sailing-dulce.nl

Logboek 2017/2 Voorjaar in Zeeland

Kaart van Zeeland, 1643, Joan Blaeu.
Kaart van Zeeland, 1643, Joan Blaeu.

   Direct naar

   het laatste

   verslag

 

De kaart hierboven is van de beroemde kartograaf Joan Bleau (1598/99 - 1673). Hij tekende hem in 1643. Zeeland is nog een echte rivierdelta met eilanden, moerassen en kreken. Zelfs Walcheren was nog een eiland. Dat is wel drastisch veranderd na de watersnoodramp van 1953. In het licht van de sterke zeespiegelstijging die global warming in de toekomst met zich meebrengt zijn al die imposante Deltawerken het waarschijnlijk niet toereikend.

 

Dit is het land dat we de komende maanden weer eens gaan verkennen. Over ongeveer een maand hopen we ons in te schepen. De eerste maanden, tot aan het huwelijk van Ans' zoon Derrick op 9 juni, brengen we in Zeeland door. Mogelijk bezoeken we ook weer Antwerpen. Daar lagen we met kerst en oud & nieuw 2003/2004 (lees hier).

 

Na dat feest, in de maanden juni, juli en augustus, willen we langs de Belgische kust naar Engeland varen, de Britse Zuid- en Oostkust doen en de Thames opvaren naar Londen. We verheugen ons er erg op.

Gorinchem (172)

Cťsar Vallejo, 1929, in de tuinen van Versailles.
Cťsar Vallejo, 1929, in de tuinen van Versailles.

Zaterdag 01-04-2017

Gisteravond naar een lezing in het museum over de Matthäus Passion door muziekhistoricus Pieter Bakker. Hij besprak vooral de verschillende openings- en slotdelen van de Johannes en de Matthäus. Die zijn groot. De Johannes, die Bach drie jaar eerder schreef (1724), geeft vooral de goddelijkheid van Christus weer (Christus Pantocrater). Hij staat vooral in majeur. De Matthäus (1727) is veelal in mineur, langer en 'menselijker', aldus de spreker, en beschijft vooral het lijden van Christus. De ontlening van de opzet van het bekende openingsdeel 'Kommt ihr Töchter helft mir klagen' aan een stuk uit de Mariavespers van de Venetiaanse meestercomponist Monteverdi was nieuw voor me (of ik ben het vergeten). Die compositie was in de tijd van Bach ruim honderd jaar oud. Monteverdi gebruikte er twee koren voor die vraag- en antwoord zingen en een jongenskoor als koor van engelen. In het openingsdeel van de Matthäus zit dezelfde opzet; de koorpartijen zijn in mineur maar het engelenkoor zingt er in majeur 'O Lamm Gottes, unschuldig' bovenuit.

     Aan het slot van de lezing stond Bakker stil bij dat prachtige, wringende slotaccoord, een dissonerende septime die nog juist voor het einde overgaat in een octaaf. Prachtig.

 

Vannacht een weeromslag. Regen ook gedurende de ochtend. Het is grijs en somber. Weer voor een sombere dichter:

 

ZWARTE STEEN OP EEN WITTE STEEN

 

‘Ik zal sterven in Parijs bij striemende regen,
op een dag die ik me nu al herinner.
Ik zal sterven in Parijs – en ik heb geen haast –
wellicht een donderdag, zoals vandaag, in de herfst.

 

Een donderdag, omdat vandaag, donderdag, terwijl ik
deze regels opschrijf, mijn vingers weerspanniger zijn
dan ooit en ik vandaag, zoals nog nooit voordien,
omkijk en mezelf met heel mijn weg alleen vind.

 

César Vallejo is dood. Ze mishandelden hem,
allemaal, zonder dat hij hen wat gedaan had;
ze sloegen op hem met knuppels en ook

 

met een riem. Getuigen daarvan zijn
de donderdagen, de stroeve vingers,
de eenzaamheid, de regen, de wegen…’

 

De naam van de dichter, César Vallejo', komt erin voor - maar toen hij (jong) stierf, inderdaad in Parijs, was het niet op een donderdag maar op een vrijdag. Volgens een getuige regende het toen wel. Vallejo was een balling uit Peru; in eigen land werd hij vervolgd voor een moord die hij niet beging, nu een geëerde dichter die pas in 2007 gerehabiliteerd werd. Volgens velen was hij één van de grootste Latijns-Amerikaanse dichters. Ik weet niet of hij bij ons nog veel gelezen wordt, maar in de jaren 70 en 80 was hij een van mijn favorieten. In 1995 bracht het Poéziecentrum een bloemlezing in Nederlandse vertaling (van de Vlaming Bart Vonck) uit, die nog voorhanden is. Die werd destijds in de NRC nogal afgekraakt door Barber van de Pol.

 

Vallejo had geen haast met sterven, maar dat maakte niks uit, hij was pas 46 toen hij overleed aan een opflakkering van malaria. Op die eerdere donderdag ziet hij zijn levensweg achter hem, de jaren dat hij onschuldig in een Peruaanse gevangenis zat en gemarteld werd. Ik denk altijd dat je dat kunt zien aan de wrange uitdrukking van pijn op zijn gezicht op de foto hierboven. Het gedicht zelf is ijzersterk door zijn eenvoud. Beelden gebruikt hij niet, ze zijn niet nodig om uit te drukken wat hij voelt, exact en niet te ontgaan. Curieus is dat er elders in zijn oeuvre een gedicht staat over de dag van zijn geboorte. Het heet 'Espergesia'. Over de betekenis van dat rare woord alleen zijn boeken geschreven; Vonck laat het wijselijk onvertaald. Het gedicht begint, herhaalt en eindigt met:

 

'Ik werd geboren op een dag

dat God ziek was,

ernstig.'

 

Zeer geschikt op een regenachtige ochtend als deze.

 

Zodra het droog is doen we de laatste boodschappen in de stad. De zon lijkt even door te breken, doch versaagd daarin. Anna gaat vanavond uit eten met haar dochters en Nikita. Dat doen ze eens in de zoveel tijd. Ik begin aan een nieuw kwartaalblok op de website; het tweede van 2017. Later rijd ik naar Inge in Heukelum om wat wijn aan te kopen. Terug naar boven

Gorinchem (173)

Dit lijkt een schietgat. Het zit in de restanten van de 14e eeuwse stadsmuur, die bij de Duveltjesgracht werden opgegraven (foto: SOB Research)
Dit lijkt een schietgat. Het zit in de restanten van de 14e eeuwse stadsmuur, die bij de Duveltjesgracht werden opgegraven (foto: SOB Research)

Zondag 02-04-2017

In 2009 bracht Gorinchem samen met de andere gemeenten in de regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden een Nota Archeologiebeleid uit. Er zitten diverse interessante kaarten in, waaronder een archeologische beleidsadvieskaart, 'die als instrument worden gebruikt om bij de keuze van toekomstige bouwlocaties de archeologie zoveel mogelijk te ontzien.' Welk een vooruitziende blik! Je kunt op dergelijke locaties niet zomaar bouwen: 'Verder kan worden bepaald in welke gebieden archeologisch onderzoek dient plaats te vinden voor de aanvraag van vergunningen voor werkzaamheden die kunnen leiden tot verstoring van de bodem.'

 

De nota is de verwerking van de bepalingen uit het Verdrag van Malta (1992), dat beoogt om cultureel erfgoed in de bodem van de EU-lidstaten beter te beschermen. Wat staat er over Gorcum in? 'In 1999 heeft een onderzoek in de vorm van sonderingen en boringen plaatsgevonden op het terrein van Bastion V. In een oudere waarneming in ARCHIS (het Archeologisch Informatie Systeem voor Nederland - TZ) wordt vermoed dat ter plaatse de resten van kasteel De Blauwe Toren aanwezig zijn. Uit door Hollandia uitgevoerd onderzoek blijken de muurresten en puinresten die zijn aangetroffen inderdaad van het kasteel te zijn.'

 

Op de Archeologische Verwachtingskaart (zie hier) geldt voor het hele gebied bij Bastion V en de Duveltjesgracht het kenmerk: Zeer hoge archeologische verwachting (ZHAW). Dat houdt in: 'Streven naar behoud in situ. Indien dit niet mogelijk is, dient archeologisch onderzoek plaats te vinden. Er geldt geen vrijstelling, omdat archeologische resten zich vlak onder het maaiveld bevinden en van groot belang voor Gorinchem zijn. Voor alle bodemverstorende activiteit contact opnemen met de gemeente.'

 

Uit het bovenstaande kun je een paar dingen afleiden. Allerereerst is ook in de Nota Archeologiebeleid (2009) duidelijk dat de resten van De Blauwe Toren waarschijnlijk onder Bastion V en de gracht zitten. De thans opgegraven muurresten wijzen ook in die richting. Ten tweede vond het gemeentebestuur vóór de vergunningsaanvraag voor het abjecte pisgele hotel archeologisch onderzoek langs de Duveltjesgracht niet nodig, hoewel duidelijk was dat de bouw tot ernstige bodemverstoring zou leiden. Het huidige archeologisch onderzoek kwam, omdat er geen vrijstelling mogelijk was, dus na de vergunningverlening. Ik heb de gemeente niet kunnen betrappen op het geadviseerde 'streven naar behoud in situ'. Ik vrees dat men in de nota daarmee niet bedoelt wat veel Gorcummers vurig hopen: de resten zichtbaar maken voor het publiek, maar ze onbeschadigd onder de grond te laten zitten. In situ is niet in vista. Bij het besluit over het archeologisch eindrapport van SOB Research is echter wél een goede argumentatie nodig als behoud in situ niet mogelijk zou zijn - en het is de vraag of die voldoende steekhoudend zal zijn. Ik vermag niet in te zien dat ongewijzigde nieuwbouw van het hotel de resten onbeschadigd laat. Op dat punt kan mogelijk juridisch bezwaar aangetekend worden.

 

De zondag vangt aan met mist. A misty morning. Na tien uur klaart de mist op en maakt plaats voor zon en wolken. Gedurende de dag veel wandelaars over de sluis. Tessa komt met Lina-Mae 's middags thee drinken. Ook Barbara en Nikita komen langs. Gisteravond zagen ze elkaar nog uitgebreid bij La Cubanita in de Molenstraat, maar er klinkt druk en gezellig damesgekwetter uit de kamer naast me alsof ze elkaar weken niet gezien hebben.

      Ik lees een goed boek uit: 'Moussa of de dood van een Arabier' van Kamel Daoud (Ambo/Anthos, 2015), een journalist uit Oran. Het is als het ware de gespiegelde geschiedenis van Camus' 'L 'Etranger' (1942), de onvergetelijke kleine roman die zich in Oran afspeelt. Hier een goede recensie van NRC-columnist Bas Heijne. Terug naar boven

 

 

Gorinchem (174)

Maandag 03-04-2017

Vanmorgen werd er net als gisteren mist verwacht, maar die kwam niet. Hij bleef in het zuiden des lands hangen. De foto hierboven is dan ook niet van vandaag maar van gisteren. Bij mist is de haven beeldschoon en stil. De mist dempt alle geluiden. Met een kop thee in de hand zat ik te kijken hoe langzaam vanuit het oosten de zon er doorheen poogde te schijnen. Maar vanochtend is het helder. Sinds Ans van haar griep herstelde begint het bij mij te zeuren: lichte hoofd- en keelpijn, snotteren en pijnlijk zeurende neeusbijholtes. Ik ga het te lijf met Strepsils. Gaan we wel sporten?, vraagt Anna. Ja, natuurlijk. We rijden naar Oost voor boodschappen en fitness. In het begin veriicht ik de oefeningen piepend, later toch vlotter dan ik verwachtte.

 

's Middags gaat Anna naar Tessa om op de baby te passen tijdens de zwemles van Vajèn. Buiten zon en wolken; niet meer zo warm als van't weekend. Er komt een buurtgenoot langs om te praten of we op één of andere wijze juridisch verzet kunnen leveren tegen de dreigende aantasting van de archeologische vondsten. Vanwege de bouw van de pisgele hoteldoos zal dat onvermijdelijk gebeuren, schreef ik gisteren. Binnenkort verschijnt het eindrapport van de archeologisch onderzoekers. Op basis daarvan moet het college van B&W beslissen of de bouw door kan gaan. Gelet op het voorschrift ernaar te streven de restanten in situ te laten, dan wel te sparen als dat écht niet kan, moet het college de opperste zorgvuldigheid in zijn afweging betrachten. Dat moet uit de formuleringen van het besluit blijken. Ook in het verleden zijn er volgens mijn bezoeker op belangrijke punten in de vergunningenprocedure fouten en omissies geweest. We besluiten op korte termijn een aantal mensen bijeen te roepen om te beslissen wat we kunnen en zullen doen.

 

Vandaag is de laatste dag dat je een poster in kunt leven over de toekomst van Gorcum, voor het visietraject Go2032. Dat is het peperdure traject van een visieloos stadsbestuur om aan een visie op de stad te komen. Toch kun je er maar beter aan meedoen. Ik zoek uit hoe het werkt; er is een toolkit om een PDF te downloaden, in te vullen en op te sturen. Een vragenlijst en een vrij gedeelte, waarop ik vijf verbeterpunten invul.

     Merkwaardig. Een kwartier na inzending krijg ik van Dialoog 2 Go2032 een emailbericht waarin ik bedankt wordt, maar waarin tevens staat 'Gefeliciteerd. Jouw mening staat in de top 5 van deze Dialoog.' Zo? Dat is snel. Ik blijk zelfs 'op nummer 1 te staan van in totaal 84 bijdragen'. En 'Van de 46 stemmers, hebben er 5 op jou gestemd'. Volgen de namen, waaronder ikzelf. Kennelijk heb ik ook op mezelf gestemd. En wat was mijn mening? Deze: 'Doorgaand verkeer uit binnenstad,parkeren aan buitenring.Toeristenbelasting heffen,investeren in toeristische voorzieningen.Herbouw Waterpoort,oliemolen Eendracht.Fundamenten Bl Toren stadsmuur tonen.Kalkhaven uitgraven.' Tja, meer ruimte was er niet, daarom zijn er geen spaties na komma's en punten, het moest erin worden gepropt. Deze zaken (en meer) staan ook in het PDF-format dat ik vandaag inzond. Indien men dit opvolgt, dan komt het goed met Gorcum.

 

Afgelopen vrijdag overleed een voormalige collega-bestuurder van me, Anton Westerlaken. Een prima vent. Hij werd 62 jaar. Kanker. Terug naar boven

Gorinchem (175)

Dinsdag 04-04-2017

Verdere afkoeling over de hele planeet in maart. De update van de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer (gemeten door satellieten) toont een + 0,19 graden Celsius ten opzichte van het gemiddelde over 1981 - 2010. Die wereldwojde afkoeling is normaal in deze tijd; de zon begon pas sinds 21 maart met het opwarmen van de landmassa's op het noordelijk halfrond. De stand van de zon door de seizoenswisseling veroorzaakt het zaagtandfenomeen in de registratie, waarbij je aan het eind van onze winter altijd een dip hebt en een halfjaar later aan het eind van de zomer een piek.

     In eigen land was maart 2017 met een gemiddelde temperatuur van 8,7 graden in de boeken als de op een na warmste maart-maand sinds 1901: alleen 1991 was warmer. Toen was het gemiddeld 8,8 graden. Men denkt dat de toenemende warmte bij ons te maken heeft met recente afwijkingen in de Polar Vortex (lees ook hier).

 

Vandaag een aardige lentedag met wolken en zon. Het is de wekelijkse oppasdag van Ans, dus ik ben alleen. Dat is geen ramp; ik voel me flink grieperig. Toch een kuiertje tussen de middag gemaakt, verder blijf ik binnen. We krijgen bericht van de werf dat ze deze week aan het onderwaterschip van onze Dulce begonnen zijn. Morgen even kijken, tenzij ik me nog zo lullig voel.

 

Uit Syrië komen berichten dat zeker 58 mensen omgekomen bij een gifgasaanval. Dat was niet ver van Hama in de plaats Khan Sheikhoun, die in handen is van opstandelingen tegen Assad. Dat maakt het waarschijnlijk dat de aanvallen werden uitgevoerd door Syrische of Russische straaljagers, zoals de oppositie beweert. Een jaar of vier geleden trok Obama een rode lijn bij het gebruik van gifgas in de Syrische oorlog, maar hij hield er zich niet aan en liet zich door de Russen met een kluitje in het riet sturen. Expliciete machtspolitiek laten de VS en de EU aan Poetin over. Ik heb weleens gedacht: hoe zouden de kaarten in Syrië hebben gelegen, als we actief tienduizenden van onze Syrische vluchtelingen geworven hadden voor iets als een Europees Vreemdelingenlegioen, en als we hen hadden bewapend, getraind en in hun eigen land ingezet voor de creatie van safe zones en in de strijd tegen de gehate dictator en tegen IS? Voor je eigen land vechten, dat lijkt toch een beter alternatief dan hen uitzichtloos laten verkommeren in opvangkampen? Maar dat zou Europese machtspolitiek zijn, gericht tegen Poetin, en daarvoor is onvoldoende eenheid, vrees ik. Terug naar boven

Gorinchem (176)

Fragment uit het schilderij 'Madonna met kanselier Rolin' (1435) van Jan van Eyck. Let op de arme konijntjes die onder de voet van pilaar verpletterd worden.
Fragment uit het schilderij 'Madonna met kanselier Rolin' (1435) van Jan van Eyck. Let op de arme konijntjes die onder de voet van pilaar verpletterd worden.

Woensdag 05-04-2017

Een aangenaam frisse ochtend. Hoewel ik nog niet opgeknapt ben, wil ik het vijfde college Verdieping van de KLU niet laten schieten. Dus om elf uur zit ik keurig gereed in het auditorium van het museum op de Grote Markt. Het onderwerp is vandaag 'Van Eyck & De Vlaamse Primitieven'. Van Jan van Eyck besprak de docente Hanneke Lenders al eens (in november 2014) zijn beroemde Arnolfini-echtpaar uit 1434. Daarover schreef ik toen hier. Dat fascinerende meesterwerk is daarom nu niet aan de orde.

     Wél komt een ander werk langs: 'Madonna met kanselier Rolin' uit 1435, dat tegenwoordig in het Louvre hangt. Het werk was een opdracht van de kanselier van Filips de Goede, hertog van Bourgondië (en de vader van Karel de Stoute die in Gorcum het kasteel De Blauwe Toren bouwde, maar dat terzijde). De kanselier is er prominent op afgebeeld. De maagd Maria presenteert haar kind en ze wordt zelf gekroond door een engel. Verbluffend is de enorme hoeveelheid aan details, waar boeken vol over geschreven zijn. De afgebeelde kamer ziet uit op een stad aan een rivier, waarin je op de linkeroever bij inzoomen de kerk van het Vlaamse Doornik kunt herkennen en op de rechteroever de Utrechtse Domtoren.

     Het voert te ver om meer details te noemen, maar eentje wil ik de lezers niet onthouden. Op de uitsnede hiernaast zie je een uitvergroot fragment uit het midden. Het gaat om de voet van de pilaar: als je goed kijkt zie je dat eronder een paar konijntjes worden verpletterd. Zielig. Maar konijntjes stonden in de Middeleeuwen al symbool voor ongelimiteerde sexuele lust en dus... Het is bij de konijnen af.

 

Na de luch komt Barbara even op bezoek. Het blijft vandaag relatief koud. Van de werf komt bericht dat ze met het onderaterschip zijn begonnen. Een tegenvaller waar ik al een beetje voor vreesde. 'Tijdens het werk blijken de oude lagen antifouling toch slechter te zijn dan verwacht, ze laten los, en het is nodig om alle antifouling weg te krabben en schuren. Alleen het eerder voorgestelde terugschuren is niet voldoende om een goede ondergrond te verkrijgen.

Als alle antifouling er af is, moet een laag Primocon aangebracht worden voor de hechting, en twee lagen antifouling, zodat het systeem weer nieuw opgebouwd is.' Het is niet vreemd dat na vijftien jaar oude lagen antifouling los gaan laten. We gaan overmorgen naar de werf om zelf te kijken. Als alles eraf moet is dit misschien het moment om over te gaan op copper coat, flink duurder maar het geeft minstens tien jaar bescherming. Terug naar boven

 

 

Gorinchem (177)

Wozzeck verdrinkt. Beeld van het affiche van De Nationale Opera.
Wozzeck verdrinkt. Beeld van het affiche van De Nationale Opera.

Donderdag 06-04-2017

Vandaag is een van de uiterst schaarse keren dat er geen verslag is. Geen tijd. Dat komt omdat ik vanmorgen plichtsgetrouw naar de fitness ga en we daarna met het openbaar vervoer naar Utrecht en vervolgens Amsterdam zullen reizen. 's Middags willen we mijn dochter Floor opzoeken in haar nieuwe Buro Extra op de Herengracht. Officieel heet het Buro Extra, Creatie & Concept en het adviseert en organiseert allerlei soorten culturele evenementen. Vervolgens gaan we ergens eten en 's avonds gaan we naar de opera. Naar een uitvoering van de korte, aangrijpende opera 'Wozzeck' van de Oostenrijkse componist Alban Berg ( 1885 - 1935) door De Nationale Opera aan de Amstel. Het is een van mijn cadeautjes voor de verjaardag van Ans.

     Deze opera, gebaseerd op een fragmentarisch, onvoltooid toneelstuk 'Woyzeck' van het zeer jonggestorven literair talent Georg Büchner (1813 - 1837), was mijn hele leven lang één van mijn  favorieten. Ik heb er diverse uitvoeringen van op CD. De opera die Berg van het toneelstuk maakte is één van de meest vernieuwende opera's in de twintigste eeuw. Een mens op zijn kwetsbaarst. Terug naar boven

Gorinchem (178)

Vrijdag 07-04-2017

Gistermiddag naar Amsterdam. Het openbaar vervoer werkt vlot en vlekkeloos: binnen twee uur van ons huis naar de Herengracht met bus, trein en tram. We bezoeken Buro Extra, de onderneming in cultural events van mijn dochter Floor en haar compagnon Pieter Eckhardt. Op de tweede etage aan de achterzijde van een monumentaal grachtenpand zit hun kantoor, met uitzicht op stadstuinen en het gebouw van omroep WNL. De buurman is Uitgeverij Meulenhoff. Geen slechte plek.  Aan een lange ruwhouten tafel praten we met ze over hun bedrijfje en hun klussen (foto hier). Hun bureau is in opbouw maar kreeg toch al flink wat boeiende opdrachten, zoals onlangs in De Winkel van Sinkel in Utrecht voor Bol.com ter gelegenheid van de Boekenweek. Trots op mijn ondernemende dochter! Op hun FB-pagina kun je meer lezen.

 

Van de Herengracht lopen we door de drukte naar het Waterlooplein. Voor brave buitenlui als wij is de drukte van de hoofdstad overstelpend. Zoveel mensen, jongeren, toeristen van over de hele wereld, je weet gewoon niet waar je moet kijken. Een paar schilderachtige ophaalbruggetjes geven onderweg een Breitner-ambiance. We eten vroeg in een Italiaans restaurantje, vroeg omdat we nog naar de inleiding willen die de musicologe Joke Dame houdt om 19.15 uur in de kelder van het operagebouw (de Stopera eigenlijk, want het stadhuis zit ook in het iconische gebouw van Cees van Dam en Wilhelm Holzbauer uit 1986). Dan naar de zaal, waar we op rij zes aan rechterkant twee mooie plaatsen hebben (foto hier).

 

Ach, de Wozzeck! De muziek van Schönberg-volgeling  Alban Berg is sterk atonaal. Als je het kent weet je wat je te horen krijgt, maar Anna moet er wel aan wennen. Het theaterbeeld van regisseur Krysztof Warlikowski is echter totaal anders dan ik gewend ben. Niet van de armee van de Oostenrijks/Hongaarse dubbelmonarchie uit de tijd van toneelschrijver Georg Büchner, maar dichtbij onze eigen tijd. Dat went echter snel en het verhaal van de arme sloeber Wozzeck is dermate sterk dat het onder iedere omstandigheid of tijdsgewricht, geloof ik, grote indruk maakt. We zaten niet ver van de orkestbak, waar het Nederlands Philharmonisch Orkest onder Marc Albrecht deels zichtbaar was en geweldig goed speelde. Van de solisten imponeerde Eva-Maria Westbroek als de hoer/partner van de ongelukkige Wozzeck sterk. De moeilijke titelrol was voor Christopher Maltman, die voor mij niet erg denderend overkwam omdat hij erg veel leek op een manager met wie ik in een eerder leven niet zo goed overweg kon. De zanger deed zijn uiterste best, maar ik kon het niet van me afzetten. Wat me ook minder beviel, was hoe Warlikowski een zijmotief toevoegde rond het zoontje van Wozzeck en Marie, als was hij een door zijn schoolklas gepest jongetje. Voor mijn gevoel viel daardoor het ijzingwekkend eenzame slot van de opera in het water, zijn ouders zijn dood en het kind in onschuld en onwetendheid op zijn stokpaardje speelt en zingt 'Hop, hop!'. Het stokpaardje was er dus niet en de existentiële impact van dat 'hop, hop' werkte niet.

 

Even na tien uur, snal naar de garderobe en vervolgens de tramhalte. Lijn 9 naar het CS waar we rennend een klaarstaande intercity naar Utrecht halen. Daar slaan we zittend op een bank en kijkend naar de vele jongeren in de stationshal - we zijn de enige grijze hoofden - een uur dood en hebben om 23.24 uur de laatste bus naar Gorcum.

 

Vandaag een kille, grijze dag. We absoberen het nieuws dat Trump een Syrisch vliegveld door kruisraketten liet bestoken. Veel media suggereren dat als Trump geërgerd raakt, hij graag meteen uit de heup schiet. Ook voor mij is het in het geval van de evidente oorlogsmisdaad een emotioneel bevredigende respons, maar een rationele calculatie is het niet. Dat kan het niet zijn, daarvoor zijn er teveel onzekerheden. Aan de andere kant moet je toegeven dat de reactie tamelijk gematigd was: er werden 59 kruisraketten afgevuurd met maar 7 doden en 18 gewonden op het vliegveld. De gifgasaanval veroorzaakte er minstens tien maal zoveel. Onduidelijk is of de Amerikaanse reactie hierbij blijft. Iets anders: de aanval van Trump is zonder meer in strijd met het internationaal recht - en dat baart me zorgen. Het moedigt anderen aan, die het toch al niet zo nauw namen met het recht, denk aan Poetins annexatie van De Krim. 

     Naar de boot. We ontvingen een offerte voor het aanbrengen van copper coat, nu het onderwaterschip toch kaal gemaakt moet worden. Die bedraagt meer dan 10.000 euro! Het spul is duur, het moet in lagen worden opgebracht en in onze klimaatcondities moet dat in de loods gebeuren. Dus mast, wanten en tuig moeten eraf, anders kan hij er niet in. Tegenover die hoge kosten staat dat de laag wel zo'n tien tot vijftien meegaat. Tja, een investering voor een langere periode dan dat we nog eigenaar zullen zijn. We gaan bij de boot kijken (foto hierboven). Inderdaad houden de eerdere lagen niet, ze moeten eraf. We zullen eraan moeten geloven en zien van de copper coat af en spreken de traditionele methode af: kaal maken, 1 laag Primocon (primer) en 2 lagen International Uni-Pro antifouling erop. Beduidend minder duur, maar nog duur genoeg.

     We rijden terug. Nog steeds loop ik hevig te snotteren maar mijn keelpijn is over. Het is koud maar het weekeinde wordt warmer. Daarna weer kou. Terug naar boven

Gorinchem (179)

Gisteravond orgelconcert in de Grote Kerk van Gorinchem.
Gisteravond orgelconcert in de Grote Kerk van Gorinchem.

Zaterdag 08-04-2017

Gisteravond maakte Anna asperges klaar, als vanouds met ham, ei, gesmolten boter en nootmuskaat. Verrukkelijk! De eerste van het seizoen, een maand vroeger en goedkoper dan andere jaren. Dat komt niet door klimaatverandering, maar door genetische verbetering en teelttechniek.

     Na het eten liep in naar de Grote Kerk voor een orgelconcert van stadsorganist Gerben Budding met een paar klassiekers. Met krap veertig mensen op de banken was het niet druk (foto hierboven). Allemaal grijsharigen plus twee strenggekapte moeders met ieder twee stille kinderen naast zich. Jongeren vallen niet op kerkorgels. Daarom was ik verbaasd dat er naast me in de vrijwel lege kerkbank een jonge vrouw zat, die toch aan de beeldvorming beantwoordde door het ganse concert lang op haar smartphone te kijken. Later vertelde ze dat op een orgelschool in Veenendaal zat. Ik had wel met haar verder willen praten, maar groette de dame en verdween gehoorzaam in de nacht, op huis aan.

     Budding ving aan met een stevige vertolking van Bachs Praeludium en Fuga in e, BWV 548. Daarna volgden drie koraalvoorspelen uit het Orgelbüchlein, waarvan de laatste 'O Lamm Gottes unschuldig' BWV 618, bijzonder was ('een première voor Gorcum', zei Budding) omdat hij op drie klavieren gespeeld werd door de organist en een meespelende registrant.

     Volgde een mooie uitvoering van het posthuum uitgegeven Praeludium und Fuge in g en Choralvorspiel und Fuge über 'O Traurigkeit, o Herzeleid" van Johannes Brahms. Van de resterende werken beviel de Fantasie nr III Lied aan het licht ("Licht dat ons aanstoot in de morgen" van de Nederlander Toon Hagen (1959) me erg. Een goede gewoonte van Budding om bij elk concert iets van bekende en onbekende orgelcomponisten uit eigen land te spelen. Het is een mooi, kalm en gedragen stuk, dat Lied aan het licht. Je kunt het hier op YouTube beluisteren.

 

Vanmorgen is het koud, maar later krijgen we toch een aangename dag met veel zon. Morgen schijnt het boven de twintig graden te worden. Ik lees 'Het Einde van Europa. Dictators , demagogen en de komst van donkere tijden' van de Amerikaanse journalist James Kirchick (Spectrum, 2017) uit. Een realistisch overzicht van de verschillende problemen op ons veelgeplaagde continent. Daarna vang ik aan in een gedegen studie van de historicus Mathieu Segers 'Reis naar het continent. Nederland en de Europese Integratie, 1950 tot heden' (Prometeus, 3e druk 2016).

     Al voor het eind van de oorlog werd uiteraard gesproken over de inrichting van de wereld erna. Onder meer in Jalta (februari 1945). Heel curieus is te lezen dat iemand uit het bijna verslagen Nazi-Duitsland zich er ook mee bezig hield, namelijk Heinrich Himmler, de leider van de SS. In dezelfde maand schreef hij een brief aan de Franse verzetsleider Charles de Gaulle:

 

'U heeft gewonnen, maar wat nu? Uzelf onderwerpen aan de Angelsaksen? Ze zullen u behandelen als een satelliet. U zult alle eer verliezen. Aansluiten bij de Sovjets? Zij zullen Frankrijk dwingen zich te onderwerpen aan hun wetten en zij zullen u persoonlijk liquideren. In realiteit is er maar één weg die uw mensen kan leiden naar grootsheid en onafhankelijkheid en dat is een entente met het verslagen Duitsland. Roep deze meteen uit! Neem zonder dralen contact op met die mannen in het Reich die de facto nog macht hebben en die hun land in een nieuwe richting willen leiden. Zij zijn voorbereid en wachten op uw aanbod. Als u de geest van de wraak het hoofd kunt bieden, als u die kans grijpt, die de geschiedenis u biedt, dan zult u de grootste man aller tijden zijn.'

 

Het is niet alleen een nogal doorzichtige poging om een wig tussen de geallieerden te drijven. De brief laat zien hoe gevaarlijk Duitsland binnen Europa kan zijn, zelfs toen het vrijwel verslagen was. Een nuchtere De Gaulle noteerde in zijn memoires:

 

'Afgezien van de aan mij gerichte egostrelingen in dit bericht van de rand van het graf, is er zonder twijfel een zekere waarheid in het beeld dat hij schetst.'

 

Voor het huidige Duitsland, herenigd en de sterkste economie van Europa, geldt het in versterkte mate. Niet vanwege erfzonde van het Teutonendom of andere dwaasheden, maar gewoon vanwege zijn enorme economische motor. Zeker nu Europa (net als de UK zelf) verzwakt door de naderende BREXIT. Terug naar boven

Gorinchem (180)

Artists' impression van een zonnezeil, aangedreven door een permanente energiestraal vanaf een planeet.
Artists' impression van een zonnezeil, aangedreven door een permanente energiestraal vanaf een planeet.

Zondag 09-04-2017

Fast Radio Burst (FRB's) horen tot de meest geheimzinnige fenomenen in het heelal. Ik schreef er drie jaar geleden over (lees hier). Ze werden in 2007 ontdekt door het Parks Observatorium in Australië: korte, heldere pulsen van een paar milliseconden met een 500-maal grotere energie dan de zon. Tot dusver werden er circa twee dozijn gevonden. Hun oorsprong is naar alle waarschijnlijkheid miljarden lichtjaren ver buiten ons Melkwegstelsel gelegen. Omdat ze zo kort zijn, is hun oorsprong slechts een klein gebied, niet groter dan een kleine kubus met ribben van enkele honderden kilometers. Sinds oorzaken dichtbij (instrumentatiefouten, eigen aardatmosfeer) konden worden uitgesloten, zoekt men verklaringen in superzware gaten of krachtige magnetars (neutronensterren met een extreem sterk magnetisch veld). Het meest eigenaardige aan de signalen is echter dat ze een wiskundig patroon volgen, dat niet door enig bekend fysisch fenomeen in het heelal verklaard kan worden. Calculaties zouden uitwijzen uit dat er is slechts een kans van 5 op 10.000 dat de regelmaat in de signalen op toeval berust. Dus wordt ook aan mogelijke signalen van een buitenaardse beschaving gedacht.

     Een groep van het Harvard-Smithsonian Centre for Astrophysics publiceerde vorige maand een serieus wetenschappelijk artikel met de titel 'Could Fast Radio Bursts Be Powering Alien Probes?' Om met een radiozender FRB's te maken is een enorme hoeveelheid energie vereist. De auteurs becijferden dat - indien het om zonne-energie zou gaan - er een zon-oppervlak van tweemaal de aarde nodig zou zijn. De constructie of manipulatie van een dergelijke energiebron is buiten ons vermogen, maar hoort wel tot de fysische mogelijkheden voor een technologisch geavanceerde beschaving. Zou een dermate hete energiebron zich niet door zijn eigen bodem branden? Volgens de auteurs is koeling met water mogelijk, mits eveneens van het formaat van twee aardes. Maar wat zou het doel van zo'n installatie van planetaire afmetingen zijn? De auteurs menen dat het om de interstellaire aandrijving van ruimtezeilen kan gaan. De beschikbare energie zou voldoende zijn om vrachten van miljoenen tonnen te verplaatsen, ofwel het gewicht van 20 van de grootste cruiseschepen op aarde, voldoende voor reizen tussen de sterren of zelfs tussen sterrenstelsels. Hierboven zie je er een artists' impression van.

     Om een lichtzeil in beweging te houden is een permanent erop gefocuste energiestraal nodig, maar wij op aarde zouden er slechts een korte flits van zien - een FRB dus - omdat het lichtzeil, de bronplaneet, de ster en de Melkweg allemaal in relatieve beweging ten opzicht van elkaar en van ons zijn. De energiestraal zwaait als een ongecoördineerd vuurtorenlicht door het heelal en wijst slechts af en toe heel kort onze kant op.

     Uiteraard is het een volledig speculatief verhaal. Wetenschap is geen zaak van geloven, zeggen de auteurs, maar 'It's worth putting ideas out there and letting the data be the judge.' Hun artikel wordt gepubliceerd in de Astrophysical Journal Letters en staat hier online.

 

De beloofde warme lentedag is vandaag een feest. Met Tessa en haar kinderen lopen we naar Buiten de Waterpoort. Op het zonovergoten grasveld liggen en zitten groepjes stadgenoten. Op een van de banken langs de rivierkant strijken we neer (foto hier). Gezichten in de zon, de mouwen opgestroopt over de bleke armen. Op de rivier al veel recreatievaart. Een heerlijk uurtje. Op de terugweg even langs de opgravingen aan de Duveltjesgracht. De opgegraven oude muren koesteren zich in de zonnewarmte (foto hier).

     Later maken we ons op om op de borrel te gaan bij Ria PTerug naar boven

Gorinchem (181)

Maandag 10-04-2017

Op de mooie lentedag van gisteren maakte ik deze foto van de archeologische opgraving aan de Duveltjesgracht. De redtanten van de muurtoren en de 14e eeuwse stadsmuur lagen in de zon te stoven. Er was al weken niets meer gebeurd; alles wacht op het eindrapport van het archeologisch onderzoeksbureau SOB Research, dat voor de zomer zal verschijnen. Je kunt je niet voorstellen dat het college van B&W zonder dat eindrapport verantwoord kan beslissen, maar in de zwoele achterkamers van de Gorcumse politiek is veel mogelijk. Veel Gorcummers zouden graag zien dat het abjecte pisgele hotel van horeca-investeerder Berry Voet niet doorgaat en dat de middeleeuwse resten permanent zichtbaar blijven voor het publiek. Bij Duveltjesgracht BV, het investeringsvehikel van Voet, zouden overigens recent twee onbekende Belgische investeerders aangehaakt zijn.

      Vandaag wordt duidelijk dat men inderdaad op zijn hoede moet zijn: er wordt gefluisterd dat de gemeente dezer dagen al een voorlopig rapport van het bureau ontving, en dat men op basis daarvan wil beslissen. De vraag is uiteraard wat er in dat rapport staat. Moeten de vondsten in situ bewaard blijven, waarnaar de Nota Archeologiebeleid (2009) van de regio Alblasserwaard/Vijfherenlanden streeft? Lees daarover ook hier. De nota vormt het toetsingskader voor vondsten met een Zeer Hoge Archeologische Verwachting (ZHAW). Daarbij is belangrijk hoe een en ander verwoord is in het (voorlopige) rapport van de archeologen van SOB. Ik mail de GL-wethouder Arjan Rijsdijk de vraag of ik het mag lezen, maar krijg (nog) geen reactie.

     Ondertussen namen enige mensen het initiatief om in het verlengde van de opgegraven stadsmuren onderzoek te doen met prikstokken. Op zeer veel plaatsen stuiten ze op ondergrondse objecten. Alle reden om het archeologisch onderzoek naar deze vooraanstaande historische locatie uit te breiden.

 

Na de warme lentezondag krijgen we een frisse maandag. Droog, dat wel. We doen boodschappen en sport op Oost. Daarna gaat Anna naar kleinkind Esri, die ziek thuis is, en daarna oppassen bij Tessa. Het is een dag met een hoog Gorcums gehalte, want vanavond ga ik eerst (19.30 uur) naar een bijeenkomst over het herinrichtingsplan van het Eind, onze straat. Ik kan er een halfuur bij zijn. Daarna om 20.00 uur is de Algemene Vergadering van de Historische Vereniging "Oud-Gorcum"' in theater De Peeriscoop. Terug naar boven

Gorinchem (182)

Het Eind autoluw. Een foto-impressie uit Eindgoedalgoed. De auto rechts staat op een invalidenparkeerplaats.
Het Eind autoluw. Een foto-impressie uit Eindgoedalgoed. De auto rechts staat op een invalidenparkeerplaats.

Dinsdag 11-04-2017

In Restaurant Merwezicht was gisteravond de inloopavond over het herinrichtingsvoorstel voor het Eind. Uiteraard waren er veel buurtbewoners op komen dagen. Sommigen konden het niet stil houden tijdens de uitleg. Kern van de zaak is dat onze straat autoluwer gemaakt wordt - zoals de meerderheid bij een vorige enquête aangaf. Helaas niet door afsluiting van de Tolsteeg, maar door er slechts éénrichtingsverkeer toe te staan (naar beneden). Dat scheelt in elk geval de helft van het doorgaand verkeer. De huidige parkeervakken op het Eind verdwijnen; wel blijven er twee plekken waar bedieningsverkeer voor Bon' Apart en de winkels aan de Langendijk kan uitladen, en twee invalidenparkeerplaatsen bij Datema. Zo kan er een veel breder trottoir met extra banken voor wandelaars komen en dat is winst (zie weergave hierboven; voor verdere details: eindgoedalgoed.nl). Aldus herstelt men het iconische beeld van autovrije wandelpromenade, die het Eind vroeger was. Overigens ontbreekt helaas een broodnodige voetgangersoversteekplaats( zebra) tussen Langendijk en het verbrede trottoir op het Eind. Je word er regelmatig van de sokken gereden door verkeer van de Peterbrug.

     Een verrassend element was het parkeervrij maken van het pleintje aan de Kriekenmarkt, naast de sluis tegenover ons. Nu parkeert de havendienst daar alsook veel illegale parkeerders. Soms staat het zo vol dat rolstoelers en scootmobielen er niet door kunnen. Nu kan het een fraai, rustig stadspleintje worden. Kijk, zo schep je schoonheid in een stad! De geometrische beelden van Winiarski zouden plaats moeten maken voor een trap tegen de stadswal op, in het kader van het Vestingplan. Een beetje jammer vind ik dat wel.

     Voor het smalle deel van het Eind bij ons is er voor de tegen de muur gedrongen voetgangers helaas geen oplossing. Die is er alleen maar als de Tolsteeg helemaal wordt afgesloten en alle doorgaand verkeer verdwijnt (er blijft verkeer van/naar de parkeerplaats op Buiten de Waterpoort, de jachthaven en de camperplaats). Op de Tolsteeg plaatst men twee begroeide pergola's om hoog vrachtverkeer te weren. Ook hier helaas geen bredere trottoirs voor de voetgangers.

     Alle opmerkingen (plus instemming) vul ik vanochtend in op de nieuwe enquête op Eindgoedalgoed. Dat kan tot 7 mei aanstaande. De GL-wethouder was er ook en hij dacht dat de gemeente er nog voor de zomer over gaat beslissen. Overigens vroeg ik naar de nieuwe tussenrapportage van SOB-Research over de archeologische vondsten. Die wordt deze week door de gemeente op de website Archeologie Gorinchem geplaatst. Op basis daarvan gaat men wél beslissen, over een maand, aldus de wethouder.

 

Ik verdwijn snel naar de Peeriscoop voor de algemene vergadering van de Historische Vereniging Oud-Gorcum. Oud-gemeentesecretars Felix Cerutti, die ik me nog herinner uit mijn Gorcumse jaren, vertelt over de dikke Geschiedenis van Gorinchem waaraan hij als mede-auteur en samensteller werkt. Zou eind 2017/begin 2018 uit moeten komen.

     Op weg naar huis is de hemel helder. De volle maan glanst boven de haven en iets rechtsbeneden zie ik een heldere stip. Dat is de planeet Jupiter in een nauwe conjunctie met de maan.

 

Vanmorgen vertrekt Anna al vroeg voor haar oppasdag bij Tessa. De ochtend begint grijsbewolkt maar later komt de zon erbij. Het blijft in elk geval droog. Met veel plezier lees ik verder iun het boek van Mathieu Segers over de geschiedenis van de EU en de rol van Nederland daarin 'Reis naar het continent' (Prometeus, 3e druk 2016). De achtergrond van ons aanvankelijk Angelsaksische sentiment wordt me duidelijk, en ook dat we vanaf de jaren 50 daadwerkelijk alleen maar integreerden in de (West-)Duitse economie.

     Vanaf de ochtend is het al moeilijk om Google op het scherm te krijgen. Vanmiddag blijkt dat de storing bij kabelexploitant Ziggo zit. Het lijkt nu over. Terug naar boven

Gorinchem (183)

De ruimtesonde New Horizons op 10 april 2017, voorbij de dwergplaneet Pluto.
De ruimtesonde New Horizons op 10 april 2017, voorbij de dwergplaneet Pluto.

Woensdag 12-04-2017

Hierboven het soort plaatje waar ik graag lang naar zit te kijken. Het bevat het avontuur van de ruimtesonde New Horizons, die in januari 2006 werd gelanceerd voor de lange tocht naar de dwergplaneet Pluto. Daar arriveerde hij in juli 2015 en maakte er spectaculaire opnames van het tot die tijd onbekende oppervlak. Ik schreef er regelmatig over, onder andere hier toen we op de Kanaaleilanden waren. Na Pluto werd de missie van de sonde verlengd voor een tocht door de Kuipergordel, de brede zône van miljarden grote en kleine rotsblokken aan de rand van het zonnestelsel. Voor die tocht werd de sonde deze week in winterslaap gebracht. Daardoor gebruikt hij vrijwel geen energie. Eind 2018 zal hij weer worden gewekt (een signaal van de aarde doet er ruim vijf uur over), om langs de ijsdwerg 2014 MU69 te vliegen. Een rots- of ijsblok met een diameter van 18 - 41 kilometer. Een object waarvan niemand ooit het oppervlak gezien heeft; hij werd pas in 2014 ontdekt met de Hubble Space Telescope. Het plaatje hierboven toont de locatie van New Horizons op 10 april 2017. Bijna op de helft.

 

Vandaag is het een frisse, grijze en bewolkte dag. Gelukkig blijft het droog. Anna heeft vanmorgen haar jeugdvriendin op de koffie en ik ga naar het museum voor het zesde KLU-college Kunstgeschiedenis - Verdieping. Het onderwerp is 'Mondriaan & De Stijl'. Actueel omdat 100 jaar geleden het tijdschrijft De Stijl werd opgericht. Een tijdschrift dat zo hoogdravend en zweverig was, dat het weinig werd gelezen. De docente is op dreef en maakt er een boeiend college van. Terug naar boven

Gorinchem (184)

Projectie detail kaart Jacob van Deventer 1588 op huidige Google Map (ir. W. Annema)
Projectie detail kaart Jacob van Deventer 1588 op huidige Google Map (ir. W. Annema)

Donderdag 13-04-2017

Gisteravond kwamen er een aantal mensen bij ons thuis bijeen om te bespreken wat we kunnen doen om de resten van de 14e-eeuwse stadsmuur en een rondeel aan de Duveltjesgracht te behouden en zichtbaar te houden. De kans dat het gemeentebestuur daarvoor zal kiezen achten we gering. Er lijken teveel duistere financiële belangen een rol te spelen; dat heeft de bedenkelijk verlopen vergunningsprocedure ons wel geleerd. Volgens een geraadpleegde bouwkundige zal de bouw van de afzichtelijke pisgele hoteldoos van horeca-investeerder Berry Voet onvermijdelijk schade toe brengen aan de resten. Daarmee zou Gorinchem in strijd handelen met het Verdrag van Malta (1992) en de Nota Archeologiebeleid Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (2009). Het bouwbestek zou flink moeten worden aangepast om de archeologische resten ongeschonden in situ te kunnen bewaren; ze zichtbaar maken in het hotel zou nog meer aanpassingen kosten. Dat zien we niet gebeuren. Belangrijk is daarnaast wat er in de 2e tussenrapportage staat van de archeologen van SOB Research, het bureau dat in de afgelopen maanden het onderzoek deed waarvoor de bouw stillag. Op basis van dat rapport wil B&W binnenkort beslissen, zonder het eindrapport af te wachten. Dat riekt sterk naar onzorgvuldigheid. Groen Links wethouder Rijsdijk zegde deze week toe dat het tussenrapport dezer dagen beschikbaar gesteld zou worden op de website van de gemeente, maar we hebben het nog niet gezien.

 

Ondertussen komen er steeds meer aanwijzingen dat er bij de Duveltjesgracht nog veel meer middeleeuwse resten onder de grond zitten. Hierboven zie je een van de vele projecties van oude kaarten op de huidige situatie. Deze werd gemaakt door ir. W. Annema op verzoek van de Stichting Menno van Coehoorn (het volledige rapport met projecties is hier te downloaden). De bovenstaande projectie is op basis van de vrij adequate kaart van Jacob van Deventer uit 1588. net als op de andere projecties zie je dat kasteel De Blauwe Toren, de burcht van Karel de Stoute, zich onder af nabij Bastion VI en de steunbeer in de Duveltjesgracht moet bevinden (rode pijl).

     Amateur-archeologen deden dezer dagen een onderzoek met prikstokken naar het verdere verloop van de thans opgegraven stadsmuur en stelden hun bevindingen op schrift. Ze vonden dat de stadsmuur in een rechte lijn aan de westzijde van het opgegraven rondeel doorloopt op zo'n 60 tot 70 centimeter onder het thans uitgegraven niveau. Voor verder onderzoek zou men de Duveltjesgracht moeten leegpompen; een operatie die niet al te moeilijk zou zijn en nauwelijks afschotting met damwanden vergt. Omdat de gracht geen deel uitmaakt van de rivierwaterkering verwachten we geen bezwaren van Rijkswaterstaat.

     In de locale politiek bestaat een opvallende stilte. Partijen - behalve Gorcum Actief - spreken zich niet uit. Een angstvallige houding die volgens insiders bij de politieke folklore van Gorcum hoort. Raadsfracties zouden nauwelijks een zelfstandige rol spelen en alles wordt voorgekookt door het college van B&W.

     Natuurlijk vertel ik verder niets. Feind hört mit. Omstreeks half elf sluiten we een vruchtbare avond af met een lijst afspraken en een vervolgvergadering.

 

Vandaag een droge en nogal kille dag. We rijden naar Spijkenisse voor een bezoek aan onze goede zeilvrienden Jaap & Diana, die juist terug zijn van een lange tocht met hun camper door het Atlasgebergte in Marokko. Gezellig bijpraten bij een lekkere lunch (foto hier). Terug naar boven

Gorinchem (185)

Mogelijke emissiepaden van broeikasgassen bij een totaal emissiebudget van 600 gT, met verschillende eindpunten (bron: Rahmstorf)
Mogelijke emissiepaden van broeikasgassen bij een totaal emissiebudget van 600 gT, met verschillende eindpunten (bron: Rahmstorf)

Vrijdag 14-04-2017

Een klein lichtpuntje betreffende de opwarming van het klimaat is de vaststelling dat de uitstoot van kooldioxide ook in 2016 niet verder toenam (32,1 gigaton). Dat terwijl de economie wel groeide. De emissies gingen vooral in de USA en China omlaag, terwijl ze van Europa stabiel bleven. Dit emissieniveau was ook in 2014 en 2015 al het geval; het lijkt of de wereld op een omslagpunt zit en dat zou mooi zijn voor de toekomst van de mensheid.

     De bekende Duitse klimaatonderzoeker Stefan Rahmstorf publiceerde dezer dagen op zijn weblog een post met de titel 'Können wir die globale Erwärmung rechtzeitig stoppen?' Want ook als de uitstoot van broeikasgassen afneemt, dan neemt de opwarming door thermische traagheid nog eeuwenlang toe. Om opwarming om te buigen zouden de emissies zo spoedig mogelijk naar nul moeten. In het Parijse Klimaataccoord van december 2015 heeft de wereld afgesproken dat de opwarming beperkt moet blijven tot een stijging van 1,5 graad Celsius boven pre-industrieel niveau (met een kans van 50%, een een 66% kans om het tot + 2 graden te beperken in AD 2100). Hoeveel broeikasgassen mogen we nog uitstoten als we die doelstelling willen halen? Rahmstorf becijfert dat op een resterend 'emissiebudget' van 150 - 1050 gigaton (= miljard ton, en betreft fossiele brandstoffen, cementproductie en landgebruik bijeen genomen). De wijde range komt door de uiteenliggende eindpunten op de eeuwwisseling.

     Omdat we in deze tijd jaarlijks bijna 40 gT uitstoten, bereiken we de ondergrens bij ongewijzigd beleid binnen vier jaar. Mikken op de bovengrens is in feite geen optie, want direct na AD 2100 blijft de opwarming doorgaan boven 2 graden Celsius met alle rampzalige gevolgen vandien. Volgens velen is die 2 graden op zichzelf al bijna fataal, dus is er alle reden om eronder te blijven. Voor de rekenoefening stelt Rahmstorf voor het resterende budget het midden te kiezen: 600 gT. Daarmee stelt hij de bovenstaande grafieken van mogelijke 'emissiepaden' op, met verschillende eindpunten. Hoe later de omslag, hoe steiler de vereiste curve naar nul uitstoot. Als we vanaf nu (groene lijn) reduceren, is het budget in 2045 op. Als we op ons huidige niveau doorgaan tot 2020 (blauwe lijn), dan is het al in 2040 op. Stijgen we door tot 2025 (rode lijn), dan is het budget in 2035 op. Eenzelfde excercitie met een hoger emissiebudget (800 gT, onderbroken lijn) betekent dat we tot 2050 hebben.

     Duidelijk is dat de emissies vanaf nu jaarlijks sterk moeten afnemen. Ons land loopt tot op heden erg achterop in Europees verband. De partijen in de kabinetsformatie dragen een enorme verantwoordelijkheid en je moet hopen dat ze er alle vier van doordrongen zijn.

 

Vanmorgen samen naar de fitness. Daar kwamen we gisteren niet aan toe. Het is een grijze, koude dag, niks aan. Bericht van de werf: 'Het onderwaterschip is inmiddels kaal, en volgende week komen de poetsers om in ieder geval de romp te ontkalken en schoon te maken. Daarna gaan onze schilders het onderwaterschip verder afmaken, en vervolgens komen de poetsers nog de rest doen.' Het is een genot dat we het niet meer zelf hoeven te doen. dat brengen we niet meer op. Maar de eerste (forse) factuur zit er al bij. Tja.

     Gedurende de middag lopen er enige jachten door de sluis binnen. Gasten voor het Paasweekeinde. Vanavond weer verse asperges.  Terug naar boven

Gorinchem (186)

Zaterdag 15-04-2017

Een sombere zaterdag voor Pasen. Vannacht regende het wat; nu blijft het bewolkt en kil. Iemand zei dat het met Kerstmis warmer was en dat blijkt te kloppen: het was de op twee na warmste Kerst ooit gemeten. De komende Paasdagen zullen koud zijn. We kijken naar het nieuws en het eerste dat zich opdringt is dat Noord-Korea vandaag geen kernproef deed. Dan zal Trumps Armada zich ook wel koest houden.

     Eén van de passanten verlaat de haven (foto hierboven); toch maar voor de Pasen terug naar huis? Later vertrekt er nog een, maar dan schijnt de zon een beetje. Bij de groenteboer in de Arkelstraat haal ik een zak goudreinetten, want Anna wil toch nog een appeltaart bakken voor de Pasen. Kleumend, handen in de zakken, lopen de mensen door de winkelstraten.

     Er is weinig te melden. Zometeen gaan we met de trein via Dordrecht naar Den Haag. Mijn jongste zoon Bas bezoeken en daarna naar Fons & Jo-Anne. Terug naar boven

Gorinchem (187)

In de Per van der Horst Galery in Den Haag, vlnr. Jo-Anne (achter haar de dominostenen kast), Fons en Anna.
In de Per van der Horst Galery in Den Haag, vlnr. Jo-Anne (achter haar de dominostenen kast), Fons en Anna.

Zondag 16-04-2017, 1e Paasdag

Gisteren liepen we, op weg naar Den Haag, vast op station Dordrecht. Vanwege 'geplande werkzaamheden' reden er geen treinen van en naar Rotterdam CS. Maar er stonden bussen klaar die ons en vele andere reizigers over de A16 naar station Rotterdam Zuid brachten. Vandaar was er meteen een trein naar Den Haag HS. Aan de overkant stond op hetzelfde perron een sprinter klaar naar Den Haag CS. Weinig tijd verloren.

     We lopen het station uit. Bij het Plein voor ons nationaal parlement vinden we de Lange Poten. Tegenover het pand van Nieuwspoort is de electrawinkel 'Aurora Kontakt' met '15.000 electrische en electronische artikelen'. De winkel waar mijn jongste zoon Bas werkt en inderdaad zagen we hem door de geopende deur druk bezig om klanten te helpen (foto hier). We hadden onze komst aangekondigd. Hij vond het leuk de overladen winkel aan ons te tonen, maar het is zaterdagmiddag dus tijd voor een gesprekje was er niet.

    Via het Binnenhof liepen we verder. Het is druk met winkelpubliek. We passeren de Gevangenpoort en lopen langs het Paleis Noordeinde naar de art-gallery van Jo-Anne, de vriendin van Fons. De Per van der Horst Galery. Zie de foto hierboven. Met aandacht bekeken we de tentoongestelde werken, waarvan we vooral de kast van Onno Schelling, ingelegd met dominostenen, mooi vonden. Prijs 22.0000 euro. Die lieten we dus maar staan. Worden dergelijke werken nog verkocht in deze tijd? Jazeker, bevestigde Jo-Anne, daar zijn heel wat kopers voor. Fons heeft het naar zijn zin in zijn nieuwe werk, de installatie en inregeling van de modernste electronica op de megajachten van de superrijken in deze wereld. Mooi werk, zegt hij.

     Na sluitingstijd liepen we over de Mauritskade naar de leuke buurt waar ze wonen. Daar aten we smakelijk en gezellig in een prima Italiaans restaurant. Na afloop brachten ze ons naar een tram die naar het CS reed. Volgde dezelfde afwikkeling als 's middags, maar dan omgekeerd, met bussen van Rotterdam Zuid naar Dodrecht en daarna met Arriva naar Gorcum.

 

Eerste Paasdag is kil; af entoe valt er lichte regen. Inderdaad is dit weekeinde kouder dan de afgelopen Kerst. In Turkije is er een gespannen sfeer bij veel stemlokalen, voor het referendum dat Erdogan dictator zal maken tot 2019. De peilingen geven geen duidelijk beeld: in de meeste gaan de voor- en tegenstanders gelijk op. Rond 20.00 uur Nederlandse tijd worden de eerste voorlopige uitslagen verwacht.

     Vanmiddag gaan we naar de verjaardag van Barbara. Terug naar boven

Gorinchem (188)

Uitslagkaart referendum: Meeste ja-stemmers in de conservatieve(re) Turkse binnenlanden. Het Koerdische oosten, de grote steden en kust tegen.
Uitslagkaart referendum: Meeste ja-stemmers in de conservatieve(re) Turkse binnenlanden. Het Koerdische oosten, de grote steden en kust tegen.

Maandag 17-04-2017, 2e Paasdag

Gistermiddag naar de verjaardag van Barbara. Anna vermaakt zich met haar jongste kleindochter Lina-Mae, die - 7,5 maanden oud - zich uitermate voorspoedig ontwikkelt. Ze begint al te staan en niets is meer veilig. Hier een foto.

     Na thuiskomst blijkt gisteravond al gauw dat in Turkije Erdogan met een zeer kleine meerderheid (51,3%) heeft gewonnen. Correspondent Olaf Koens noemt het in een tweet 'een blamage'. 'Het ja-kamp had ongelimiteerd budget, intimideerde tegenstanders, heeft pers onder controle en nog is het nek-aan-nekrace geworden.' Horrorwekkende beelden van een overwinningsspeech waarin Erdogan de menigte vraagt wat hij nu als eerste moet doen. 'Doodstraf! Doodstraf! Doodstraf!', scanderen de mensen. In elk geval is de dictator de grote steden kwijt; die stemden in grote meerderheden 'nee'.  In nederland was dat andersom: van de Nederturken kwam 45% op en 70& van hen stemde voor Erdogan, met name in Amsterdam en Rotterdam. Het referendum heeft geen enkele oplossing opgeleverd; Turkije is sterker verdeeld dan ooit. Onder dictator Erdogan zal het nog meer een politiestaat zijn. Zijn race is echter nog niet gelopen; hij moet bij de huidige verdeeldheid de presidentsverkiezingen zan 2019 nog zien te winnen.

 

Vannacht regent het urenlang. Toch is er vanochtend veel zon. Nu kleine Lina-Mae zich op kan trekken tot ze staat, zet ik de bodem van onze box op de laagste stand. Straks komt Tessa met haar langs.

     Vanmiddag komt de OVSE met een hard oordeel over het Turks referendum. Het is niet eerlijk verlopen; het nee-kamp kreeg bij lang niet de kansen van het ja-kamp. Zo werd de noodtoestand die in Turkije geldt door provinciebestuurders misbruikt om bijvoorbeeld verkiezingsbijeenkomsten van het nee-kamp te verbieden. De krappe overwinning van Erdogan zou waarschijnlijk een nederlaag zijn geweest bij een eerlijke stembusstrijd. De vraag is wat Europa met deze uitslag moet. Erkennen is na het kritische OVSE-rapport niet goed mogelijk. Erdogan zelf kondigde al eerder aan de relatie met de EU te 'heroverwegen' als hij het referendum zou winnen. Ook dreigde hij de vluchtelingendeal te verbreken, die een jaar geleden een einde maakte aan de Syrische vluchtelingenstroom naar Griekenland. Anderzijds heeft hij de relatie ook hard nodig voor zijn haperende economie.  Terug naar boven

Gorinchem (189)

De Duveltjesgracht voor en na de bouw van het hotel. (fotomontage Roel Mulder)
De Duveltjesgracht voor en na de bouw van het hotel. (fotomontage Roel Mulder)

Dinsdag 18-04-2017

Veel Gorcummers is de bouw van het hotel van horeca-investeerder Berry Voet aan de Duveltjesgracht een gruwel. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat een dergelijk modern gedrocht op zo'n kwetsbare historische plek gebouwd mag worden? Het knelt temeer omdat allang bekend was dat de kans groot was om op de plek van het hard-rockcafé Genesis belangrijke archeologische vondsten te doen. Vondsten die tot ernstige vertraging of zelfs afstel van de hotelbouw konden leiden. Welke investeerder neemt zo'n risico? En welke gemeente, juist naarstig op zoek naar nieuwe toeristische trekpleisters, faciliteert het vliegensvlug en stiekem online - zonder een zorgvuldige maatschappelijke en politieke afweging? De aanvraag voor de omgevingsvergunning werd alleen via het internet gepubliceerd. Van vele kanten hoor ik het verhaal dat er aan de vergunning een kwalijke achterkamertjesdeal ten grondslag ligt. Ook de daverende stilte in de gemeenteraad - Gorcum Actief uitgezonderd - spreekt boekdelen. Hamelgate op het stadhuis? Klokkenluiders welkom! De waarheid moet boven tafel komen - en niet achteraf.

     Inmiddels is de 2e tussenrapportage van de archeologisch onderzoekers van SOB Research alweer een week geleden aan het college van B&W uitgebracht. Ondanks een toezegging van de Groen Links wethouder Arjen Rijsdijk is het nog niet gepubliceerd. Op basis van die 2e tussenrapportage wordt er een beslissing genomen; men wacht niet eens het eindrapport af. Dankzij Gorcum Actief wordt het onderwerp nog wel in de raad besproken.

     Maar er is hoop. Een plaatsgenoot (naam bij mij bekend) met een achtergrond van bouwkunde en monumentenzorg heeft de locatie onlangs onderzocht. In zijn rapportage schrijft hij: 'Om de aanleg van de benodigde funderingsbalken voor het hotel mogelijk te maken, is het nodig om zeker nog 60 à 70 centimeter dieper te graven. Dit betekent een drastische ingreep die een ernstige verstoring zal veroorzaken, omdat dan dwars door alle historische muren grote uitsparingen moeten worden gebroken, met als gevolg: verwoesting van beschermd erfgoed.' Daarmee is de bouw van het hotel een schending van het Verdrag van Malta (1992) en meer specifiek van de verwerking van dat verdrag in de vigerende Nota Archeologiebeleid Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (2009). De gemeente is daaraan gebonden.

     In de laatste nota staat overigens dat men al in 1999 bij grondboringen op Bastion VI vaststelde dat er restanten van Kasteel De Blauwe Toren moesten zitten. Voor dit gebied en het aangrenzende Buiten de Waterpoort 'geldt dat geen enkele bodemverstorende activiteit (inclusief sloopwerkzaamheden onder het maaiveld!) is toegestaan.' Het uitgangspunt bij dergelijke locaties met hoog archeologische verwachtingen is om de vondsten te behouden 'in hun originele context'. 'In situ' heet dat, dus niet met een gebouw er bovenop. Er staat nog meer in de nota, maar één ding is duidelijk: dat hotel mag om juridische redenen helemaal niet gebouwd worden.

 

Een kille ochtend met een lucht die rood kleurt. Vocht. Inderdaad regent het een paar keer. Ik breng Anna voor haar oppasdag naar Tessa. Daarna boodschappen en sport op Oost.

     Verwonderd lees ik dat prime minister May nieuwe verkiezingen uitschrijft voor 8 juni. Ze heeft het gevoel over onvoldoende mandaat te beschikken voor de komende BREXIT. Ze vreest teveel tegenstand in het parlement en Labour is momenteel zwak onder Corbyn. Een herkansing voor de LibDems, die fel tegen de BREXIT zijn? Politici doen iets tussen calculeren en gokken in. Cameron gokte en verloor. Het effect is prolongatie van onzekerheid in Europa. Terug naar boven

Gorinchem (190)

Wolter-Jan maakt het onderwaterschip kaal.
Wolter-Jan maakt het onderwaterschip kaal.

Woensdag 19-04-2017

Gisteravond een vruchtbare vergadering van mensen die zich verzetten tegen de bouw van het gele hotel en voor het ongeschonden bewaren van de archeologische muur- en torenresten aan de Duveltjesgracht. Geen verdere mededelingen. De beloofde 2e Tussenrapportage van het archeologisch onderzoeksbureau is overigens nog steeds niet vrijgegeven door de gemeente.

 

Vandaag schijnt de zon en het is opnieuw kil. Vannacht nachtvorst. Het wordt een drukke dag. Allereerst om negen uur een vergadering van het bestuur van de Poëzieroute. Met omdat zorg constateren we dat de financiële toestand niet riant is. Er is onvoldoende geld voor hoognoodzakelijk onderhoud aan de 39 gedichten. Alles in de publieke ruimte is kwetsbaar, ook gedichten. Bij het gedicht van de Gorcummer Jozef Eyckmans op ons huis is het nummerplaatje sinds de Pasen verdwenen. Eraf gebikt en niet omdat het slecht vast zat; er is zelfs een stuk van het pleisterwerk mee afgerukt. Vandalisme blijft een onbegrepen verschijnsel. We spreken een paar acties af om de kas te spekken. Verder kiezen we een nieuw kwatrijn dat dit jaar in de sluis mag hangen.

     Na de vergadering even langs huis. Daar is Barbara bij haar moeder op de koffie. Om elf uur loop ik naar het museum op de Grote Markt voor twee uur boeiend college van het KLU over 'Rembrandt & De Gouden Eeuw'.

 

Thuis een snelle lunch en dan naar de werf in Numansdorp om te kijken naar de boot. Wolter-Jan, de schilder, heeft de scheepshuid al bijna heleemal kaal (foto hierboven). Morgen komen de poetsers om de zijboorden te ontkalken, vervolgens zal Wolter-Jan afplakken, een laag primer aanbrengen en twee lagen antifouling. Tenslotte komen de poetsers dek en zijboorden schoonmaken en in de was zetten. Het schiet gelukkig goed op. Wat zijn we blij dat we het dit jaar niet zelf hoeven te doen! Misschien kunnen we volgende week het water in.

     Terug naar huis belanden we in een file op de A15. Verder niets te melden.

 

In Rusland sterft de kritische journalist Nikolay Andruschenko in een ziekenhuis aan zijn verwondingen, nadat hij eerder deze maand door onbekenden in elkaar geslagen werd. Hij schreef over de lokale maffia, overheidscorruptie en bruut optreden door de politie. De zoveelste Poetin-criticus om het leven gebracht.  Terug naar boven 

Gorinchem (191)

Artists' impression van de zwakke rode dwergster LHS 1140 en zijn exoplaneet. Hij is afgebeeld op het moment dat hij voor de ster langs begint te schuiven. De blauwe gloed is de atmosfeer van de superaarde. (Bron: ESO)
Artists' impression van de zwakke rode dwergster LHS 1140 en zijn exoplaneet. Hij is afgebeeld op het moment dat hij voor de ster langs begint te schuiven. De blauwe gloed is de atmosfeer van de superaarde. (Bron: ESO)

Donderdag 20-04-2017

Opnieuw een superaarde ontdekt. Het is een planeet van de zwakke rode dwergster LHS 1140 in sterrenbeeld Cetus (Walvis) op 39 lichtjaren afstand van de aarde. 'Rode dwergen zijn veel kleiner en koeler dan de zon. Hierdoor ontvangt exoplaneet LHS 1140b, hoewel hij zich tien keer dichter bij zijn ster bevindt dan de aarde bij de zon, maar ongeveer half zoveel licht van zijn ster als de aarde. Daarmee bevindt hij zich in het hart van de leefbare zone rond de ster, wat betekent dat de temperatuur op zijn oppervlak zo gematigd is, dat er vloeibaar water kan bestaan', schrijft Astronieuws. Er zou een atmosfeer kunnen zijn, die de komende tijd nader wordt onderzocht door de Hubble Ruimtetelescoop en nieuwe grote telescopen zoals de Europese Extremely Large Telescope.

     Er kan leven zijn ontstaan in de vijf miljard jaar dat het stelsel oud is. Tijd genoeg. De nieuwe exoplaneet is bijna zeven keer zwaarder dan onze aarde. Ik herinner me wel eens gelezen te hebben dat een hoge zwaartekracht niet gunstig is voor leven, maar wie weet welke evolutionaire mogelijkheden buitenaards leven weet bloot te leggen.

 

Het wordt een dag met een overdaad aan zon, hoewel koud. Dat noodt erop uit te gaan. Ik loop de laatste helft van de Poëzieroute, de nummers 19 tot en met 39. Gisteren spraken we in het bestuur af dat we ieder voor een gedeelte de staat van de gedichten controleren. Het valt tegen. Behalve het weggerukte nummer van het gedicht op ons huis (nummer 22) zit dat van het rivierbaken van Ida Gerhardt (nummer 20) scheefgetrapt en heeft Jules Deelder op het pandje van de clavecimbelbouwer (nummer 19) er geen. De nummers 25 (Rudie van Meurs) en 26 (Willem van Toorn) zijn verwisseld en nummer 31 (Ro van Doesburg op Café De Keizer) is ook weg. Hoognodig dat we aanvullende fondsen vinden om de route te onderhouden. Overigens leuk om de route weer eens te lopen. Oude dichters, dode dichters, jonge dichters die nog leven, huizen die er niet meer zijn, muren die er nog niet zijn en alles daar tussen in. Het is als een tocht door de tijd. Terug naar boven

Gorinchem (192)

Utrechtse Muurkrant begin jaren 70, op een bord van de gemeente over de bouw van Hoog Catharijne. Deze heb ik niet geplakt; de plek lag niet op mijn route.
Utrechtse Muurkrant begin jaren 70, op een bord van de gemeente over de bouw van Hoog Catharijne. Deze heb ik niet geplakt; de plek lag niet op mijn route.

Vrijdag 21-04-2017

Het is vanmorgen grijs en guur. We rijden naar Oost voor boodschappen en anderhalf uur fitness. Daarna begin ik te lezen in een mooi boek: 'Age of Anger' van het Indiase journalistiek talent Pankaj Mishra (Allen Lane, 2017). Voorlopig heeft niemand last van me.

 

Binnenkort is er een reünie van de Utrechtse Muurkrant, het periodiek met ongezouten teksten ('Agitprop') dat in de jaren 70 wekelijks op de muren en publicatieborden van de stad werd geplakt door een links collectief. Het werd gretig gelezen door Utrechtse bestuurders en notabelen. In mijn studentenjaren deed ik eraan mee. Ik schreef er o.a. hier over in 2010 en in mijn boeken (vooral deel 3). Bij de uitnodiging zit een document met de namen van inmiddels overleden Muurkranters. Mag je verwachten na zoveel jaren. Van een aantal wist ik het, van anderen niet. Ook een meisje waarmee ik toen onregelmatig vree staat erbij. Liefde op de manier van de Franse existentialisten: soms wel en soms niet, je moest elkaar vrij laten. Niet bezitten. Merkwaardig gevoel dat haar mooie lichaam, dat ik soms nog voor me zie, al sinds de jaren 90 onder de zoden ligt te vergaan - als ze niet gecremeerd is. Ik had haar toen al meer dan tien jaar niet meer gezien. Later hoorde ik dat ze zelfmoord gepleegd had. Waarom? Verwoestende eenzaamheid? Geen idee. Misschien hoor ik het wel op de reünie.

     Volgens een bericht in het bestand is het niet de bedoeling dat we ons overgeven aan 'Muurkrant-nostalgie'. Natuurlijk doen we dat wél, ik zou niet weten waarom niet; de hele bedoeling van een reünie is toch nostalgie en elkaar na lange jaren weerzien? Het is steeds meer het enige dat ons nog rest: rijke herinneringen, schatkamer van de oudere mens. De toekomst is de onze steeds minder, zo gaan die dingen.

 

Op naar de volgende test voor de eenheid van Europa: de presidentsverkiezingen in Frankrijk. Bevoordeelt de aanslag van gisteravond op de Champs Elysées de uitslag? Wie weet, ik hoop vurig dat Emmanuel Macron zal winnen. De enige pro-Europese kandidaat, de enige die zich aan het Stabilisatiepact wil houden. In de tweede ronde kan hij Marine Le Pen verslaan. Als dat niet gebeurt, valt Europa onherroepelijk uit elkaar. Terug naar boven

Gorinchem (193)

De groene lijn is de gemiddelde temperatuur tussen 1 en 20 april. De zwarte lijn is de normaal, alleen afgelopen 5 dagen verliepen te koud (bron: weeronline.nl)
De groene lijn is de gemiddelde temperatuur tussen 1 en 20 april. De zwarte lijn is de normaal, alleen afgelopen 5 dagen verliepen te koud (bron: weeronline.nl)

Zaterdag 22-04-2017

Gister een gezellige avond bij Wiger & Arina, onze buren. Over twee weken vertrekken ze naar hun boot, die deze winter in het Spaanse Vigo ligt, voor een tocht langs de Atlantische kust naar de Algarve. Daar ben ik wel een beetje jaloers op.

 

Velen klagen over de koude lente, maar dat kun je sterk relativeren. Maart was recordwarm (net als het eerste kwartaal van 2017), maar ook april is gemiddeld warmer dan het langjarig gemiddelde van 1981 - 2010. Dat is 8,3 graden Celsius en tot dusver staat april op 8,9 graden. Alleen de laatste vijf dagen waren aan de koude kant. Zie de registratie hierboven. Vroeger (periode 1971 t/m 2000) was het langjarig gemiddelde tussen 1 en 20 april nog lager: 7,6 graden. De conclusie luidt: april is tot nu toe warmer, zonniger en droger dan normaal.

     In de voorspelling voor de lange termijn ('de pluim') zit een fikse stijging van de temperatuur aan het eind van deze maand. Maar de pluim kan nog alle kanten op wapperen.

 

Vandaag opnieuw fris. Tessa komt met haar beide dochters op de koffie. De kleine Lina-Mae staat - 7,5 maanden oud - zegevierend rechtop in onze box (foto hier). Ik haal twee bakjes Hollandse aardbeien bij de kraam in de Kelenstraat. Om een uur of twee valt er een enkele regenbui, daarna schijnt de zon. Vandaag passeert het bezoekersaantal van mijn weblog de 14 miljoen, gerekend vanaf de start in september 2006. Dat getal staat onderaan iedere pagina, links van het midden.

 

Er staat een goed artikel van Caroline de Gruyter in de NRC over de presidentsverkiezingen van morgen (1e ronde): 'Als Frankrijk uitcheckt ontspoort heel Europa'. Er staat ook een leuk raadsel in de krant met twee hoopjes munten: 'Kop of munt'. Terug naar boven

Gorinchem (194)

Een gecompliceerd radiosignaal van 300 seconden, dat een soort krullerige taalstructuur lijkt te bevatten (bron: SETI-institute)
Een gecompliceerd radiosignaal van 300 seconden, dat een soort krullerige taalstructuur lijkt te bevatten (bron: SETI-institute)

Zondag 23-04-2017

Vanaf jongstleden 24 januari neem ik (weer) deel aan het analyseprogramma seti-at-home, waarin je met je eigen computer radiosignalen uit het heelal analyseert op de mogelijkheden dat er signalen van een buitenaardse beschaving tussen zitten. Een zoektocht waarbij vergeleken die naar de spreekwoordelijke speld in een hooiberg een peulenschil is. Mega-hoeveelheden informatie worden op die manier door deelnemers over de hele wereld onderzocht en teruggezonden aan het SETI-institute. Tot dusver is er nooit een dergelijk signaal gevonden. In het begin van de jaren 00 deed ik al een jaar of wat mee. Ik stopte ermee toen we in 2006 bezig waren met de voorbereidingen van ons vertrek, maar mijn account bleef bestaan. Vanaf de tweede start heb ik nu bijna 34.000 opdrachten uitgevoerd en terug gezonden.

     SETI nadert nu het einde van de analyse van 18 jaar gegevens van de Arecibo-radiotelescoop in Puerto Rico. Ondertussen zijn er door SETI andere analyseprojecten gestart zoals Breakthrough Listen, waarbij naar kunstmatige radiosignalen wordt gezocht in gegevens van ondermeer de grote Green Bank-radiotelescoop in West Virginia (VS), de grootste volledig beweegbare radiotelescoop van de wereld. Een paar dagen geleden werden de resultaten gepubliceerd van het eerste jaar, waarin de radiosignalen van 692 sterren werden geanalyseerd. Van elk van die sterren deed men drie keer vijf minuten radiowaarnemingen, die door speciale software onderzocht werden. Die zoekt naar afwijkingen van natuurlijke patronen, zoals signalen met een smalle bandbreedte, pulsaties, onregelmatigheden in het spectrum en andere ongewone kenmerken. Speciale algoritmen zorgen dat signalen van aardse bronnen, zoals satellieten, buiten beschouwing worden gelaten. In de nu gepubliceerde eerste run werden elf opvallende signalen opgepikt, maar nader onderzoek heeft uitgewezen dat ze waarschijnlijk niet kunstmatige signalen van buitenaardse oorsprong zijn. Die uitkomsten zijn openbaar (zoals het hoort in de wetenschap) en staan hier online. Ieder halfjaar komt er een nieuwe hoeveelheid bij. Het project loopt tot 2026 en zoals ik eerder zei: de kans dat ET gevonden wordt is extreem klein. Eigenlijk vrijwel nul.

     Het idee is dat een buitenaardse beschaving die contact zoekt, aan zijn radiosignalen bepaalde vreemde, opvallende kenmerken meegeeft, zoals regelmatige pulsen, siganelen die coderen voor wiskundige patronen, signalen met ongewone frequentiegedrag of modulatiepatronen, en dergelijke. Bij de analyse gebruikt men 'lerende software'. Hierboven zie je zo'n radiosignaal met een ingewikkelde frequentiestructuur, waarvan bij nadere analyse kon worden vastgesteld dat het niet van ET afkomstig kon zijn.

 

Zondag. Droog en overwegend bewolkt. 's Middags komt Barbara theedrinken. Met veel plezier lees ik verder in 'Age of Anger' (Allen Lane, 2017) van het Indiase journalistiek talent Pankaj Mishra. In de vreedzame rust van mijn studeerkamer lees ik geboeid hoe hij onderzoekt hoe het wereldwijde verzet tegen de Westerse Verlichting én de wereldwijde economische overheersing zich in de achterliggende eeuwen ontwikkelde. Zoals ook Westerse idealen zich konden transformeren in 'monsters', het nietsontziende roofkolonialisme, het nationalisme, het fascisme en het communisme, zo gebeurde dat ook met veel van het in aanvang begrijpelijke verzet ertegen: gewelddadig anarchisme, moslim- en hindoe-fundamentalisme en (opnieuw) fanatiek nationalisme. Monsters tegen monsters. Pankaj ziet een gemeenschappelijk framework over eeuwen: dat van Voltaire tegen Rousseau.

 

Vanmorgen sloeg ik slecht weer een Engels zeiljacht van 7 meter om in het zeegat tussen Texel en Vlieland. Het jacht verdween in de branding onder water. Volgens de kustwacht was de zee op het moment van het ongeluk ruw en de branding hoog.). Een ooggetuige zag het vanaf het strand gebeuren. Er zou een Poolse man zijn omgekomen; er waren geen andere opvarenden aan boord.

 

Vanavond vanaf acht uur komen de uitslagen van de presidentsverkiezingen (1e ronde) in Frankrijk. Rond de middag is de opkomst slechts een fractie hoger dan in 2012. Als Macron niet tot de twee winnaars hoort, komt er een FREXIT en zal Europa uit elkaar vallen (de conservatieve opportunist Fillon telt voor mij niet). Maar dan verschijnt er om half vijf een uitgelekte exitpoll, gemaakt om 12.00 uur. tegen de regels in. Macron (24%) en Le Pen (22%) winnen, met een foutmarge van 2,5 - 3%, dus het kan nog alle kanten op.  Terug naar boven

Gorinchem (195)

Vanmorgen worden de geometrische sculpturen van Winiarski weggehaald.
Vanmorgen worden de geometrische sculpturen van Winiarski weggehaald.

Maandag 24-04-2017

Vanmorgen vangt een tamelijk grijze dag aan. Twee grote trucks-met-oplegger rijden langzaam de Kriekenmarkt op. Eentje met een kraan manoeuvreert voorzichtig naast de geometrische sculpturen van de Poolse kunstenaar Winiarski. Beelden van het eerste Gorcumse Symposion (1974). We zien hoe mannen met de hijskraan een voor de beelden ophijst en in de laadruimte van de andere truck plaatst (foto hierboven). Verwondering; inderdaad voorziet het nieuwe Vestingplan erin dat ze naar een andere locatie in de stad verhuizen - er komen hier brede trappen naar de stadswal voor in de plaats - maar voor de uitvoering van het plan is nog geen financiering gevonden.

     We rijden naar Oost voor anderhalf uur fitness. Bij terugkomst zijn alle beelden weg. Een medewerker van de havendienst vertelt dat ze naar een expositie elders in het land worden vervoerd, net als een aantal andere sculpturen in de stad. Grappig, gisteren speelden er nog kinderen op de beelden van de Kriekenmarkt. Het lijkt me slim als de gemeente ondertussen een nieuwe plek voor ze uitzoekt, zodat ze niet meerdere malen verplaatst hoeven te worden.

 

Grote opluchting in Europa over de uitslag van de eerste ronde van de Franse peresidentsverkiezingen. Het wordt een strijd tussen Le Pen en Macron, ofwel tussen virulent nationalisme en versterking van Europa. Macron maakt grote kans ook de tweede ronde te winnen - sommigen zeggen dat hij op rozen zit - maar dat moet nog wel gebeuren. Want soms is de steun van kiezers erg vluchtig. 'Een zege voor Le Pen is niet ondenkbaar', schrijft De Volkskrant, als zich in Frankrijk net als bij het referendum van 2005 over het EU-verdrag opnieuw een anti-globaliseringsfront vormt. 'Le Pen zal proberen een nationalistische dynamiek te ontketenen, zoals ook gebeurde bij het referendum over de Brexit. Le Pen zal Macron aanvallen als de kandidaat van het geld en de globalisering.'

 

In AD Rivierenland staat een artikel over het toenemend bezoek van cruiseschepen, die afmeren aan Buiten de Waterpoort. In 2016 waren het er 97, maar nu is er een overeenkomst met Viking River Cruises, een van de grootste rederijen van riviercruises, om 220 maal per jaar aan te leggen. Ruim driehonderd bezoeken per jaar. Maar de opvarenden bezoeken onze stad niet of nauwelijks! 'Feit is dat de passagiers van de 220 Vikingschepen die Gorinchem aandoen de Arkelstad alleen maar zien vanaf het dek óf vanachter het raampje van de excursiebus', schrijft de krant. Tja, dan moet je de stad beslist aantrekkelijker voor ze maken. Iedere keer aanleggen levert de gemeente 400 euro op, dus 300 x EU 400 = EU 120.000 per jaar. Daarvoor kun je bij de BNG gemakkelijk een lening krijgen om de Waterpoort én oliemolen De Eendracht te herbouwen én de archeologische resten van De Blauwe Toren tentoon te stellen. Dan komen die toeristen heus wel de wal op om te gaan kijken! Terug naar boven

Gorinchem (196)

Dit schattige jongetje wordt vandaag 70 jaar.
Dit schattige jongetje wordt vandaag 70 jaar.

Dinsdag 25-04-2017

Buiten is het aardedonker, de lampen moeten aan. Even later striemt een fikse bui de haven, gevolgd door fel schitterend zonlicht. Lampen weer uit. De eerste die me vanmorgen feliciteert - na Anna - is Google, als ik de computer aanzet. Daarna stromen felicitaties binnen via de sociale media, de telefoon en de mail, van vrienden en veel lezers. Allen dank! Ik was het grootste deel van mijn leven tegelijk jarig met Johan Cruijff (en even oud), maar die is er niet meer. Bij mijn ontbijtbordje ligt een smal pakje van Ans: een mooie pen.

 

Niet alleen Cruijff, er overlijden meer klassiekers. Chriet Titulaer uiteraard. In 2007 werd overigens een planetoïde naar hem vernoemd: 12133 Titulaer. En nu ook Robert Pirsig. Hij werd 88 jaar. Zijn boek 'Zen and the art of motorcyclemaintenance' (1974) heb ik destijds verslonden en leerde van hem vooral om zorgvuldig te denken - en niet alleen bij  onderhoudsklussen.

 

Het weer is erg wisselvallig, maar toch gaan we erop uit, gezelig samen een dagje naar Utrecht. Met de bus. Vanavond lekker ergens eten. Terug naar boven

Gorinchem (197)

Samen in Sirtaki in de Servetstraat. Links bij mijn hoofd een foto van Theodorakis.
Samen in Sirtaki in de Servetstraat. Links bij mijn hoofd een foto van Theodorakis.

Woensdag 26-04-2017

Als de oude dag nadert... Voor ons vertrek gisteren voor een dagje Utrecht drie à vier keer controleren of we alles bij ons hebben: huissleutels, telefoons, OV-kaarten, portemonnees. Om kwart over een hebben we de bus naar het Jaarbeursplein, het plein dat eeuwig op de schop ligt, zoals eigenlijk dat hele Hoog Catharijne. Ook de singel is nog niet terug. We lopen in de stad eerst naar hoeden- en pettenzaak Jos van Dijck in de Bakkerstraat. Hebben ze mijn favoriete bootpetjes al binnen? Nee, maar ze worden meteen besteld en zullen snel arriveren. Zon en striemende hagelbuien wisselen elkaar snel af als we naar de favoriete jurkjeswinkel van Anna lopen: Cocon op de hoek van de Lange Elisabethstraat en de Choorstraat. De outfit voor de aanstaande bruiloft van haar zoon Derrick. Het is altijd een genot om Anna jurkjes te zien passen; eigenlijk staat alles haar (foto hier). Vroeger zeiden haar vriendinnen dat, als je Ans een jute zak aantrekt, het haar nog mooi staat. De uiteindelijke keus (met nieuwe schoenen) is echter heel wat duurder.

     We drinken thee op een bankje in de zon op een terras aan de Oudegracht. Op straat lopen en fietsen talloze mensen langs. Naast ons zitten twee jongens. 'Wat heb je in Utrecht veel leuke meiden', zegt de een tegen de ander. Daar zijn we het mee eens. Om vijf uur lopen we naar de Domtoren om even snel te kijken op Flora's Hof, een bloemrijk hofje onder de toren dat door vrijwilligers wordt verzorgd. Een lang verwaarloosde plek die ik niet kende, waar omstreeks het jaar 1000 het bisschoppelijk paleis stond. Er zijn veel archeologische resten; Gorcum kan er wat van leren hoe je die zichtbaar kunt maken voor het publiek.

 

Eigenares Sophia ontvangt ons in het aloude Grieks Restaurant Sirtaki in de Servetstraat. Geliefde plek onder de Dom, waar ik al vanaf begin jaren 80 kom. We krijgen een leuke tafel (foto hierboven) en bestellen mezes, waaronder octapodi (gegrillde inktvis). Naast ons aan de andere kant van een hekwerkje zitten twee studentes.

     'Ik kan nog niet doodgaan', zegt er een, 'want ik heb mijn uitvaartverzekering nog niet geregeld.'

     Het eten smaakt heerlijk (met retsina) en we genieten. Op zeker moment moet ik plassen. De toiletten zijn achterin op de bovenverdieping. Twee urinoirs. Naast me staat een jongen te plassen terwijl hij tegelijk op zijn mobiel kijkt.

     'Dat zou ik niet kunnen', zeg ik.

     Hij lacht. 'Ik heb plasvrees. Ik moet met iets anders bezig zijn voor ik kan plassen.'

     Daar heb ik niet van terug. Mangel an Antrieb, leerde ik tijdens mijn geneeskunde studie. Nooit last van gehad, trouwens.

 

Het is heerlijk tafelen. We sluiten af met koffie en een uitstekend glas Metaxa 5 sterren (ik). Later lopen we terug door Hoog Catharijne naar de bushalte op het Jaarbeursplein. Het is nog licht. Onderweg nog flinke buien. Tot zover mijn zeventigste verjaardag; als ik 71 wordt overweeg ik een groot feest te geven.

 

Vanmorgen felle zon. In de achterliggende week vertrok de een na de andere overwinteraar uit de haven. Op 1 mei begint het seizoen, dan moeten ze weg zijn. De narrow boat is ook weg en vanochtend passeert het 44-voets Elan-zeiljacht de sluis, op weg naar wie weet wat. Anna vertrekt voor haar (verschoven) oppasdag bij Tessa. Op de website van Gorkums Nieuws lees ik dat de geometrische sculpturen van Winiarski samen drie andere tot eind september naar een expositie van de Stichting ArtZuid in Amsterdam zijn. Ze komen in een beeldenroute te staan in het kader van 'Van Mondriaan tot Dutch Design’. Daarna keren de beelden weer terug naar. 'Voor het kunstwerk van Ryszard Winiarski aan de Kriekenmarkt/Lingehaven onderzoekt de gemeente of deze plek nog steeds de juiste locatie is voor het kunstwerk', schrijft Gorkums Nieuws.

 

AD Rivierenland publiceert vanochtend de Open Brief die ik met drie andere 'prominente' stadgenoten eergisteren zond aan de politieke partijen in de gemeenteraad. Daarin dringen we aan op het behouden van de archeologische vondsten aan de Duveltjesgracht, waarvoor het lelijke gele hotel liefst moet wijken of kleiner van opzet moet worden. Anders worden de resten beschadigd en dat mag niet krachtens het Verdrag van Malta (1992) en het regionaal archeologisch beleid uit 2009. Vrije nieuwsgaring van Anja Broeken, de AD-journaliste. Is overigens prima. Vanmiddag blijkt dat de Gorcumse Courant het stukje in de papieren editie afdrukt, dat ik vorige week inzond.

 

Om elf uur snel naar het Gorcums Museum voor het achtste (en laatste) college Verdieping van de KLU. Dit keer twee boeiende uren over Jeff Koons & het Postmodernisme. Fascinerend, onze docente Hanneke Lenders is zeer op dreef. Een late lunch, want omdat morgen de winkels dicht zijn moet ik alle boodschappen doen.

     Bij thuiskomst is er verontrustend nieuws inzake de archeologische resten aan de Duveltjesgracht. Het ziet ernaar uit dat het college van B&W de zaak op de spits drijft. Komende dinsdag willen ze een beslissing nemen over de 2e tussenrapportage van SOB Research, het archeologisch bureau dat de muur- en torenresten onderzocht. Dat is uitermate onzorgvuldig, ze wachten het eindrapport niet eens af! Bovendien blijft de 2e tussenrapportage tot die tijd geheim, hetgeen in strijd is met de toezegging van de Groen Links wethouder Rijsdijk dat het we het deze week zouden krijgen. Zou men werkelijk tevens de afspraak met raadslid Everdien Hamann van Gorcum Actief negeren, dat de zaak eerst nog in de raad besproken zou worden? Daar kan B&W nu alleen maar melden hoe de beslissing luidt. Ik kan me dat niet voorstellen. Het lijkt de gemeente te lukken om werkelijk geen enkele fout in de procedure te vermijden. Morgen daarover meer. Terug naar boven