www.sailing-dulce.nl

Logboek 2019/2 Voorjaar in Gorinchem

Gorinchem (239)

Frans Franciscus,
Frans Franciscus, 'De Stylemasters. After Terbrugghen', 150 x 200, olieverf op linnen, 2000.

Vrijdag 12-04-2019

Een zeer intrigerende kunstschilder is de Utrechter Frans Franciscus (geb. 1959). Hij kwam aan de orde op mijn KLU-college over kunstenaars die zich lieten inspireren door de Italiaanse meester Caravaggio (1571 - 1610) en diens directe navolgers, de Caravaggisten. Daaronder waren ook Utrechters, de Utrechtse Caravaggisten. Niet zo lang geleden was er een grote tentoonstelling van ze in het Centraal Museum in Utrecht. Een van hen was Hendrick Terbrugghen (1588 - 1629). Diens beroemde schilderij 'De roeping van Mattheus' inspireerde Frans Franciscus tot een eigen weergave. Het is een interessante excercitie om beide schilderijen te vergelijken. De verschillen zijn aanzienlijk. Boeiend is het spel van de handen, dat vrijwel geheel door Franciscus werd overgenomen, behalve... de figuur met de hoodie links wijst niet Mattheus aan maar wat er op de tafel ligt: vellen papier met rode vierkanten. Ook bij Terbrugghen ligt er papier op de tafel, en wat muntstukken. Curieus. De afgebeelde figuren maken allerminst een Bijbelse indruk, sommigen met hoodies op zijn bepaald 21ste eeuws te noemen.

     De titel "Stylemasters' is merkwaardig. Er klinkt een titel als 'Staalmeesters' in door, het bekende Rembrandt-schilderij uit 1662. Hier gaat het om een college kwaliteitskeurmeesters van het Amsterdamse lakengilde. Wat keuren de stijlmeesters bij Franciscus? Misschien is er een andere connotatie. In de collectie van Museum Boymans van Beuningen bevindt zich een schilderij van Ger van Elk (1941 - 2014), een conceptueel kunstenaar, genaamd 'The Western Stylemasters' (1987). Ook dat werk is een toespeling op het schilderij van Rembrandt. Twee ogenschijnlijk 17e eeuws uitgedoste heren aan een tafel, één zittend, één staand, kijken streng en nadrukkelijk niet naar elkaar. Zo citeren kunstenaars over de eeuwen heen elkaars werken.

     Frans Francisus werd in Utrecht aan de Lange Rozendaal geboren, een smalle straat in het buurtje in het zuiden van de binnenstad dat bekend staat als de Zeven Steegjes. Een volksbuurtje waarvan de huisjes nog latrines hadden, totdat ze in 1952 aansluiting op de riolering kregen. Het buurtje stond een aantal keren op de nominatie stond om gesloopt te worden, maar het werd gered en gerestaureerd. Ik kende het goed; in de jaren 1974 - 1979 woonde ik er vlak tegenover op de Oudegracht (zie deel 3 van mijn romancyclus). De straatfeesten op de Lange Rozendaal uit die tijd kan ik me nog goed herinneren. De kunstenaar zelf woont vandaag de dag in Amsterdam.

 

Het is vandaag een koude dag met veel bewolking. 's Middags valt er een regenbuitje. Na de boodschappen in de binnenstad begin ik met een nieuwe poging om de fundamentele kanten van de al bijna honderd jaar oude quantumechanica onder de knie te krijgen. Tot op heden lukte me dat nooit. Ik gebruik er een nieuw boek voor: 'Beyond Weird' van Philip Ball (Bodley Head, 2018), met als ondertitel op de omslag 'Why everything you thought you knew about quantumphysics is different'. Inderdaad. De eerste honderd bladzijden zitten erop. Het boek behandelt redelijk helder en nuchter de moeilijk te doorgronden grondslagen van een theorie, die nog steeds fundamenteel incompatibel geacht wordt met de klassieke fysica. Terug naar boven