en de wappies in het algemeen. 'Het Geduld Raakt Op!', kopt De Telegraaf vanmorgen. 'Ondernemers hebben de indruk dat het OMT dit land runt en niet het kabinet'. Omikron is toch lang niet zo erg als de vorige varianten? Hef die lockdown maar op en laat het vooral rondgaan in de samenleving, dan zijn we er het snelste van af. Dat lijkt ook de gedachte van de Britse premier Johnson, die weigert de maatschappij weer op slot te doen hoewel de besmettingen dagelijks hoger boven de pan uitrijzen. De aangekondigde opening van basis- en middelbaar onderwijs veroorzaakt vermoedelijk een golf van besmettingen eind januari en begin februari, schrijft het OMT in een advies aan het ministerie van Volksgezondheid. Bovenop de piek die omikron toch al zal scheppen.

 

Ook bij ons begint omikron aan zijn mars door de ziekenhuisbedden en, hoewel de zieken beduidend minder vaak op de IC's terechtkomen, zal de geplande zorg opnieuw in de klem komen. Dus meer sterfte onder niet-Covidpatiënten. Het OMT schat dat het aantal coronapatiënten maximaal oploopt tot 620 op de IC (momenteel 464) en 2.400 op de reguliere afdelingen, want als het virus zich razendsnel onder de bevolking verspreidt, dan geldt de wet van de grote getallen en kan ook een minder ziekmakende variant op den duur tot een flink aantal ziekenhuisopnamen leiden.

     Het OMT verwacht in een optimistisch scenario dat het aantal besmettingen pas midden februari weer gaat dalen, omdat dan het effect van de boostercampagne vermoedelijk zichtbaar wordt. Dat lijkt me - met wat slagen om de arm - plausibel.

 

Vanwaar die weigering dat te begrijpen? Die drang om de werkelijkheid te negeren? Sommigen zeggen dat het neoliberale kapitalisme sedert de jaren '70 consumenten van ons heeft gemaakt. Uitstel van lustbevrediging, de essentiële karaktereigenschap van de vroegere arbeidersklasse, zoals de allang verouderde neofreudianen redeneerden, dát vermogen bezitten de nieuwe generaties niet meer. Destijds sprak Herbert Marcuse over een consumptiemaatschappij met ééndimensionale mensen, gericht op gemak, verzorging en consumeren. Die hebben geen zin in problemen en ze doen er geen moeite voor, vooral niet als ze die niet begrijpen. 'Wie nu op het Museumplein in naam van de Holocaust gaat demonstreren, heeft eigenlijk geen idee. En vooral geen geduld. De pandemie gaat slechts langer duren, als je zonder prik wilt dansen', schrijft Max Pam in zijn column in De Volkskrant. Volgens hem ligt het aan de jeugd, die notoir geen geduld heeft, maar dat geloof ik niet, je ziet talrijke oudere wappies onder die demonstranten. Het is altijd fijn als je iemand - of een hele generatie - de schuld kunt geven, maar wat schiet je ermee op? Generaties veranderen en de geschiedenis neemt een loop, of autoriteiten nu wel ingrijpen of niet.

 

Ochtendrood, water in de sloot, geldt vanochtend. De wind waait noordwest en is vrij krachtig, het wordt kouder. Door de vele regen begint de Merwede weer te stijgen. Morgen kunnen de kades in Dordrecht al onder water lopen, meldt iemand op Twitter. Ook hier staan de uiterwaarden vol, je zag het al voor de kerstdagen (foto hier) en iedere dag komt het hoger. Toch zijn de afvoeren van de grote rivieren nog slechts licht verhoogd.

     Is het 's ochtends redelijk droog met zelfs wat zonnige perioden, in de middag valt veel regen. Floor & Jason eten vanavond bij ons en slapen in Stadshotel Goud & Zilver op de Langendijk. Vanmorgen hebben we alle vier een zelftest gedaan. Alles negatief.

 

De Webb heeft de opspanning van het grote, meerlagige zonneschild voltooid. Het bestaat uit vijf membranen. Door de ruimtes tussen die lagen kan de warmte van de zon naar de zijkanten ontsnappen, zodat de telescoop er niet warmer van wordt. Nu is men bezig met de uitlijning, die weken kan duren. Vandaag begint verder de plaatsing van de secundaire spiegel, die het licht van de primaire spiegel moet reflecteren, focusseren en als een bundel naar de instrumenten moet stralen. De snelheid is teruggevallen naar minder dan een halve kilometer per seconde.

 

De besmettingen stijgen explosief. Niet de Uil van Minerva maar Omikron spreidt zijn vleugels. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 24.590 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 5997 meer dan gisteren en het is het hoogste aantal op één dag sinds het begin van de meting. Dat gebeurt ondanks de beperkingen die van kracht zijn. Maandag gaan de scholen open... De gevolgen daarvan komen binnen twee weken bovenop de huidige aantallen besmettingen. Het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen is verder gedaald tot 1.634. Dat zijn er 59 minder dan een dag eerder. Er liggen er 449 op de IC's (15 minder dan gisteren). Er waren 39 coronadoden.

     In Frankrijk dook alweer een nieuwe coronavariant op, waarvan de herkomst in Kameroen lijkt te liggen. Hij werd aangetroffen bij twaalf personen in het zuidoosten van Frankrijk, onder wie vijf kinderen, en werd in het IHU Méditerranée Infection-onderzoekscentrum geïdentificeerd en heet daarom voorlopig de IHU-variant. De WHO onderzoekt de variant ook; vooralsnog is hij niet betiteld als 'variant van zorg' zoals de omikronvariant. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.06)

Op de boot halen we vandaag de kerstverlichting naar beneden.
Op de boot halen we vandaag de kerstverlichting naar beneden.

Donderdag 06-01-2022

We hadden een geweldig leuke avond met Floor & Jason. Anna serveerde rivierkreeftjes als voorgerecht en een lekkere sushi-salade als hoofdgerecht en daarna een plateau met kaasjes. Veel naar chansons geluisterd omdat Floor meewerkt aan de tweede aflevering van 'Chansons' van Matthijs ven Nieuwkerk en Rob Kemp. We speelden onder meer Claude Nougaro af, die in versie 1 ontbrak, evenals Serge Lama, Mano Solo en Serge Reggiani (zat wel in 1). Floor & Jason overnachten met veel plezier bij Goud & Zilver op de Langendijk en roemen het ontbijt, dat in verband met corona op hun kamer geserveerd werd. Vandaag vervolgen ze hun tocht en bezoeken Dordrecht. Wij ruimen de kerstspullen op. Ook de lange lichtlijnen op de boot. Alles gaat voor een jaar naar de kelder. Het is een dag met redelijk wat zon, maar een stuk kouder dan de eerdere warme dagen. Winter zit er nog steeds niet in.

 

Opnieuw een record-aantal besmettingen, ondanks opnieuw een storing bij het RIVM waardoor niet alle opgaven verwerkt konden worden. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 24.700 nieuwe positieve tests gemeld. Dat is voor de tweede dag op rij het hoogste aantal besmettingen dat in een dag werd gemeten. Gisteren waren het er 24.561, 139 minder dan vandaag. Bijna 40% van de testen is positief. Er is een wedloop gaande met de boostercampagne. Nu is 86 procent van de mensen volledig gevaccineerd en ontving 38 procent van de mensen boven 18 jaar een booster. De bezetting in de ziekenhuizen is, net als de afgelopen drie dagen, licht gedaald: er liggen nu 1551 mensen met corona  (gisteren: 1644), van wie 429 op de IC (gisteren: 459). Er waren 21 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.07)

De derde Deco M4-wifibooster staat in de vensterbank van de woonkamer..
De derde Deco M4-wifibooster staat in de vensterbank van de woonkamer..

Vrijdag 07-01-2022

Een grijze dag met wat korte, zonnige perioden. Gisteren was ik begonnen met de installatie van drie wifi-boosters, Deco M4 wifipods. Bescheiden, niet erg opvallende zuiltjes. Ziggo heeft een actie en stelt ze gratis beschikbaar. Anders kosten ze 99 euro. Wifi was soms nogal instabiel bij ons. Maar ik liep ermee vast, toen ik een letter vergat bij het instellen van een privé- toegangscode. Het beste kun je het dan even van je afzetten. Vandaag leverde dat (plus nadenken) succes op: simpel resetten en overnieuw beginnen. Je gebruikt er je mobiele telefoon voor. Nu staat er één zuiltje naast het wifi-modem, één in de gang en één op de vensterbank in de woonkamer. De internetsnelheid is flink meer. Een test levert op dat het zelfs 'zeer snel' is: 109,5 Mbps bij downloaden en 25,7 Mbps bij uploaden. Zeer bevredigend.

 

Na het middaguur bezoeken we de nieuwe woning van Anna's oudste kleinzoon Jordin en zijn vriendin Dane. Ook dit keer hadden we ons allevier tevoren gezelftest: negatief. Hun flatje in de binnenstad was heel erg klein. Nu betrekken ze een ruimere bovenwoning niet ver van Barbara & Michel. Leuk om zo te beginnen, konden we dat ook maar. Anna is het daar niet mee eens, ze heeft gelijk, alles gebeurt maar één keer. In de loop van de middag betrekt het, wolken zwaar van regen trekken binnen. De waterstanden in de grote rivieren stijgen verder, maar het dagelijks waterbericht van Rijkswaterstaat spreekt nog van 'licht verhoogd'. Er is veel regen en smeltwater uit Duitsland en Zwitserland en is er sprake van een verhoogde waterstand in de Rijn, Waal en IJssel. De piek verwacht men morgen al.

 

Wat ook stijgt zijn de coronabesmettingen - en hoe! Maar pas op, de cijfers bevatten ook nameldingen door de storing van gisteren. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 34.954 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 10.282 meer dan gisteren. In de ziekenhuizen nam de bezetting af. Er liggen nu 1526 mensen met corona (gisteren: 1551), van wie 419 op de IC (gisteren: 429). Er waren 24 coronadoden.

     Ondanks de lockdown is de omikrongolf nu echt begonnen. De incubatietijd lijkt korter dan bij de vorige varianten. Nadat maandag de scholen opengaan zullen de cijfers nog sneller stijgen, maar niemand durft te zeggen hoever ze zullen oplopen. Epidemioloog Frits Rosendaal van het LUMC sprak over een bandbreedte van 35.000 tot 100.000 per dag. Positief punt: de variant maakt veel minder ziek Essentieel is de snelheid van boosteren, maar op de sociale media betwijfelen velen of de boosterinjecties wel bescherming bieden tegen omikron. Nederland stijgt nu snel op de Europese boosterranglijst: van laatste naar nu de 12e positie. Veel meer besmettingen verlopen zonder symptomen en het patroon van klachten is anders: minder mensen ervaren reukverlies en meer hoofdpijn en plotselinge, ernstige, vermoeidheid. Het wordt een hachelijke periode, omdat het ziekteverzuim onder ziekenhuispersoneel snel toeneemt. In de tv-journaals sprak men vanochtend al van 20 - 25 procent. Ondanks de mildere aard van omikron kan er door personeelstekort dan toch een zorginfarct optreden. Vandaag komt het OMT bijeen. Ik vermoed dat men geen ruimte ziet voor verdere versoepelingen in de komende week. Wat is wijsheid?

     Een epidemiologe in Denemarken denkt dat de Omikronvariant het begin van het einde is voor de coronapandemie. Ze denkt dat door de snelle verspreiding en het veel geringer aantal mensen dat ziek wordt, de samenleving heel snel immuniteit opbouwt en over twee maanden volledig open kan gaan. Revival van de groepsimmuniteit. Een blijde boodschap. Wensdenken? Het komt me voor als een grote gok op dit moment en van nieuwe varianten blijven we vast niet verschoond in een wereld, die voor een groot deel nog helemaal niet gevaccineerd is.  Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.08)

Nog een foto uit de kerstperiode van de Lingehaven en ons huis, die Funda maakte voor het bovenste appartementje naast ons.
Nog een foto uit de kerstperiode van de Lingehaven en ons huis, die Funda maakte voor het bovenste appartementje naast ons.

Zaterdag 08-01-2022

Om twaalf uur vandaag vindt het constituerend beraad van het nieuwe kabinet plaats. Wat een geweldige start voor een nieuwe regering, die ook nog een andere bestuurscultuur moet brengen. De missie van Rutte IV is bijna klassiek Nederlands: alsof alles anders moet, opdat alles hetzelfde kan blijven, schrijft de NRC vandaag. En ziedaar: het kabinet is nog niet eens begonnen maar het allereerste omstreden besluit ligt er al: verdubbeling van het oppompen van gas aan de Groningse bodem. Noodgedwongen, dat wel, de nieuwe stikstoffabriek in Zuidbroek die buitenlands gas moet aanpassen is later klaar, voor de Duitse gebruikers is er te weinig gas en nog een derde reden die me niet helemaal duidelijk is, maar die wel de grootste factor is. Nederland heeft zelf namelijk te weinig gas opgeslagen; de gasreserves zijn lager dan ooit. Daar werd in het vroege najaar al voor gewaarschuwd, onder meer door The Hague Center for Strategic Studies in een rapport 'De afnemende leveringszekerheid van aardgas in Nederland'. Ons land heeft zitten slapen, kun je concluderen. De Nederlandse overheid heeft geen lange termijncontracten voor de import van gas uit het buitenland gesloten, ook al adviseerde de Gasunie dat wel. Onze buurlanden hebben een groot deel van de import wel afgedekt met vastgestelde langetermijntarieven. Maar volgens de demissionaire minister Stef Blok en staatssecretaris Dilan Yeşilgöz (beiden VVD) van Economische Zaken & Klimaat was er niets aan de hand. Ze schreef toen nog aan de Tweede Kamer dat 'radicale veranderingen' in het gasbeleid op dit moment 'niet nodig' zijn. Nu is het te laat. Dat we meer gas uit Groningen moeten halen is dus grotendeels onze eigen schuld, maar Yeşilgöz mag gewoon minister van Justitie en Veiligheid worden. Het geeft onmiddellijk een enorme deuk in het vertrouwen. Afspraak is afspraak, roepen ze in Groningen en daar hebben ze gelijk in.

     De drie factoren zijn ongelijk van grootte. Op dit moment haalt men 3,9 miljard kuub uit het Groningse gasveld. Dat moet dit jaar (september tot oktober) 7,6 miljard worden. Nederland heeft nog tot 2030 langlopende leveringscontracten met Duitsland, Frankrijk en België, zodat het Groningse gasveld mogelijk helemaal niet dicht kán vóór die tijd. Aardbevingen in Groningen zijn geen geldige reden die contracten te ontbinden. De Duitse behoefte bedraagt 1,1 miljard kuub, de tegenvaller bij de bouw komt door corona en bedraagt ongeveer eenzelfde hoeveelheid. De rest is onze eigen schuld. Het TNO moet nu onderzoeken of de extra winning veilig kan gebeuren. Eerdere inschattingen van dit instituut waren dat er bij winning van 7,5 miljard kuub geen extra schade aan de huizen te verwachten is. In Groningen zijn ze er niet gerust op. De voor de hand liggende oplossing is dat ons hele land deze winter zélf minder gaat gebruiken. De regels schrijven voor dat industrie en landbouw het eerst moeten reduceren, de burgers zijn het laatst aan de beurt. Ik hoor de tuinbouwbedrijven al woedend protesteren.

 

De James Webb ruimtetelescoop heeft met succes het bakboordpaneel van de primaire spiegel uitgeklapt en gefixeerd. Elk paneel bevat drie van de in totaal 18 zeshoekige segmenten van de spiegel. Het uitklappen van het stuurboordpaneel begint op zijn vroegst om 15.00 uur Nederlandse tijd. In de loop van de avond wordt waarschijnlijk duidelijk of alles goed ging. De telescoop heeft nu meer dan één miljoen kilometer afgelegd op weg naar Lagrange 2. Nog 400.000 kilometer te gaan, over twee weken moet hij daar aankomen. Zijn snelheid liep verder terug en bedraagt nu iets meer dan 400 meter per seconde.

 

Vanochtend is het nog droog met wat zon. Er volgt een troosteloze middag met waterkoude regen. De Merwede  en de andere grote rivieren stijgen wat verder zozeer zelfs dat een miljoenairsjacht op weg van de werf in Oss blijft steken voor de spoorbrug over de Maas. De komende dagen zullen de waterstanden geleidelijk gaan zakken.

 

Minder besmettingen dan gisteren. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 28.003 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 6908 minder dan gisteren, toen er sprake was van veel nagekomen meldingen vanwege een storing op donderdag. In de ziekenhuizen daalde de bezetting verder. Er liggen nu 1490 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1526), van wie 414 op de IC (gisteren: 419). Er waren 8 coronadoden.

     In een aantal steden zoals Sittard, Roermond en Bussum openen winkeliers hun zaken uit protest tegen de lockdown. In Urk zijn al een paar dagen winkels open. Daar zijn nog geen boetes voor uitgedeeld zegt de gemeente. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.09)

Zondag 09-01-2022

Gistermiddag begon de James Webb ruimtelescoop met het uitklappen van het tweede paneel van zijn metershoge primaire spiegel. De spiegel, die door de betrokken NASA-medewerkers vanwege zijn kleur 'Het Gouden Oog' wordt genoemd, is nu compleet uitgeklapt. De hele opbouw van de telescoop tijdens zijn 1,5 miljoen kilometer lange tocht naar het waarnemingspunt Lagrange 2, is een sterk staaltje. Op de rest van het traject moet het toestel nu verder afkoelen tijdens het resterende traject van 350.000 kilometer. De snelheid is afgenomen tot 0,38 kilometer per uur.

  

Sinds we afgelopen zomer op de Waddenzee de Bark Europa tegenkwamen, is het schip alweer enige maanden met passagiers onderweg in de zuidelijke oceanen. In november werd het schip getroffen door de bliksem, toen het op weg was naar South-Georgia. Niemand raakte gewond, maar het moet een beangstigend voorval geweest zijn.

     De inslag was op de hoofdmast waarbij navigatieapparatuur werd vernield. Er zat niets anders op dan terugkeren naar Ushuaia voor reparatie. Lees het verhaal hier van kapitein Eric, ook de schipper op mijn onvergetelijke tocht van bijna twee jaar geleden. Hij lag te kooi om zes uur scheepstijd toen hij een harde klap hoorde, onmiddellijk gevolgd door het snerpen van het scheepsalarm. Omdat men in de kombuis met het ontbijt bezig was, dacht hij eerst dat het rookdetector daar afgegaan was, of elders door iemand die een erg hete douche nam. Met moeite wist hij in de stuurhut het alarm uit te schakelen. Daarna bleek dat de energie van de inslag deels de weg had gevolgd van de bedrading van de navigatielichten in de hoofdmast. De meeste zekeringen in de stuurhut en de schakelruimte waren uitgeslagen en vrijwel alle navigatieapparuur was uit. Hoe de energie verder werd afgeleid is me uit het relaas niet duidelijk, maar Bark Europa is van staal en de energie vloeit dus gemakkelijk af naar het zeewater. Er was nergens brand ontstaan en evident was dat je in deze wateren niet verder kon varen zonder de voorgeschreven apparaten.

     Hoe is dat bij onze Dulce? Voor onweer en bliksem zijn we altijd beducht. We maakten ettelijke onweders op zee mee, maar een inslag hadden we nog nooit. Als het gebeurt, meestal op de mast, vloeit de energie door de stalen zijwanden weg. Die zijn vanaf de puttings met zware accukabels verbonden met de kielbouten. De hoop is dat de stroom door de stalen kiel snel naar zee ontsnapt en geen gat slaat in de polyester romp.

 

Vannacht veel regen, vandaag veel zon. Lezen: het leuke boekje van letterkundige en vroegere mede-studient Niels Bokhove 'Awaters spoor' over literaire omzwervingen door het Utrecht van Martinus Nijhoff (Salon Saffier, 2010, herdruk 2021). Lopen door de stad die vijfien jaar ook de mijne was, is een groot genoegen. Ik blijk tweemaal vlakbij plaatsen te hebben gewoond, waar de dichter zijn domicilie had: de Oude Kamp en de Oudegracht. Nooit geweten of vergeten.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 32.581 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 4615 meer dan gisteren. Sinds 2 januari dalen de ziekenhuisbezettingen iedere dag. Er liggen nu 1479 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1490), van wie 406 op de IC (gisteren: 414). Er waren 7 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.10)

Van de ene werkelijkheid naar een andere? Roterende ultrakoude atomen gaan over in een quantumstaat (foto: MIT)
Van de ene werkelijkheid naar een andere? Roterende ultrakoude atomen gaan over in een quantumstaat (foto: MIT)

Maandag 10-01-2022

Het komt voor dat de aanhef van een artikel genoeg is om je aan het peinzen te zetten. Zo gebeurde het me van de week bij het lezen van de eerste regels van een stukje op Phys.org over quantumgedrag bij hogere vormen van materie dan elementaire deeltjes. In dit geval een snel roterende vloeistof van ultrakoude atomen, maar al meteen troffen me die eerste regels. In vertaling: 'De wereld zoals we die ervaren wordt geregeerd door de klassieke natuurkunde. Hoe we bewegen, hoe we zijn en hoe snel we ons verplaatsen wordt bepaald door de klassieke aanname dat we alleen maar kunnen bestaan op één plaats op één en hetzelfde ogenblik van de tijd.' Alleen kunnen bestaan. In de quantumwereld is immers alles anders. Deeltjes kunnen tegelijk op verschillende locaties zijn. Kun je daar eigenlijk wel spreken van 'bestaan'? Existeren? Goeie vraag. Onder de klassieke werkelijkheid gaat de quantumwerkelijkheid schuil; verbergt 'bestaan' zich daar ook ergens? Of kun je daar niet van existeren spreken, omdat alles er mogelijk blijkt? Dus ook 'niet-bestaan', maar iets anders? Non-existentie - die juist daarom alles toestaat? Die vreemde toestanden zijn mogelijk, want ze bestaan niet? Hm.

     Het artikel geeft er geen antwoord op, het gaat over roterende, ultrakoude vloeistoffen. Natuurkundigen onder leiding van Martin Zwierlein van het MIT zagen hoe daarin een aanvankelijk bolvormige wolk van natriumatomen bij 100 nanoKelvin en 100 rotaties per seconde aanvankelijk veranderde in een dunne, naaldvormige structuur, die vervolgens spontaan opbrak in een kristalpatroon, dat leek op een snoer van miniatuur-quantumtornado's. Het patroon deed de onderzoekers denken aan de manier waarop weerpatronen ontstaan door de Corioliskrachten in het magnetisch veld van de ronddraaiende aarde. De patronen van wolken geven dan soortgelijke spiraalvormen. Eerst begonnen de atomen te schommelen, dan vormen ze kurkentrekkerfiguren om tenslotte op te breken in een streng van roterende bolletjes oftewel mini-tornado's. Daarmee zou de grens tussen de klassieke wereld en die van de quantumfysica gepasseerd worden, zodat je precies zou kunnen begrijpen hoe (en waarom?) ze in elkaar overgaan. Het verband tussen beide is nog nooit gevonden. Fascinerend!

 

Het wordt vandaag steeds zonniger, de wereld krijgt weer kleur op de dag dat het kabinet Rutte IV wordt beëdigd, onder de wetenschap dat slechts drie op de tien kiezers er vertrouwen in hebben. Alleen de kiezers die vorig jaar maart op de VVD stemden zien het in meerderheid zitten met Rutte IV. Ga er maar aan staan! Van geen enkel onderwerp denkt een meerderheid dat Rutte IV het probleem in kwestie effectief zal oplossen. Het meest geldt dat voor de coronacrisis, de Groningse gaswinning en de migrantenproblematiek. Slechts een klein deel van alle kiezers (14 procent) denkt dat het nieuwe kabinet anders zal optreden dan het vorige.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 27.993 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 4569 minder dan gisteren. Toen registreerde het RIVM het op een na hoogste aantal positieve tests ooit. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe. Er liggen nu 1535 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1479), van wie 405 op de IC (gisteren: 406). Er waren 8 coronadoden.

     Deze week moet het nieuwe kabinet beslissen over al/niet continueren van de coronamaatregelen. De grote vraag is, zo hoor je steeds vaker om je heen, of de regering Covid-19 nu maar eens moet aanmerken als niet meer dan een nieuwe griepsoort waar je niet meer zo erg ziek van wordt, met een of meer vaccinaties in het jaar voor ouderen en zwakken, om de samenleving zo snel als het kan open te gooien. Tja, cruciaal is hoe hoog de druk in de ziekenhuizen dan oploopt. Ik durf het niet te zeggen. Intussen is het nieuwste OMT-advies binnen. Dat gaat de andere kant op. Het team adviseert met het oog op de snelle toename van de omikronvariant: medische mondneusmaskers voor iedereen vanaf 13 jaar in publieke binnenruimtes, zoals hoger onderwijs, musea, en buiten in bijv. drukke winkelstraten. Let op: en in de horeca, ook als je zit. Ik zie de nieuwe minister Kuipers dat nog niet zomaar naast zich neerleggen. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.11)

Dinsdag 11-01-2022

De samenleving verandert snel en dat wordt zichtbaar op tal van terreinen. Neem bijvoorbeeld de inflatie. Het CBS meldt dat de inflatie in ons land over afgelopen december 5,7 procent bedroeg, vooral omdat de prijs van energie 75 procent steeg. Ook vlees, groenten en fruit werden fors duurder. Dat we al tientallen jaren veel te weinig betaalden voor ons tomeloze energiegebruik en en passant de aarde onleefbaar maken, lees je weinig in de media. Sinds de jaren 80 is de inflatie nooit meer zo hoog geweest. Het gaat samen met toenemende onzekerheid; onzekerheid die toch al heel groot was door de diverse crises, die van klimaat, wonen, migratie, corona, milieu (stikstof), de zwakheid van Europa en de toenemende vergrijzing. Bij veel van die onderwerpen wordt een onuitstaanbaar grote wissel getrokken op de generaties na ons, die alle gevolgen van die crises zullen ondergaan en moeten oplossen. De gouden tijden liggen achter ons.

     Het nieuwe kabinet belast evenals alle vorige regeringen de factor arbeid nog steeds zwaarder dan kapitaal. Jammer, want het zijn juist de lager betaalden die de tol betalen van de coronacrisis. Een opvallend fenomeen is trouwens hoe in de achterliggende decennia de oorspronkelijke arbeidersklasse geleidelijk verdween. Dat is de sociale laag die samen met de middenklasse ooit het cement van de samenleving vormde. De meeste banen zijn allang niet meer in de industrie, maar in de talrijke vormen van dienstverlening, distributie en transport, gevoegd bij een groeiend legioen van pensionado's. De vakbonden verloren in getal en macht en steeds meer werk wordt verricht door kwetsbare ZZP'ers en algoritmes. Een kleine elite vergaarde ongekende rijkdom en spreidt die onbeschaamd ten toon. Denk eens aan dat megajacht, dat van de week de bruggen over de Maas niet kon passeren. Het verdwijnen van de progressieve arbeidersklasse geeft gevaarlijk veel ruimte aan een opkomend fascisme, in de vorm van ultrarechts populisme met alle fenomenen van voorheen: geweld, militarisme, irrationalisme, vreemdelingenhaat en bekrompen nationalisme.

 

De groeiende onzekerheid wordt ook gevoed door de toenemende onevenwichtigheid in de wereld. Voor het eerst in decennia lijkt er een gerede kans op oorlog in Europa, nu Poetin een grote invasiemacht heeft samengetrokken bij de oostgrens van Oekraïne. Als de NAVO zijn vergaande eisen niet inwilligt, zullen er 'militaire gevolgen' zijn, zei hij deze week. Van NAVO-zijde werd met 'massieve gevolgen' gedreigd, als Poetin Oekraïne daadwerkelijk aanvalt. Deze week voert men nog overleg maar zonder nader tot elkaar te komen. De kans op een grote oorlog na ruim 70 jaar vrede in Europa is dermate afschuwelijk, dat je ertoe neigt te denken dat het denkbeeldig lijkt en dat de partijen ervoor terug zullen schrikken. Is dat echter wel zo? Het kan goed zijn dat Poetin de inschatting maakt dat hij, net als bij de bezetting van De Krim, er opnieuw met een beperkte oorlog vanaf komt. Uitbreiding van zijn bufferzône. Bijvoorbeeld door, na de afwijzing van zijn onmogelijke eisen, het Russischsprekende oosten van Oekraïne te bezetten met de industriecentra rond Charkov. Het Oekraïense leger is onvoldoende partij en de NAVO is teveel verzwakt door bezuinigingen en zal niet kunnen ingrijpen, anders dan met zware sancties en troepenconcentries in Oost-Europa. En dan? Europa is sterk afhankelijk gebleken van de Russische olie- en gastoevoer. Het niet-openen van de gasleiding Northstream II slaat als een boemerang in ons eigen gezicht. Ik vrees dat Poetin denkt dat hij ons bij de strot heeft.

     Kan de NAVO misschien terugslaan met een beperkte actie, bijvoorbeeld met de inname van de enclave Kaliningrad? Ik las wel eens dat daar plannen voor bestaan. Dat is zeker hachelijk, verdere escalatie is haast onvermijdelijk. De Russen kunnen op hun beurt de Baltische staten bezetten. Die zijn lid van de NAVO en het krachtens artikel 5 van het handvest kan het bondgenootschap dat niet over zijn kant laten gaan en moet militair ingrijpen. De geïsoleerde ligging van de drie landen maakt zo'n ingrijpen erg lastig, het is zeer de vraag of de Amerikanen eraan mee willen werken terwijl de Russen een tweefrontenoorlog wel aan kunnen. Beide partijen zullen dreigen met de locale inzet van tactische kernwapens. En dan? Zal de afschrikking van een mondiale kernoorlog en wederzijdse vernietiging - Mutual Assured Destruction (MAD) - nog werken? Zo ja, dan ontstaat er in het beste geval een impasse, een nieuwe Koude Oorlog met een wat opgeschoven ijzeren gordijn tussen NAVO en een mogelijk groter Rusland. Zou dat alle dood, ellende en risico waard zijn geweest? Nee, natuurlijk, maar je weet niet hoe Poetin denkt. Hij is persoonlijk allang schatrijk en bekommert zich waarschijnlijk voornamelijk over zijn plaats in de geschiedenis. Liefst als de architect van een nieuw Russisch Rijk.

 

Een fraaie hemel met een rosekleurige wolkendeken begroet ons vanochtend bij het opstaan. Zie de nieuwe header aan de bovenkant. Het is de inleiding voor een zonnige winterdag zonder vorst en sneeuw. Anna kreeg vannacht last van migraine, maar het lijkt of haar kwaal opschuift naar een ander soort migraine, waar ze weliswaar ook hoofdpijn van heeft maar vooral duizelig en misselijk is. Vestibulaire maigraine, VM, sinds kort een officiële diagnose die wel spoort met het feit dat ze een jaar of tien geleden veel last had van Menière. Veel verschil maakt het niet, de behandeling blijft gelijk.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 29.107 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 1145 meer dan gisteren. Volgens een hoge WHO-baas krijgt in dit tempo in zes tot acht weken de helft van alle Europeanen een besmetting met omikron. Het reproductiegetal staat op 1,26 (23 december). De ziekenhuisbezetting daalt weer. Er liggen nu 1497 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1535), van wie 395 op de IC (gisteren: 405). Er waren 18 coronadoden. Na het publiceren van het huisadres van Sigrid Kaag heeft Twitter twee accounts van activist Willem Engel offline gehaaldNaar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.12)

Een aangename werkhouding is belangrijk.
Een aangename werkhouding is belangrijk.

Woensdag 12-01-2022

Droog en overwegend bewolkt. Het is een doe-ochtend. Allereerst zet ik een smalle schoenenkast van IKEA in elkaar, voor in de gang. Zo'n kastje met van die openklapbare vakken. Teveel schoenen slingerden rond op de bodem van de meterkast en er is ook een plaats nodig waar het zuiltje van de tweede WIFI-booster kan staan. Behoorlijk wat gepuzzel want je mag beslist geen verkeerd schroefje gebruiken. Dan klopt het niet meer. Daarna op de fiets naar de poli oogheelkunde van BZ voor 75+ keuring voor rijbewijs. Voor mijn gevoel vertrek ik iets te laat. Onderweg blijkt fietsen ineens een top-ervaring. Het is of ik door de straten vlieg als een vrije vogel in de lucht. Wat een vrijheid! Opgetogen, haast juichend, koers ik op hoge snelheid langs het stadhuis, maar daar is de klim naar de overweg en die gaat juist dicht voor het boemeltje naar Dordrecht. Tegenvaller, zal ik toch te laat komen? Hijgend arriveer ik bij het ziekenhuis en zink neer in de wachtruimte. Daar kom ik bij. Een erg aardige vrouwelijke oogarts spiegelt mijn oogfundi. Niks mis. Hele lichte troebeling in de rechter ooglens, nog lang geen indicatie voor een staaroperatie. Ik merkte al dat ik minder scherp zag met dat oog. Binnenkort maar een nieuw glas in de bril.

     Bij het ziekenhuis bleek de achterband van de fiets leeg. Geen probleem, al in mijn tijd hadden we een persluchtpomp bij de fietenstalling gezet. Die staat er nog. Bij het afschroeven van de ventieldop loopt de band helemaal leeg; de dop zat er niet goed op. Helaas, de persluchtpomp is kapot. Dat wordt lopen naar de binnenstad; in de Westwagenstraat is tegenover de Coöp een fietsenmaker. De hal voor de winkel is open en er hangt, jawel, een persluchtpomp. Handig, zelfbediening, denk ik, ik kan me voorstellen dat de fietsenmaker geen zin heeft voor iedere lege band naar buiten te komen. Ik vul in een handomdraai de achterband maar opeens vliegt de winkeldeur open en komt een lijvige, zeer boze man naar buiten. 'Jullie denken zeker dat we door corona geen zin hebben om onze winkel uit te komen!', brult hij, 'Kan je het niet even fatsoenlijk vragen?' Verbouwereerd verklaar ik dat het juist andersom lag en dat ik veronderstelde dat het zelfbediening was. Kribbig pakt de man me de slang uit de hand en vult mijn beide fietsbanden. Nou, naar die fietsenmaker ga ik nooit meer.

     Thuis maak ik mijn IKEA-klusje af: het hangen van de schoenenvakken in het nieuwe kastje. Anna is er verrukt van en maakt de hele gang schoon en ik vervang een kapot spotlampje aan het plafond. Samen komen we er wel.

 

De wereld is een krankzinig oord, we weten het. Hoewel ik het nooit gebruik ben ik al decennia een groot voorstander van de legalisatie van wiet, maar vandaag krijgt die opvatting in de hele natie een enorme stimulans door de resultaten van een laboratoriumstudie van de Universiteit van Oregon, die uitwijst dat delen van cannabis-molecule, meer specifiek de stoffen CBGA en CBDA kunnen voorkomen dat het coronavirus gezonde cellen in het lichaam binnendringt. Ze binden aan de spike van het virus en blokkeren zo een stof die de ziekteverwekker gebruikt om mensen te infecteren. Wat een chotspe! Stoned de pandemie uit! Nu snel legaliseren en we krijgen Covid-19 wel onder de knie!

 

De besmettingen stijgen flink door. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 32.149 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 3089 meer dan gisteren. De ziekenhuisbezetting nam af. Er liggen nu 1435 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1497), van wie 378 op de IC (gisteren: 395). Er waren 8 coronadoden. Vanmiddag komt het OMT bijeen voor advies aan het nieuwe kabinet, dat vrijdag de knoop doorhakt en 's avonds een persconferentie geeft.

     Uit de VS en het VK komen berichten dat omikron over zijn piek heen zou zijn. 'The variant has proved so wildly contagious that it may already be running out of people to infect.' Sommige deskundigen, onder wie de bekende Belgische viroloog Van Ranst, denken ook dat de piek voor omikron bereikt is. 'Er moet niet blindgestaard worden op het aantal besmettingen.' Besmette mensen komen veel minder vaak in ziekenhuis en IC. Corona zal zich ontwikkelen in de richting van een griep. Dat denk ik ook wel, maar is het al zo ver? Kunnen nieuwe varianten niet opnieuw roet in het eten gooien? En de wet van de grote getallen dan, kan die nog een zorginfarct bewerkstelligen? Is het niet te vroeg om te versoepelen? Het bedrijfsleven met de horeca en de detailhandel voorop, stelt haast ultimatieve eisen. Ook bij ons op de Langendijk gaan komende zaterdag veel winkels open, wat het kabinet ook beslist. Het zal er lekker druk worden! We kunnen de straat voortaan beter Langewappiedijk noemen. Het voortdurende kreunen en krimmeneren ergert me een beetje. In ruim dertig jaar gingen er ondanks de verschillende lockdowns niet zó weinig bedrijven failliet als vorig jaar. Het CPB waarschuwde toen al dat de overheidssteun ook niet-levensvatbare bedrijven overeind houdt. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.13)

Donderdag 13-01-2022

Omdat het alsmaar doorgaat. Omdat er niet genoeg aan gedaan wordt. Het overgrote deel van de warmte die de aarde extra invangt door de voortgaande stijging van broeikasgassen in onze atmosfeer wordt opgenomen door de oceanen. Ongeveer 90 procent. In 2021 was er de hoogste Ocean Heat Content ooit gemeten: 400 biljoen KiloJoule méér dan in de jaren 40, toen de metingen ervan begonnen. Het is het zesde achtereenvolgende jaar dat het record werd gebroken. Temeer opmerkelijk omdat de huidige La Niña nog steeds aanhoudt; die heeft doorgaans een koelend effect. De opwarming van de oceanen is de krachtigste indicator voor de opwarming van het klimaat. Warmere oceanen geven een grotere warmte-expansie in het water en veroorzaken sterkere oplading met energie van stormen en orkanen, meer afsmelten van de ijsvelden rond Groenland en Antarctica en meer aantasting van voedselrijke koraalriffen wereldwijd. In de meetreeks hierboven zie je dat er vanaf eind jaren 80 sprake is van een versnelde opwarming van zowel de oppervlakkige als de diepe lagen in de oceanen.

     Wetenschappers verwachten dat de nog steeds aanhoudende La Niña nog deze maand zal pieken en dat het broertje, El Niño, dat juist veel extra opwarming teweegbrengt, laat in 2022 zal beginnen.

 

Bij ons gaat alle aandacht naar de vraag of het nieuwe kabinet de lockdown wel of niet zal versoepelen, en voor welke groepen. Gisteren kwam het nieuwste OMT-advies, dat nog niet uitlekte. Vanaf vanmorgen half tien is de regering bijeen in het Catshuis. 'Het zal een touwtrekwedstrijd worden', zegt Maarten Keulemans in De Volkskrant. Tussen de zorgministers en de economisch georïenteerde bewindslieden dus. Enerzijds nemen de omikron-besmettingen enorm toe, het RIVM verwacht de piek pas over twee weken, en anderzijds blijven de opnames in ziekenhuizen en IC's beperkt. Maar wat als de wet van de grote getallen ook de zorg zwaar gaat belasten? Er lijkt dus ruimte voor enige versoepeling, vinden velen, al zijn ook de virologen en epidemiologen het niet met elkaar eens. De druk uit de samenleving is enorm, vooral van het bedrijfsleven. Veel horeca en niet-essentiële winkels willen op zaterdag demonstratief opengaan, ook als de sluiting blijft. Veel burgemeesters hebben geen zin om te handhaven.

     Ik ben voor kleine stapjes in de versoepeling en, gelet op de grote maatschappelijke schade, denk ik dat we allereerst zouden moeten beginnen met het openen van de rest van het onderwijs, dus de middelbare scholen en het hoger onderwijs en het MBO. Maar dat zal de luidruchtige meute kroegbazen stellig in hevig verzet brengen.

     Om twaalf uur wordt het OMT-advies bekend: inderdaad stapjes. 'Onder voorwaarden' zou er ruimte zijn voor versoepelingen in de sportsector, het onderwijs, de contactberoepen (o.a. kappers) en de detailhandel (winkelen op afspraak). Mét mondkapjes. De horeca en de cultuursector moeten nog even wachten. Hm. Als het klopt - en dat zal wel - vind ik het niet een klein stapje.

 

De ochtend begint met dichte mist die niet helemaal optrekt. Het blijft nevelig. Anna doet boodschappen bij de Plus op Oost. Ze brengt ook medische mondkapjes mee, die nu advies zijn. Het was druk, zegt ze, en er liepen nogal wat klanten demonstratief zonder mondkapje rond. Wie er wat van zei, kreeg de wind van voren. Goed afstand bewaren, is het devies. Een pakketdienst brengt een nieuw toestel voor haar. In de badkamer experimenteert ze ermee: een hand-stomer. Bruikbaar voor overhemden, jurken, broeken en zo. Dan hoef je die niet te strijken. Ze vindt het een handig ding.

 

Stijging. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 33.436 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 1318 meer dan gisteren, maar pas op: er was weer een storing bij het RIVM dus de cijfers zijn in wezen nog hoger! De ziekenhuisbezetting blijft dalen. Er liggen nu 1360 mensen met Covid-19 in het ziekenhuis, 72 minder dan gisteren en het laagste aantal in meer dan twee maanden. Er waren 13 coronadoden.

 

besmettingen en ziekenhuisopnames vs omhoog 13 jan 2022

 

Ik ben trouwens niet gerust over de deze versoepelingen. Ik zie net dat volgens de laatste berichten uit de VS niet alleen de besmettingen daar snel stijgen, maar ook de ziekenhuisopnames. Die liggen 80 procent hoger en overschrijden het vorige record. Zie hierboven. Wat is er aan de hand? Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.14)

Artists
Artists' impression van de Lokale Bel met in het midden ons zonnestelsel. NB: de zon is véél te groot weergegeven (afbeelding: Leah Hustak STScI)

Vrijdag 14-01-2022

We leven in een bubbel. Voor wie geldt het niet? Zelfs ons hele zonnestelsel bevindt zich in een bubbel, een bubbel van leegte, om precies te zijn met randen van enorme gaswolken - een schil van stofmuren. Interstellaire stofmuren die in feite dichte gebieden van stervorming zijn en die vol jonge sterren zitten. Merkwaardig dat ons zonnestelsel vrij precies midden in die lege bubbel staat, alsof die ooit bij ons begon met uitdijen. Astronomen noemen hem de Lokale Bel, een holte in de Orionarm van het Melkwegstelsel. De bubbel is niet mooi rond, hij heeft meer de vorm van een zandloper. De doorsnede varieert van 200 tot 700 lichtjaren. Astronomen van het Center Harvard & Smithsonian (CfA) en het Space Telescope Science Institute (STScI) maakten een reconstructie van de ontwikkeling van de Lokale Bel. De afbeelding hierboven zag je deze week in veel kranten. Daaruit blijkt dat we niet altijd in die bel zaten. Hij ontstond vanaf 'pas' 14 miljoen jaar geleden door een reeks van vijftien supernova-explosies, exploderende sterren die aan het eind van hun bestaan kwamen. Daarbij werden de interstellaire materiewolken uit elkaar gestoten zodat er een zeepbelachtige structuur ontstond. Op de randen begon materie samen te klonteren tot nieuwe sterren. Het zonnestelsel met onze aarde was toen nog helemaal niet in de buurt. Pas 5 miljoen jaar geleden vloog het zonnestelsel de enorme bubbel binnen en nu bevindt het zich toevallig precies in het midden. Ooit zal het er weer uit vliegen en de materieschil passeren. Om de Lokale Bel heen zijn meer van die grote bubbels, want de ruimte heeft hier een bellenstructuur zoals zeepsop. Overigens is de leegte binnenin de bubbels, ook in de onze, relatief. De kosmische bellen zijn niet helemaal leeg. Zeker is er wel materie in te vinden, zoals gaswolken, sterrenstelsels en exoplaneten, bijvoorbeeld Proxima Centauri, onze meest nabije buur op 4, 24 lichtjaren afstand, of de heldere ster Sirius op 8,6 lichtjaren afstand.

 

Na de besprekingen tussen de Russen en de NAVO, Europa en de OVSE werd het even stil. Partijen kwamen niet tot elkaar, de dreiging van oorlog is groter dan ooit. Ook de Serviërs in de gedeelde Balkanstaat Bosnië/Herzegovina willen in de schaduw ervan de Akkoorden van Dayton schenden en zich afscheiden. Ook dat levert zeker oorlog op. Afstemming van hun leider Dodik en Poetin ligt voor de hand. Vandaag is er opeens een grote cyberaanval op Oekraïense overheidswebsites. Op de websites van onder meer het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Veiligheids- en Defensieraad is een waarschuwing in het Oekraïens, Russisch en Pools te lezen: 'Wees bang en verwacht het ergste.'

 

We hebben een grijze, sombere dag. In de binnenstad haal ik fruit en twee grillkipjes bij de poelier. (Die eten we niet in één keer op, hoor). Overal zijn café's en winkels druk doende hun zaken klaar te maken om op te starten. Zeker nu blijkt dat je voor de winkels geen afspraak hoeft te maken. Ze zijn niet meer te houden, heel Gorcum gaat morgen open, zeggen de mensen. Of er gehandhaafd zal worden? De burgemeesters van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht zijn niet van plan om de opening van horecazaken en culturele instellingen zaterdag toe te staan, maar in Zuid-Limburg vinden ze alles goed want het is 'een demonstratie tegen de coronamaatregelen'. Dan mag het wel. Voor één dag neem ik aan. Natuurlijk zal het een stijging van besmettingen teweegbrengen en mogelijk de wet van de grote getallen in werking zetten, als er veel mensen ziek worden en opgenomen moeten worden in de ziekenhuizen. Het kan echter ook meevallen, als je de cijfers ziet. Het kabinet wil het nog even aanzien. Als er geen gekke dingen gebeuren, mag de horeca over tiendagen open. Vanavond persconferentie.

 

De cijfers stijgen maar de ziekenhuizen dalen vandaag verder. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 35.521 nieuwe positieve tests gemeld, 2112 meer dan gisteren. Dat is het hoogste aantal sinds het begin van de pandemie. In de ziekenhuizen nam de bezetting dus af. Er liggen nu 1289 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1363), van wie 335 op de IC (gisteren: 361). Er waren 16 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.15)

Zaterdag 15-01-2022

Science publiceerde eergisteren baanbrekend nieuws over de vaak langzaam slopende zenuwziekte multipele sclerose (MS). De ziekte zou met grote waarschijnlijkheid veroorzaakt worden door het Epstein-Barr virus (EBV), een virus uit de groep van de circa honderd soorten herpesvirussen, onder meer bekend van waterpokken en de koortslip (herpes simplex). Herpesvirussen en ook EBV worden met speeksel overgedragen ('kissing diseaese') en blijven levenslang aanwezig in hun gastheer, doorgaans latent. Het latent aanwezige virus vermenigvuldigt zich niet en blijft onopgemerkt door het immuunsysteem. Af en toe vlamt het op. EBV is vooral bekend als veroorzaker van de Ziekte van Pfeiffer, waarbij het zich nestelt in de lymfeklieren en de milt. Er is in 2007 zelfs een vaccin tegen ontwikkeld, dat heel vroeg in de jeugd gegeven moet worden. EBV is al vele jaren een van de verdachten voor het veroorzaken van MS, maar dat kon tot nu toe nooit afdoende bewezen worden. Dat is nu wel gebeurd. Bekend was dat de latente aanwezigheid van EBV in het lichaam doorbroken kan worden (dysregulated latency). De auteurs ontrafelen hoe dat zou kunnen gaan en dat geeft de mogelijkheid van (vroege) vaccinatie, net als bij Pfeifer. Maar mensen die al MS hebben, hebben er dus niets aan.

     Goed nieuws is verder dat de vaccinfabrikant Moderna, ook bekend van zijn coronavaccin, juist nu succes boekt met de ontwikkeling van een anti-EBV vaccin: mRNA-1189. Een RNA-vaccin dus, dat nu uitgeprobeerd wordt in een trial bij 270 mensen. Wordt in de nabije toekomst preventie van MS mogelijk? Dat zou geweldig zijn, maar hoe een dergelijke vaccinatie uitgevoerd zou moeten worden, is me niet duidelijk. Dysregulated latency, het uitbreken van EBV uit zijn lange latentie, vindt bij MS meestal pas op latere leeftijd plaats, merken deskundigen in de discussie over het Science-artikel op. Vaccineren op jonge leeftijd zou het ontstaan van MS kunnen uitstellen, maar kan misschien ook leiden tot meer MS-gevallen. Om de immuniteit tegen EBV op peil te houden zijn er misschien boosterinjecties op latere leeftijd nodig. Zoals altijd: meer onderzoek is gewenst. Wappies en complotdenkers zullen het allemaal van heel omineuze betekenis vinden.

 

Met bijna zes miljoen mensen kijken we gisteravond naar de persconferentie. Naast een wat andere opzet, gebarentolk in venstertje rechtsonder en grafieken, is er geen echt nieuws meer. Ondanks alle onzekerheden ben ik het vooral eens met de keus om de rest van het onderwijs open te gooien. Dat is belangrijker dan shoppen (mag trouwens ook) en uitgaansplezier. Een delicate balans. Versoepel te snel en men riskeert een Amerika, waar met 150 duizend coronapatiënten in het ziekenhuis tóch weer een zorginfact dreigt. Maar versoepel te langzaam, en men riskeert een eeuwig tobbende pas-op-kijk-uitsamenleving, altijd maar in schaduwgevecht met een virus dat allang zo gevaarlijk niet meer is. Toch maakt het me ongerust dat Kuipers c.s. kennelijk rekening houden met 80.000 besmettingen per dag, Dat is 560.000 besmettingen per week! Het is weer de aanpak langs 'groepsimmuniteit', een aanpak die alsnog de samenleving onderuit kan halen. In de NRC staat een overwogen artikel van antropologe Ginny Mooy, lid van het dit najaar opgedoekte Red Team: 'Het virus laten uitrazen is een slecht idee'. Ze schrijft daar: 'Corona rond laten gaan klinkt in theorie beter dan het in de praktijk uitpakt. Gaat er veel virus rond, dan zullen veel mensen tegelijk ziek worden of sterven. Dan komt er een moment dat de samenleving stagneert door het virus zelf, niet door maatregelen.'

 

Vanochtend is er een viswedstrijd in dichte mist. Van de week hadden ze al een een grote hoeveelheid kleine visjes uitgezet, tot genoegen van de vaste havenreiger, de futen, de meeuwen en enkele aalscholvers (foto hier). De steigers zitten vol somber geklede mannen tot om half twaalf een fluitje het einde aankondigt. In de binnenstad zijn de winkels open en demonstratief ook de café's en restaurants. Tot acht uur vanavond. Uit angst om besmet te raken piekeren we er niet over te gaan kijken. Wel kijken we even aan boord, waar we een vislijn uit de reling halen. De nevel is uiteindelijk weg en het is niet koud. Tot dusver hebben we een hele zachte winter. De gemiddelde dagtemperatuur lag gemiddeld 1,3 graden hoger dan in dezelfde periode in voorgaande jaren.

     In het hele land zijn veel horecazaken open. Over handhaving lees ik nergens. De incubatietijd van omikron is een dag of drie. De effecten zien we komende weken vanzelf.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 31.963 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 3526 minder dan gisteren. Eén op de drie testen is positief. De ziekenhuizen dalen flink. Er liggen nu 1220 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1289), van wie 322 op de IC (gisteren: 335). Er waren 6 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.16)

De NAVO omcirkelt Rusland (bron: Bruno Maçães)
De NAVO omcirkelt Rusland (bron: Bruno Maçães)

Zondag 16-01-2022

De Portugese auteur en politicus Bruno Maçães spot op Twitter met de omsingelingsretoriek van Poetin (zie hierboven): 'I hadn’t realized the extent to which Nato has completely encircled Russia. Nato borders in red.' De voormalige Oostbloklanden zijn om zich veilig te stellen tegen de (toen nog) grootmacht Sovjet-Unie 'bij de eerste gelegenheid, in 1989, meteen westwaarts gerend en zo snel mogelijk lid geworden van de NAVO en daarna de EU', schrijft Caroline de Gruyter gisteren in de NRC. Oekraïne, Armenië, Moldavië, Georgië en andere oud-Sovjetlanden wilden dat ook maar kwamen te laat. 'Rusland maakte daar bruut een einde aan. Dat werkte. Maar hoe harder Poetin dreigt, hoe anti-Russischer zij worden'.

     Nieuw woord geleerd: false-flag operatie. Het zou een aanval zijn, die beoogt de schuld in de schoenen van het aangevallen land te schuiven. Volgens een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van defensie een aanval zijn, die bedoeld is als provocatie en Rusland het motief verschaft om Oekraïne binnen te vallen. De pseudo-aanval zou gericht moeten zijn tegen pro-Russische opstandelingen in het oosten van het land. Het Kremlin weerspreekt dat. Witte Huis-woordvoerder Jen Psaki zei dat als een Russische invasie in Oekraïne zou plaatsvinden, die ‘tussen midden januari en midden februari’ zou kunnen beginnen. Er is meer pesterij van Poetin. Zijn politiek kun je karakteriseren als rancunepolitiek (Menno ter Braak), als volgt te definiëren: als het liberalisme niet iedereen gelijkmaakt, rijzen rancune en fascisme. Kennelijk geldt die zegswijze niet alleen voor teleurgestelde groepen mensen maar ook voor staten.

     Op onverklaarbare wijze viel van de week een van de twee fiberoptische datakabels tussen NAVO-land Noorwegen en Spitsbergen uit. Doorgeknipt? Ondertussen voerde de Amerikaanse regering afgelopen vrijdag overleg met verschillende internationale energiebedrijven over de levering van extra gas aan Europa in geval van een oorlog tussen Rusland en Oekraïne. De leveranciers waren echter weinig optimistisch dat het met de huidige krapte op de gasmarkt mogelijk is het Russische gas te vervangen. Oekraïne meldt vandaag dat de hack gisteren van Oekraïense overheidswebsites het werk was van een Wit-Russische computerspionagegroep UNC1151. Op die websites was in het Oekraïens, Russisch en Pools te lezen: 'Wees bang en vrees het ergste.'

     Ondanks de verdeeldheid in Europa en de militaire zwakte van de NAVO kan Poetin deze zaak niet winnen, denk ik. Integendeel: zijn gedram en zijn dreigementen zullen eerder de eenheid van het Westen bevorderen en met name Oost-Europa weer naar de westelijke partners toe drijven. Ook de bevolking in de buurstaten van Rusland keert zich juist meer en meer van Rusland af. Het dreigende conflict zal bovendien de energietransitie in het Westen bevorderen om zo snel mogelijk een einde te maken aan de afhankelijkheid van Russisch gas. Bovendien stagneert de Russische economie en daalt de populariteit van Poetin in eigen land. Is er dan sprake van bluf bij de Russische leider? Tja, we weten: een kat in het nauw maakt rare sprongen.

 

Opnieuw een grijze dag en een doe-dag. Minder succesvol dan de vorige. Allereerst hebben we een verstopping in de afvoer van de keuken (gootsteen en vaatwasser) en de badkamer (wasbak en wasmachine/wasdroger, niet van het bad). Al weken hoorden we verdacht gegorgel, maar nu loopt het afvoerputje van de badkamer - het laagste punt - over als we een kraan of wastoestel aanzetten. Maandag een loodgieter bellen. Ten tweede begeeft het bovenste scharnier van een deurtje in de mediakast met de audio en de PS4 het. De schroefgaten zijn uitgelubberd. Doordat het scharnier in een ronde uitsparing valt, kan je het niet verplaatsen en nieuwe gaten boren. Ik probeer het met houtlijm vast te zetten, maar dat mislukt. Morgen kit kopen voor een nieuwe poging, of misschien beter twee boutjes met moertjes. Onderwijl komt Tessa gezellig langs.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 36.308 nieuwe positieve tests gemeld. Nooit eerder werden er zoveel nieuwe coronapatiënten vastgesteld op één dag. Vandaag waren er 4366 nieuwe positieve tests meer dan gisteren. De ziekenhuizen dalen minder snel. Er liggen nu 1218 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1220), van wie 312 op de IC (gisteren: 322). Er waren zeven coronadoden.

     Duizenden tegenstanders van het coronabeleid lopen een mars door Amsterdam. 'Koffiedrinken' op het Museumplein. Bij het huis van burgemeester Femke Halsema scanderen ze 'Femke, rot op!' Er zijn ook boeren met tractoren. Die zijn ook tegen het coronabeleid en dragen leuzen als 'samen staan we sterk', 'don't worry, be wappie', 'wij zijn de leugens zat' en 'gebruik je boerenverstand, geen 2G'. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.17)

Potentiële klimaatimpact van de vulkaaneruptie bij Tonga: een korte dip in de voortgaande opwarming..
Potentiële klimaatimpact van de vulkaaneruptie bij Tonga: een korte dip in de voortgaande opwarming..

Maandag 17-01-2022

De zware vulkaanuitbarsting in de Stille Oceaan bij de eilandstaat Tonga was tot in Nederland te merken. Althans als je een barograaf hebt. Twee tegengestelde schokgolven vlogen om de aardbol en zorgden voor twee waarneembare schommelingen in de luchtdruk, de eerste (en dus het meest krachtig) omstreeks 20.00 uur en de tweede om 02.30 uur. De eerste legde 16.500 kilometer af in 15 uur, de tweede, zwakkere, 23.500 kilometer in 23,5 uur. De wereld is dus rond. De drukgolven volgden een grootcirkel. Dat is de kortste afstand. De eerste ging bovenlangs Siberië. Ook op mijn eigen barograaf zie je een heel kleine uitslag op die tijdstippen.

     Hoe erg Tonga zelf getroffen werd is nog niet duidelijk. Een onderzeese glasvezelkabel naar de eilandengroep is beschadigd. Australië en Nieuw-Zeeland stuurden vliegtuigen. Er zouden weinig dodelijke slachtoffers zijn, maar wel veel schade aan huizen en resorts. Giftige vulkanische as schijnt lucht en drinkwater te bederven. De eruptie veroorzaakte een tsunami die verschillende landen langs de Stille Oceaan trof. In Peru kwamen twee vrouwen om door de hoge golven aan de kust.

     'De ontploffing werd veroorzaakt door zeewater dat in contact kwam met magma (ondergrondse lava) in de vulkaan. Daardoor was de explosie erg krachtig en abrupt, die hadden we niet kunnen zien aankomen. Maar dat kan in Europa niet gebeuren', zei meteoroloog Wouter van Barnebeek op Weerplaza. Het is natuurlijk van belang om af te wachten in hoeverre alle in de stratosfeer uitgestoten zwaveldioxide, fijnstof en as een koelende invloed zullen hebben op de wereldtemperaturen. In de grafiek hierboven werd daar een poging toe gedaan op basis van de kortdurende afkoeling door de uitbarsting van de Pinatubo in 1991. Waarschijnlijk is die op Tonga kleiner.

 

Het wordt vandaag allengs zonniger. Mooie dag. Een loodgieter van het bekende Gorcumse bedrijf Zillig slaagt er vandaag niet in de verstopping van onze keuken/badkamerafvoer op te lossen; het euvel zit dieper. Hij belt een expert. Nog even geduld. Via email krijg ik bericht van het CBR dat mijn rijbewijs verlengd kan worden tot 17 maart 2027. De hele procedure is ruim binnen een maand afgewikkeld. Ik meen dat Alexander Pechtold daar de chaos moest aanpakken. Daar heeft hij wat mij betreft succes mee gehad.

 

Flinke stijging van de besmettingen. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 42.472 nieuwe positieve tests gemeld, opnieuw een recordaantal. Het zijn er 6202 meer dan gisteren. Lichte stijging in de ziekenhuizen. Er liggen nu 1240 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1218), van wie 317 op de IC (gisteren: 312). Er waren 3 coronadoden (maar het was weekend). Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.18)

De segmenten van de grote spiegel van de James Webb telescoop worden in tien dagen precies ingesteld (foto: NASA)
De segmenten van de grote spiegel van de James Webb telescoop worden in tien dagen precies ingesteld (foto: NASA)

Dinsdag 18-01-2022

De James Webb ruimtetelescoop is al een aantal dagen doende om de 19 segmenten van de grote spiegel stuk voor stuk heel precies uit te lijnen. Allereerst moeten ze 12,5 mm omhoog bewegen van hun positie tijdens de lancering. Ze worden ongeveer 1 mm per dag versteld De segmenten hebben nummers die beginnen met A, B of C en een nummer. A3 en A6 worden op een andere manier ingesteld aan het eind. Het hele instelproces duurt 10 dagen, waarvan er nu nog 4 resten. Een dag later komt de Webb aan bij Lagrage 2.

 

De mist blijft vanochtend lang hangen. 's Middags is er zon. Helaas kan de rioolontstopper vandaag niet komen; het wordt morgen. Ik scheer me met een kopje warm water. Verder weer een technische ochtend, terwijl Anna ondertussen boodschappen doet. Op mijn studeerkamer installeer ik een Dual IR 3A internetadapter, die ik wil aansluiten op de AUX-ingang van mijn Soundmaster nr513a, een toestel vol nostalgie waarop je vrijwel iedere soort geluidsdrager kunt aansluiten. Voor de aansluiting moet ik wat gaatjes boren in een boekenplank. Als alles klaar is blijkt er een probleem: de keuzeknop aan de voorkant geeft de optie AUX niet. Wat raar, want er zit wel een AUX-ingang aan de achterkant. Bij toeval ontdek ik dat het wel werkt op PHONO, mits je geen vinyl-LP afspeelt. Maar dan krijg je maar één stereokanaal. Merkwaardig. Enfin, dat komt nog wel, vooralsnog kan ik mijn favoriete internetradiokanaal 'Geen Dag zonder Bach' van de Concertzender beluisteren zonder dat de laptop (met Bluetooth) de hele tijd aan hoeft te staan.

 

De besmettingscijfers springen raar heen en weer. Storing of werkelijkheid? Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 31.426 nieuwe positieve tests gemeld. Het zijn er 10.004 minder dan gisteren. Het reproductiecijfer dd. 3 januari is ook flink lager: 1,16. Het reproductiegetal voor de omikronvariant zelf is ook gedaald, van 1,63 naar 1,25. Ruim de helft van de 18-plussers (53%) heeft nu een boosterinjectie gekregen. Vooralsnog zijn er weinig ouderen besmet. De ziekenhuizen dalen wat. Er liggen nu 1186 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1240), van wie 303 op de IC (gisteren: 317). Er is minder ziekte onder het ziekenhuispersoneel, er zijn meer operatiekamers in gebruik en er is meer ruimte voor planbare zorg. Allemaal positieve ontwikkelingen, lijkt het, wat is wijsheid? Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.19)

Woensdag 19-01-2022

De grafiek hierboven van het RIVM geeft de laatste stand van de coronapandemie, en meer speciaal rond de omikronvariant, voor ons land goed weer. Wat zijn de feiten van dit moment rond omikron? Allereerst is hij 76 procent besmettelijker dan de deltavariant, brengt echter 64 procent minder ziekenhuisopnames teweeg, 70 procent minder IC-opnames en 95 procent minder doden. Kliniek en besmettingen lopen sterk uit elkaar. Het wekt onmiskenbaar de indruk dat het virus met omikron succesvol bezig is zich aan te passen aan samenleven met de mens, zoals het griepvirus veel eerder deed. Cruciaal is nu: hoeveel mensen raken besmet én ziek en hoe hoog wordt de piek? De wet van de grote getallen kan nog steeds een zorginfarct veroorzaken, maar de kans neemt af. Vrijdag komt het OMT weer bijeen, dinsdag zal het nieuwe kabinet beslissen.

 

In de Kamer is de tweede dag over de regeringsverklaring bezig. Behalve de querulantie van Wilders en de afwezigheid van Baudet c.s. valt me vooral op hoe weinig aandacht er is voor de Russische dreiging in Oekraïne. Rutte noemt het punt wel en hij wil binnenkort zelfs met minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken naar Oekraïne gaan, maar de leden van de volksvertegenwoordiging vinden het niet belangrijk genoeg voor reacties. Wel: koopkracht en ontkoppeling AOW, woningbouw en Groningen. Ondertussen stijgt de spanning. Russische troepen namen posities in Wit-Rusland in langs de Oekraiënse grens. Voor 'oefeningen met Witrussische troepen' tussen 10 en 20 februari. Dat zou voor de allereerste keer zijn. Oefeningen in wat? In 'het afslaan van een buitenlandse aanval', aldus de Russische onderminister van Defensie Fomin. Aan de andere kant levert het VK antitankwapens aan Oekraïne en overweegt de Amerikaanse regering extra munitie, raketten en luchtafweersystemen te sturen. Volgens mij deden ze dat allang.

     Rusland bevestigt vandaag dat het geen genoegen zal nemen met minder dan een officieel verbod op uitbreiding van de NAVO. Er wordt nog steeds gepraat, zoals Baerbock met Lavrov in Moskou. De VS, de NAVO en de grote Europese landen verzochten om een bijeenkomst van het zogenaamde Normandië-overleg (Duitsland, Frankrijk, Oekraïne en Rusland.

 

Een grijze ochtend, de derde dag met een verstopte afvoer. Anna kreeg vannacht een zware aanval van migraine en blijft in bed. Gelukkig belt om kwart over negen de loodgieter, een aardige en handige jongen. Hij leert me het verschil tussen rioolbuisjes van 40 en 50 mm. De laatste soort is breder en geschikter voor het invoeren van een spiraal. Ze beginnen bij ons bij de plek waar ze de vloer ingaan en de best bereikbare is die van de wasmachine/wasdroger (foto hier). Daar voert hij uiteindelijk zes meter van een trillende spiraal in, eerst met een bochtje aan het eind (passeert gemakkelijk bochten) en daarna met een staaf van 20 cm en een ketting. De ketting schraapt vuil van de wanden af. Uiteindelijk komt de oorzaak tevoorschijn, een dikke prop haar (foto hier). De afvoeren in keuken en badkamer lopen weer prima en tonen daarbij mooie draaikolkjes. Het advies is om 1 - 2x per maand 's avonds wat soda in alle afvoeren te gieten en een nacht te laten staan. Zullen we doen.

     Er volgt een rustige middag met regen. Anna slaapt en ik begin met plezier aan 'Revolusi' van David van Reybroeck (De Bezige Bij, 2021).

 

De coronacijfers van vandaag. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 38.282 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 6868 meer dan gisteren. Er liggen nu 1149 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1186), van wie 303 op de IC (gisteren was dat hetzelfde aantal). Er waren 10 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.20)

Donderdag 20-01-2022

Dit is een heel curieuze grafiek. Wat betreft de aantallen opnames van Covid-patiënten per miljoen wijkt Nederland sterk af van veel andere Westerse landen. Wat is het verschil? Dat we een hoge vaccinatiegraad hebben en als enige een strenge lockdown? Terwijl bij ons het aantal omikronbesmettingen explosief stijgt is de druk uit de samenleving enorm om zo snel mogelijk te versoepelen. Het kabinet lijkt daaraan te zullen toegeven. Het virus zal hierdoor nog harder rondgaan. Ongecontroleerd rondrazen. De vergrieping van Nederland. Groepsimmuniteit waardoor de pandemie verder gaat als endemie. Maar als die koers slecht uitwerkt, moeten we toch weer maatregelen instellen. Let op wat Jaap van Dissel vandaag in de Kamer zegt en kijk daarbij vooral naar het VK en Denemarken in de grafiek hierboven, maar ook naar Spanje, Frankrijk en België. Die landen lopen wat omikron betreft op ons vooruit. De piek van ziekenhuisopnames was daar verhoudingsgewijs dubbel tot vijf keer zo hoog, maar moet bij ons nog komen. Het zou een 'zeer forse' druk op de zorg opleveren, zegt Van Dissel. 'Je zou die aantallen niet in Nederland willen hebben.' Nu snel versoepelen is een gok, die goed of slecht kan uitvallen. Heel interessant. Ook een nieuwe variant kan nog roet in het eten gooien, want tot dusver had het virus steeds een nieuwe verrassing in petto.

 

Wat ik verbaasd oppik van de kamerdebatten over de regeringsverklaring: het lijkt of we gewoon een rechts kabinet gekregen hebben als het gaat over de kloof arm/rijk en herverdeling. Ga eens na, de vier regeringspartijen hadden zonder uitzondering, dus zelfs de VVD, in hun verkiezingsprogramma's verhoging van de belasting op winst en vermogen staan. Op een rijtje: CDA: 2,7 miljard euro, VVD: 3,6 miljard euro, CU: 8 miljard euro en D66 zelfs 15,3 miljard euro. Maar in het regeerakkoord staat: lastenverlichting voor vermogens 0,1 miljard euro. En verder: einde koppeling AOW aan het minimumloon. Wat is hier gebeurd? Kiezersbedrog, zou je zeggen.

 

Anna had vannacht opnieuw migraine, dus vandaag slaapt ze veel. We hadden onze training bij SportCity weer willen beginnen, maar dat wordt nu komende maandag. Het is een dag met zon en buien. Rond twee uur valt er een korte hagelbui, later natte sneeuw. Het probleempje van mijn nieuwe internetradio-adapter (geeft slechts één stereokanaal op de versterker) is simpel opgelost met een beter kabeltje.

 

De coronacijfers van vandaag bevestigen het uit elkaar drijven van besmettingen en opnames. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 39.978 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 1716 meer dan gisteren. NB: in werkelijkheid zijn ze hoger; er is weer een storing. De onderrapportage is niet mis; het RIVM schat die op 27.000 positieve tests over de afgelopen drie dagen. In de ziekenhuizen nam de bezetting af. Er liggen nu 1124 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1149), van wie 290 op de IC (gisteren: 303). Er waren 10 coronadoden. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.21)

Vrijdag 21-01-2022

Wie kent hem niet, de vermaarde Keelingcurve? De curve van de concentratie van het broeikasgas CO2, die sedert 1958 wordt bijgehouden in het Mauna Loa observatorium op Hawaii en die alsmaar verder stijgt in de vorm van een onheilspellende zaagtandlijn. Deze week kwam er in de media een naar de toekomst verlengde curve van CarbonBrief langs, zoals hij zou moeten zijn als de mensheid de Parijse Akkoorden van 2015 zou willen halen en de opwarming van de wereld ten tijde van de eeuwwisseling beperken tot 1,5 graden boven de pre-industriële tijd. Tja, dat wordt door veel deskundigen als onhaalbaar beschouwd. Steeg de curve rond 1970 nog met een snelheid van 1 ppm per jaar, tegenwoordig is dat al bijna 2,5 ppm per jaar (zie geciteerd artikel), maar nu wat lager door het koelend effect van La Niña. 'Once the La Niña event has ended, we would expect the rate of CO2 rise to return to about 2.5 ppm per year, unless emissions start to fall substantially', zegt CarbonBrief. Weinigen zien de broeikasemissies stoppen voor 2050.

 

Gisteren schreef ik wat corona betreft over de ontkoppeling tussen besmetting en kliniek (verpleegafdelingen en IC's). Terwijl de aantallen besmettingen sterk stijgen, blijven die van de ziekenhuizen dalen. De Volkskrant gaat er vandaag wat dieper op in. De omikrongolf heeft in Nederland, in tegenstelling tot veel landen om ons heen, de ziekenhuizen nog nauwelijks bereikt en dat kun je toeschrijven aan de gedeeltelijke lockdown bij ons en ook aan de hoge vaccinatiegraad incl. boosters. Omikron gaat daardoor vooral om in jonge leeftijdsgroepën, maar een uitgestelde piek in de ziekenhuizen dreigt nog steeds. Het is de reden dat het OMT, dat vanmiddag bijeen komt, sterk aarzelt om ondanks de grote druk van burgemeesters, horeca, cultuursector en anderen tot verdere versoepeling te adviseren. Voor aanstaande dinsdag neemt het kabinet geen besluit, zegt Kuipers vanmiddag.

 

Gisteravond volgden we het nieuws over de The Voice of Holland en de MeToo-misdragingen van vier mannen. John de Mol verbergt zich achter een formaliteit: 'Als niemand wat zegt, dan kunnen we niks doen.' Zijn zwager gaf hij een preek en daarmee was de kous af. Vanochtend verschijnt in de kranten een grote advertentie van de vrouwen van The Voice: 'Beste John, het ligt niet aan de vrouwen.' Lezers herinneren zich misschien dat Anna's kleindochter Nikita er twee keer, in 2015 en in 2017, aan meedeed en het ver schopte. Kijk bijvoorbeeld hier. Wees gerust, zij heeft er nooit mee te maken gehad.

     Dag van zon en wolken en een enkele regenbui. Anna is weer uit het migraine-dal gekropen. Ze bakt een cake met bananen en noten en zonder suiker, zodat ik hem ook kan eten. Groente en fruit gehaald in de Arkelstraat. 

 

Wat moet je verwachten? Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 57.549 nieuwe positieve tests gemeld. Een nieuw record. Het zijn er 17.591 meer dan gisteren. Volgens het RIVM is dit een goede weergave van het aantal besmettingen. De achterstand van de laatste dagen moet nog altijd worden verwerkt en is niet in dit dagcijfer meegenomen. Bovendien houdt de storing vandaag nog aan; het aantal niet-opgenomen besmettingen steeg naar 30.000. In de ziekenhuizen neemt de bezetting nog steeds af. Er liggen nu 1108 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1124), van wie 287 op de IC (gisteren: 290). Er waren 12 coronadoden. het tempo van de boostercampagne gaat omlaag. 55 procent van de volwassen bevolking heeft er nu een. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.22)

Zaterdag 22-01-2022

Poetin annexeert in kleine happen. In 2014 nam hij onverhoeds De Krim af van Oekraïne toen het land de tweede oranjerevolutie doormaakte. In het begin van 2015 probeerde hij meer te pakken en liet de separatisten van het Donbassgebied hard uitvallen naar de stad Mariopol aan de Zee van Azov, met de bedoeling een landbrug naar De Krim te scheppen. De separatisten werden toen teruggeslagen ondanks ondersteuning door duizenden Russische militairen. Het lijkt een droom van de Russische dictator om het oude Nieuw Rusland (Novorossiya) te herstellen, dat reikt van de Donbass via Mariopol, De Krim en Odessa tot aan het door Russische troepen bezette Transnistrië, het oosten van de vroegere Sovjetrepubliek Moldavië. Dat zou Oekraïne van de Zwarte Zee afsluiten en insluiten als een landlocked state.

     De besprekingen tussen Rusland en het Westen hebben de afgelopen week niets opgeleverd. Dus zal er mogelijk escalatie volgen. Poetin heeft een geweldige troepenmacht samengetrokken, bijna een kwart van zijn landleger. Kan hij nog op zijn schreden terugkeren? Dan heeft hij niets bereikt; het zou een blamage zijn die hij - wie weet - politiek niet eens overleeft. Hij moet dus iets. Het zou me niet verbazen als Poetin in de huidige crisis tenslotte opnieuw kiest voor het binnenhalen van een beperkte buit. Hij heeft de Russische troepen langs de lange Oekraïense grens gelegerd, van Wit-Rusland tot aan de Zee van Azov. Haast een omsingeling. Zo houdt hij Oekraïne in onzekerheid over waar hij zal toeslaan. Kiev moet dus zijn troepen verdelen. Een grote inval richting hoofdstad Kiev zal een reactie van het Westen uitlokken, misschien niet militair maar in de vorm van zware sancties (Nordstream II niet open, uitstoting uit het betaalsysteem SWIFT), die het volk in Rusland flink zullen treffen. Maar met een beperkte verovering, zoals de corridor van Mariopol naar De Krim, kan hij mogelijk wegkomen. Misschien bedoelde hij dat wel toen hij deze week zei dat hij ‘militair-technische maatregelen’ overweegt.

 

Dmitri Trenin, een voormalige Russische legerofficier en directeur van het Carnegie Center Moscowverwees eergisteren naar het Vredesverdag van Versailles in 1919 na WO I, de bron van het Duitse revanchisme: ‘De geschiedenis leert dat als een grote, verslagen partij niet is opgenomen in de naoorlogse orde, of als haar daarin geen plaats is aangeboden die zij acceptabel vindt, ze na verloop van tijd actie zal ondernemen gericht op de vernietiging van de orde of, op z’n minst, de aanzienlijke wijziging ervan.

     De NAVO-landen, militair ernstig verzwakt door decennia van bezuinigingen, hebben in deze tweede coronawinter zelf weinig trek in grote economische schade, die sancties teweegbrengen, en in nog meer problemen met de gastoevoer. Als Poetin de gaskraan dichtdraait hebben we voor maximaal vier weken gas in Nederland. Poetin heeft tot ongeveer april de tijd om zijn gasmacht te gebruiken, dan breekt het voorjaar aan en daalt de vraag naar gas sterk. Als hij aanvalt, moet het in de komende weken gebeuren. Veel Europese landen (met uitzondering van de voormalige oostblokstaten) vinden eigenlijk dat het verpauperde en corrupte Oekraïne alle ellende niet waard is. De beer krijgt dus een nieuw brok toegeworpen en zal zich weer een tijd rustig houden, zo denkt men naar ik vermoed. Tijd winnen, Poetin zit al zo lang in het Kremlin, misschien wordt hij opgevolgd door een soepeler regime. Het is uiteraard een speculatie, maar de taktiek van kleine stapjes past in het patroon dat Poetin eerder volgde in Georgië, Moldavië en Oekraïne.

     Daarom geloof ik niet dat er daadwerkelijk een militair conflict uitbreekt. Allereerst is zo'n invasie de gekroonde waanzin en het invasieleger is een erg dure zaak, maar echte oorlog is héél veel kostbaarder in levens en in geld. Een akkoord over een neutrale status van Oekraïne is - indachtig Versailles - verkiesbaar en mogelijk en het Westen kan vrij gemakkelijk voor een deel aan de Russische eisen tegemoet komen. Een moratorium op uitbreiding van de NAVO voor een jaar of 40 is geen ramp, want ondanks uitgesproken intenties liggen er helemaal geen echte plannen voor klaar. De paar duizend NAVO-troepen in de Baltische staten hebben meer politiek gewicht dan militaire betekenis. Ik kan me voorstellen dat Poetin daar wel mee kan leven. Nieuwe afspraken over een bevriezing van de aantallen raketten over en weer zijn denkbaar. Zolang we het gas nog nodig hebben, zullen we Nordstream II moeten accepteren. Een oorlog voeren is krankzinnig, hachelijk en onnodig.

 

Vandaag maakt de NRC het OMT-advies bekend. Het luidt dat het kabinet de horeca en de cultuursector tot 20.00 uur weer open kan laten gaan. Openingstijden en voorwaarden zijn nog niet duidelijk. Het gaat om eventuele aspecten als verplichte zitplaatsen ('placering') in de horeca, beperkingen aan bezoekersaantallen en het gebruik van coronatoegangsbewijzen. Dinsdag beslist het kabinet en komt er weer een persconferentie.

     Is dit het einde van de corona-ellende? In het bekende medische tijdschrift The Lancet kondigt iemand deze week inderdaad het einde van de pandemie aan, dat wil zeggen 'COVID-19 will continue but the end of the pandemic is near.'  Maar we moeten wel oppassen, 'New SARS-CoV-2 variants will surely emerge and some may be more severe than omicron. Immunity, whether infection or vaccination derived, will wane, creating opportunities for continued SARS-CoV-2 transmission. Given seasonality, countries should expect increased potential transmission in winter months. (...) The era of extraordinary measures by government and societies to control SARS-CoV-2 transmission will be over.' Te mooi om waar te zijn?

     Het RIVM en de GGD'en kunnen de stijgende aantallen besmettingen niet meer aan. Op zijn website schrijft het RIVM dat de onderrapportage nu al oploopt tot 46.000 gevallen. Het dagelijks cijfers zegt dus nauwelijks iets. Je kunt beter naar de weekcijfers kijken. Hm, zitten ze daar dan wel in? Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 46.219 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 11.287 minder dan gisteren, maar de onderapportage is even groot.

     In de ziekenhuizen nam de bezetting af. Er liggen nu 1083 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1108), van wie 287 op de IC (gisteren: 287). Er waren 11 coronadoden. Bij ons. Vandaag was het in de VS de tiende dag op rij met de meeste coronadoden sinds februari 2021: bijna 4000. Iedere 22 seconden sterft er een Amerikaan aan corona.  Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.23)

Zondag 23-01-2022

Een grijze, saaie zondag. Een man in camouflagepak staat beneden op de steiger te vissen. Vissen is oorlog. Vandaag weet ik niet waarover ik schrijven zal. Dat komt niet vaak voor, elke dag is er meer dan genoeg om je over op te winden, om somber van te worden of juist vrolijk. Ook deze dag is er geen gebrek aan, maar af en toe werkt het niet. Machteloosheid, zinloosheid, tegenzin, zelfs walging, dat soort gevoelens. 'Existenz-Ekel' zeg ik dan tegen Anna, laat me maar. De wereld gaat naar de knoppen - of niet, waarom zou ik me daar in de laatste jaren van mijn leven nog om bekommeren?

     Ik doe er beter aan wat muziek op te zetten, iets waar ik pas tegenaan liep op NPO Radio4 Concerten, een prima DAB-kanaal met 24/7 klassieke muziek zonder geouwehoer van ijdele presentatoren waar die verdomde NPO deze maand een eind aan maakt. Nu kun je via internetradio diverse NPO 'speellijsten' opzetten, maar het aardige van het DAB-kanaal was dat je wel eens iets nieuws hoorde en soms een vondst deed van muziek die je niet kende. Zoals nu, een strijkkwartet, een eerste deel met een vaag bekend thema. Stuwend, opstandig en melancholiek, mineur. Mozart? Mendelsohn? Het stuk blijkt een strijkkwartet van ene Emilie Mayer te zijn, een Duitse componiste die leefde van 1812 - 1883. Haar Streichquartett in G-klein opus 14. Nooit gehoord, maar waarom klinkt dat vitale eerste deel, een Allegro appasionato, zo vagelijk bekend? Nadenken en zoeken levert KV 516 van Mozart op, een strijkwintet, ook in G-klein. Warempel! Hier begint het ook met een allegro en er is onmiskenbare verwantschap qua thema en in het onrustig stuwend ritme. Mayer is niet de mindere. Frappant! Mijn dag is weer goed.

     Het leven van Emilie Mayer was niet zonder tragiek. Ze werd geboren als derde kind in een apothekersgezin in Friedland (Mecklenburg-Vorpommern). Haar vader benam zich het leven toen ze zeven jaar was. Het strijkkwartet opus 14 uit 1858 is aan hem opgedragen. Dat verklaart wat, denk ik, het moet een zware slag voor het kind geweest zijn. Later leed ze aan eetstoornissen en bleef haar hele leven ongetrouwd. Hoewel ze vrij laat ging componeren schreef ze 8 symfonieën, 7 strijkwartetten - opus 14 was haar eerste - en 2 kwintetten en nog veel andere kamermuziek. Aan succes ontbrak het haar niet, men noemde haar zelfs de 'weibliche Beethoven'.

 

De coronbesmettingen lopen verder uit. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 65.393 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 19.174 meer dan gisteren. Maar de achterstand van het RIVM liep op tot 48.000. Moet je nog waarde hechten aan die cijfers of, sterker, je je erover bekommeren? De ziekenhuizen zijn weliswaar iets toegenomen. In totaal liggen er nu 1093 patiënten (gisteren 1083). De IC's liepen wel verder terug van 287 naar 275 patiënten. Er was maar 1 coronadode (maar het is weekend).

 

Ik beluister meer kwartetten van Emilie Mayer. Met name een strijkwartet in e, ook in mineur dus, uit 1851. De moeite waard. Even hoor je in het eerste deel een citaat: het thema van opus 14, deel 1. Het is buiten nog steeds grijs. Veel wandelaars over de sluis. Straks gaan we op de borrel bij buren Lourens & Joke. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.24)

De James Web ruimtelescoop komt vanavond aan op zijn observarielocatie, een kleine baan om Lagrange 2. (credit: NASA)
De James Web ruimtelescoop komt vanavond aan op zijn observarielocatie, een kleine baan om Lagrange 2. (credit: NASA)

Maandag 24-01-2022

Bijna een maand na zijn lancering op 1e Kerstdag zal de James Webb ruimtelescoop vandaag op zijn bestemming aankomen: een baan om het punt Lagrange 2, circa 1,5 miljoen kilometer van de aarde. Tot dusver verliepen alle ontplooiings- en uitvouwoperaties vlekkeloos. In de loop van vanavond zal het mission control de opdracht aan de telescoop sturen om zijn motoren voor vijf minuten aan te zetten om hem naar zijn plek te brengen. Daarna volgen wekenlange kalibraties en precieze uitlijning van de 18 goudkleurige segmenten van de primaire spiegel, tot hij één geheel vormt. Pas in de loop van de zomer zal hij volledig operationeel zijn en de eerste beelden naar de aarde sturen. Het is goed nieuws in een tijd dat oorlog op het Europese continent nabij is.

 

Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov zegt vandaag dat de kans op een militair conflict begint ‘groter is dan ooit’. Meer precies: de kans dat Oekraïne een oorlog begint, want de Russen zoeken naar een rechtvaardiging van een actie door Kiev om een aanval te lanceren. De concentratie van Oekraïense troepen bij de frontlijn van de oostelijke separatistenregio's Donetsk en Loehansk kan gemakkelijk zo'n motief leveren. Poetin heeft nu Oekraïne aan drie kanten omsingeld met circa 127.000 militairen. The New York Times meldt vanmorgen dat president Biden overweegt om enkele duizenden militairen naar de Baltische landen en andere buurlanden van Rusland te sturen - dus niet naar Oekraïne - als reactie op de Russische dreiging. In totaal zou het op den duur zelfs om 50 duizend militairen kunnen gaan. De NAVO stuurt al oorlogsschepen en vliegtuigen naar het gebied. Nederland kondigde gisteren aan twee F-35's naar Bulgarije te sturen en heeft een amfibisch transportschip, met landingsvaartuigen en helikopters, en twee landeenheden klaarstaan. Verder zendt Frankrijk versterkingen naar Roemenië en Denemarken naar Litouwen en de Oostzee. De VS, het VK en Duitsland evacueren al een deel van hun diplomaten uit Oekraine. Volgens Peskov is dat alleen maar bedoeld om de spanning verder op te voeren.

 

We hebben ook nog corona. Het Catshuisoverleg beslist vandaag om de sluitingstijd voor horeca en cultuur te verlengen tot 22.00 uur. Het OMT had 20.00 uur geadviseerd. Het politiek en maatschappelijk verzet tegen de pandemie zakt versneld in elkaar. Onbezonnen? Teveel optimisme?

     Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 64.757 nieuwe positieve tests gemeld. Door enorme achterstanden bij het RIVM ligt het werkelijke aantal positief geteste mensen echter al een aantal dagen veel hoger, misschien al boven de 80.000. Bovendien is de maximale capaciteit van GGD'en en aangesloten laboratoria voor PCR-testen bereikt. De ziekenhuizen stijgen voor de tweede dag. Er liggen nu 1141 mensen met corona (gisteren: 1093), van wie 262 op de IC (gisteren: 275). Er waren acht coronadoden.

 

Opnieuw grijs en somber. Voor het eerst gaan we weer naar de fitness. Helaas ligt ons gebruikelijke Biocircuit eruit, maar een coach helpt ons door een vergeijkbaar parcours met andere toestellen heen. Daarna snel boodschappen bij de Plus. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.25)

De James Webb ruimtelescoop in zijn halo-baan om Lagrage 2 (credit: NASA)
De James Webb ruimtelescoop in zijn halo-baan om Lagrage 2 (credit: NASA)

Dinsdag 25-01-2022

De laatste MCC2 boost - dat woord wordt in onze taal opgenomen - van de Ariane 5 raket bracht de James Webb ruimtetelescoop in zijn baan om het punt Lagrange 2. Daarna werd de raket afgestoten. Het observatorium neemt in de baan een positie in waarbij het grote zonneschild dwars op de richting van de zon staat en de instrumenten met de spiegel permanent tegen zonnestraling afschermt en ze in diepe koude houdt. De Webb volgt nu een cirkelvormige halo-baan. Dat is geen vast traject, maar een serie van banen. Waarom weet ik niet, dus dat moet ik opzoeken. Het blijkt te maken te hebben met de voortdurende stralingsdruk van de zon op het grote zonneschild Die dreigt de Webb uit zijn baan te drukken. Daarnaast is er in Lagrangepunten sprake van de dynamiek van het zogenaamde drie-lichamen-probleem. Het zon-aarde-telescoop systeem is er een. De oorzaak is de enorm ingewikkelde interactie van de zwaartekracht van hemellichamen (zon en aarde in dit geval) en de Coriolis- en centrifugale krachten met de Webb. In de directe omgeving van Lagrangepunten heb je daar nog het minst last van. Daar heffen de verschillende krachten elkaar grotendeels op en is - met af en toe koerscorrecties - een stabiele baan mogelijk. Buiten die punten is het heel veel erger. De resterende in stabiliteit van halo-banen moet wel steeds gecorrigeerd worden door korte boosts van de stuwraketten. Dat heet orbital stationkeeping.

     Erg gunstig is daarom dat er na de lancering en in het lange traject naar L2 vrijwel geen boosts nodig waren, zodat er voldoende brandstof over bleef om de telescoop in zijn baan te houden voor 10 jaar van observaties. Dat is een grote meevaller. Nu moet de Webb verder afkoelen tot zijn bedrijfstemperatuur van –223 °Celsius en de grote spiegel met zijn 18 segmenten precies uitlijnen tot op bijna een nanometer (een miljoenste van een millimeter) nauwkeurig. Daarbij zullen talrijke testopnamen worden gemaakt van de Grote Magelhaense Wolk – een klein buurstelsel van onze Melkweg. De eerste ‘echte’ opnamen zal Webb op zijn vroegst eind mei gaan maken.

 

Weer een grijze dag. Niks te melden.

 

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 54.225 nieuwe positieve tests gemeld. Wat moet je ermee? Het RIVM heeft grote achterstanden, er moeten nog 60.000 positieve tests van de afgelopen 8 dagen verwerkt worden. In werkelijkheid zijn er dus meer positieve tests dan nu uit de cijfers blijkt. Het reproductiegetal lag (10 januari) op 1,19. Onder de 60-plussers zijn nog nauwelijks nieuwe besmettingen, omikron gaat vooral rond onder de jeugd. Het RIVM ziet de opkomst van de omikronvariant nu ook op de verpleegafdelingen in de ziekenhuizen, maar nog niet op de IC's. Er liggen nu 1163 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1141), van wie 252 op de IC (gisteren: 262). Er waren 9 coronadoden.

     Op diverse plaatsen in de wereld (in Europa en in India) wordt de opkomst van een nieuwe variant op omikron gesignaleerd: BA.2 omicron geheten, die ook wel de 'stealth variant' wordt genoemd omdat hij nóg besmettelijker zou zijn, maar vermoedelijk niet gevaarlijker. In Denemarken zou hij al 65 procent van de nieuwe besmettingen uitmaken.

     Vanavond persconferentie, maar de samenleving doet zichzelf al open. 'Het maatschappelijk ongenoegen corona was nog nooit zo hoog', zegt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) Pieter-Jaap Aalbersberg. Naar het begin van dit kwartaal

Gorinchem (22.26)

Woensdag 26-01-2022

Europa wacht met ingehouden adem de volgende stappen van Poetin af. Het wemelt in de media van analyses, scenario's en inschattingen. Mijn eigen inschatting was afgelopen zaterdag dat Rusland geen massale invasie van Oekraïne zou aandurven en hooguit zou trachten in het oosten of zuiden een beperkt deel van het land te annexeren. Bijvoorbeeld de strook van de separatistenregio's van de Donbass naar De Krim, dus langs de Zee van Azov. Het is interessant wat militaire deskundigen in Kiev erover denken. Dat kwam ik tegen in een artikel van The Kyiv Indepandent van eergisteren over de beoordeling van een denktank met militaire deskundigen (het Center for Defense Strategies). Hun conclusie: 'A full-scale invasion capturing most or all of Ukraine in the near future seems unlikely.' 

     De vraag is waar ze dat op baseren. Het aantal van 127.000 Russische militairen waarmee de Russen het land in het noorden, oosten en zuiden omsingelen - een groot aantal in mijn ogen - zou daarvoor te gering zijn. Dat aantal zou sinds april vorig jaar niet eens gegroeid zijn, met uitzondering van de troepen die sinds een paar maanden in Wit-Rusland oefenen met die van Loekasjenko. Voor een succesvolle invasie van de hele Oekraïne zouden meerdere honderdduizenden troepen vereist zijn, niet alleen langs de grenzen maar ook ettelijke strategische reserve-eenheden zo'n 150 - 300 kilometer in het achterland, ter ondersteuning. Die zijn er niet. Het aanvoeren van zoveel versterkingen zou tijd vergen en onmiddellijk opvallen. Verder zijn er geen aanwijzingen dat de Russen achter hun troepen een medische infrastructuur, zoals militaire noodhospitalen, hebben opgebouwd om gewonden op te vangen en er zijn er geen noodzakelijke reservevoorraden voedsel, brandstof, munitie en ander materiaal aangelegd. Bovendien is het Oekraïense leger goed getraind en een geduchte tegenstander. Ook heeft het land veel burgermilities die in staat geacht worden tot een effectieve guerilla na een bezetting.

     De scenario's die overblijven zijn in volgorde: een hybride oorlog, dus cyberaanvallen (die al begonnen zijn), dreigementen- en desinformatiecampagnes, sabotage van energievoorzieningen en gas- en voedselopslag, alles om regering, leger en volk voortdurend onder stress te houden en Oekraïne zoveel mogelijk te destabiliseren en te demoraliseren. Ook het Westelijk bondegenootschap deelt in de stress. In de tweede plaats zijn een of meerdere fase-flag incidenten mogelijk, provocaties om de Russen excuses te geven tot beperkte invallen. Ten derde blokkades van de gastoevoer en de Oekraïense zeeroutes, bijvoorbeeld van de Straat van Kertsj en de bezetting van Serpenteiland voor de monding van de Donau, zouden grote schade aan de Oekraïense economie toebrengen. Ten vierde provocatieve acties over de grenzen van Belarus en Transnistrïe, om Oekraïne te dwingen troepen weg te halen uit het oosten. Zo kan Poetin het nog lang volhouden zonder dat de NAVO en Kiev er veel aan kunnen doen. Ik vermoed dat hij die koers kiest. Hoe langer het duurt, hoe meer Oekraïne verzwakt en onstabiel wordt.

     De denktank noemt ook nog de optie van een miltaire blokkade van de hoofdstad Kiev, maar dat lijkt me erg gevaarlijk voor de Russen. Eigenlijk is dat een soort herhaling van Hongarije 1956 en Praag 1968. Niet omdat de NAVO ditmaal wel zou ingrijpen, want dat deed ze in 1956 en 1968 niet, maar onder meer omdat de lange aanvoerlijnen kwetsbaar zijn voor een effectieve guerilla. Daarnaast zou het zeker leiden tot zware sancties tegen Moskou door het Westen. De vraag blijft ondertussen wat de wereldeconomie en de financiële markten zullen doen. Nu al verliezen de Russische miljardairs wekelijks miljarden en daalt de waarde van de roebel drastisch. Door de hoge prijzen van olie en gas zijn de Russische reserves sterk gegroeid, maar hoe eerder het Westen alternatieve energiebronnen weet te ontwikkelen, hoe minder dat telt. Voorlopig is dat helaas nog niet het geval.

 

Weer een saaie, grijze dag. Winter is ver te zoeken. Ik fiets naar het ziekenhuis om bloed te laten prikken voor de bepaling van de PSA. Ik ben razend benieuwd of die, anders dan de vorige keer, wél gezakt is. Volgende week heb ik een telefonische afspraak met de radiotherapeut. Vanavond hebben we een vergadering van onze VVE over de aanleg van een videobelsysteem.

 

Gisteravond dus de persconferentie. Niet veel nieuws, de verlenging voor horeca, cultuur en sport naar 22 uur was al bekend. Je ziet hoe Rutte en Kuipers inwendig huiveren voor de mogelijke gevolgen van de enorme groei van omikronbesmettingen, die extra losgaat en op zeker tijdstip ook de ziekenhuizen kan aandoen. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 58.666 nieuwe positieve tests gemeld, maar je hebt er niet veel aan. De achterstand bedraagt nu 78.000. In de ziekenhuizen nam de bezetting overigens af. Er liggen nu 1154 mensen met corona (gisteren: 1163), van wie 249 op de IC (gisteren: 252). Er waren 12 coronadoden.  Naar het begin van dit kwartaal