Logboek 2016/3 Verder door Nederland

Artist's impression van het oppervlak van exoplaneet Proxima b. De zon aan de horizon is de dwergster Proxima Centauri. De ster er rechtsboven is waarschijnlijk een van het naburige dubbelstelsel.

Donderdag 25-08-2016

Gisteren kwamen alle media met het nieuws over de exoplaneet in de bewoonbare zône van de nabije koele rode ster Proxima Centauri, na de officiële persconferentie van de ESO. Daar vind je ook een mooie artist's impression van het oppervlak (zie hierboven). De exoplaneet heet nu officieel Proxima b. Ik schreef er al eerder deze maand over, na een scoop van Der Spiegel, en eigenlijk al in januari van dit jaar. Ach, wat maakt het uit, het feit alleen al van zo'n nabije en potentieel bewoonbare planeet is sensationeel. Proxima b is 1,3 maal zwaarder dan de aarde en draait in 11,2 dagen rond de moederster (de aarde in 356 dagen). Hij staat dan ook veel dichterbij, dichterbij dan onze Mercurius bij de zon staat, op slechts 7 miljoen kilometer afstand, maar de ster is een rode dwergster en beduidend koeler dan onze zon. Om het wat ingewikkelder te maken: in de buurt is ook een dubbelstersysteem, Alpha Centauri AB, waarvan Alpha Centauri B ook een exoplaneet heeft. Die heet Alpha Centauri Bb en werd ontdekt in 2012. Hij is waarschijnlijk een lavaplaneet buiten de bewoonbare zône. Eigenlijk vormen de sterren dus een driedubbelstelsel. Dat maakt het lastig hun banen vooruit te berekenen; vanwege het drielichamenprobleem is een universele analytische oplossing ervan (nog) niet mogelijk.

Terug naar de meer belovende Proxima b. Diens oppervlaktetemperatuur staat de aanwezigheid toe van vloeibaar water. Dat is een voorwaarde voor het ontstaan van leven zoals wij het kennen, maar de dwergster straalt meer ultraviolet- en röntgenstraling uit dan onze zon, straling die schadelijk voor leven kan zijn. Misschien heeft pril leven daar in zijn evolutie een oplossing voor gevonden, zoals bij ons bepaalde extremofiele bacterieën. Pas als in 2024 de European Extremely Large Telescope (E-ELT) klaar is kunnen we meer te weten komen. Die zal gedetailleerder beelden kunnen maken dan de Hubble Ruimtetelescoop. En dan is er natuurlijk ook - al in 2010 - een poging begonnen om de 4 lichtjaren afstand te overbruggen en Proxima Centauri te bereiken met ultrasnelle, door licht voortgestuwde nanobots, het Breakthrough StarShot-project. Die zouden over twintig jaar gelanceerd kunnen worden en nog twintig jaar later kunnen arriveren. Over veertig jaar, ik zou dan 109 jaar zijn, pfff. Ik schreef er in april van dit jaar al eens over.

In AD Rivierenland vanmorgen een stukje over de heropening van de discussie over de inrichting van het Eind en de proefsluiting van de Tolsteeg: 'Discussie over het Eind begint met schone lei' (lees hier). Dat zegt de wethouder; ditmaal is dat Arjen Rijsdijk (Groen Links). Een nieuwe kans voor de gemeente om de binnenstad aantrekkelijker te maken voor bewoners en publiek. Nog onlangs sprak onze bewonersvereniging KNAKE zich in een extra ledenvergadering massaal uit voor een autoluw Eind (lees hier en hier). Gaat Rijsdijk het verder schoppen dan zijn voorganger tegen de luidruchtige auto-liefhebbers en de kortzichtige ondernemers, die denken dat iedereen de auto voor de winkel wil parkeren? Laten we het hopen.

Vandaag is het nog warmer dan gisteren. Opnieuw maken we zolang het nog koel is een wallenloop, ditmaal een halve om de Oost. Bij de groepen ganzen in de Woelse Waard heerst grote opschudding. Ze maken veel kabaal en wat er aan de hand is kunnen we niet zien. Misschien schrikken ze van een bootje of lopen er mensen. Of is het een familieruzie.

Vanmiddag is het 30 graden in de schaduw. We blijven in de koelte van ons appartement. Ik luister ademloos naar 'Dover Beach' van de Amerikaanse componist Samuel Barber (opus 3, 1931), een compositie voor bariton en strijkkwartet op een gedicht van de Engelse dichter Matthew Arnold uit 1867. Het beschrijft het geluid van de branding in de smalle zeestraat bij Dover. Dat doet de dichter denken hoe:

'Sophocles long ago

Heard it on the Ægæan, and it brought

Into his mind the turbid ebb and flow

Of human misery; we

Find also in the sound a thought,

Hearing it by this distant northern sea.

(...)

Op die verre exoplaneet, staande aan de kust van een onbekende zee op de bergrichel die je boven dit stukje ziet, is het misschien niet anders.

Terug naar boven