www.sailing-dulce.nl

Logboek 2019/2 Voorjaar in Gorinchem

Gorinchem (236)

Omvang van het zeeijs in de Beringstraat 1850 - 2019 (feb. en maart), Universiteit van Alaska, Fairbanks.
Omvang van het zeeijs in de Beringstraat 1850 - 2019 (feb. en maart), Universiteit van Alaska, Fairbanks.

Dinsdag 09-04-2019

Er is iets gaande in de arctische gebieden, net alsof de arctische amplificatie - de snelle opwarming van de noordpoolgebieden - nog méér versnelt. De plotselinge snelle daling in de laatste tien jaar is evident (zie grafiek hierboven). Het lijkt alsof er een climatologische schakelaar werd omgedraaid. Wetenschappers vrezen dat er sprake is van een tipping point, een kantelpunt waarbij een irreversibele klimaatomslag plaatsvindt. Een mogelijke oorzaak is de teruglopende albedo van de noordpool, de afnane van het terugkaatsend vermogen door de sterkere dooi van het ijs in de noordelijke ijszee. Water heeft veel minder albedo dan ijs. Je ziet de abrupte daling bijvoorbeeld in de grafiek hierboven van de omvang van het zeeijs in de Beringstraat over de periode 1850 - 2019 (steeds de maanden februari en maart). Sinds circa 2010 is er opeens een pijlsnelle daling van de ijsomvang.

     De media hebben het nu ook in de gaten. Gisteren kopte Nos.nl/nieuws 'Ongekende veranderingen rond Noordpool met verstrekkende gevolgen' na het verschijnen van een overzichtsstudie die alle veranderingen in dat arctische gebieden van de afgelopen vijftig jaar samenvat. De opwarming -  al 2,7 graden Celsius sinds 1971 - gaat zo snel 'dat de arctische gebieden bezig zijn helemaal anders te worden dan in de 20ste eeuw. De ontwikkeling gaat richting "een nog ongekende staat", met gevolgen niet alleen binnen, maar ook buiten deze gebieden.'

 

Met veel tam-tam werd er vorige week een persconferentie aangekondigd door de Europese Commissie, de European Research Council en the Event Horizon Telescope (EHT), niet één telescoop maar een wereldwijd netwerk van 8 telescopen die met elkaar samenwerken en daardoor een ongekend hoge resolutie mogelijk maken. Onderwerp van de persconfentie: de presentatie van 'a ground-breaking result from the EHT'. Er is nog niets tevoren uitgelekt. Morgen om 15.00 uur is die conferentie in het prestigieuze Berlaymont gebouw van de EU en het gerucht gaat dat het om de eerste directe beelden van een zwart gat gaat. Mogelijk van Sagittarius A*, het immense zwarte gat in het centrum van het Melkwegstelsel, 26.000 lichtjaren ver. Of is het M87, duizend maal verderaf gelegen (50 miljoen lichtjaren), het superzware zwarte gat in het centrum van het elliptische sterrenstelsel Messier 87? Die is duizend keer groter dan Sagittarius A* maar zou desondanks ongeveer even groot afgebeeld worden.

     Dat gat zelf kun je natuurlijk niet zien, het is zwart omdat niets eruit kan ontsnappen, zelfs licht niet. Maar de omgeving is interessant genoeg, want in beginsel moet je met de EHT tot aan de event horizon kunnen zien, de ring van no return voor licht en alle materie en energie. De Event Horizon Telescope doet waar hij voor ontworpen is. Bij de waarnemingsgrens is er veel electromagnetische straling van materie, waaronder zichtbaar licht, die/dat met grote versnelling het gat in gezogen wordt. De nieuwe EHT-opnames zijn ook een test van de zwaartekrachtstheorie (algemene relativiteit) van Einstein, die tot op heden alle tests heeft doorstaan.

 

We hebben weer een zonnige dag, maar het is met 15 graden beduidend koeler dan gisteren. De rest van de week gaat de temperatuur helemaal onderuit. Anna heeft haar wekelijkse oppasdag.

     Ik lees 'De Autoritaire Verleiding' van Casper Thomas uit (Atlas Contact, 2018). Thomas toont op een heldere manier de opkomst van de illiberale wereldorde aan de hand van de ontwikkelingen in Hongarije, Turkije, India, Rusland en Trumps Amerika, waar autoritaire leiders de democratie ondermijnen, de tijdelijkheid van hun positie trachten te verlengen en steeds meer ongecontroleerde macht naar zich toetrekken. Je kunt daar nog Polen, de Flillipijnen en Brazilië aan toevoegen. De titel van zijn boek doet denken aan een eerder boek, dat me destijds veel waard was: 'De totalitaire verleiding' van Jean-François Revel uit 1976. Die overeenkomst is niet toevallig, maar bewust gekozen door Thomas. Revel overleed in 2006. Hij vreesde 'dat democratie uiteindelijk een historisch ongeluk zou kunnen blijken, een korte opflakkering die voor onze ogen uitdooft'. Terug naar boven