Logboek 2026/3 Zomer en geen Engeland

Petrischaaltjes met organoids van neurale cellen in het Harvard-lab. Ieder puntje is een organoid met meer dan een miljoen cellen.. (Image: Carlos Sanchez/Harvard FAS Staff Photographer)

Zaterdag 22-08-2026

Onderzoekers in Harvard houden zich al jaren bezig met het laten groeien van micro-breinstructuren. Ze slagen er nu in om stamcellen te laten differentiëren naar structuren als neuronen, hersencellen dus, ter grootte van een peperkorrel. Die worden 'organoids' genoemd, die ieder bestaan uit meer dan een miljoen neurale cortexcellen. Het bijzondere is dat de cellen verdere ontwikkelstappen doormaken, die ze zich op een of andere manier blijken te herinneren. Ze groeien dus in real time en zijn in staat hun historie vast te leggen en te gebruiken. Dat is curieus. De gekweekte organoids zijn nu al vijf jaar oud en ontwikkelen zich nog steeds volgens dezelfde stappen als bij de groei van neuronen in menselijke hersens gebeurt. Ze lijken over een biologische klok te beschikken. De genetische activiteit van de organoids verschuift van patronen die bij vroege foetale fasen horen naar die van een pasgeborene en later een jong kind. Opmerkelijk: in één van de testen mengden de onderzoekers oudere cellen met jongere. Meteen slaagden de oudere cellen erin om eerdere ontwikkelfasen uit te wissen in de jongere cellen en terstond meerdere geavanceerde neuronen te produceren. Volgens de wetenschappers bewijst het dat de oudere cellen een soort inwendig archief opslaan over de perioden die ze achter de rug hebben. Hoe zo'n historische databank er in het interne celmilieu uit zou moeten zien is nog een raadsel. Banken vol eiwitstructuren kunnen herinneringen opslaan. Bij het wissen en vervangen ervan functioneert een proces waarbij genen aan-en-uit worden gezet. Dat wordt 'methylatie' genoemd en het zou een soort 'leeftijdsklok' vormen, waarbij methylgroepen - CH3 - worden gewisseld bij moleculen DNA, eiwitten of vetten.

     Dat is allemaal niet mis. Het ziet eruit als een stille revolutie. Kunnen we straks breinen kweken? Nou, dat is nog wel erg ver weg, maar het zou misschien wel een weg openen om bij allerlei genetische hersenziekten nieuwe, vervangende cellen te maken. Het wetenschappelijk artikel stond deser dagen hier in Nature.

Donald Trump maakt de schiftende verhoudingen in de wereld vandaag nog eens extra wankel. Nadat de VS en Canada er niet in zijn geslaagd om een nieuw handelsakkoord te sluiten, kondigt de regering in Washington aan om 50 procent importheffingen te zullen opleggen op bepaalde producten uit Canada. Het is een bizarre ontwikkeling in de omgang met een oude en trouwe bondgenoot. 'De wijzigingen op het laatste moment in de door de VS voorgestelde voorwaarden waren oneerlijk, oneconomisch en zetten de betrouwbaarheid van elke overeenkomst op de proef', zei de Canadese premier Carney. Hij kondigde aan dat Canada de nieuwe tarieven 'dollar voor dollar' zal vergelden. De nieuwe importheffingen treffen overigens ongeveer 5 procent van wat Canada jaarlijks naar de Verenigde Staten exporteert - en dat lijkt weinig, maar ze komen bovenop de al bestaande Amerikaanse importheffingen op Canadees staal, hout en auto's.

     Trump kan de oorlog in de Perzische Golf, door hem en Netanyahu begonnen, al vele maanden niet winnen. Die oorlog is niet populair bij zijn kiezers en hij zit ermee in zijn maag wegens de komende midterm-verkiezingen. Met alleen militaire middelen komt hij er niet. Nu dreigt hij met 'de meest verwoestende economische operatie ooit' tegen Iran, waarmee het land economisch volledig wil isoleren. Hij waarschuwt derde landen en bondgenoten voor zware sancties als zij Teheran blijven steunen, in een poging alsnog een harde concessies af te dwingen. Daarmee trapt hij China op de tenen, want dat land is de voornaamste handelspartner van Iran.

Vanmorgen begint men op het Eind en de Kriekenmarkt met het opbouwen van het Wijnfestiwal. Kramen, eettentjes, een hoog podium naast het sluiswachtershuis, waar diverse artiesten optreden. Het rijtje pisbakken (zie gisteren) wordt nu aan het oog onttrokken door een groot paneel. Er valt nog een buitje maar tegen het middaguur schijnt de zon en dat blijft zo. In de loop van de middag wordt het steeds drukker en gezelliger. Straks gaan we er ook heen en naast wijnproeven zullen we ook wat te eten bij elkaar scharrelen in de eettentjes. Naar het begin van dit kwartaal