www.sailing-dulce.nl

Logboek 2019/4 Herfst in Gorinchem

Gorinchem (46)

Het Sudden Stratospheric Warming (SSW) event boven Antarctica op 04-10-2019 (bron: Weatherbell.com)
Het Sudden Stratospheric Warming (SSW) event boven Antarctica op 04-10-2019 (bron: Weatherbell.com)

Zondag 06-10-2019

In de loop van de maand september ontstond een record-warmte in de stratosfeer boven Antarctica, die nog steeds aanhoudt: een zogenaamd Strong Stratospheric Warming (SSW) event, ook wel Sudden Stratospheric Warming geheten. Ik schreef er ruim drie weken geleden hier over. Sinds 1957 wordt het ook in het noordpoolgebied waargenomen, maar slechts éénmaal aan de zuidpool, in 2002. Hier lees je er meer over. Het ontstaan van de SSW boven de zuidpoolregio drukt zich ook uit in erg hoge piek in de maand september (+0,61 graden) boven de gemiddelde wereldtemperatuur in de jaren 1979 - 2010, zoals gemeten door satellieten (zie hier). Het gevolg kan zijn dat het jaarlijkse ozongat boven Antarctica deze zomer kleiner is, en dat er grote gevolgen kunnen zijn in het weer in Australië (extreme droogte, extreme regens).

     De septemberpiek in de satellietmetingen is dermate ongewoon dat de bekende klimaatscepticus Roy Spencer op zijn blog zelfs twijfelde aan de betrouwbaarheid ervan: 'We have discovered that the last 1-2 months of LT data could be biased high.' Maar uit een analyse bleek dat de waarnemingen wel degelijk klopten: 'It was indeed anomalous, but the reason wasn’t an instrument problem, it was from Mother Nature.'

     Daarmee zijn we er nog niet; het is ingewikkelder dan Spencer het voorstelt. Warmte in de stratosfeer wil niet zeggen dat het in de eronder liggende troposfeer automatisch ook warmer wordt. Er zijn weinig verticale luchtbewegingen tussen beide lagen. Voor Spencer waren de satellietmetingen in de stratosfeer echter altijd superieur aan metingen op de grond. Een verandering van de temperatuur in de stratosfeer, zoals een piek, heeft echter wel invloed op de berekende temperatuur onderin de troposfeer, schrijft redacteur Hans Custers in een reactie op het Klimaatveranderingblog. Dat maakt satellietmetingen niet waardeloos, maar het is wel een factor die bijdraagt aan de onzekerheid. Mogelijk laten metingen aan het oppervlak in Antarctica deze zomer dezelfde sprong zien als de satellietdata in de stratosfeer. Dan is er echt iets anders aan de hand.

 

Het jonge Inguz-kwartet gaf gisteravond een mooi concert in het schuilkerkje aan de Langendijk (foto hier). Het optreden was een verrassing; oorspronkelijk zouden ze in Leiden concerteren, maar de zaal bleek niet in orde. Via via konden ze terecht in Gorcum, maar daardoor waren er geen aankondigingen in de media. Ze hadden wat affiches opgehangen op de Langendijk die ik 's ochtend bij toeval zag. Het gevolg was dat er maar vijftien mensen in het kerkje zaten te luisteren. Maar het was de moeite waard. Allereerst het bekende Amerikaanse Kwartet van Dvořák uit 1893. Een levendig stuk dat met de nodige dynamiek gespeeld werd. Toen het Achtste Strijkkwartet van Dmitri Sjostakovitsj uit 1960, dat hij in drie dagen schreef toen hij in Dresden was. Het begint met de in zijn werk vaak voorkomende noten DSCH van zijn eigen naam, op de cello. Dat motief keert steeds terug. Aan het slot klinken twee aangrijpende largo's. De jonge musici speelde het stuk met inzet en gevoel. Alleen de 2e violiste is Nederlands, de andere stammen uit Oekraïne en Albanië. Tot slot speelden ze een stuk van de Spanjaard Joaquin Turina, 'La oracion del torero' opus 34 uit 1925. Dat had van mij niet gehoeven; ik vond er weinig aan. Overigens was de akoestiek in het schuilkerkje heel goed voor kamermuziek. Dat zou er vaker gespeeld moeten worden!

 

Het is een regenachtrige zondag. Ik begin aan het nieuwe boek van Richard Dawkins, 'Los van God'(Nieuw Amsterdam, 2019). Atheïsme voor beginners, staat er op het omslag. Zo wil ik mezelf niet beschouwen.

     Aan het eind van de middag zullen we de trein nemen naar Dordrecht en ons inschepen. Vanavond eten we bij La Cubanita aan de Houttuinen. Morgen belooft het een droge dag te worden, de enige deze week. Dan varen we Dulce naar Gorcum. De drie brugopeningen bestelde ik gisteren al. Terug naar boven